೧. ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವೀಕಥಾವಣ್ಣನಾ
೫೪೭. ಇದಾನಿ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವೀಕಥಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ಸಕಸಮಯೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ಆದೀನವತೋ ನಿಬ್ಬಾನಞ್ಚ ಆನಿಸಂಸತೋ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ಸಂಯೋಜನಪ್ಪಹಾನಂ ಹೋತೀತಿ ನಿಚ್ಛಯೋ. ಯೇಸಂ ಪನ ತೇಸು ದ್ವೀಸುಪಿ ಏಕಂಸಿಕವಾದಂ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವಿನೋವ ಸಂಯೋಜನಪ್ಪಹಾನಂ ಹೋತೀ’’ತಿ ಲದ್ಧಿ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ಅನ್ಧಕಾನಂ; ತೇ ಸನ್ಧಾಯ ಪುಚ್ಛಾ ಸಕವಾದಿಸ್ಸ, ಪಟಿಞ್ಞಾ ಇತರಸ್ಸ. ಅಥಸ್ಸ ‘‘ಏಕಂಸಿಕವಾದೋ ತಯಾ ಗಹಿತೋ, ಆದೀನವೋಪಿ ದಟ್ಠಬ್ಬೋಯೇವಾ’’ತಿ ವಿಭಾಗದಸ್ಸನತ್ಥಂ ಸಕವಾದೀ ಸಙ್ಖಾರೇತಿಆದಿಮಾಹ.
ಸಙ್ಖಾರೇ ಚ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತಿ, ನಿಬ್ಬಾನೇ ಚ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವೀ ಹೋತೀತಿ ಪಞ್ಹಸ್ಮಿಂ ಅಯಮಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವಿಸ್ಸ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಂ ಹೋತೀತಿ ತೇಸಂ ಲದ್ಧಿ. ನನು ಸಙ್ಖಾರೇ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸಂಯೋಜನಾ ಪಹೀಯನ್ತೀತಿ ಚ ಪುಟ್ಠೋ ಆಮನ್ತಾತಿ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ತೇನ ತೇ ಸಙ್ಖಾರೇ ಚ ಅನಿಚ್ಚತೋ ಮನಸಿಕರೋತಿ, ನಿಬ್ಬಾನೇ ಚ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವೀ ಹೋತೀತಿ ಇದಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ಕಿಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಸಿ ಏತನ್ತಿ. ತತೋ ಪರವಾದೀ ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಂ ಸನ್ಧಾಯ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ, ದುತಿಯಂ ಪುಟ್ಠೋ ನಾನಾಚಿತ್ತವಸೇನ ಪಟಿಜಾನಾತಿ. ಸಕವಾದೀ ಪನಸ್ಸ ಅಧಿಪ್ಪಾಯಂ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಅನಿಚ್ಚಮನಸಿಕಾರಸ್ಸ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವಿತಾಯ ಚ ಏಕತೋ ಪಟಿಞ್ಞಾತತ್ತಾ ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾನಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ ಪುಚ್ಛತಿ. ಇತರೋ ದ್ವಿನ್ನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಪಟಿಕ್ಖಿಪತಿ. ದುಕ್ಖತೋತಿಆದಿಪಞ್ಹೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಕಿಂ ಪನೇತ್ಥ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ, ಕಿಂ ಅನಿಚ್ಚಾದಿತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಸಂಯೋಜನಾ ಪಹೀಯನ್ತಿ, ಉದಾಹು ನಿಬ್ಬಾನೇ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವಿಸ್ಸ, ಉದಾಹು ದ್ವೇಪಿ ಏಕತೋ ಕರೋನ್ತಸ್ಸಾತಿ. ಯದಿ ತಾವ ಅನಿಚ್ಚಾದಿತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪಹಾನಂ ಭವೇಯ್ಯ, ವಿಪಸ್ಸನಾಚಿತ್ತೇನೇವ ಭವೇಯ್ಯ. ಅಥ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವಿನೋ, ಅನುಸ್ಸವವಸೇನ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಆನಿಸಂಸಂ ಪಸ್ಸನ್ತಸ್ಸ ವಿಪಸ್ಸನಾಚಿತ್ತೇನೇವ ಭವೇಯ್ಯ, ಅಥ ದ್ವೇಪಿ ಏಕತೋ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಭವೇಯ್ಯ, ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾದೀನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಭವೇಯ್ಯ. ಯಸ್ಮಾ ಪನ ಅರಿಯಮಗ್ಗಕ್ಖಣೇ ಅನಿಚ್ಚಾದಿಮನಸಿಕಾರಸ್ಸ ಕಿಚ್ಚಂ ನಿಪ್ಫತ್ತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ ಪುನ ನಿಚ್ಚತೋತಿಆದಿಗಹಣಸ್ಸ ಅನುಪ್ಪತ್ತಿಧಮ್ಮಭಾವತೋ, ನಿಬ್ಬಾನೇ ಚ ಪಚ್ಚಕ್ಖತೋವ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸನಂ ಇಜ್ಝತಿ, ತಸ್ಮಾ ಕಿಚ್ಚನಿಪ್ಫತ್ತಿವಸೇನ ಅನಿಚ್ಚಾದಿತೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಪವತ್ತಿವಸೇನ ಚ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವಿಸ್ಸ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಂ ಹೋತೀತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.
೫೪೮. ನಿಬ್ಬಾನೇ ಸುಖಾನುಪಸ್ಸೀತಿ ಸುತ್ತಂ ನಿಬ್ಬಾನೇ ಸುಖಾನುಪಸ್ಸನಾದಿಭಾವಮೇವ ಸಾಧೇತಿ, ನ ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವಿತಾಮತ್ತೇನ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪಹಾನಂ. ತಸ್ಮಾ ಆಭತಮ್ಪಿ ಅನಾಭತಸದಿಸಮೇವಾತಿ.
ಆನಿಸಂಸದಸ್ಸಾವೀಕಥಾವಣ್ಣನಾ.