೩. ನಗರೋಪಮಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೭. ತತಿಯೇ ಯತೋತಿ ಯದಾ. ಪಚ್ಚನ್ತಿಮನ್ತಿ ರಟ್ಠಪರಿಯನ್ತೇ ರಟ್ಠಾವಸಾನೇ ನಿವಿಟ್ಠಂ. ಮಜ್ಝಿಮದೇಸನಗರಸ್ಸ ಪನ ರಕ್ಖಾಕಿಚ್ಚಂ ನತ್ಥಿ, ತೇನ ತಂ ನ ಗಹಿತಂ. ನಗರಪರಿಕ್ಖಾರೇಹಿ ಸುಪರಿಕ್ಖತನ್ತಿ ನಗರಾಲಙ್ಕಾರೇಹಿ ಅಲಙ್ಕತಂ. ಅಕರಣೀಯನ್ತಿ ಅಕತ್ತಬ್ಬಂ ಅಜಿನಿಯಂ. ಗಮ್ಭೀರನೇಮಾತಿ ಗಮ್ಭೀರಆವಾಟಾ. ಸುನಿಖಾತಾತಿ ಸುಟ್ಠು ಸನ್ನಿಸೀದಾಪಿತಾ. ತಂ ಪನೇತಂ ಏಸಿಕಾಥಮ್ಭಂ ಇಟ್ಠಕಾಹಿ ವಾ ಕರೋನ್ತಿ ಸಿಲಾಹಿ ವಾ ಖದಿರಾದೀಹಿ ವಾ ಸಾರರುಕ್ಖೇಹಿ. ತಂ ನಗರಗುತ್ತತ್ಥಾಯ ಕರೋನ್ತಾ ಬಹಿನಗರೇ ಕರೋನ್ತಿ, ಅಲಙ್ಕಾರತ್ಥಾಯ ಕರೋನ್ತಾ ಅನ್ತೋನಗರೇ. ತಂ ಇಟ್ಠಕಾಮಯಂ ಕರೋನ್ತಾ ಮಹನ್ತಂ ಆವಾಟಂ ಕತ್ವಾ ಚಯಂ ಚಿನಿತ್ವಾ ಉಪರಿ ಅಟ್ಠಂಸಂ ಕತ್ವಾ ಸುಧಾಯ ಲಿಮ್ಪನ್ತಿ. ಯದಾ ಹತ್ಥಿನಾ ದನ್ತೇಹಿ ಅಭಿಹತೋ ನ ಚಲತಿ, ತದಾ ಸುಲಿತ್ತೋ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸಿಲಾಥಮ್ಭಾದಯೋಪಿ ಅಟ್ಠಂಸಾ ಏವ ಹೋನ್ತಿ. ತೇ ಸಚೇ ಅಟ್ಠ ರತನಾ ಹೋನ್ತಿ, ಚತುರತನಮತ್ತಂ ಆವಾಟೇ ಪವಿಸತಿ, ಚತುರತನಮತ್ತಂ ಉಪರಿ ಹೋತಿ. ಸೋಳಸರತನವೀಸತಿರತನೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಸಬ್ಬೇಸಞ್ಹಿ ಉಪಡ್ಢಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಹೋತಿ, ಉಪಡ್ಢಂ ಉಪರಿ. ತೇ ಗೋಮುತ್ತವಙ್ಕಾ ಹೋನ್ತಿ, ತೇನ ತೇಸಂ ಅನ್ತರೇ ಪದರಮಯಂ ಕತ್ವಾ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ಸಕ್ಕಾ ಹೋತಿ, ತೇ ಪನ ಕತಚಿತ್ತಕಮ್ಮಾ ಪಗ್ಗಹಿತದ್ಧಜಾವ ಹೋನ್ತಿ.

ಪರಿಖಾತಿ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಠಿತಮಾತಿಕಾ. ಅನುಪರಿಯಾಯಪಥೋತಿ ಅನ್ತೋ ಪಾಕಾರಸ್ಸ ಪಾಕಾರೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಗತೋ ಮಹಾಪಥೋ, ಯತ್ಥ ಠಿತಾ ಬಹಿಪಾಕಾರೇ ಠಿತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಯುಜ್ಝನ್ತಿ. ಸಲಾಕನ್ತಿ ಸರತೋಮರಾದಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಿಯಾವುಧಂ. ಜೇವನಿಕನ್ತಿ ಏಕತೋಧಾರಾದಿಸೇಸಾವುಧಂ.

ಹತ್ಥಾರೋಹಾತಿ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಹತ್ಥಿಆಚರಿಯಹತ್ಥಿವೇಜ್ಜಹತ್ಥಿಬನ್ಧಾದಯೋ. ಅಸ್ಸಾರೋಹಾತಿ ಸಬ್ಬೇಪಿ ಅಸ್ಸಾಚರಿಯಅಸ್ಸವೇಜ್ಜಅಸ್ಸಬನ್ಧಾದಯೋ. ರಥಿಕಾತಿ ಸಬ್ಬೇಪಿ ರಥಾಚರಿಯರಥಯೋಧರಥರಕ್ಖಾದಯೋ. ಧನುಗ್ಗಹಾತಿ ಇಸ್ಸಾಸಾ. ಚೇಲಕಾತಿ ಯೇ ಯುದ್ಧೇ ಜಯದ್ಧಜಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪುರತೋ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಚಲಕಾತಿ ‘‘ಇಧ ರಞ್ಞೋ ಠಾನಂ ಹೋತು, ಇಧ ಅಸುಕಮಹಾಮತ್ತಸ್ಸಾ’’ತಿ ಏವಂ ಸೇನಾಬ್ಯೂಹಕಾರಕಾ. ಪಿಣ್ಡದಾಯಿಕಾತಿ ಸಾಹಸಿಕಮಹಾಯೋಧಾ. ತೇ ಕಿರ ಪರಸೇನಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಪಿಣ್ಡಪಿಣ್ಡಮಿವ ಛೇತ್ವಾ ಛೇತ್ವಾ ದಯನ್ತಿ, ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ನಿಗ್ಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೇ ವಾ ಸಙ್ಗಾಮಮಜ್ಝೇ ಯೋಧಾನಂ ಭತ್ತಪಾನೀಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪವಿಸನ್ತಿ, ತೇಸಮ್ಪೇತಂ ನಾಮಂ. ಉಗ್ಗಾ ರಾಜಪುತ್ತಾತಿ ಉಗ್ಗತುಗ್ಗತಾ ಸಙ್ಗಾಮಾವಚರಾ ರಾಜಪುತ್ತಾ. ಪಕ್ಖನ್ದಿನೋತಿ ಯೇ ‘‘ಕಸ್ಸ ಸೀಸಂ ವಾ ಆವುಧಂ ವಾ ಆಹರಾಮಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಅಸುಕಸ್ಸಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ ಸಙ್ಗಾಮಂ ಪಕ್ಖನ್ದಿತ್ವಾ ತದೇವ ಆಹರನ್ತಿ, ಇಮೇ ಪಕ್ಖನ್ದನ್ತೀತಿ ಪಕ್ಖನ್ದಿನೋ. ಮಹಾನಾಗಾ ವಿಯ ಮಹಾನಾಗಾ, ಹತ್ಥಿಆದೀಸುಪಿ ಅಭಿಮುಖಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೇಸು ಅನಿವತ್ತಿಯಯೋಧಾನಂ ಏತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಸೂರಾತಿ ಏಕಸೂರಾ, ಯೇ ಸಜಾಲಿಕಾಪಿ ಸವಮ್ಮಿಕಾಪಿ ಸಮುದ್ದಂ ತರಿತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ. ಚಮ್ಮಯೋಧಿನೋತಿ ಯೇ ಚಮ್ಮಕಞ್ಚುಕಂ ವಾ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಸರಪರಿತ್ತಾಣಚಮ್ಮಂ ವಾ ಗಹೇತ್ವಾ ಯುಜ್ಝನ್ತಿ. ದಾಸಕಪುತ್ತಾತಿ ಬಲವಸಿನೇಹಾ ಘರದಾಸಯೋಧಾ. ದೋವಾರಿಕೋತಿ ದ್ವಾರಪಾಲಕೋ. ವಾಸನಲೇಪನಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ವಾಸನೇನ ಸಬ್ಬವಿವರಪಟಿಚ್ಛಾದನೇನ ಸುಧಾಲೇಪೇನ ಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಬಹಿ ವಾ ಖಾಣುಪಾಕಾರಸಙ್ಖಾತೇನ ವಾಸನೇನ ಘನಮಟ್ಠೇನ ಚ ಸುಧಾಲೇಪೇನ ಸಮ್ಪನ್ನೋ ಪುಣ್ಣಘಟಪನ್ತಿಂ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಕತಚಿತ್ತಕಮ್ಮಪಗ್ಗಹಿತದ್ಧಜೋ. ತಿಣಕಟ್ಠೋದಕನ್ತಿ ಹತ್ಥಿಅಸ್ಸಾದೀನಂ ಘಾಸತ್ಥಾಯ ಗೇಹಾನಞ್ಚ ಛಾದನತ್ಥಾಯ ಆಹರಿತ್ವಾ ಬಹೂಸು ಠಾನೇಸು ಠಪಿತತಿಣಞ್ಚ, ಗೇಹಕರಣಪಚನಾದೀನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಆಹರಿತ್ವಾ ಠಪಿತಕಟ್ಠಞ್ಚ, ಯನ್ತೇಹಿ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಪೋಕ್ಖರಣೀಸು ಠಪಿತಉದಕಞ್ಚ. ಸನ್ನಿಚಿತಂ ಹೋತೀತಿ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ಅನೇಕೇಸು ಠಾನೇಸು ಸುಟ್ಠು ನಿಚಿತಂ ಹೋತಿ. ಅಬ್ಭನ್ತರಾನಂ ರತಿಯಾತಿ ಅನ್ತೋನಗರವಾಸೀನಂ ರತಿಅತ್ಥಾಯ. ಅಪರಿತಸ್ಸಾಯಾತಿ ತಾಸಂ ಅನಾಪಜ್ಜನತ್ಥಾಯ. ಸಾಲಿಯವಕನ್ತಿ ನಾನಪ್ಪಕಾರಾ ಸಾಲಿಯೋ ಚೇವ ಯವಾ ಚ. ತಿಲಮುಗ್ಗಮಾಸಾಪರಣ್ಣನ್ತಿ ತಿಲಮುಗ್ಗಮಾಸಾ ಚ ಸೇಸಾಪರಣ್ಣಞ್ಚ.

ಇದಾನಿ ಯಸ್ಮಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ನಗರೇ ಕಮ್ಮಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ನಗರಸದಿಸಂ ಪನ ಅರಿಯಸಾವಕಂ, ನಗರಪರಿಕ್ಖಾರಸದಿಸೇ ಚ ಸತ್ತ ಧಮ್ಮೇ, ಚತುಆಹಾರಸದಿಸಾನಿ ಚ ಚತ್ತಾರಿ ಝಾನಾನಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಏಕಾದಸಸು ಠಾನೇಸು ಅರಹತ್ತಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದೇಸನಂ ವಿನಿವಟ್ಟೇಸ್ಸಾಮೀತಿ ಅಯಂ ಉಪಮಾ ಆಭತಾ. ತಸ್ಮಾ ತಂ ದೇಸನಂ ಪಕಾಸೇತುಂ ಇದಂ ಏವಮೇವ ಖೋತಿಆದಿ ಆರದ್ಧಂ. ತತ್ಥ ಸದ್ಧಮ್ಮೇಹೀತಿ ಸುಧಮ್ಮೇಹಿ. ಸದ್ಧೋತಿ ಓಕಪ್ಪನಸದ್ಧಾಯ ಚೇವ ಪಚ್ಚಕ್ಖಸದ್ಧಾಯ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ತತ್ಥ ದಾನಸೀಲಾದೀನಂ ಫಲಂ ಸದ್ದಹಿತ್ವಾ ದಾನಾದಿಪುಞ್ಞಕರಣೇ ಸದ್ಧಾ ಓಕಪ್ಪನಸದ್ಧಾ ನಾಮ. ಮಗ್ಗೇನ ಆಗತಸದ್ಧಾ ಪಚ್ಚಕ್ಖಸದ್ಧಾ ನಾಮ. ಪಸಾದಸದ್ಧಾತಿಪಿ ಏಸಾ ಏವ. ತಸ್ಸಾ ಲಕ್ಖಣಾದೀಹಿ ವಿಭಾಗೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

‘‘ಸಮ್ಪಕ್ಖನ್ದನಲಕ್ಖಣಾ ಚ, ಮಹಾರಾಜ, ಸದ್ಧಾ ಸಮ್ಪಸಾದನಲಕ್ಖಣಾ ಚಾ’’ತಿ (ಮಿ. ಪ. ೨.೧.೧೦) ಹಿ ವಚನತೋ ಇದಂ ಸದ್ಧಾಯ ಲಕ್ಖಣಂ ನಾಮ. ‘‘ತೀಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಠಾನೇಹಿ ಸದ್ಧೋ ಪಸನ್ನೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಕತಮೇಹಿ ತೀಹಿ? ಸೀಲವನ್ತಾನಂ ದಸ್ಸನಕಾಮೋ ಹೋತೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಅ. ನಿ. ೩.೪೨) ನಯೇನ ವುತ್ತಂ ಪನ ಸದ್ಧಾಯ ನಿಮಿತ್ತಂ ನಾಮ. ‘‘ಕೋ ಚಾಹಾರೋ ಸದ್ಧಾಯ, ಸದ್ಧಮ್ಮಸ್ಸವನನ್ತಿಸ್ಸ ವಚನೀಯ’’ನ್ತಿ (ಅ. ನಿ. ೧೦.೬೧) ಅಯಂ ಪನಸ್ಸಾ ಆಹಾರೋ ನಾಮ. ‘‘ಸದ್ಧಾಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಯಂ ಅನುಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ, ಯಂ ರೂಪೇ ನಿಬ್ಬಿದಾಬಹುಲೋ ವಿಹರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಅಯಮಸ್ಸ ಅನುಧಮ್ಮೋ ನಾಮ. ‘‘ಸದ್ಧಾ ಬನ್ಧತಿ ಪಾಥೇಯ್ಯಂ, ಸಿರೀ ಭೋಗಾನಮಾಸಯೋ’’ (ಸಂ. ನಿ. ೧.೭೯). ‘‘ಸದ್ಧಾ ದುತಿಯಾ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಹೋತಿ’’ (ಸಂ. ನಿ. ೧.೩೬). ‘‘ಸದ್ಧಾಯ ತರತಿ ಓಘಂ’’ (ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೪೬). ‘‘ಸದ್ಧಾ ಬೀಜಂ ತಪೋ ವುಟ್ಠಿ’’ (ಸು. ನಿ. ೭೭; ಸಂ. ನಿ. ೧.೧೯೭). ‘‘ಸದ್ಧಾಹತ್ಥೋ ಮಹಾನಾಗೋ. ಉಪೇಖಾಸೇತದನ್ತವಾ’’ತಿಆದೀಸು ಪನ ಸುತ್ತೇಸು ಏತಿಸ್ಸಾ ಬದ್ಧಭತ್ತಪುಟಾದಿಸರಿಕ್ಖತಾಯ ಅನೇಕಸರಸತಾ ಭಗವತಾ ಪಕಾಸಿತಾ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ನಗರೋಪಮಸುತ್ತನ್ತೇ ಏಸಾ ಅಚಲಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತತಾಯ ಏಸಿಕಾಥಮ್ಭಸದಿಸಾ ಕತ್ವಾ ದಸ್ಸಿತಾ.

ಸದ್ಧೇಸಿಕೋತಿ ಸದ್ಧಂ ಏಸಿಕಾಥಮ್ಭಂ ಕತ್ವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅಕುಸಲಂ ಪಜಹತೀತಿ ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಬ್ಬಪದೇಸು ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ. ಅಪಿಚೇತ್ಥ ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪೇಹಿ ತೀಸು ದ್ವಾರೇಸು ಸಂವರೋ ಸಮ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸೋ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಂ ಹೋತಿ. ಇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಏಕಾದಸಸು ಠಾನೇಸು ಅರಹತ್ತಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ದೇಸನಾಯ ಕೂಟಂ ಗಹಿತನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.