೧೩. ಪುರಿಸಕಾರಾನುಯೋಗವಣ್ಣನಾ

೧೨೩. ಇದಾನಿ ಪುರಿಸಕಾರಾನುಯೋಗೋ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಕಮ್ಮೇ ಸತಿ ನಿಯಮತೋ ತಸ್ಸ ಕಾರಕೇನಪಿ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಲದ್ಧಿಯಾ ಪುಚ್ಛಾ ಪರವಾದಿಸ್ಸ, ತಥಾರೂಪಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಅತ್ಥಿತಾಯ ಪಟಿಞ್ಞಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ. ಪುನ ಕತ್ತಾ ಕಾರೇತಾತಿ ಪುಚ್ಛಾ ಪರವಾದಿಸ್ಸ. ತತ್ಥ ಕತ್ತಾತಿ ತೇಸಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಕಾರಕೋ. ಕಾರೇತಾತಿ ಆಣತ್ತಿದೇಸನಾದೀಹಿ ಉಪಾಯೇಹಿ ಕಾರಾಪಕೋ. ಇದಾನಿ ಯಸ್ಮಾ ಪರವಾದೀ ಪುಗ್ಗಲಂ ಸನ್ಧಾಯ ಕತ್ತಾತಿ ಪುಚ್ಛತಿ, ನ ಕರಣಮತ್ತಂ, ತಸ್ಮಾ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ.

೧೨೪. ತಸ್ಸ ಕತ್ತಾ ಕಾರೇತಾತಿ ಏತ್ಥ ಯದಿ ಯಂ ಯಂ ಉಪಲಬ್ಭತಿ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಕತ್ತಾ ಪುಗ್ಗಲೋ ತೇ ಉಪಲಬ್ಭತಿ, ಕಿಂ ತಸ್ಸಾಪಿ ಕಾರಕೋ ಚ ಕಾರಾಪಕೋ ಚ ಅಞ್ಞೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಉಪಲಬ್ಭತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರವಾದೀ ತಥಾ ಅನಿಚ್ಛನ್ತೋ ಇಸ್ಸರನಿಮ್ಮಾನವಾದಭಯೇನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಪುನ ಪುಟ್ಠೋ ಯಸ್ಮಾ ಪುಗ್ಗಲಂ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಜನೇನ್ತಿ ನಾಮಂ ಕರೋನ್ತಿ ಪೋಸೇನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾಸ್ಸ ತೇ ಕಾರಕಾ. ಯೇ ಚ ಪನ ತಂ ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತಾ ವಾ ಆಚರಿಯಾ ವಾ ತಾನಿ ತಾನಿ ವಿಜ್ಜಾಟ್ಠಾನಸಿಪ್ಪಾಯತನಾನಿ ಸಿಕ್ಖಾಪೇನ್ತಿ, ತೇ ಕಾರಾಪಕಾ ನಾಮಾತಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಪುರಿಮಕಮ್ಮಮೇವ ತಸ್ಸ ಕತ್ತಾ ಚೇವ ಕಾರಾಪೇತಾ ಚಾತಿ ಅಧಿಪ್ಪೇತಂ.

೧೨೫. ತಸ್ಸ ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಇಮಿನಾ ಇದಂ ಪುಚ್ಛತಿ – ಯದಿ ಕಮ್ಮಾನಂ ಕಾರಕಸ್ಸ ಕತ್ತಾ ತಸ್ಸಾಪಿ ಕತ್ತಾ ತಸ್ಸಾಪಿ ಕತ್ತಾ ಅತ್ಥೇವ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಪುರಿಮೇನ ಪುರಿಮೇನ ಅವಸ್ಸಂ ಪಚ್ಛಾ ಪಚ್ಛಾ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ಇಮಿನಾಪಿ ತೇ ಕಮ್ಮಾನಂ ಕಾರಕೇನ ಪುಗ್ಗಲೇನ ಆಯತಿಂ ಅಞ್ಞೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಾತಬ್ಬೋ, ತೇನಾಪಿ ಅಞ್ಞೋತಿ ನತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಕಿರಿಯಾ, ನತ್ಥಿ ವಟ್ಟಸ್ಸ ಉಪಚ್ಛೇದೋ, ನತ್ಥಿ ಅಪ್ಪಚ್ಚಯಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ. ಪಚ್ಚಯಾಭಾವೇನ ಪಚ್ಚಯಪಟಿಬದ್ಧಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅಭಾವಾ ಯಂ ನಿಬ್ಬಾನಂ ವುತ್ತಂ, ನತ್ಥಿ ತೇ ತನ್ತಿ. ಅಥ ವಾ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಯದಿ ಕಮ್ಮಂ ಕಮ್ಮಮತ್ತಂ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಪನ ಕಾರಕೋ ಪುಗ್ಗಲೋ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಕಾರಕೋ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಕಾರಕೋತಿ ಏವಂ ಪುಗ್ಗಲಪರಮ್ಪರಾ ಅತ್ಥಿ. ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಯಾ ಏಸಾ ಕಮ್ಮವಟ್ಟಸ್ಸ ಅಪ್ಪವತ್ತಿಕರಣೇನ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಕಿರಿಯಾ ವುತ್ತಾ, ಸಾ ನತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಪರವಾದೀ ತಂ ಅನಿಚ್ಛನ್ತೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಇತೋ ಅಪರಾಸುಪಿ ಉಪಲಬ್ಭತಿ ಸಾಮಞ್ಞೇನ ಕಾರಕಪುಚ್ಛಾಸು ಪುಗ್ಗಲಂಯೇವ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ಕತ್ತಾ ಕಾರೇತಾ’’ತಿ ವುತ್ತಂ, ನ ಪಚ್ಚಯೇ. ನ ಹಿ ಮಹಾಪಥವೀಆದೀನಂ ಪಚ್ಚಯಾ ನತ್ಥಿ.

೧೩೫. ಅಞ್ಞೋ ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಕಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಕತ್ತಾತಿ ಪಞ್ಹೋ ‘‘ಸಙ್ಖಾರವನ್ತಂ ವಾ ಅತ್ತಾನ’’ನ್ತಿಆದಿದಿಟ್ಠಿಭಯಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೋ.

೧೩೬. ವಿಪಾಕೋ ಉಪಲಬ್ಭತೀತಿಆದಿ ವಿಪಾಕಪಟಿಸಂವೇದೀವಸೇನ ಪುಗ್ಗಲಂ ದಸ್ಸೇನ್ತಸ್ಸ ಲದ್ಧಿಭಿನ್ದನತ್ಥಂ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ವಿಪಾಕಪಟಿಸಂವೇದೀತಿ ಅನುಯೋಗೋ ಪರವಾದಿಸ್ಸ, ವಿಪಾಕಪವತ್ತಿತೋ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ವೇದಕಸ್ಸ ಅಭಾವಾ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ. ಪುನ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ.

೧೩೮. ತಸ್ಸ ಪಟಿಸಂವೇದೀತಿ ತಸ್ಸ ವಿಪಾಕಪಟಿಸಂವೇದಕಸ್ಸ ಪಟಿಸಂವೇದೀ ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಪಟಿಸಂವೇದಿತಬ್ಬೋ ನಾಮ ವಿಪಾಕೋ, ನ ಚ ಪುಗ್ಗಲೋ ವಿಪಾಕೋ, ತಸ್ಮಾ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಪರವಾದಿಸ್ಸ. ಪುನ ಪುಟ್ಠೋ ಯಸ್ಮಾ ಪುಞ್ಞವಿಪಾಕೇ ಠಿತತ್ತಾ ವಿಪಾಕಪಟಿಸಂವೇದೀ ಪುತ್ತಂ ವಾ ಪತಿಂ ವಾ ಮಾತಾ ವಾ ಜಾಯಾ ವಾ ಪರಿಚುಮ್ಬತಿ ಪರಿಸಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ತಥಾರೂಪಂ ಪಟಿಸಂವೇದಿತಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಜಾನಾತಿ ಪರವಾದೀ.

ತಸ್ಸ ತಸ್ಸೇವಾತಿ ಯದಿ ವಿಪಾಕೋ ವಿಪಾಕಮತ್ತಂ ನ ಹೋತಿ, ತಸ್ಸ ಪನ ಪಟಿಸಂವೇದೀ ಪುಗ್ಗಲೋ, ತಸ್ಸಾಪಿ ಪಟಿಸಂವೇದೀ ತಸ್ಸಾಪಿ ಪಟಿಸಂವೇದೀತಿ ಏವಂ ಪುಗ್ಗಲಪರಮ್ಪರಾ ಅತ್ಥಿ. ಏವಂ ಸನ್ತೇ ಯಾ ಏಸಾ ವಿಪಾಕವಟ್ಟಸ್ಸ ಅಪ್ಪವತ್ತಿಕರಣೇನ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಅನ್ತಕಿರಿಯಾ ವುತ್ತಾ, ಸಾ ನತ್ಥೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇತೋ ಪರಂ ಉಪಲಬ್ಭತಿಸಾಮಞ್ಞೇನ ಪಟಿಸಂವೇದೀಪುಚ್ಛಾಸು ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೧೪೨. ಅಞ್ಞೋ ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಕಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕಪಟಿಸಂವೇದೀತಿ ಪಞ್ಹೋ ‘‘ವೇದನವನ್ತಂ ವಾ ಅತ್ತಾನ’’ನ್ತಿಆದಿದಿಟ್ಠಿಭಯಾ ಪಟಿಕ್ಖಿತ್ತೋ.

೧೪೩. ದಿಬ್ಬಂ ಸುಖನ್ತಿಆದಿ ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಕಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕಂ ಭಾಜೇತ್ವಾ ದಸ್ಸನವಸೇನ ಆರದ್ಧಂ. ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಸಕವಾದಿನೋ ಚೇತ್ಥ ಪುಗ್ಗಲವಸೇನೇವ ಪಟಿಸಂವೇದೀಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ, ನ ವೇದಯಿತವಸೇನ.

೧೪೮. ಮಹಾಪಥವೀಆದೀನಿ ಹಿ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ವೇದಯಿತಾನಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿ ಅಪ್ಪಟಿಸಿದ್ಧಾ.

೧೭೦. ಕತ್ತಾ ಕಾರೇತಾ ವಿಪಾಕಪಟಿಸಂವೇದೀತಿಆದಿ ವೋಮಿಸ್ಸಕನಯವಸೇನ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ಸೋ ಕರೋತೀತಿ ಯಂ ತ್ವಂ ಕತ್ತಾತಿ ಚ ಪಟಿಸಂವೇದೀತಿ ಚ ವದೇಸಿ, ಕಿಂ ಸೋಯೇವ ಕರೋತಿ, ಸೋ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ. ಅಯಮನುಯೋಗೋ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಸುತ್ತವಿರೋಧಭಯೇನ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಪರವಾದಿಸ್ಸ.

೧೭೧. ಪುನ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ಇಧ ನನ್ದತಿ ಪೇಚ್ಚ ನನ್ದತೀ’’ತಿಆದಿಸುತ್ತವಸೇನ (ಧ. ಪ. ೧೮) ಪಟಿಞ್ಞಾ ತಸ್ಸೇವ. ಅಥಸ್ಸ ವಚನೋಕಾಸಂ ಪಟಿಬಾಹನ್ತೋ ಸಕವಾದೀ ಸಯಂಕತಂ ಸುಖದುಕ್ಖನ್ತಿ ಆಹ.

೧೭೨. ತತ್ಥ ಅಞ್ಞೋ ಕರೋತೀತಿ ಕಾರಕವೇದಕಾನಂ ಅಞ್ಞತ್ತಪುಚ್ಛಾವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ತತೋ ಪರವಾದೀ ಸುತ್ತವಿರೋಧಭಯೇನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪುನ ಪುಟ್ಠೋ ‘‘ಮನುಸ್ಸಭೂತೋ ಕತ್ವಾ ದೇವಭೂತೋ ಪಟಿಸಂವೇದೇತೀ’’ತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಏವಂವಾದಿನೋ ಪನ ಪರಂಕತಂ ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ತಸ್ಸ ವಸೇನ ಪುಟ್ಠೋ ಪುನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ.

೧೭೪. ಸೋ ಚ ಅಞ್ಞೋ ಚಾತಿ ಕಾರಕವೇದಕಾನಂ ಏಕತ್ತಅಞ್ಞತ್ತಪುಚ್ಛಾವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ತತೋ ಪರವಾದೀ ಸುತ್ತವಿರೋಧಭಯೇನೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪುನ ಪುಟ್ಠೋ ಪುರಿಮೇ ದ್ವೇಪಿ ನಯೇ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಏವಂವಾದಿನೋ ಪನ ಸಯಂಕತಞ್ಚ ಪರಂಕತಞ್ಚ ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ತಸ್ಸ ವಸೇನ ಪುಟ್ಠೋ ಪುನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ.

೧೭೬. ನೇವ ಸೋ ಕರೋತೀತಿ ಕಾರಕವೇದಕಾನಂ ಏಕತ್ತಅಞ್ಞತ್ತಪಟಿಕ್ಖೇಪವಸೇನ ವುತ್ತಂ. ತತೋ ಪರವಾದೀ ಸುತ್ತವಿರೋಧವಸೇನೇವ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಪುನ ಪುಟ್ಠೋ ಯಸ್ಮಾ ಮನುಸ್ಸೋ ದೇವಲೋಕೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ನ ಮನುಸ್ಸಭೂತೋವ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ, ನಾಪಿ ಯೇನ ಕಮ್ಮಂ ಕತಂ, ತತೋ ಅಞ್ಞೋವ ಪಟಿಸಂವೇದೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕಾರಕತೋ ವೇದಕೋ ನೇವ ಸೋ ಹೋತಿ, ನ ಅಞ್ಞೋತಿ ಮಞ್ಞಮಾನೋ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಲದ್ಧಿಮತ್ತಮೇವೇತಂ? ಏವಂವಾದಿನೋ ಪನ ಅಸಯಂಕಾರಂ ಅಪರಂಕಾರಂ ಅಧಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಸುಖದುಕ್ಖಂ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ತಸ್ಸ ವಸೇನ ಪುಟ್ಠೋ ಪುನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ಅಪಿಚ ಇಮಸ್ಮಿಂ ವೋಮಿಸ್ಸಕನಯೇ ಆದಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಇಮಿನಾಪಿ ನಯೇನ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಯಸ್ಮಾ ಹಿ ಅಯಂ ಪುಗ್ಗಲವಾದೀ ಕಮ್ಮಾನಂ ಕಾರಕಞ್ಚೇವ ವೇದಕಞ್ಚ ಇಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಮಾಸ್ಸ ಯೋ ಕಾರಕೋ, ತೇನೇವ ವಾ ವೇದಕೇನ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಅಞ್ಞೇನ ವಾ ಉಭೋಹಿ ವಾ ಭವಿತಬ್ಬಂ, ಉಭೋಹಿ ವಾಪಿ ನ ಭವಿತಬ್ಬನ್ತಿ ಇದಮಾಪನ್ನಂ ಹೋತಿ. ಏವಮಾಪನ್ನಮೇವ ಅನುಯೋಗಂ ಅನುಯುಞ್ಜನ್ತೋ ಸಕವಾದೀ ‘‘ಸೋ ಕರೋತೀ’’ತಿಆದಯೋ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ವಿಕಪ್ಪೇ ಆಹ. ಸೇಸಂ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಮೇವ.

ಪರಿಯೋಸಾನೇ ಪನ ಚತ್ತಾರೋಪಿ ಪಞ್ಹಾ ಏಕತೋ ಪುಟ್ಠಾ. ತತ್ಥ ಪಟಿಕ್ಖೇಪೋ ಚ ಪಟಿಜಾನನಾ ಚ ಸಯಂಕತಾದಿದೋಸಪ್ಪತ್ತಿ ಚ ಪುರಿಮನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಇತೋ ಪರಂ ‘‘ಕಲ್ಯಾಣಪಾಪಕಾನೀ’’ತಿ ಅವತ್ವಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯಾ ಏವ ‘‘ಕಮ್ಮಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿಆದಿನಾ ವಿಕಪ್ಪೇನ ದಸ್ಸಿತಾ. ತೇಸಮ್ಪಿ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

ಪುರಿಸಕಾರಾನುಯೋಗವಣ್ಣನಾ.

ಕಲ್ಯಾಣವಗ್ಗೋತಿಪಿ ಏತಸ್ಸೇವ ನಾಮಂ.