೧. ಅತೀತಾದಿಏಕಚ್ಚಕಥಾವಣ್ಣನಾ

೨೯೯. ಇದಾನಿ ಏಕಚ್ಚಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಕಥಾ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಯೇ ‘‘ಏಕಚ್ಚಂ ಅತೀತಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಮಞ್ಞನ್ತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಕಸ್ಸಪಿಕಾ; ತೇಸಂ ಲದ್ಧಿಭಿನ್ದನತ್ಥಂ ಅತೀತಂ ಅತ್ಥೀತಿ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಏಕಚ್ಚಂ ಅತ್ಥೀತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನಂ ಪರವಾದಿಸ್ಸ. ಅಯಞ್ಹಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಅವಿಪಕ್ಕವಿಪಾಕಂ ಅತ್ಥಿ, ವಿಪಕ್ಕವಿಪಾಕಂ ನತ್ಥೀತಿ. ಏಕಚ್ಚಂ ನಿರುದ್ಧನ್ತಿ ಅನುಯೋಗೋ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಯದಿ ತೇ ಅತೀತಂ ಏಕಚ್ಚಂ ಅತ್ಥಿ ಏಕಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಏಕಚ್ಚಂ ಅತೀತಂ ನಿರುದ್ಧಂ, ಏಕಚ್ಚಂ ಅತೀತಂ ಅನಿರುದ್ಧಂ, ತಥೇವ ಠಿತನ್ತಿ ಆಪಜ್ಜತಿ. ವಿಗತನ್ತಿಆದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಅವಿಪಕ್ಕವಿಪಾಕಧಮ್ಮಾ ಏಕಚ್ಚೇತಿ ಇದಂ ಯಸ್ಮಾ ಯೇಸಂ ಸೋ ಅವಿಪಕ್ಕವಿಪಾಕಾನಂ ಅತ್ಥಿತಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತೇಪಿ ಅತೀತಾಯೇವ. ತಸ್ಮಾ ಯಥಾ ತೇ ಅತೀತಂ ಏಕಚ್ಚಂ ಅತ್ಥಿ, ಕಿಂ ತಥಾ ಅವಿಪಕ್ಕವಿಪಾಕಾಪಿ ಧಮ್ಮಾ ಏಕಚ್ಚೇ ಅತ್ಥೀ ಏಕಚ್ಚೇ ನತ್ಥೀತಿ ಚೋದೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ವಿಪಕ್ಕವಿಪಾಕಾತಿ ಇದಂ ಯೇಸಂ ಸೋ ನತ್ಥಿತಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತೇಸಂ ವಸೇನ ಚೋದೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ಅವಿಪಾಕಾತಿ ಇದಂ ಅಬ್ಯಾಕತಾನಂ ವಸೇನ ಚೋದೇತುಂ ವುತ್ತಂ. ಇತಿ ಇಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ರಾಸೀನಂ ವಸೇನ ಸಬ್ಬೇಸು ಅನುಲೋಮಪಟಿಲೋಮೇಸು ಪಟಿಞ್ಞಾ ಚ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಚ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಅತೀತಾ ಏಕದೇಸಂ ವಿಪಕ್ಕವಿಪಾಕಾ, ಏಕದೇಸಂ ಅವಿಪಕ್ಕವಿಪಾಕಾತಿ ವಿಪ್ಪಕತವಿಪಾಕಾ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಯೇನ ಹಿ ಕಮ್ಮೇನ ಪಟಿಸನ್ಧಿ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತಾ, ಭವಙ್ಗಮ್ಪಿ ಚುತಿಪಿ ತಸ್ಸೇವ ವಿಪಾಕೋ. ತಸ್ಮಾ ಪಟಿಸನ್ಧಿತೋ ಯಾವ ಚುತಿ, ತಾವ ತಂ ವಿಪ್ಪಕತವಿಪಾಕಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತಥಾರೂಪೇ ಧಮ್ಮೇ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತಂ.

ವಿಪಚ್ಚಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಕತ್ವಾ ತೇ ಅತ್ಥೀತಿ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ. ಯಥಾ ಧಮ್ಮಧರಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ನಿದ್ದಾಯನ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಬಹುಪವತ್ತಿನೋ ಧಮ್ಮಾ ಅತ್ಥೀತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಏವಂ ಲೋಕವೋಹಾರವಸೇನ ಅತ್ಥಿತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಪರವಾದಿಸ್ಸ. ವಿಪಚ್ಚಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಚುಪನ್ನಾತಿ ದುತಿಯಪಞ್ಹೇ ‘‘ಕಮ್ಮಾನಂ ಅವಿನಾಸಸಙ್ಖಾತೋ ಕಮ್ಮೂಪಚಯೋ ನಾಮೇಕೋ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಲದ್ಧಿಯಂ ಠತ್ವಾ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಪರವಾದಿಸ್ಸ.