೨. ಪವತ್ತಿವಾರವಣ್ಣನಾ

೧೯. ಪವತ್ತಿವಾರೇ ಪನೇತ್ಥ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಕಾಲೇ ಪುಗ್ಗಲವಾರಸ್ಸ ಅನುಲೋಮನಯೇ ‘‘ಯಸ್ಸ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಸ ವಚೀಸಙ್ಖಾರೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರಮೂಲಕಾನಿ ದ್ವೇ, ವಚೀಸಙ್ಖಾರಮೂಲಕಂ ಏಕನ್ತಿ ತೀಣೇವ ಯಮಕಾನಿ ಲಬ್ಭನ್ತಿ; ತಾನಿ ಗಹಿತಾನೇವ. ತಸ್ಸ ಪಟಿಲೋಮನಯೇಪಿ ಓಕಾಸವಾರಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏವಮೇತ್ಥ ಸಬ್ಬವಾರೇಸು ತಿಣ್ಣಂ ತಿಣ್ಣಂ ಯಮಕಾನಂ ವಸೇನ ಯಮಕಗಣನಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

ಅತ್ಥವಿನಿಚ್ಛಯೇ ಪನೇತ್ಥ ಇದಂ ಲಕ್ಖಣಂ – ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಸಙ್ಖಾರಯಮಕೇ ‘‘ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಕ್ಖಣೇ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಕ್ಖಣೇ’’ತಿಆದಿವಚನತೋ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಾದಿಕಾಲಭೇದೋ ಪವತ್ತಿವಸೇನಾಪಿ ಗಹೇತಬ್ಬೋ, ನ ಚುತಿಪಟಿಸನ್ಧಿವಸೇನೇವ. ‘‘ದುತಿಯಜ್ಝಾನೇ ತತಿಯಜ್ಝಾನೇ ತತ್ಥ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀ’’ತಿಆದಿವಚನತೋ ಚ ಝಾನಮ್ಪಿ ಓಕಾಸವಸೇನ ಗಹಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಏವಮೇತ್ಥ ಯಂ ಯಂ ಲಬ್ಭತಿ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ವಸೇನ ಅತ್ಥವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ತತ್ರಿದಂ ನಯಮುಖಂ – ವಿನಾ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರೇಹೀತಿ ದುತಿಯತತಿಯಜ್ಝಾನವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ತೇಸನ್ತಿ ತೇಸಂ ದುತಿಯತತಿಯಜ್ಝಾನಸಮಙ್ಗೀನಂ. ಕಾಮಾವಚರಾನನ್ತಿ ಕಾಮಾವಚರೇ ಉಪ್ಪನ್ನಸತ್ತಾನಂ. ರೂಪಾವಚರದೇವಾನಂ ಪನ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸಾ ನತ್ಥಿ. ಅರೂಪಾವಚರಾನಂ ರೂಪಮೇವ ನತ್ಥಿ. ವಿನಾ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸೇಹೀತಿ ರೂಪಾರೂಪಭವೇಸು ನಿಬ್ಬತ್ತಸತ್ತಾನಂ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ.

೨೧. ಪಠಮಜ್ಝಾನೇ ಕಾಮಾವಚರೇತಿ ಕಾಮಾವಚರಭೂಮಿಯಂ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಪಠಮಜ್ಝಾನೇ. ಅಙ್ಗಮತ್ತವಸೇನ ಚೇತ್ಥ ಪಠಮಜ್ಝಾನಂ ಗಹೇತಬ್ಬಂ, ನ ಅಪ್ಪನಾವಸೇನೇವ. ಅನಪ್ಪನಾಪತ್ತೇಪಿ ಹಿ ಸವಿತಕ್ಕಸವಿಚಾರಚಿತ್ತೇ ಇದಂ ಸಙ್ಖಾರದ್ವಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೇವ.

೨೪. ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಭಙ್ಗಕ್ಖಣೇತಿ ಇದಂ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರಸ್ಸ ಏಕನ್ತಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನತ್ತಾ ವುತ್ತಂ. ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಮೇವ ಹಿ ಚಿತ್ತಂ ರೂಪಂ ವಾ ಅರೂಪಂ ವಾ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತಿ, ನ ಭಿಜ್ಜಮಾನಂ.

೩೭. ಸುದ್ಧಾವಾಸಾನಂ ದುತಿಯೇ ಚಿತ್ತೇ ವತ್ತಮಾನೇತಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿತೋ ದುತಿಯೇ ಭವಙ್ಗಚಿತ್ತೇ. ಕಾಮಞ್ಚೇತಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಚಿತ್ತೇಪಿ ವತ್ತಮಾನೇ ತೇಸಂ ತತ್ಥ ನುಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ಥೇವ. ಯಾವ ಪನ ಅಬ್ಬೋಕಿಣ್ಣಂ ವಿಪಾಕಚಿತ್ತಂ ವತ್ತತಿ, ತಾವ ನುಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ಥೇವ ನಾಮಾತಿ ದಸ್ಸನತ್ಥಮೇತಂ ವುತ್ತಂ. ಯಸ್ಸ ವಾ ಝಾನಸ್ಸ ವಿಪಾಕಚಿತ್ತೇನ ತೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ, ತಂ ಸತಸೋಪಿ ಸಹಸ್ಸಸೋಪಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಂ ಪಠಮಚಿತ್ತಮೇವ. ವಿಪಾಕಚಿತ್ತೇನ ಪನ ವಿಸದಿಸಂ ಭವನಿಕನ್ತಿಯಾ ಆವಜ್ಜನಚಿತ್ತಂ ದುತಿಯಚಿತ್ತಂ ನಾಮ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯೇತಂ ವುತ್ತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೪೪. ಪಚ್ಛಿಮಚಿತ್ತಸಮಙ್ಗೀನನ್ತಿ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಿಮೇನ ಅಪ್ಪಟಿಸನ್ಧಿಕಚಿತ್ತೇನ ಸಮಙ್ಗೀಭೂತಾನಂ ಖೀಣಾಸವಾನಂ. ಅವಿತಕ್ಕಅವಿಚಾರಂ ಪಚ್ಛಿಮಚಿತ್ತನ್ತಿ ರೂಪಾವಚರಾನಂ ದುತಿಯಜ್ಝಾನಿಕಾದಿಚುತಿಚಿತ್ತವಸೇನ, ಅರೂಪಾವಚರಾನಞ್ಚ ಚತುತ್ಥಜ್ಝಾನಿಕಚುತಿಚಿತ್ತವಸೇನೇತಂ ವುತ್ತಂ. ತೇಸನ್ತಿ ತೇಸಂ ಪಚ್ಛಿಮಚಿತ್ತಸಮಙ್ಗೀಆದೀನಂ.

೭೯. ಯಸ್ಸ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರೋ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸಙ್ಖಾರೋ ನಿರುಜ್ಝತೀತಿ ಏತ್ಥ ನಿಯಮತೋ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸಙ್ಖಾರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಕ್ಖಣೇ ನಿರುಜ್ಝನತೋ ಆಮನ್ತಾತಿ ಪಟಿವಚನಂ ದಿನ್ನಂ. ನ ಚಿತ್ತಸಙ್ಖಾರಸ್ಸ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರೇನ ಸದ್ಧಿಂ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಚಿತ್ತಸಙ್ಖಾರೋ ಹಿ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರೇನ ವಿನಾಪಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಚ ನಿರುಜ್ಝತಿ ಚ. ಕಾಯಸಙ್ಖಾರೋ ಪನ ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನೋ ಅಸ್ಸಾಸಪಸ್ಸಾಸವಾತೋ. ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನರೂಪಞ್ಚ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಕ್ಖಣೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಯಾವ ಅಞ್ಞಾನಿ ಸೋಳಸಚಿತ್ತಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ತಾವ ತಿಟ್ಠತಿ. ತೇಸಂ ಸೋಳಸನ್ನಂ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛಿಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನಿರುಜ್ಝತೀತಿ ಯೇನ ಚಿತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸತ್ತರಸಮೇನ ಸದ್ಧಿಂ ನಿರುಜ್ಝತಿ. ನ ಕಸ್ಸಚಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಕ್ಖಣೇ ವಾ ಠಿತಿಕ್ಖಣೇ ವಾ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ನಾಪಿ ಠಿತಿಕ್ಖಣೇ ವಾ ಭಙ್ಗಕ್ಖಣೇ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ. ಏಸಾ ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನರೂಪಸ್ಸ ಧಮ್ಮತಾತಿ ನಿಯಮತೋ ಚಿತ್ತಸಙ್ಖಾರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಏಕಕ್ಖಣೇ ನಿರುಜ್ಝನತೋ ಆಮನ್ತಾತಿ ವುತ್ತಂ. ಯಂ ಪನ ವಿಭಙ್ಗಪ್ಪಕರಣಸ್ಸ ಸೀಹಳಟ್ಠಕಥಾಯಂ ‘‘ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಂ ರೂಪಂ ಸತ್ತರಸಮಸ್ಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಕ್ಖಣೇ ನಿರುಜ್ಝತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ಇಮಾಯ ಪಾಳಿಯಾ ವಿರೂಜ್ಝತಿ. ಅಟ್ಠಕಥಾತೋ ಚ ಪಾಳಿಯೇವ ಬಲವತರಾತಿ ಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತಮೇವ ಪಮಾಣಂ.

೧೨೮. ಯಸ್ಸ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಸ ವಚೀಸಙ್ಖಾರೋ ನಿರುಜ್ಝತೀತಿ ಏತ್ಥ ಯಸ್ಮಾ ಕಾಯಸಙ್ಖಾರೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಕ್ಖಣೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ನ ಚ ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾ ನಿರುಜ್ಝನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ನೋತಿ ಪಟಿಸೇಧೋ ಕತೋತಿ. ಇಮಿನಾ ನಯಮುಖೇನ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಅತ್ಥವಿನಿಚ್ಛಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಪರಿಞ್ಞಾವಾರೋ ಪಾಕತಿಕೋಯೇವಾತಿ.

ಪವತ್ತಿವಾರವಣ್ಣನಾ.

ಸಙ್ಖಾರಯಮಕವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.