೭. ಜಾಲಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

ದ್ವೇ ಪಬ್ಬಜಿತವತ್ಥುವಣ್ಣನಾ

೩೭೮. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ…ಪೇ… ಕೋಸಮ್ಬಿಯನ್ತಿ ಜಾಲಿಯಸುತ್ತಂ. ತತ್ರಾಯಂ ಅಪುಬ್ಬಪದವಣ್ಣನಾ. ಘೋಸಿತಾರಾಮೇತಿ ಘೋಸಿತೇನ ಸೇಟ್ಠಿನಾ ಕತೇ ಆರಾಮೇ. ಪುಬ್ಬೇ ಕಿರ ಅಲ್ಲಕಪ್ಪರಟ್ಠಂ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ತತೋ ಕೋತೂಹಲಿಕೋ ನಾಮ ದಲಿದ್ದೋ ಛಾತಕಭಯೇನ ಸಪುತ್ತದಾರೋ ಅವನ್ತಿರಟ್ಠಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಪುತ್ತಂ ವಹಿತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ, ಮಾತಾ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗತಾ, ತೇ ಏಕಂ ಗೋಪಾಲಕಗಾಮಂ ಪವಿಸಿಂಸು. ಗೋಪಾಲಕೇನ ಚ ತದಾ ಬಹುಪಾಯಾಸೋ ಪಟಿಯತ್ತೋ ಹೋತಿ, ತೇ ತತೋ ಪಾಯಾಸಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಭುಞ್ಜಿಂಸು. ಅಥ ಸೋ ಪುರಿಸೋ ಬಲವಪಾಯಾಸಂ ಭುತ್ತೋ ಜೀರಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತತ್ಥೇವ ಸುನಖಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಕುಕ್ಕುರೋ ಜಾತೋ, ಸೋ ಗೋಪಾಲಕಸ್ಸ ಪಿಯೋ ಅಹೋಸಿ. ಗೋಪಾಲಕೋ ಚ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ಉಪಟ್ಠಹತಿ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋಪಿ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಪರಿಯೋಸಾನೇ ಕುಕ್ಕುರಸ್ಸ ಏಕೇಕಂ ಪಿಣ್ಡಂ ದೇತಿ, ಸೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ಸಿನೇಹಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಗೋಪಾಲಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪಣ್ಣಸಾಲಮ್ಪಿ ಗಚ್ಛತಿ. ಗೋಪಾಲಕೇ ಅಸನ್ನಿಹಿತೇ ಭತ್ತವೇಲಾಯಂ ಸಯಮೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಾಲಾರೋಚನತ್ಥಂ ಪಣ್ಣಸಾಲದ್ವಾರೇ ಭುಸ್ಸತಿ, ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇಪಿ ಚಣ್ಡಮಿಗೇ ದಿಸ್ವಾ ಭುಸ್ಸಿತ್ವಾ ಪಲಾಪೇತಿ. ಸೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ಮುದುಕೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಕಾಲಂಕತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತತ್ರಸ್ಸ ಘೋಸಕದೇವಪುತ್ತೋ ತ್ವೇವ ನಾಮಂ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ದೇವಲೋಕತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಏಕಸ್ಸ ಕುಲಸ್ಸ ಘರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತಂ ಅಪುತ್ತಕೋ ಸೇಟ್ಠಿ ತಸ್ಸ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಧನಂ ದತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಅಥ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತೇ ಜಾತೇ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಂ ಘಾತಾಪೇತುಂ ಉಪಕ್ಕಮಿ. ಸೋ ಪುಞ್ಞವನ್ತತಾಯ ಸತ್ತಸುಪಿ ಠಾನೇಸು ಮರಣಂ ಅಪ್ಪತ್ವಾ ಅವಸಾನೇ ಏಕಾಯ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾಯ ವೇಯ್ಯತ್ತಿಯೇನ ಲದ್ಧಜೀವಿತೋ ಅಪರಭಾಗೇ ಪಿತುಅಚ್ಚಯೇನ ಸೇಟ್ಠಿಟ್ಠಾನಂ ಪತ್ವಾ ಘೋಸಕಸೇಟ್ಠಿ ನಾಮ ಜಾತೋ. ಅಞ್ಞೇಪಿ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಕುಕ್ಕುಟಸೇಟ್ಠಿ, ಪಾವಾರಿಯಸೇಟ್ಠೀತಿ ದ್ವೇ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಅತ್ಥಿ, ಇಮಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ತಯೋ ಅಹೇಸುಂ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಹಿಮವನ್ತತೋ ಪಞ್ಚಸತತಾಪಸಾ ಸರೀರಸನ್ತಪ್ಪನತ್ಥಂ ಅನ್ತರನ್ತರಾಕೋಸಮ್ಬಿಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಏತೇ ತಯೋ ಸೇಟ್ಠೀ ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಉಯ್ಯಾನೇಸು ಪಣ್ಣಕುಟಿಯೋ ಕತ್ವಾ ಉಪಟ್ಠಾನಂ ಕರೋನ್ತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ತೇ ತಾಪಸಾ ಹಿಮವನ್ತತೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ಮಹಾಕನ್ತಾರೇ ತಸಿತಾ ಕಿಲನ್ತಾ ಏಕಂ ಮಹನ್ತಂ ವಟರುಕ್ಖಂ ಪತ್ವಾ ತತ್ಥ ಅಧಿವತ್ಥಾಯ ದೇವತಾಯ ಸನ್ತಿಕಾ ಸಙ್ಗಹಂ ಪಚ್ಚಾಸಿಸನ್ತಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ದೇವತಾ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರವಿಭೂಸಿತಂ ಹತ್ಥಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಪಾನೀಯಪಾನಕಾದೀನಿ ದತ್ವಾ ಕಿಲಮಥಂ ಪಟಿವಿನೋದೇಸಿ, ಏತೇ ದೇವತಾಯಾನುಭಾವೇನ ವಿಮ್ಹಿತಾ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ದೇವತೇ, ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಯಾ ಅಯಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಲದ್ಧಾ’’ತಿ? ದೇವತಾ ಆಹ – ‘‘ಲೋಕೇ ಬುದ್ಧೋ ನಾಮ ಭಗವಾ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಸೋ ಏತರಹಿ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ, ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ತಂ ಉಪಟ್ಠಹತಿ. ಸೋ ಉಪೋಸಥದಿವಸೇಸು ಅತ್ತನೋ ಭತಕಾನಂ ಪಕತಿಭತ್ತವೇತನಮೇವ ದತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಂ ಕಾರಾಪೇಸಿ. ಅಥಾಹಂ ಏಕದಿವಸಂ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೇ ಪಾತರಾಸತ್ಥಾಯ ಆಗತೋ ಕಞ್ಚಿ ಭತಕಕಮ್ಮಂ ಅಕರೋನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ – ‘ಅಜ್ಜ ಮನುಸ್ಸಾ ಕಸ್ಮಾ ಕಮ್ಮಂ ನ ಕರೋನ್ತೀ’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂ. ತಸ್ಸ ಮೇ ತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅಥಾಹಂ ಏತದವೋಚಂ – ‘ಇದಾನಿ ಉಪಡ್ಢದಿವಸೋ ಗತೋ, ಸಕ್ಕಾ ನು ಖೋ ಉಪಡ್ಢುಪೋಸಥಂ ಕಾತು’ನ್ತಿ. ತತೋ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಪಟಿವೇದೇತ್ವಾ ‘‘ಸಕ್ಕಾ ಕಾತು’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಸ್ವಾಹಂ ಉಪಡ್ಢದಿವಸಂ ಉಪಡ್ಢುಪೋಸಥಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ತದಹೇವ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಇಮಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಲಭಿ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ತೇ ತಾಪಸಾ ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಕಿರ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ ಸಞ್ಜಾತಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜಾ ತತೋವ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತುಕಾಮಾ ಹುತ್ವಾಪಿ – ‘‘ಬಹುಕಾರಾ ನೋ ಉಪಟ್ಠಾಕಸೇಟ್ಠಿನೋ ತೇಸಮ್ಪಿ ಇಮಮತ್ಥಮಾರೋಚೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಕೋಸಮ್ಬಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠೀಹಿ ಕತಸಕ್ಕಾರಬಹುಮಾನಾ ‘‘ತದಹೇವ ಮಯಂ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ತುರಿತಾತ್ಥ, ನನು ತುಮ್ಹೇ ಪುಬ್ಬೇ ಚತ್ತಾರೋ ಪಞ್ಚ ಮಾಸೇ ವಸಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಸಹೇವ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ‘‘ಗಚ್ಛಾಮ ಮಯಂ, ತುಮ್ಹೇ ಸಣಿಕಂ ಆಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ತೇಪಿ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಪಞ್ಚಸತಪಞ್ಚಸತಸಕಟಪರಿವಾರಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ದಾನಾದೀನಿ ದತ್ವಾ ಕೋಸಮ್ಬಿಂ ಆಗಮನತ್ಥಾಯ ಭಗವನ್ತಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚಾಗಮ್ಮ ತಯೋ ವಿಹಾರೇ ಕಾರೇಸುಂ. ತೇಸು ಕುಕ್ಕುಟಸೇಟ್ಠಿನಾ ಕತೋ ಕುಕ್ಕುಟಾರಾಮೋ ನಾಮ, ಪಾವಾರಿಯಸೇಟ್ಠಿನಾ ಕತೋ ಪಾವಾರಿಕಮ್ಬವನಂ ನಾಮ, ಘೋಸಿತಸೇಟ್ಠಿನಾ ಕತೋ ಘೋಸಿತಾರಾಮೋ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಘೋಸಿತಾರಾಮೇ’’ತಿ.

ಮುಣ್ಡಿಯೋತಿ ಇದಂ ತಸ್ಸ ನಾಮಂ. ಜಾಲಿಯೋತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಇತರಸ್ಸ ನಾಮಮೇವ. ಯಸ್ಮಾ ಪನಸ್ಸ ಉಪಜ್ಝಾಯೋ ದಾರುಮಯೇನ ಪತ್ತೇನ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರತಿ, ತಸ್ಮಾ ದಾರುಪತ್ತಿಕನ್ತೇವಾಸೀತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಏತದವೋಚುನ್ತಿ ಉಪಾರಮ್ಭಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ವಾದಂ ಆರೋಪೇತುಕಾಮಾ ಹುತ್ವಾ ಏತದವೋಚುಂ. ಇತಿ ಕಿರ ನೇಸಂ ಅಹೋಸಿ, ಸಚೇ ಸಮಣೋ ಗೋತಮೋ ‘‘ತಂ ಜೀವಂ ತಂ ಸರೀರ’’ನ್ತಿ ವಕ್ಖತಿ, ಅಥಸ್ಸ ಮಯಂ ಏತಂ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಸ್ಸಾಮ – ‘‘ಭೋ ಗೋತಮ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಲದ್ಧಿಯಾ ಇಧೇವ ಸತ್ತೋ ಭಿಜ್ಜತಿ, ತೇನ ವೋ ವಾದೋ ಉಚ್ಛೇದವಾದೋ ಹೋತೀ’’ತಿ. ಸಚೇ ಪನ ‘‘ಅಞ್ಞಂ ಜೀವಂ ಅಞ್ಞಂ ಸರೀರ’’ನ್ತಿ ವಕ್ಖತಿ, ಅಥಸ್ಸೇತಂ ವಾದಂ ಆರೋಪೇಸ್ಸಾಮ ‘‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಾದೇ ರೂಪಂ ಭಿಜ್ಜತಿ, ನ ಸತ್ತೋ ಭಿಜ್ಜತಿ. ತೇನ ವೋ ವಾದೇ ಸತ್ತೋ ಸಸ್ಸತೋ ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಭಗವಾ ‘‘ಇಮೇ ವಾದಾರೋಪನತ್ಥಾಯ ಪಞ್ಹಂ ಪುಚ್ಛನ್ತಿ, ಮಮ ಸಾಸನೇ ಇಮೇ ದ್ವೇ ಅನ್ತೇ ಅನುಪಗಮ್ಮ ಮಜ್ಝಿಮಾ ಪಟಿಪದಾ ಅತ್ಥೀತಿ ನ ಜಾನನ್ತಿ, ಹನ್ದ ನೇಸಂ ಪಞ್ಹಂ ಅವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ತಸ್ಸಾಯೇವ ಪಟಿಪದಾಯ ಆವಿಭಾವತ್ಥಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ತೇನ ಹಾವುಸೋ’’ತಿಆದಿಮಾಹ.

೩೭೯-೩೮೦. ತತ್ಥ ಕಲ್ಲಂ ನು ಖೋ ತಸ್ಸೇತಂ ವಚನಾಯಾತಿ ತಸ್ಸೇತಂ ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ತಿವಿಧಂ ಸೀಲಂ ಪರಿಪೂರೇತ್ವಾ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ಪತ್ತಸ್ಸ ಯುತ್ತಂ ನು ಖೋ ಏತಂ ವತ್ತುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ನಾಮ ಯಸ್ಮಾ ನಿಬ್ಬಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕದಾಚಿ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯಾತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ – ‘‘ಕಲ್ಲಂ ತಸ್ಸೇತಂ ವಚನಾಯಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಅಥ ಚ ಪನಾಹಂ ನ ವದಾಮೀತಿ ಅಹಂ ಏತಮೇವಂ ಜಾನಾಮಿ, ನೋ ಚ ಏವಂ ವದಾಮಿ, ಅಥ ಖೋ ಕಸಿಣಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಭಾವೇನ್ತಸ್ಸ ಪಞ್ಞಾಬಲೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಮಹಗ್ಗತಚಿತ್ತಮೇತನ್ತಿ ಸಞ್ಞಂ ಠಪೇಸಿಂ. ನ ಕಲ್ಲಂ ತಸ್ಸೇತನ್ತಿ ಇದಂ ತೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ – ‘‘ಯಸ್ಮಾ ಖೀಣಾಸವೋ ವಿಗತಸಮ್ಮೋಹೋ ತಿಣ್ಣವಿಚಿಕಿಚ್ಛೋ, ತಸ್ಮಾ ನ ಯುತ್ತಂ ತಸ್ಸೇತಂ ವತ್ತು’’ನ್ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನಾ ವದನ್ತಿ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ಇತಿ ಸುಮಙ್ಗಲವಿಲಾಸಿನಿಯಾ ದೀಘನಿಕಾಯಟ್ಠಕಥಾಯಂ

ಜಾಲಿಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.