೩-೧೦. ಆನನ್ದತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ

ಆರಾಮದ್ವಾರಾ ನಿಕ್ಖಮ್ಮಾತಿಆದಿಕಂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅಪದಾನಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಪುರಿಮಬುದ್ಧೇಸು ಕತಾಧಿಕಾರೋ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ವಿವಟ್ಟೂಪನಿಸ್ಸಯಾನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಪದುಮುತ್ತರಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಹಂಸವತೀನಗರೇ ಸತ್ಥು ವೇಮಾತಿಕಭಾತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಸುಮನೋತಿಸ್ಸ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಪಿತಾ ಪನಸ್ಸ ನನ್ದರಾಜಾ ನಾಮ. ಸೋ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಸುಮನಕುಮಾರಸ್ಸ ವಯಪ್ಪತ್ತಸ್ಸ ಹಂಸವತೀನಗರತೋ ವೀಸಯೋಜನಸತೇ ಠಾನೇ ಭೋಗನಗರಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಕದಾಚಿ ಕದಾಚಿ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಞ್ಚ ಪಿತರಞ್ಚ ಪಸ್ಸತಿ. ತದಾ ರಾಜಾ ಸತ್ಥಾರಞ್ಚ ಸತಸಹಸ್ಸಪರಿಮಾಣಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ ಸಯಮೇವ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಉಪಟ್ಠಹಿ, ಅಞ್ಞೇಸಂ ಉಪಟ್ಠಾತುಂ ನ ದೇತಿ.

ತೇನ ಸಮಯೇನ ಪಚ್ಚನ್ತೋ ಕುಪಿತೋ ಅಹೋಸಿ. ಕುಮಾರೋ ತಸ್ಸ ಕುಪಿತಭಾವಂ ರಞ್ಞೋ ಅನಾರೋಚೇತ್ವಾ ಸಯಮೇವ ತಂ ವೂಪಸಮೇಸಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ರಾಜಾ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ‘‘ವರಂ ತೇ ತಾವ ದಮ್ಮಿ, ಗಣ್ಹಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಕುಮಾರೋ ‘‘ಸತ್ಥಾರಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ ತೇಮಾಸಂ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೋ ಜೀವಿತಂ ಅವಞ್ಝಂ ಕಾತುಂ ಇಚ್ಛಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಏತಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಅಞ್ಞಂ ವದೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ದೇವ, ಖತ್ತಿಯಾನಂ ದ್ವೇ ಕಥಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಏತಂ ಮೇ ದೇಹಿ, ನ ಮಯ್ಹಂ ಅಞ್ಞೇನತ್ಥೋ, ಸಚೇ ಸತ್ಥಾ ಅನುಜಾನಾತಿ, ದಿನ್ನಮೇವಾ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಸತ್ಥು ಚಿತ್ತಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವಿಹಾರಂ ಗತೋ. ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಭಗವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಪವಿಟ್ಠೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವನ್ತಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಆಗತೋ, ದಸ್ಸೇಥ ಮ’’ನ್ತಿ. ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಸುಮನೋ ನಾಮ ಥೇರೋ ಸತ್ಥು ಉಪಟ್ಠಾಕೋ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛಾಹೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸೋ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಸತ್ಥಾರಂ, ಭನ್ತೇ, ದಸ್ಸೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ಥೇರೋ ತಸ್ಸ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸೇವ ಪಥವಿಯಂ ನಿಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ರಾಜಪುತ್ತೋ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ದಸ್ಸನಾಯ ಆಗತೋ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಭಿಕ್ಖು ಬಹಿ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಪೇಹೀ’’ತಿ. ಥೇರೋ ಪುನಪಿ ಬುದ್ಧಾಸನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅನ್ತೋಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ನಿಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ಬಹಿಪರಿವೇಣೇ ಪಾತುಭವಿತ್ವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಪರಿವೇಣೇ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇಸಿ. ಕುಮಾರೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಹನ್ತೋ ವತಾಯಂ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪಾದೇಸಿ.

ಭಗವಾಪಿ ಗನ್ಧಕುಟಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ರಾಜಪುತ್ತೋ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಥೇರೋ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸಾಸನೇ ವಲ್ಲಭೋ ಮಞ್ಞೇ’’ತಿ? ‘‘ಆಮ, ಕುಮಾರ, ವಲ್ಲಭೋ’’ತಿ. ‘‘ಕಿಂ ಕತ್ವಾ, ಭನ್ತೇ, ಏಸ ವಲ್ಲಭೋ’’ತಿ? ‘‘ದಾನಾದೀನಿ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ’’ತಿ. ‘‘ಭಗವಾ, ಅಹಮ್ಪಿ ಅಯಂ ಥೇರೋ ವಿಯ ಅನಾಗತೇ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ವಲ್ಲಭೋ ಹೋತುಕಾಮೋ’’ತಿ ಸೋ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸತ್ತಾಹಂ ಖನ್ಧಾವಾರೇ ಭತ್ತಂ ದತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯಾ ಪಿತು ಸನ್ತಿಕಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ತೇಮಾಸಂ ಪಟಿಜಗ್ಗನವರೋ ಲದ್ಧೋ, ತೇಮಾಸಂ ಮೇ ವಸ್ಸಾವಾಸಂ ಅಧಿವಾಸೇಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಅಧಿವಾಸನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಸಪರಿವಾರಂ ಭಗವನ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಯೋಜನೇ ಯೋಜನೇ ಸತ್ಥು ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ವಸನಾನುಚ್ಛವಿಕೇ ವಿಹಾರೇ ಕಾರೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ವಸಾಪೇನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಸಮೀಪೇ ಸತಸಹಸ್ಸೇನ ಕೀತೇ ಸೋಭನನಾಮಕೇ ಉಯ್ಯಾನೇ ಸತಸಹಸ್ಸೇನ ಕಾರಿತಂ ವಿಹಾರಂ ಪವೇಸಾಪೇತ್ವಾ –

‘‘ಸತಸಹಸ್ಸೇನ ಮೇ ಕೀತಂ, ಸತಸಹಸ್ಸೇನ ಕಾರಿತಂ;

ಸೋಭನಂ ನಾಮ ಉಯ್ಯಾನಂ, ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹ ಮಹಾಮುನೀ’’ತಿ. –

ಉದಕಂ ಪಾತೇಸಿ. ಸೋ ವಸ್ಸೂಪನಾಯಿಕದಿವಸೇ ಸತ್ಥು ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಿನಾ ನೀಹಾರೇನ ದಾನಂ ದದೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ಪುತ್ತದಾರೇ ಅಮಚ್ಚೇ ಚ ದಾನೇ ಕಿಚ್ಚಕರಣೇ ಚ ನಿಯೋಜೇತ್ವಾ ಸಯಂ ಸುಮನತ್ಥೇರಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಸಮೀಪೇಯೇವ ವಸನ್ತೋ ಏವಂ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ಸತ್ಥಾರಂ ತೇಮಾಸಂ ಉಪಟ್ಠಹಿ. ಉಪಕಟ್ಠಾಯ ಪನ ಪವಾರಣಾಯ ಗಾಮಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸತ್ತಾಹಂ ಮಹಾದಾನಂ ಪವತ್ತೇತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಸತ್ಥು ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚ ಪಾದಮೂಲೇ ತಿಚೀವರೇ ಠಪೇತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಭನ್ತೇ, ಯದೇತಂ ಮಯಾ ಖನ್ಧಾವಾರತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪುಞ್ಞಂ ಕತಂ, ನ ತಂ ಸಕ್ಕಸಮ್ಪತ್ತಿಆದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಕತಂ, ಅಥ ಖೋ ಅಹಮ್ಪಿ ಸುಮನತ್ಥೇರೋ ವಿಯ ಅನಾಗತೇ ಏಕಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾಕೋ ವಲ್ಲಭೋ ಭವೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ ಪತ್ಥನಂ ಅಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ಅನನ್ತರಾಯತಂ ದಿಸ್ವಾ ಬ್ಯಾಕರಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ವಸ್ಸಸತಸಹಸ್ಸಂ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕತ್ವಾ ತತೋ ಪರಮ್ಪಿ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಉಳಾರಾನಿ ಪುಞ್ಞಕಮ್ಮಾನಿ ಉಪಚಿನಿತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೋ ಕಸ್ಸಪಭಗವತೋ ಕಾಲೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ವಿಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ಏಕಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರತೋ ಪತ್ತಗ್ಗಹಣತ್ಥಂ ಉತ್ತರಸಾಟಕಂ ಕತ್ವಾ ಪೂಜಂ ಅಕಾಸಿ. ಪುನ ಸಗ್ಗೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ಬಾರಾಣಸಿರಾಜಾ ಹುತ್ವಾ ಅಟ್ಠ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ದಿಸ್ವಾ ತೇ ಭೋಜೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಮಙ್ಗಲುಯ್ಯಾನೇ ಅಟ್ಠ ಪಣ್ಣಸಾಲಾಯೋ ಕಾರೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ನಿಸೀದನತ್ಥಾಯ ಅಟ್ಠ ಸಬ್ಬರತನಮಯಪೀಠೇ ಚೇವ ಮಣಿಆಧಾರಕೇ ಚ ಪಟಿಯಾದೇತ್ವಾ ದಸವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಾನಿ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಅಕಾಸಿ, ಏತಾನಿ ಪಾಕಟಾನಿ.

ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಂ ಪನ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಭವೇ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಉಪಚಿನನ್ತೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಬೋಧಿಸತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ತುಸಿತಪುರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ತತೋ ಚುತೋ ಅಮಿತೋದನಸಕ್ಕಸ್ಸ ಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಞಾತಕೇ ಆನನ್ದಿತೇ ಕರೋನ್ತೋ ಜಾತೋತಿ ಆನನ್ದೋತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಲಭಿ. ಸೋ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಕತಾಭಿನಿಕ್ಖಮನೇ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬೋಧಿಂ ಪತ್ವಾ ಪವತ್ತಿತವರಧಮ್ಮಚಕ್ಕೇ ಪಠಮಂ ಕಪಿಲವತ್ಥುಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತತೋ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇ ಭಗವತಿ ತಸ್ಸ ಪರಿವಾರತ್ಥಂ ಪಬ್ಬಜಿತುಂ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೇಹಿ ಭದ್ದಿಯಾದೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತೋ ಪುಣ್ಣಸ್ಸ ಮನ್ತಾಣಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಭಗವತೋ ಪಠಮಬೋಧಿಯಂ ವೀಸತಿವಸ್ಸಾನಿ ಅನಿಬದ್ಧಾ ಉಪಟ್ಠಾಕಾ ಅಹೇಸುಂ. ಏಕದಾ ನಾಗಸಮಾಲೋ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಚರತಿ, ಏಕದಾ ನಾಗಿತೋ, ಏಕದಾ ಉಪವಾನೋ, ಏಕದಾ ಸುನಕ್ಖತ್ತೋ, ಏಕದಾ ಚುನ್ದೋ ಸಮಣುದ್ದೇಸೋ, ಏಕದಾ ಸಾಗತೋ, ಏಕದಾ ಮೇಘಿಯೋ, ತೇ ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಸತ್ಥು ಚಿತ್ತಂ ನಾರಾಧಯಿಂಸು. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಭಗವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಪರಿವೇಣೇ ಪಞ್ಞತ್ತವರಬುದ್ಧಾಸನೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇದಾನಿ ಮಹಲ್ಲಕೋ ಏಕಚ್ಚೇ ಭಿಕ್ಖೂ ‘ಇಮಿನಾ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛಾಮೀ’ತಿ ವುತ್ತೇ ಅಞ್ಞೇನ ಮಗ್ಗೇನ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಏಕಚ್ಚೇ ಮಯ್ಹಂ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತಿ, ಮಯ್ಹಂ ನಿಬದ್ಧುಪಟ್ಠಾಕಂ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ವಿಜಾನಥಾ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಧಮ್ಮಸಂವೇಗೋ ಉದಪಾದಿ. ಅಥಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಭಗವನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹೇ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ಭಗವಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ. ಏತೇನುಪಾಯೇನ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಂ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಮಹಾಸಾವಕಾ ‘‘ಅಹಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಹಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉಟ್ಠಹಿಂಸು ಠಪೇತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ. ತೇಪಿ ಭಗವಾ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ.

ಆನನ್ದೋ ಪನ ತುಣ್ಹೀಯೇವ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ನಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಹಂಸು – ‘‘ಆವುಸೋ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಸತ್ಥು ಉಪಟ್ಠಾಕಟ್ಠಾನಂ ಯಾಚಾಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಯಾಚಿತ್ವಾ ಲದ್ಧುಪಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ ಕೀದಿಸಂ ಹೋತಿ? ಸಚೇ ರುಚ್ಚತಿ, ಸತ್ಥಾ ಸಯಮೇವ ವಕ್ಖತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಭಗವಾ – ‘‘ನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆನನ್ದೋ ಅಞ್ಞೇಹಿ ಉಸ್ಸಾಹೇತಬ್ಬೋ, ಸಯಮೇವ ಜಾನಿತ್ವಾ ಮಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ. ತತೋ ಭಿಕ್ಖೂ ‘‘ಉಟ್ಠೇಹಿ, ಆವುಸೋ ಆನನ್ದ, ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಟ್ಠಾಕಟ್ಠಾನಂ ಯಾಚಾಹೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಥೇರೋ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಂ ಪಣೀತಂ ಚೀವರಂ ನ ದಸ್ಸತಿ, ಪಣೀತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ನ ದಸ್ಸತಿ, ಏಕಗನ್ಧಕುಟಿಯಂ ವಸಿತುಂ ನ ದಸ್ಸತಿ, ನಿಮನ್ತನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಏವಾಹಂ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಏತ್ತಕೇ ಗುಣೇ ಲಭತೋ ಸತ್ಥು ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಕೋ ಭಾರೋ’’ತಿ ಉಪವಾದಮೋಚನತ್ಥಂ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಪಟಿಕ್ಖೇಪಾ, ‘‘ಸಚೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಮಯಾ ಗಹಿತಂ ನಿಮನ್ತನಂ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಸಚಾಹಂ ದೇಸನ್ತರತೋ ಆಗತಾಗತೇ ತಾವದೇವ ದಸ್ಸೇತುಂ ಲಭಾಮಿ, ಯದಾ ಮೇ ಕಙ್ಖಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಾವದೇವ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿತುಂ ಲಭಾಮಿ, ಸಚೇ ಭಗವಾ ಪರಮ್ಮುಖಾ ದೇಸಿತಂ ಧಮ್ಮಂ ಪುನ ಮಯ್ಹಂ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸಸಿ, ಏವಾಹಂ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮಿ’’. ‘‘ಏತ್ತಕಮ್ಪಿ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಅನುಗ್ಗಹಂ ನ ಲಭತೀ’’ತಿ ಉಪವಾದಮೋಚನತ್ಥಞ್ಚೇವ ಧಮ್ಮಭಣ್ಡಾಗಾರಿಕಭಾವಪರಿಪೂರಣತ್ಥಞ್ಚ ಇಮಾ ಚತಸ್ಸೋ ಯಾಚನಾತಿ ಇಮೇ ಅಟ್ಠ ವರೇ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಬದ್ಧುಪಟ್ಠಾಕೋ ಅಹೋಸಿ. ತಸ್ಸೇವ ಠಾನನ್ತರಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಂ ಪೂರಿತಾನಂ ಪಾರಮೀನಂ ಫಲಂ ಪಾಪುಣಿ.

ಸೋ ಉಪಟ್ಠಾಕಟ್ಠಾನಂ ಲದ್ಧದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದಸಬಲಂ ದುವಿಧೇನ ಉದಕೇನ ತಿವಿಧೇನ ದನ್ತಕಟ್ಠೇನ ಹತ್ಥಪಾದಪರಿಕಮ್ಮೇನ ಪಿಟ್ಠಿಪರಿಕಮ್ಮೇನ ಗನ್ಧಕುಟಿಪರಿವೇಣಸಮ್ಮಜ್ಜನೇನಾತಿ ಏವಮಾದೀಹಿ ಕಿಚ್ಚೇಹಿ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತೋ – ‘‘ಇಮಾಯ ನಾಮ ವೇಲಾಯ ಸತ್ಥು ಇದಂ ನಾಮ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಇದಂ ನಾಮ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ದಿವಸಭಾಗಂ ಸನ್ತಿಕಾವಚರೋ ಹುತ್ವಾ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ಮಹನ್ತಂ ದಣ್ಡದೀಪಿಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗನ್ಧಕುಟಿಪರಿವೇಣಂ ನವವಾರೇ ಅನುಪರಿಯಾಯತಿ ಸತ್ಥರಿ ಪಕ್ಕೋಸನ್ತೇ ಪಟಿವಚನದಾನಾಯ, ಥಿನಮಿದ್ಧವಿನೋದನತ್ಥಂ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ಅರಿಯಗಣಮಜ್ಝೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಪಸಂಸಿತ್ವಾ ಬಹುಸ್ಸುತಾನಂ ಸತಿಮನ್ತಾನಂ ಗತಿಮನ್ತಾನಂ ಧಿತಿಮನ್ತಾನಂ ಉಪಟ್ಠಾಕಾನಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ.

ಏವಂ ಸತ್ಥಾರಾ ಪಞ್ಚಸು ಠಾನೇಸು ಏತದಗ್ಗೇ ಠಪಿತೋ ಚತೂಹಿ ಅಚ್ಛರಿಯಬ್ಭೂತಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮಕೋಸಾರಕ್ಖೋ ಅಯಂ ಮಹಾಥೇರೋ ಸೇಖೋವ ಸಮಾನೋ ಸತ್ಥರಿ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೇ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸಮುತ್ತೇಜಿತೋ ದೇವತಾಯ ಚ ಸಂವೇಜಿತೋ ‘‘ಸ್ವೇಯೇವ ಚ ದಾನಿ ಧಮ್ಮಸಙ್ಗೀತಿ ಕಾತಬ್ಬಾ, ನ ಖೋ ಪನ ಮೇತಂ ಪತಿರೂಪಂ, ಯ್ವಾಯಂ ಸೇಖೋ ಸಕರಣೀಯೋ ಅಸೇಖೇಹಿ ಥೇರೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಧಮ್ಮಂ ಗಾಯಿತುಂ ಸನ್ನಿಪಾತಂ ಗನ್ತು’’ನ್ತಿ ಸಞ್ಜಾತುಸ್ಸಾಹೋ ವಿಪಸ್ಸನಂ ಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಬಹುದೇವ ರತ್ತಿಂ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೋ ಚಙ್ಕಮೇ ವೀರಿಯಸಮತಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ತತೋ ವಿಹಾರಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸಯನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸಯಿತುಕಾಮೋ ಕಾಯಂ ಆವಟ್ಟೇಸಿ. ಅಪತ್ತಞ್ಚ ಸೀಸಂ ಬಿಮ್ಬೋಹನಂ, ಪಾದಾ ಚ ಭೂಮಿತೋ ಮುತ್ತಮತ್ತಾ, ಏಕಸ್ಮಿಂ ಅನ್ತರೇ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚಿ, ಛಳಭಿಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ.

೬೪೪. ಏವಂ ಛಳಭಿಞ್ಞಾದಿಗುಣಪಟಿಮಣ್ಡಿತೋ ಉಪಟ್ಠಾಕಾದಿಗುಣೇಹಿ ಏತದಗ್ಗಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಪುಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಸರಿತ್ವಾ ಸೋಮನಸ್ಸವಸೇನ ಪುಬ್ಬಚರಿತಾಪದಾನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆರಾಮದ್ವಾರಾ ನಿಕ್ಖಮ್ಮಾತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಆರಾಮದ್ವಾರಾತಿ ಸಬ್ಬಸತ್ತಾನಂ ಧಮ್ಮದೇಸನತ್ಥಾಯ ವಿಹಾರದ್ವಾರತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಬಹಿದ್ವಾರಸಮೀಪೇ ಕತಮಣ್ಡಪಮಜ್ಝೇ ಸುಪಞ್ಞತ್ತವರಬುದ್ಧಾಸನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಪದುಮುತ್ತರೋ ನಾಮ ಮಹಾಮುನಿ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ. ವಸ್ಸನ್ತೋ ಅಮತಂ ವುಟ್ಠಿನ್ತಿ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಮಹಾಅಮತಧಾರಾಹಿ ಧಮ್ಮವಸ್ಸಂ ವಸ್ಸನ್ತೋ. ನಿಬ್ಬಾಪೇಸಿ ಮಹಾಜನನ್ತಿ ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸನ್ತಾನಗತಕಿಲೇಸಗ್ಗಿಂ ನಿಬ್ಬಾಪೇಸಿ ವೂಪಸಮೇಸಿ, ಮಹಾಜನಂ ನಿಬ್ಬಾನಾಮತಪಾನೇನ ಸನ್ತಿಂ ಸೀತಿಭಾವಂ ಪಾಪೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೬೪೫. ಸತಸಹಸ್ಸಂ ತೇ ಧೀರಾತಿ ಪರಿವಾರಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೋ ಆಹ. ಛಹಿ ಅಭಿಞ್ಞಾಹಿ ಇದ್ಧಿವಿಧಾದಿಞಾಣಕೋಟ್ಠಾಸೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಅನೇಕಸತಸಹಸ್ಸಚಕ್ಕವಾಳೇಸು ಖಣೇನ ಗನ್ತುಂ ಸಮತ್ಥಾಹಿ ಇದ್ಧೀಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಮಹಿದ್ಧಿಕಾತೇ ಧೀರಾ ಸತಸಹಸ್ಸಖೀಣಾಸವಾ ಛಾಯಾವ ಅನಪಾಯಿನೀತಿ ಕತ್ಥಚಿ ಅನಪಗತಾ ಛಾಯಾ ಇವ ತಂ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಪದುಮುತ್ತರಂ ಭಗವನ್ತಂ ಪರಿವಾರೇನ್ತಿ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೬೪೬. ಹತ್ಥಿಕ್ಖನ್ಧಗತೋ ಆಸಿನ್ತಿ ತದಾ ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಸಮಯೇ ಅಹಂ ಹತ್ಥಿಪಿಟ್ಠೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಆಸಿಂ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ ವರುತ್ತಮನ್ತಿ ಪತ್ಥೇತಬ್ಬಂ ಉತ್ತಮಂ ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ ಮಮ ಮತ್ಥಕೇ ಧಾರಯನ್ತೋ ಹತ್ಥಿಪಿಟ್ಠೇ ನಿಸಿನ್ನೋತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಸುಚಾರುರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾನಾತಿ ಸುನ್ದರಂ ಚಾರುಂ ಮನೋಹರರೂಪವನ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸಿಯಮಾನಂ ಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ದಿಸ್ವಾ ಮೇ ಮಯ್ಹಂ ವಿತ್ತಿ ಸನ್ತುಟ್ಠಿ ಸೋಮನಸ್ಸಂ ಉದಪಜ್ಜಥ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೬೪೭. ಓರುಯ್ಹ ಹತ್ಥಿಕ್ಖನ್ಧಮ್ಹಾತಿ ತಂ ಭಗವನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ದಿಸ್ವಾ ಹತ್ಥಿಪಿಟ್ಠಿತೋ ಓರುಯ್ಹ ಓರೋಹಿತ್ವಾ ನರಾಸಭಂ ನರವಸಭಂ ಉಪಗಚ್ಛಿಂ ಸಮೀಪಂ ಗತೋತಿ ಅತ್ಥೋ. ರತನಮಯಛತ್ತಂ ಮೇತಿ ರತನಭೂಸಿತಂ ಮೇ ಮಯ್ಹಂ ಛತ್ತಂ ಬುದ್ಧಸೇಟ್ಠಸ್ಸ ಮತ್ಥಕೇ ಧಾರಯಿನ್ತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೬೪೮. ಮಮ ಸಙ್ಕಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯಾತಿ ಮಯ್ಹಂ ಪಸಾದೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಞತ್ವಾ ಇಸೀನಂ ಅನ್ತರೇ ಮಹನ್ತಭೂತೋ ಸೋ ಪದುಮುತ್ತರೋ ಭಗವಾ. ತಂ ಕಥಂ ಠಪಯಿತ್ವಾನಾತಿ ತಂ ಅತ್ತನಾ ದೇಸಿಯಮಾನಂ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಮಮ ಬ್ಯಾಕರಣತ್ಥಾಯ ಇಮಾ ಗಾಥಾ ಅಭಾಸಥ ಕಥೇಸೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೬೪೯. ಕಥನ್ತಿ ಚೇ? ಯೋ ಸೋತಿಆದಿಮಾಹ. ಸೋಣ್ಣಾಲಙ್ಕಾರಭೂಸಿತಂ ಛತ್ತಂ ಯೋ ಸೋ ರಾಜಕುಮಾರೋ ಮೇ ಮತ್ಥಕೇ ಧಾರೇಸೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ತಮಹಂ ಕಿತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ತಂ ರಾಜಕುಮಾರಂ ಅಹಂ ಕಿತ್ತಯಿಸ್ಸಾಮಿ ಪಾಕಟಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ. ಸುಣೋಥ ಮಮ ಭಾಸತೋತಿ ಭಾಸನ್ತಸ್ಸ ಮಮ ವಚನಂ ಸುಣೋಥ ಓಹಿತಸೋತಾ ಮನಸಿ ಕರೋಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

೬೫೦. ಇತೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಯಂ ಪೋಸೋತಿ ಅಯಂ ರಾಜಕುಮಾರೋ ಇತೋ ಮನುಸ್ಸಲೋಕತೋ ಚುತೋ ತುಸಿತಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆವಸಿಸ್ಸತಿ ತತ್ಥ ವಿಹರಿಸ್ಸತಿ. ತತ್ಥ ಅಚ್ಛರಾಹಿ ಪುರಕ್ಖತೋ ಪರಿವಾರಿತೋ ತುಸಿತಭವನಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭೋಸ್ಸತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೬೫೧. ಚತುತ್ತಿಂಸಕ್ಖತ್ತುನ್ತಿ ತುಸಿತಭವನತೋ ಚವಿತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಭವನೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಚತುತ್ತಿಂಸವಾರೇ ದೇವಿನ್ದೋ ದೇವರಜ್ಜಂ ಕರಿಸ್ಸತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ. ಬಲಾಧಿಪೋ ಅಟ್ಠಸತನ್ತಿ ತಾವತಿಂಸಭವನತೋ ಚುತೋ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಉಪ್ಪನ್ನೋ ಬಲಾಧಿಪೋ ಚತುರಙ್ಗಿನಿಯಾ ಸೇನಾಯ ಅಧಿಪೋ ಪಧಾನೋ ಅಟ್ಠಸತಜಾತೀಸು ಪದೇಸರಾಜಾ ಹುತ್ವಾ ವಸುಧಂ ಅನೇಕರತನವರಂ ಪಥವಿಂ ಆವಸಿಸ್ಸತಿ ಪುಥಬ್ಯಂ ವಿಹರಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೬೫೨. ಅಟ್ಠಪಞ್ಞಾಸಕ್ಖತ್ತುನ್ತಿ ಅಟ್ಠಪಞ್ಞಾಸಜಾತೀಸು ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ರಾಜಾ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಮಹಿಯಾ ಸಕಲಜಮ್ಬುದೀಪಪಥವಿಯಾ ವಿಪುಲಂ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯಂ ಪದೇಸರಜ್ಜಂ ಕಾರಯಿಸ್ಸತಿ.

೬೫೪. ಸಕ್ಯಾನಂ ಕುಲಕೇತುಸ್ಸಾತಿ ಸಕ್ಯರಾಜೂನಂ ಕುಲಸ್ಸ ಧಜಭೂತಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಞಾತಕೋ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

೬೫೫. ಆತಾಪೀತಿ ವೀರಿಯವಾ. ನಿಪಕೋತಿ ನೇಪಕ್ಕಸಙ್ಖಾತಾಯ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ಬಾಹುಸಚ್ಚೇಸು ಬಹುಸ್ಸುತಭಾವೇಸು ಪಿಟಕತ್ತಯಧಾರಣೇಸು ಕೋವಿದೋ ಛೇಕೋ. ನಿವಾತವುತ್ತಿ ಅನವಞ್ಞತ್ತಿಕೋ ಅಥದ್ಧೋ ಕಾಯಪಾಗಬ್ಬಿಯಾದಿಥದ್ಧಭಾವವಿರಹಿತೋ ಸಬ್ಬಪಾಠೀ ಸಕಲಪಿಟಕತ್ತಯಧಾರೀ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ ಸಮ್ಬನ್ಧೋ.

೬೫೬. ಪಧಾನಪಹಿತತ್ತೋ ಸೋತಿ ಸೋ ಆನನ್ದತ್ಥೇರೋ ವೀರಿಯಕರಣಾಯ ಪೇಸಿತಚಿತ್ತೋ. ಉಪಸನ್ತೋ ನಿರೂಪಧೀತಿ ರಾಗೂಪಧಿದೋಸೂಪಧಿಮೋಹೂಪಧೀಹಿ ವಿರಹಿತೋ, ಸೋತಾಪತ್ತಿಮಗ್ಗೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಕಿಲೇಸಾನಂ ಪಹೀನತ್ತಾ ಉಪಸನ್ತೋ ಸನ್ತಕಾಯಚಿತ್ತೋ.

೬೫೭. ಸನ್ತಿ ಆರಞ್ಞಕಾತಿ ಅರಞ್ಞೇ ಭವಾ ಮಹಾವನೇ ಜಾತಾ. ಸಟ್ಠಿಹಾಯನಾತಿ ಸಟ್ಠಿವಸ್ಸಕಾಲೇ ಹಾಯನಬಲಾ. ತಿಧಾ ಪಭಿನ್ನಾತಿ ಅಕ್ಖಿಕಣ್ಣಕೋಸಸಙ್ಖಾತೇಹಿ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಭಿನ್ನಮದಾ. ಮಾತಙ್ಗಾತಿ ಮಾತಙ್ಗಹತ್ಥಿಕುಲೇ ಜಾತಾ. ಈಸಾದನ್ತಾತಿ ರಥೀಸಾಸದಿಸದನ್ತಾ. ಉರೂಳ್ಹವಾ ರಾಜವಾಹನಾ. ಕುಞ್ಜರಸಙ್ಖಾತಾ ನಾಗಾ ಹತ್ಥಿರಾಜಾನೋ ಸನ್ತಿ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ಯಥಾ, ತಥಾ ಸತಸಹಸ್ಸಸಙ್ಖ್ಯಾ ಖೀಣಾಸವಸಙ್ಖಾತಾ ಪಣ್ಡಿತಾ ಮಹಿದ್ಧಿಕಾ ಅರಹನ್ತನಾಗಾ ಸನ್ತಿ, ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಅರಹನ್ತನಾಗಾ ಬುದ್ಧನಾಗರಾಜಸ್ಸ. ನ ಹೋನ್ತಿ ಪಣಿಧಿಮ್ಹಿ ತೇತಿ ತೇ ಪಣಿಧಿಮ್ಹಿ ತಾದಿಸಾ ನ ಹೋನ್ತಿ, ಕಿಂ ಸಬ್ಬೇ ತೇ ಭಯಭೀತಾ ಸಕಭಾವೇನ ಸಣ್ಠಾತುಂ ಅಸಮತ್ಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತನಯತ್ತಾ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಆನನ್ದತ್ಥೇರಅಪದಾನವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ಏತ್ತಾವತಾ ಪಠಮಾ ಬುದ್ಧವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ ಸಮತ್ತಾ.

ಪಠಮೋ ಭಾಗೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.

ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ

ಖುದ್ದಕನಿಕಾಯೇ