೬. ಮಹಾವಗ್ಗೋ

೧. ಸೋಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೫. ಛಟ್ಠಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಸೋಣೋತಿ ಸುಖುಮಾಲಸೋಣತ್ಥೇರೋ. ಸೀತವನೇತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ಸುಸಾನೇ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಿರ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಪಞ್ಚ ಚಙ್ಕಮನಪಣ್ಣಸಾಲಾಸತಾನಿ ಮಾಪಿತಾನಿ, ತೇಸು ಥೇರೋ ಅತ್ತನೋ ಸಪ್ಪಾಯಚಙ್ಕಮನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ. ತಸ್ಸ ಆರದ್ಧವೀರಿಯಸ್ಸ ಹುತ್ವಾ ಚಙ್ಕಮತೋ ಪಾದತಲಾನಿ ಭಿಜ್ಜಿಂಸು, ಜಾಣೂಹಿ ಚಙ್ಕಮತೋ ಜಾಣುಕಾನಿಪಿ ಹತ್ಥತಲಾನಿಪಿ ಭಿಜ್ಜಿಂಸು, ಛಿದ್ದಾನಿ ಅಹೇಸುಂ. ಏವಂ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ವಿಹರನ್ತೋ ಓಭಾಸನಿಮಿತ್ತಮತ್ತಕಮ್ಪಿ ದಸ್ಸೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ. ತಸ್ಸ ವೀರಿಯೇನ ಕಿಲಮಿತಕಾಯಸ್ಸ ಕೋಟಿಯಂ ಪಾಸಾಣಫಲಕೇ ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಯೋ ವಿತಕ್ಕೋ ಉದಪಾದಿ, ತಂ ದಸ್ಸೇತುಂ ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋತಿಆದಿ ವುತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಆರದ್ಧವೀರಿಯಾತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಪಗ್ಗಹಿತವೀರಿಯಾ. ನ ಅನುಪಾದಾಯ ಆಸವೇಹಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತೀತಿ ಸಚೇ ಹಿ ಅಹಂ ಉಗ್ಘಟಿತಞ್ಞೂ ವಾ ಅಸ್ಸಂ ವಿಪಞ್ಚಿತಞ್ಞೂ ವಾ ನೇಯ್ಯೋ ವಾ, ನೂನ ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯ. ಅದ್ಧಾ ಪನಸ್ಮಿ ಪದಪರಮೋ, ಯೇನ ಮೇ ಚಿತ್ತಂ ನ ವಿಮುಚ್ಚತೀತಿ ಸನ್ನಿಟ್ಠಾನಂ ಕತ್ವಾ ಸಂವಿಜ್ಜನ್ತಿ ಖೋ ಪನಾತಿಆದೀನಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ. ತತ್ಥ ಭೋಗಾತಿ ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಪಚ್ಚತ್ತಂ.

ಪಾತುರಹೋಸೀತಿ ಥೇರಸ್ಸ ಚಿತ್ತಾಚಾರಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಸೋಣೋ ಅಜ್ಜ ಸೀತವನೇ ಪಧಾನಭೂಮಿಯಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಇಮಂ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇತಿ, ಗನ್ತ್ವಾಸ್ಸ ವಿತಕ್ಕಂ ಸಹೋತ್ಥಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ವೀಣೋಪಮಂ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಮುಖೇ ಪಾಕಟೋ ಅಹೋಸಿ. ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇತಿ ಪಧಾನಿಕಭಿಕ್ಖೂ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ಓವದಿತುಂ ಆಗತಸ್ಸ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ಭಗವತೋ ನಿಸೀದನತ್ಥಂ ಯಥಾಲಾಭೇನ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾವ ಪಧಾನಂ ಕರೋನ್ತಿ, ಅಞ್ಞಂ ಅಲಭಮಾನಾ ಪುರಾಣಪಣ್ಣಾನಿಪಿ ಸನ್ಥರಿತ್ವಾ ಉಪರಿ ಸಙ್ಘಾಟಿಂ ಪಞ್ಞಪೇನ್ತಿ. ಥೇರೋಪಿ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ಪಧಾನಂ ಅಕಾಸಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ’’ತಿ.

ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸೀತಿ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅವಸೇಸಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇಹಿ ಅತ್ಥೋ ನತ್ಥಿ, ಅಯಂ ಗನ್ಧಬ್ಬಸಿಪ್ಪೇ ಛೇಕೋ ಚಿಣ್ಣವಸೀ, ಅತ್ತನೋ ವಿಸಯೇ ಕಥಿಯಮಾನಂ ಖಿಪ್ಪಮೇವ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ವೀಣೋಪಮಂ ಕಥೇತುಂ ‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸೀ’’ತಿಆದಿಮಾಹ. ವೀಣಾಯ ತನ್ತಿಸ್ಸರೇ ಕುಸಲತಾ ನಾಮ ವೀಣಾಯ ವಾದನಕುಸಲತಾ, ಸೋ ಚ ತತ್ಥ ಕುಸಲೋ. ಮಾತಾಪಿತರೋ ಹಿಸ್ಸ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪುತ್ತೋ ಅಞ್ಞಂ ಸಿಪ್ಪಂ ಸಿಕ್ಖನ್ತೋ ಕಾಯೇನ ಕಿಲಮಿಸ್ಸತಿ, ಇದಂ ಪನ ಸಯನೇ ನಿಸಿನ್ನೇನೇವ ಸಕ್ಕಾ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿತು’’ನ್ತಿ ಗನ್ಧಬ್ಬಸಿಪ್ಪಮೇವ ಉಗ್ಗಣ್ಹಾಪೇಸುಂ. ತಸ್ಸ –

‘‘ಸತ್ತ ಸರಾ ತಯೋ ಗಾಮಾ, ಮುಚ್ಛನಾ ಏಕವೀಸತಿ;

ಠಾನಾ ಏಕೂನಪಞ್ಞಾಸ, ಇಚ್ಚೇತೇ ಸರಮಣ್ಡಲಾ’’ತಿ. –

ಆದಿಕಂ ಗನ್ಧಬ್ಬಸಿಪ್ಪಂ ಸಬ್ಬಮೇವ ಪಗುಣಂ ಅಹೋಸಿ. ಅಚ್ಚಾಯತಾತಿ ಅತಿಆಯತಾ ಖರಮುಚ್ಛನಾ. ಸರವತೀತಿ ಸರಸಮ್ಪನ್ನಾ. ಕಮ್ಮಞ್ಞಾತಿ ಕಮ್ಮಕ್ಖಮಾ ಕಮ್ಮಯೋಗ್ಗಾ. ಅತಿಸಿಥಿಲಾತಿ ಮನ್ದಮುಚ್ಛನಾ. ಸಮೇ ಗುಣೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಾತಿ ಮಜ್ಝಿಮೇ ಸರೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಮುಚ್ಛಿತಾ.

ಅಚ್ಚಾರದ್ಧನ್ತಿ ಅತಿಗಾಳ್ಹಂ. ಉದ್ಧಚ್ಚಾಯ ಸಂವತ್ತತೀತಿ ಉದ್ಧತಭಾವಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ಅತಿಲೀನನ್ತಿ ಅತಿಸಿಥಿಲಂ. ಕೋಸಜ್ಜಾಯಾತಿ ಕುಸೀತಭಾವತ್ಥಾಯ. ವೀರಿಯಸಮಥಂ ಅಧಿಟ್ಠಹಾತಿ ವೀರಿಯಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಸಮಥಂ ಅಧಿಟ್ಠಹ, ವೀರಿಯಂ ಸಮಥೇನ ಯೋಜೇಹೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಞ್ಚ ಸಮತಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಾತಿ ಸದ್ಧಾದೀನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಸಮತಂ ಸಮಭಾವಂ ಅಧಿಟ್ಠಾಹಿ. ತತ್ಥ ಸದ್ಧಂ ಪಞ್ಞಾಯ, ಪಞ್ಞಞ್ಚ ಸದ್ಧಾಯ, ವೀರಿಯಂ ಸಮಾಧಿನಾ, ಸಮಾಧಿಞ್ಚ ವೀರಿಯೇನ ಯೋಜಯತಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ಸಮತಾ ಅಧಿಟ್ಠಿತಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಸತಿ ಪನ ಸಬ್ಬತ್ಥಿಕಾ, ಸಾ ಸದಾ ಬಲವತೀಯೇವ ವಟ್ಟತಿ. ತಞ್ಚ ಪನ ತೇಸಂ ಯೋಜನಾವಿಧಾನಂ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೬೦-೬೨) ಪಕಾಸಿತಮೇವ. ತತ್ಥ ಚ ನಿಮಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹಾಹೀತಿ ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸಮಭಾವೇ ಸತಿ ಯೇನ ಆದಾಸೇ ಮುಖಬಿಮ್ಬೇನೇವ ನಿಮಿತ್ತೇನ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ತಂ ಸಮಥನಿಮಿತ್ತಂ ವಿಪಸ್ಸನಾನಿಮಿತ್ತಂ ಮಗ್ಗನಿಮಿತ್ತಂ ಫಲನಿಮಿತ್ತಞ್ಚ ಗಣ್ಹಾಹಿ ನಿಬ್ಬತ್ತೇಹೀತಿ ಏವಮಸ್ಸ ಸತ್ಥಾ ಅರಹತ್ತೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ಕಥೇಸಿ.

ತತ್ಥ ಚ ನಿಮಿತ್ತಂ ಅಗ್ಗಹೇಸೀತಿ ಸಮಥನಿಮಿತ್ತಞ್ಚ ವಿಪಸ್ಸನಾನಿಮಿತ್ತಞ್ಚ ಅಗ್ಗಹೇಸಿ. ಛ ಠಾನಾನೀತಿ ಛ ಕಾರಣಾನಿ. ಅಧಿಮುತ್ತೋ ಹೋತೀತಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪಚ್ಚಕ್ಖಂ ಕತ್ವಾ ಠಿತೋ ಹೋತಿ. ನೇಕ್ಖಮ್ಮಾಧಿಮುತ್ತೋತಿಆದಿ ಸಬ್ಬಂ ಅರಹತ್ತವಸೇನೇವ ವುತ್ತಂ. ಅರಹತ್ತಞ್ಹಿ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇಹಿ ನಿಕ್ಖನ್ತತ್ತಾ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ, ತೇಹೇವ ಪವಿವಿತ್ತತ್ತಾ ಪವಿವೇಕೋ, ಬ್ಯಾಪಜ್ಝಾಭಾವತೋ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಂ, ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯನ್ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯೋ, ಉಪಾದಾನಕ್ಖಯನ್ತೇ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಉಪಾದಾನಕ್ಖಯೋ, ಸಮ್ಮೋಹಾಭಾವತೋ ಅಸಮ್ಮೋಹೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

ಕೇವಲಂ ಸದ್ಧಾಮತ್ತಕನ್ತಿ ಪಟಿವೇಧರಹಿತಂ ಕೇವಲಂ ಪಟಿವೇಧಪಞ್ಞಾಯ ಅಸಮ್ಮಿಸ್ಸಕಂ ಸದ್ಧಾಮತ್ತಕಂ. ಪಟಿಚಯನ್ತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಕರಣೇನ ವಡ್ಢಿಂ. ವೀತರಾಗತ್ತಾತಿ ಮಗ್ಗಪಟಿವೇಧೇನ ರಾಗಸ್ಸ ವಿಗತತ್ತಾಯೇವ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸಙ್ಖಾತಂ ಅರಹತ್ತಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಠಿತೋ ಹೋತಿ, ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿವಿಹಾರೇನ ವಿಹರತಿ, ತನ್ನಿನ್ನಮಾನಸೋಯೇವ ಚ ಹೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕನ್ತಿ ಚತುಪಚ್ಚಯಲಾಭಞ್ಚ ತೇಸಞ್ಞೇವ ಸುಕತಭಾವಞ್ಚ ವಣ್ಣಭಣನಞ್ಚ. ನಿಕಾಮಯಮಾನೋತಿ ಇಚ್ಛಮಾನೋ ಪತ್ಥಯಮಾನೋ. ಪವಿವೇಕಾಧಿಮುತ್ತೋತಿ ಪವಿವೇಕೇ ಅಧಿಮುತ್ತೋ ಅರಹನ್ತಿ ಏವಂ ಅರಹತ್ತಂ ಬ್ಯಾಕರೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸನ್ತಿ ಸೀಲಞ್ಚ ವತಞ್ಚ ಪರಾಮಸಿತ್ವಾ ಗಹಿತಂ ಗಹಣಮತ್ತಂ. ಸಾರತೋ ಪಚ್ಚಾಗಚ್ಛನ್ತೋತಿ ಸಾರಭಾವೇನ ಜಾನನ್ತೋ. ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಾಧಿಮುತ್ತೋತಿ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝಂ ಅರಹತ್ತಂ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ. ಇಮಿನಾವ ನಯೇನ ಸಬ್ಬಟ್ಠಾನೇಸು ಅತ್ಥೋ ದಟ್ಠಬ್ಬೋ. ಅಪಿಚೇತ್ಥ ‘‘ನೇಕ್ಖಮ್ಮಾಧಿಮುತ್ತೋತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಕಥಿತಂ, ಸೇಸೇಸು ಪಞ್ಚಸು ನಿಬ್ಬಾನ’’ನ್ತಿ ಏಕೇ ವದನ್ತಿ. ಅಪರೇ ‘‘ಅಸಮ್ಮೋಹಾಧಿಮುತ್ತೋತಿ ಏತ್ಥೇವ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಕಥಿತಂ, ಸೇಸೇಸು ಅರಹತ್ತ’’ನ್ತಿ ವದನ್ತಿ. ಅಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಸಾರೋ – ಸಬ್ಬೇಸ್ವೇವ ತೇಸು ಅರಹತ್ತಮ್ಪಿ ನಿಬ್ಬಾನಮ್ಪಿ ಕಥಿತಮೇವಾತಿ.

ಭುಸಾತಿ ಬಲವನ್ತೋ ದಿಬ್ಬರೂಪಸದಿಸಾ. ನೇವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಪರಿಯಾದಿಯನ್ತೀತಿ ಏತಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಠಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋನ್ತಿ. ಕಿಲೇಸಾ ಹಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನಾ ಚಿತ್ತಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ ನಾಮ. ಅಮಿಸ್ಸೀಕತನ್ತಿ ಕಿಲೇಸಾ ಹಿ ಆರಮ್ಮಣೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಚಿತ್ತಂ ಮಿಸ್ಸಂ ಕರೋನ್ತಿ, ತೇಸಂ ಅಭಾವಾ ಅಮಿಸ್ಸೀಕತಂ. ಠಿತನ್ತಿ ಪತಿಟ್ಠಿತಂ. ಆನೇಞ್ಜಪ್ಪತ್ತನ್ತಿ ಅಚಲಪ್ಪತ್ತಂ. ವಯಞ್ಚಸ್ಸಾನುಪಸ್ಸತೀತಿ ತಸ್ಸ ಚೇಸ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪ್ಪಾದಮ್ಪಿ ವಯಮ್ಪಿ ಪಸ್ಸತಿ. ಭುಸಾ ವಾತವುಟ್ಠೀತಿ ಬಲವಾ ವಾತಕ್ಖನ್ಧೋ. ನೇವ ಸಮ್ಪಕಮ್ಪೇಯ್ಯಾತಿ ಏಕಭಾಗೇನ ಚಾಲೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ. ನ ಸಮ್ಪಕಮ್ಪೇಯ್ಯಾತಿ ಥೂಣಂ ವಿಯ ಸಬ್ಬಭಾಗತೋ ಕಮ್ಪೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ. ನ ಸಮ್ಪವೇಧೇಯ್ಯಾತಿ ವೇಧೇತ್ವಾ ಪವೇಧೇತ್ವಾ ಪಾತೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯ.

ನೇಕ್ಖಮ್ಮಂ ಅಧಿಮುತ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅರಹತ್ತಂ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿತ್ವಾ ಠಿತಸ್ಸ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ. ಸೇಸಪದೇಸುಪಿ ಅರಹತ್ತಮೇವ ಕಥಿತಂ. ಉಪಾದಾನಕ್ಖಯಸ್ಸ ಚಾತಿ ಉಪಯೋಗತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ. ಅಸಮ್ಮೋಹಞ್ಚ ಚೇತಸೋತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಚ ಅಸಮ್ಮೋಹಂ ಅಧಿಮುತ್ತಸ್ಸ. ದಿಸ್ವಾ ಆಯತನುಪ್ಪಾದನ್ತಿ ಆಯತನಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಞ್ಚ ವಯಞ್ಚ ದಿಸ್ವಾ. ಸಮ್ಮಾ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತೀತಿ ಸಮ್ಮಾ ಹೇತುನಾ ನಯೇನ ಇಮಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಾಪಟಿಪತ್ತಿಯಾ ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿವಸೇನ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ, ನಿಬ್ಬಾನಾರಮ್ಮಣೇ ಅಧಿಮುಚ್ಚತಿ. ಅಥ ವಾ ಇಮಿನಾ ಖೀಣಾಸವಸ್ಸ ಪಟಿಪದಾ ಕಥಿತಾ. ತಸ್ಸ ಹಿ ಆಯತನುಪ್ಪಾದಂ ದಿಸ್ವಾ ಇಮಾಯ ವಿಪಸ್ಸನಾಯ ಅಧಿಗತಸ್ಸ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸ್ಸಾನುಭಾವೇನ ಸಬ್ಬಕಿಲೇಸೇಹಿ ಸಮ್ಮಾ ಚಿತ್ತಂ ವಿಮುಚ್ಚತಿ. ಏವಂ ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ವಿಮುತ್ತಸ್ಸ…ಪೇ… ನ ವಿಜ್ಜತಿ. ತತ್ಥ ಸನ್ತಚಿತ್ತಸ್ಸಾತಿ ನಿಬ್ಬುತಚಿತ್ತಸ್ಸ. ಸೇಸಮೇತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

೨. ಫಗ್ಗುನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೬. ದುತಿಯೇ ಸಮಧೋಸೀತಿ ಉಟ್ಠಾನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಪಟಿಕ್ಕಮನ್ತೀತಿ ಪರಿಹಾಯನ್ತಿ. ನೋ ಅಭಿಕ್ಕಮನ್ತೀತಿ ನ ವಡ್ಢನ್ತಿ. ಸೀಸವೇಠನಂ ದದೇಯ್ಯಾತಿ ಸೀಸಂ ವೇಠೇತ್ವಾ ದಣ್ಡಕೇನ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತಕಂ ಬನ್ಧೇಯ್ಯ. ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ವಿಪ್ಪಸೀದಿಂಸೂತಿ ತಸ್ಮಿಂ ಮರಣಸಮಯೇ ಛ ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಿ ವಿಪ್ಪಸನ್ನಾನಿ ಅಹೇಸುಂ. ಅತ್ಥುಪಪರಿಕ್ಖಾಯಾತಿ ಅತ್ಥಾನತ್ಥಂ ಕಾರಣಾಕಾರಣಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖನೇ. ಅನುತ್ತರೇ ಉಪಧಿಸಙ್ಖಯೇತಿ ನಿಬ್ಬಾನೇ. ಅವಿಮುತ್ತಂ ಹೋತೀತಿ ಅರಹತ್ತಫಲೇನ ಅಧಿಮುತ್ತಂ ಹೋತಿ.

೩. ಛಳಭಿಜಾತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೭. ತತಿಯೇ ಛಳಭಿಜಾತಿಯೋತಿ ಛ ಜಾತಿಯೋ. ತತ್ರಿದನ್ತಿ ತತ್ರಾಯಂ. ಲುದ್ದಾತಿ ದಾರುಣಾ. ಭಿಕ್ಖೂ ಕಣ್ಟಕವುತ್ತಿಕಾತಿ ಸಮಣಾ ನಾಮೇತೇ. ಏಕಸಾಟಕಾತಿ ಏಕೇನೇವ ಪಿಲೋತಿಕಖಣ್ಡೇನ ಪುರತೋ ಪಟಿಚ್ಛಾದನಕಾ. ಅಕಾಮಕಸ್ಸ ಬಿಲಂ ಓಲಗ್ಗೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಸತ್ಥೇ ಗಚ್ಛಮಾನೇ ಗೋಣಮ್ಹಿ ಮತೇ ಗೋಮಂಸಮೂಲಂ ಉಪ್ಪಾದನತ್ಥಾಯ ವಿಭಜಿತ್ವಾ ಖಾದಮಾನಾ ಏಕಸ್ಸ ಗೋಮಂಸಂ ಅನಿಚ್ಛನ್ತಸ್ಸೇವ ಕೋಟ್ಠಾಸಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಅಯಞ್ಚ ತೇ ಖಾದಿತಬ್ಬೋ, ಮೂಲಞ್ಚ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ತಂ ಕೋಟ್ಠಾಸಸಙ್ಖಾತಂ ಬಿಲಂ ಓಲಗ್ಗೇಯ್ಯುಂ, ಬಲಕ್ಕಾರೇನ ಹತ್ಥೇ ಠಪೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅಖೇತ್ತಞ್ಞುನಾತಿ ಅಭಿಜಾತಿಪಞ್ಞತ್ತಿಯಾ ಖೇತ್ತಂ ಅಜಾನನ್ತೇನ. ತಂ ಸುಣಾಹೀತಿ ತಂ ಮಮ ಪಞ್ಞತ್ತಿಂ ಸುಣಾಹಿ. ಕಣ್ಹಾಭಿಜಾತಿಕೋತಿ ಕಾಳಕಜಾತಿಕೋ. ಕಣ್ಹಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಜಾಯತೀತಿ ಕಣ್ಹಸಭಾವೋ ಹುತ್ವಾ ಜಾಯತಿ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ, ಕಣ್ಹಾಭಿಜಾತಿಯಂ ವಾ ಜಾಯತಿ. ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಭಿಜಾಯತೀತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಪಾಪುಣಾತಿ, ಅರಿಯಭೂಮಿಸಙ್ಖಾತಾಯ ವಾ ನಿಬ್ಬಾನಜಾತಿಯಾ ಜಾಯತಿ.

೪. ಆಸವಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೮. ಚತುತ್ಥೇ ಸಂವರಾ ಪಹಾತಬ್ಬಾತಿ ಸಂವರೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಾ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸಾಸನೇ. ಪಟಿಸಙ್ಖಾತಿ ಪಟಿಸಞ್ಜಾನಿತ್ವಾ, ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೋನಿಸೋತಿ ಉಪಾಯೇನ ಪಥೇನ. ಏತ್ಥ ಚ ಅಸಂವರೇ ಆದೀನವಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ ಪಟಿಸಙ್ಖಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸಾ ಚಾಯಂ ‘‘ವರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತ್ತಾಯ ಅಯೋಸಲಾಕಾಯ ಆದಿತ್ತಾಯ ಸಮ್ಪಜ್ಜಲಿತಾಯ ಸಜೋತಿಭೂತಾಯ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ ಸಮ್ಪಲಿಮಟ್ಠಂ, ನ ತ್ವೇವ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯೇಸು ರೂಪೇಸು ಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಸೋ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೋ’’ತಿಆದಿನಾ ಆದಿತ್ತಪರಿಯಾಯೇನ (ಸಂ. ನಿ. ೪.೨೩೫) ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಸಂವುತೋ ವಿಹರತೀತಿ ಏತ್ಥ ಚಕ್ಖುಮೇವ ಇನ್ದ್ರಿಯಂ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸಂವರಣತೋ ಸಂವರೋ, ಪಿದಹನತೋ ಥಕನತೋತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸತಿಯಾ ಏತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯೇ ಸಂವರೋ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋ. ಜವನೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೋಪಿ ಹೇಸ ತಸ್ಮಿಂ ದ್ವಾರೇ ಕಿಲೇಸಾನಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿವಾರಣತೋ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಸಂವರೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸಂವುತೋತಿ ತೇನ ಸಂವರೇನ ಉಪೇತೋ. ತಥಾ ಹಿ ‘‘ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತೋ’’ತಿ ಇಮಸ್ಸ ವಿಭಙ್ಗೇ ‘‘ಇಮಿನಾ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರೇನ ಉಪೇತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಸಮನ್ನಾಗತೋ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅಥ ವಾ ಸಂವರೀತಿ ಸಂವುತೋ, ಥಕೇಸಿ ಪಿದಹೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಸಂವುತೋತಿ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಸಙ್ಖಾತಂ ಸತಿಕವಾಟಂ ಚಕ್ಖುದ್ವಾರೇ ಘರದ್ವಾರೇ ಕವಾಟಂ ವಿಯ ಸಂವರಿ ಥಕೇಸಿ ಪಿದಹೀತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಅಯಮೇವೇತ್ಥ ಅತ್ಥೋ ಸುನ್ದರತರೋ. ತಥಾ ಹಿ ‘‘ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಂ ಅಸಂವುತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ, ಸಂವುತಸ್ಸ ವಿಹರತೋ’’ತಿ ಏತೇಸು ಪದೇಸು ಅಯಮೇವತ್ಥೋ ದಿಸ್ಸತೀತಿ.

ಯಂ ಹಿಸ್ಸಾತಿಆದಿಮ್ಹಿ ಯಂ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಂ ಅಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಸಂವುತಸ್ಸ ಅಥಕೇತ್ವಾ ಅಪಿದಹಿತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯೇಕಾರಸ್ಸ ವಾ ಏಸ ಯನ್ತಿ ಆದೇಸೋ, ಯೇ ಅಸ್ಸಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಆಸವಾ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಆಸವಾ ಚ ಅಞ್ಞೇ ಚ ವಿಘಾತಕರಾ ಕಿಲೇಸಪರಿಳಾಹಾ ವಿಪಾಕಪರಿಳಾಹಾ ವಾ. ಚಕ್ಖುದ್ವಾರಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಇಟ್ಠಾರಮ್ಮಣಂ ಆಪಾಥಗತಂ ಕಾಮಸ್ಸಾದವಸೇನ ಅಸ್ಸಾದಯತೋ ಅಭಿನನ್ದತೋ ಕಾಮಾಸವೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ‘‘ಈದಿಸಂ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಸುಗತಿಭವೇ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಭವಪತ್ಥನಾಯ ಅಸ್ಸಾದಯತೋ ಭವಾಸವೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸತ್ತೋತಿ ವಾ ಸತ್ತಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಗಣ್ಹತೋ ದಿಟ್ಠಾಸವೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಸಹಜಾತಂ ಅಞ್ಞಾಣಂ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋತಿ ಚತ್ತಾರೋ ಆಸವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ. ಏತೇಹಿ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಅಪರೇ ಕಿಲೇಸಾ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾ ಆಯತಿಂ ವಾ ತೇಸಂ ವಿಪಾಕಾ ತೇಹಿಪಿ ಅಸಂವುತಸ್ಸೇವ ವಿಹರತೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುನ್ತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಏವಂಸ ತೇತಿ ಏವಂ ಅಸ್ಸ ತೇ, ಏತೇನುಪಾಯೇನ ನ ಹೋನ್ತಿ, ನೋ ಅಞ್ಞಥಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ ಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯಸಂವರಸಂವುತೋತಿಆದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ಆಸವಾ ಸಂವರಾ ಪಹಾತಬ್ಬಾತಿ ಇಮೇಸು ಛಸು ದ್ವಾರೇಸು ಚತ್ತಾರೋ ಚತ್ತಾರೋ ಕತ್ವಾ ಚತುವೀಸತಿ ಆಸವಾ ಸಂವರೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ.

ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ ಚೀವರನ್ತಿಆದೀಸು ಯಂ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೧.೧೮) ಸೀಲಕಥಾಯ ವುತ್ತಮೇವ. ಯಂ ಹಿಸ್ಸಾತಿ ಯಞ್ಹಿ ಚೀವರಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಾದೀಸು ವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಅಸ್ಸ. ಅಪ್ಪಟಿಸೇವತೋತಿ ಏವಂ ಯೋನಿಸೋ ಅಪ್ಪಟಿಸೇವನ್ತಸ್ಸ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ವಾರೇ ಅಲದ್ಧಂ ಚೀವರಾದಿಂ ಪತ್ಥಯತೋ ಲದ್ಧಂ ವಾ ಅಸ್ಸಾದಯತೋ ಕಾಮಾಸವಸ್ಸ ಉಪ್ಪತ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ, ಈದಿಸಂ ಅಞ್ಞಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ಸುಗತಿಭವೇ ಲಭಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಭವಪತ್ಥನಾಯ ಅಸ್ಸಾದಯತೋ ಭವಾಸವಸ್ಸ, ಅಹಂ ಲಭಾಮಿ ನ ಲಭಾಮೀತಿ ವಾ ಮಯ್ಹಂ ವಾ ಇದನ್ತಿ ಅತ್ತಸಞ್ಞಂ ಅಧಿಟ್ಠಹತೋ ದಿಟ್ಠಾಸವಸ್ಸ, ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಪನ ಸಹಜಾತೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋತಿ ಏವಂ ಚತುನ್ನಂ ಆಸವಾನಂ ಉಪ್ಪತ್ತಿ ವಿಘಾತಪರಿಳಾಹಾವ ನವವೇದನುಪ್ಪಾದನತೋಪಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಸವಾ ಪಟಿಸೇವನಾ ಪಹಾತಬ್ಬಾತಿ ಇಮೇ ಏಕಮೇಕಸ್ಮಿಂ ಪಚ್ಚಯೇ ಚತ್ತಾರೋ ಚತ್ತಾರೋ ಕತ್ವಾ ಸೋಳಸ ಆಸವಾ ಇಮಿನಾ ಞಾಣಸಂವರಸಙ್ಖಾತೇನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಪಟಿಸೇವನೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ.

ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ ಖಮೋ ಹೋತಿ ಸೀತಸ್ಸಾತಿ ಉಪಾಯೇನ ಪಥೇನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಖನ್ತಾ ಹೋತಿ ಸೀತಸ್ಸ, ಸೀತಂ ಖಮತಿ ಸಹತಿ, ನ ಅವೀರಪುರಿಸೋ ವಿಯ ಅಪ್ಪಮತ್ತಕೇನಪಿ ಸೀತೇನ ಚಲತಿ ಕಮ್ಪತಿ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನಂ ವಿಜಹತಿ. ಉಣ್ಹಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಏತ್ಥ ಚ ವಚನಮೇವ ವಚನಪಥೋತಿ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ದುಕ್ಖಾನನ್ತಿಆದೀಸು ದುಕ್ಖಮನಟ್ಠೇನ ದುಕ್ಖಾ, ಬಹಲಟ್ಠೇನ ತಿಬ್ಬಾ, ಫರುಸಟ್ಠೇನ ಖರಾ, ತಿಖಿಣಟ್ಠೇನ ಕಟುಕಾ, ಅಸ್ಸಾದವಿರಹತೋ ಅಸಾತಾ, ಮನಂ ಅವಡ್ಢನತೋ ಅಮನಾಪಾ, ಪಾಣಹರಣಸಮತ್ಥತಾಯ ಪಾಣಹರಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಯಂ ಹಿಸ್ಸಾತಿ ಸೀತಾದೀಸು ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಏಕಧಮ್ಮಮ್ಪಿ ಅಸ್ಸ. ಅನಧಿವಾಸತೋತಿ ಅನಧಿವಾಸೇನ್ತಸ್ಸ ಅಕ್ಖಮನ್ತಸ್ಸ. ಆಸವುಪ್ಪತ್ತಿ ಪನೇತ್ಥ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬಾ – ಸೀತೇನ ಫುಟ್ಠಸ್ಸ ಉಣ್ಹಂ ಪತ್ಥಯತೋ ಕಾಮಾಸವೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಏವಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ‘‘ನತ್ಥಿ ಸುಗತಿಭವೇ ಸೀತಂ ವಾ ಉಣ್ಹಂ ವಾ’’ತಿ ಭವಂ ಪತ್ಥೇನ್ತಸ್ಸ ಭವಾಸವೋ, ಮಯ್ಹಂ ಸೀತಂ ಉಣ್ಹನ್ತಿ ಗಾಹೋ ದಿಟ್ಠಾಸವೋ, ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋತಿ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ಇಮೇ ಸೀತಾದೀಸು ಏಕಮೇಕಸ್ಸ ವಸೇನ ಚತ್ತಾರೋ ಚತ್ತಾರೋ ಕತ್ವಾ ಅನೇಕೇ ಆಸವಾ ಇಮಾಯ ಖನ್ತಿಸಂವರಸಙ್ಖಾತಾಯ ಅಧಿವಾಸನಾಯ ಪಹಾತಬ್ಬಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ ಚಣ್ಡಂ ಹತ್ಥಿಂ ಪರಿವಜ್ಜೇತೀತಿ ಅಹಂ ಸಮಣೋತಿ ನ ಚಣ್ಡಸ್ಸ ಹತ್ಥಿಸ್ಸ ಆಸನ್ನೇ ಠಾತಬ್ಬಂ. ತತೋನಿದಾನಞ್ಹಿ ಮರಣಮ್ಪಿ ಮರಣಮತ್ತಮ್ಪಿ ದುಕ್ಖಂ ಭವೇಯ್ಯಾತಿ ಏವಂ ಉಪಾಯೇನ ಪಥೇನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಚಣ್ಡಂ ಹತ್ಥಿಂ ಪರಿವಜ್ಜೇತಿ ಪಟಿಕ್ಕಮತಿ. ಏಸ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಚಣ್ಡನ್ತಿ ದುಟ್ಠಂ ವಾಳಂ. ಖಾಣುನ್ತಿ ಖದಿರಖಾಣುಕಾದಿಂ. ಕಣ್ಟಕಟ್ಠಾನನ್ತಿ ಯತ್ಥ ಕಣ್ಟಕಾ ವಿಜ್ಝನ್ತಿ, ತಂ ಓಕಾಸಂ. ಸೋಬ್ಭನ್ತಿ ಸಬ್ಬತೋ ಛಿನ್ನತಟಂ. ಪಪಾತನ್ತಿ ಏಕತೋ ಛಿನ್ನತಟಂ. ಚನ್ದನಿಕನ್ತಿ ಉಚ್ಛಿಟ್ಠೋದಕಗಬ್ಭಮಲಾದೀನಂ ಛಡ್ಡನಟ್ಠಾನಂ. ಓಳಿಗಲ್ಲನ್ತಿ ತೇಸಂಯೇವ ಕದ್ದಮಾದೀನಂ ಸನ್ದನೋಕಾಸಂ. ತಂ ಜಣ್ಣುಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅಸುಚಿಭರಿತಂ ಹೋತಿ. ದ್ವೇಪಿ ಚೇತಾನಿ ಠಾನಾನಿ ಅಮನುಸ್ಸುಸ್ಸದಟ್ಠಾನಾನಿ ಹೋನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ವಜ್ಜೇತಬ್ಬಾನಿ. ಅನಾಸನೇತಿ ಏತ್ಥ ಅಯುತ್ತಂ ಆಸನಂ ಅನಾಸನಂ, ತಂ ಅತ್ಥತೋ ಅನಿಯತವತ್ಥುಭೂತಂ ರಹೋಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾಸನನ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಗೋಚರೇತಿ ಏತ್ಥಪಿ ಅಯುತ್ತೋ ಗೋಚರೋ ಅಗೋಚರೋ. ಸೋ ವೇಸಿಯಾದಿಭೇದತೋ ಪಞ್ಚವಿಧೋ. ಪಾಪಕೇ ಮಿತ್ತೇತಿ ಲಾಮಕೇ ದುಸ್ಸೀಲೇ ಮಿತ್ತಪತಿರೂಪಕೇ ಅಮಿತ್ತೇ. ಪಾಪಕೇಸೂತಿ ಲಾಮಕೇಸು. ಓಕಪ್ಪೇಯ್ಯುನ್ತಿ ಸದ್ದಹೇಯ್ಯುಂ ಅಧಿಮುಚ್ಚೇಯ್ಯುಂ ‘‘ಅದ್ಧಾ ಅಯಮಾಯಸ್ಮಾ ಅಕಾಸಿ ವಾ ಕರಿಸ್ಸತಿ ವಾ’’ತಿ. ಯಂ ಹಿಸ್ಸಾತಿ ಹತ್ಥಿಆದೀಸು ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಏಕಮ್ಪಿ ಅಸ್ಸ. ಆಸವುಪ್ಪತ್ತಿ ಪನೇತ್ಥ ಏವಂ ವೇದಿತಬ್ಬಾ – ಹತ್ಥಿಆದಿನಿದಾನೇನ ದುಕ್ಖೇನ ಫುಟ್ಠಸ್ಸ ಸುಖಂ ಪತ್ಥಯತೋ ಕಾಮಾಸವೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ‘‘ನತ್ಥಿ ಸುಗತಿಭವೇ ಈದಿಸಂ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ ಭವಂ ಪತ್ಥೇನ್ತಸ್ಸ ಭವಾಸವೋ, ಮಂ ಹತ್ಥೀ ಮದ್ದತಿ ಮಂ ಅಸ್ಸೋತಿ ಗಾಹೋ ದಿಟ್ಠಾಸವೋ, ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋತಿ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ಇಮೇ ಹತ್ಥಿಆದೀಸು ಏಕೇಕಸ್ಸ ವಸೇನ ಚತ್ತಾರೋ ಚತ್ತಾರೋ ಕತ್ವಾ ಅನೇಕೇ ಆಸವಾ ಇಮಿನಾ ಸೀಲಸಂವರಸಙ್ಖಾತೇನ ಪರಿವಜ್ಜನೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ.

ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಂ ನಾಧಿವಾಸೇತೀತಿ ‘‘ಇತಿಪಾಯಂ ವಿತಕ್ಕೋ ಅಕುಸಲೋ, ಇತಿಪಿ ಸಾವಜ್ಜೋ, ಇತಿಪಿ ದುಕ್ಖವಿಪಾಕೋ, ಸೋ ಚ ಖೋ ಅತ್ತಬ್ಯಾಬಾಧಾಯ ಸಂವತ್ತತೀ’’ತಿಆದಿನಾ (ಮ. ನಿ. ೧.೨೦೭-೨೦೮) ನಯೇನ ಯೋನಿಸೋ ಕಾಮವಿತಕ್ಕೇ ಆದೀನವಂ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ಆರಮ್ಮಣೇ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಂ ನಾಧಿವಾಸೇತಿ, ಚಿತ್ತಂ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ನ ವಾಸೇತಿ, ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ವಾ ನ ವಾಸೇತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಅನಧಿವಾಸೇನ್ತೋ ಕಿಂ ಕರೋತೀತಿ? ಪಜಹತಿ. ಕಿಂ ಕಚವರಂ ವಿಯ ಪಿಟಕೇನಾತಿ? ನ ಹಿ, ಅಪಿ ಚ ಖೋ ನಂ ವಿನೋದೇತಿ ತುದತಿ ವಿಜ್ಝತಿ ನೀಹರತಿ. ಕಿಂ ಬಲಿಬದ್ದಂ ವಿಯ ಪತೋದೇನಾತಿ? ನ ಹಿ, ಅಥ ಖೋ ನಂ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ವಿಗತನ್ತಂ ಕರೋತಿ, ಯಥಾಸ್ಸ ಅನ್ತೋಪಿ ನಾವಸಿಸ್ಸತಿ ಅನ್ತಮಸೋ ಭಙ್ಗಮತ್ತಮ್ಪಿ, ತಥಾ ನಂ ಕರೋತಿ. ಕಥಂ ಪನ ನಂ ತಥಾ ಕರೋತೀತಿ? ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ ಅನು ಅನು ಅಭಾವಂ ಗಮೇತಿ, ವಿಕ್ಖಮ್ಭನಪ್ಪಹಾನೇನ ಯಥಾ ಸುವಿಕ್ಖಮ್ಭಿತೋ ಹೋತಿ, ತಥಾ ಕರೋತಿ. ಸೇಸವಿತಕ್ಕದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಉಪ್ಪನ್ನುಪ್ಪನ್ನೇತಿ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ, ಉಪ್ಪನ್ನಮತ್ತೇಯೇವಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಸಕಿಂ ವಾ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ವಿನೋದೇತ್ವಾ ದುತಿಯೇ ವಾರೇ ಅಜ್ಝುಪೇಕ್ಖಿತಾ ನ ಹೋತಿ, ಸತಕ್ಖತ್ತುಮ್ಪಿ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ಉಪ್ಪನ್ನೇ ವಿನೋದೇತಿಯೇವ. ಪಾಪಕೇ ಅಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇತಿ ತೇಯೇವ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಯೋ, ಸಬ್ಬೇಪಿ ವಾ ನವ ಮಹಾವಿತಕ್ಕೇ. ತತ್ಥ ತಯೋ ವುತ್ತಾ, ಅವಸೇಸಾ ‘‘ಞಾತಿವಿತಕ್ಕೋ, ಜನಪದವಿತಕ್ಕೋ, ಅಮರಾವಿತಕ್ಕೋ, ಪರಾನುದ್ದಯತಾಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕೋ, ಲಾಭಸಕ್ಕಾರಸಿಲೋಕಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕೋ, ಅನವಞ್ಞತ್ತಿಪ್ಪಟಿಸಂಯುತ್ತೋ ವಿತಕ್ಕೋ’’ತಿ (ಮಹಾನಿ. ೨೦೭) ಇಮೇ ಛ. ಯಂ ಹಿಸ್ಸಾತಿ ಏತೇಸು ವಿತಕ್ಕೇಸು ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಅಸ್ಸ. ಕಾಮವಿತಕ್ಕೋ ಪನೇತ್ಥ ಕಾಮಾಸವೋ ಏವ, ತಬ್ಬಿಸೇಸೋ ಭವಾಸವೋ, ತಂಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ ದಿಟ್ಠಾಸವೋ, ಸಬ್ಬವಿತಕ್ಕೇಸು ಅವಿಜ್ಜಾ ಅವಿಜ್ಜಾಸವೋತಿ ಏವಂ ಆಸವುಪ್ಪತ್ತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ಇಮೇ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಾದಿವಸೇನ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾ ಆಸವಾ ಇಮಿನಾ ತಸ್ಮಿಂ ತಸ್ಮಿಂ ವಿತಕ್ಕೇ ಆದೀನವಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಣಸಹಿತೇನ ವೀರಿಯಸಂವರಸಙ್ಖಾತೇನ ವಿನೋದನೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ.

ಪಟಿಸಙ್ಖಾ ಯೋನಿಸೋ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತೀತಿ ಅಭಾವನಾಯ ಆದೀನವಂ ಭಾವನಾಯ ಚ ಆನಿಸಂಸಂ ಉಪಾಯೇನ ಪಥೇನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖಿತ್ವಾ ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ. ಏಸೇವ ನಯೋ ಸಬ್ಬತ್ಥ. ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಂ ಭಾವನಾ ಹೇಟ್ಠಾ ವಿತ್ಥಾರಿತಾವ. ಯಂ ಹಿಸ್ಸಾತಿ ಏತೇಸು ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೇಸು ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಅಸ್ಸ. ಆಸವುಪ್ಪತ್ತಿಯಂ ಪನೇತ್ಥ ಇಮೇಸಂ ಅರಿಯಮಗ್ಗಸಮ್ಪಯುತ್ತಾನಂ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಾನಂ ಅಭಾವಿತತ್ತಾ ಯೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ಕಾಮಾಸವಾದಯೋ ಆಸವಾ, ಭಾವಯತೋ ಏವಂಸ ತೇ ನ ಹೋನ್ತೀತಿ ಅಯಂ ನಯೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತೀತಿ ಇಮೇ ಕಾಮಾಸವಾದಯೋ ಆಸವಾ ಇಮಾಯ ಲೋಕುತ್ತರಾಯ ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಭಾವನಾಯ ಪಹಾತಬ್ಬಾತಿ ವುಚ್ಚನ್ತಿ. ಇಮೇಹಿ ಛಹಾಕಾರೇಹಿ ಪಹೀನಾಸವಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಥೋಮೇನ್ತೋ ಯತೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇತಿಆದಿಮಾಹ. ತತ್ಥ ಯತೋತಿ ಸಾಮಿವಚನೇ ತೋ-ಕಾರೋ, ಯಸ್ಸಾತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಪೋರಾಣಾ ಪನ ಯಮ್ಹಿ ಕಾಲೇತಿ ವಣ್ಣಯನ್ತಿ. ಯೇ ಆಸವಾ ಸಂವರಾ ಪಹಾತಬ್ಬಾ, ತೇ ಸಂವರಾ ಪಹೀನಾ ಹೋನ್ತೀತಿ ಯೇ ಆಸವಾ ಸಂವರೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಾ, ತೇ ಸಂವರೇನೇವ ಪಹೀನಾ ಹೋನ್ತಿ, ನ ಅಪ್ಪಹೀನೇಸುಯೇವ ಪಹೀನಸಞ್ಞೀ ಹೋತೀತಿ.

೫. ದಾರುಕಮ್ಮಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೫೯. ಪಞ್ಚಮೇ ದಾರುಕಮ್ಮಿಕೋತಿ ದಾರುವಿಕ್ಕಯೇನ ಪವತ್ತಿತಾಜೀವೋ ಏಕೋ ಉಪಾಸಕೋ. ಕಾಸಿಕಚನ್ದನನ್ತಿ ಸಣ್ಹಚನ್ದನಂ. ಅಙ್ಗೇನಾತಿ ಅಗುಣಙ್ಗೇನ, ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇ ಗುಣಙ್ಗೇನ. ನೇಮನ್ತನಿಕೋತಿ ನಿಮನ್ತನಂ ಗಣ್ಹನಕೋ. ಸಙ್ಘೇ ದಾನಂ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮಿ. ಸೋ ಏವಂ ವತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥಸ್ಸ ಅಪರಭಾಗೇ ಪಞ್ಚಸತಾ ಕುಲೂಪಕಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಗಿಹಿಭಾವಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಸೋ ‘‘ಕುಲೂಪಕಭಿಕ್ಖೂ ತೇ ವಿಬ್ಭನ್ತಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕಿಂ ಏತ್ಥ ಮಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಚಿತ್ತುಪ್ಪಾದವೇಮತ್ತಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ಅಕಾಸಿ. ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ಸತ್ಥಾ ಸಙ್ಘೇ ತೇ ದಾನಂ ದದತೋ ಚಿತ್ತಂ ಪಸೀದಿಸ್ಸತೀತಿ ಆಹ.

೬. ಹತ್ಥಿಸಾರಿಪುತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೦. ಛಟ್ಠೇ ಅಭಿಧಮ್ಮಕಥನ್ತಿ ಅಭಿಧಮ್ಮಮಿಸ್ಸಕಂ ಕಥಂ. ಕಥಂ ಓಪಾತೇತೀತಿ ತೇಸಂ ಕಥಂ ವಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಕಥಂ ಕಥೇತಿ. ಥೇರಾನಂ ಭಿಕ್ಖೂನನ್ತಿ ಕರಣತ್ಥೇ ಸಾಮಿವಚನಂ, ಥೇರೇಹಿ ಭಿಕ್ಖೂಹಿ ಸದ್ಧಿನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ಯಾ ಚ ಥೇರಾನಂ ಅಭಿಧಮ್ಮಕಥಾ, ತಂ ಅಯಮ್ಪಿ ಕಥೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಚೇತೋಪರಿಯಾಯನ್ತಿ ಚಿತ್ತವಾರಂ. ಇಧಾತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ. ಸೋರತಸೋರತೋತಿ ಸೂರತೋ ವಿಯ ಸೂರತೋ, ಸೋರಚ್ಚಸಮನ್ನಾಗತೋ ವಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಿವಾತನಿವಾತೋತಿ ನಿವಾತೋ ವಿಯ ನಿವಾತೋ, ನಿವಾತವುತ್ತಿ ವಿಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಉಪಸನ್ತುಪಸನ್ತೋತಿ ಉಪಸನ್ತೋ ವಿಯ ಉಪಸನ್ತೋ. ವಪಕಸ್ಸತೇವ ಸತ್ಥಾರಾತಿ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಾ ಅಪಗಚ್ಛತಿ. ಸಂಸಟ್ಠಸ್ಸಾತಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಸಂಸಗ್ಗೇಹಿ ಸಂಸಟ್ಠಸ್ಸ. ವಿಸ್ಸಟ್ಠಸ್ಸಾತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜಿತಸ್ಸ. ಪಾಕತಸ್ಸಾತಿ ಪಾಕತಿನ್ದ್ರಿಯಸ್ಸ.

ಕಿಟ್ಠಾದೋತಿ ಕಿಟ್ಠಖಾದಕೋ. ಅನ್ತರಧಾಪೇಯ್ಯಾತಿ ನಾಸೇಯ್ಯ. ಗೋಪಸೂತಿ ಗಾವೋ ಚ ಅಜಿಕಾ ಚ. ಸಿಪ್ಪಿಸಮ್ಬುಕನ್ತಿ ಸಿಪ್ಪಿಯೋ ಚ ಸಮ್ಬುಕಾ ಚ. ಸಕ್ಖರಕಠಲನ್ತಿ ಸಕ್ಖರಾ ಚ ಕಠಲಾನಿ ಚ. ಆಭಿದೋಸಿಕನ್ತಿ ಅಭಿಞ್ಞಾತದೋಸಂ ಕುದ್ರೂಸಕಭೋಜನಂ. ನಚ್ಛಾದೇಯ್ಯಾತಿ ನ ರುಚ್ಚೇಯ್ಯ. ತತ್ಥ ಯದೇತಂ ಪುರಿಸಂ ಭುತ್ತಾವಿನ್ತಿ ಉಪಯೋಗವಚನಂ, ತಂ ಸಾಮಿಅತ್ಥೇ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅಮುಂ ಹಾವುಸೋ, ಪುರಿಸನ್ತಿ, ಆವುಸೋ, ಅಮುಂ ಪುರಿಸಂ.

ಸಬ್ಬನಿಮಿತ್ತಾನನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇಸಂ ನಿಚ್ಚನಿಮಿತ್ತಾದೀನಂ ನಿಮಿತ್ತಾನಂ. ಅನಿಮಿತ್ತಂ ಚೇತೋಸಮಾಧಿನ್ತಿ ಬಲವವಿಪಸ್ಸನಾಸಮಾಧಿಂ. ಚೀರಿಕಸದ್ದೋತಿ ಝಲ್ಲಿಕಸದ್ದೋ. ಸರಿಸ್ಸತಿ ನೇಕ್ಖಮ್ಮಸ್ಸಾತಿ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಗುಣಂ ಸರಿಸ್ಸತಿ. ಅರಹತಂ ಅಹೋಸೀತಿ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಾನಂ ಅರಹನ್ತಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಏಕೋ ಅರಹಾ ಅಹೋಸಿ. ಅಯಞ್ಹಿ ಥೇರೋ ಸತ್ತ ವಾರೇ ಗಿಹೀ ಹುತ್ವಾ ಸತ್ತ ವಾರೇ ಪಬ್ಬಜಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ಕಸ್ಸಪಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಕಿರೇಸ ಏಕಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಗಿಹಿಭಾವೇ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇಸಿ. ಸೋ ತೇನೇವ ಕಮ್ಮೇನ ಅರಹತ್ತಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯೇ ವಿಜ್ಜಮಾನೇಯೇವ ಸತ್ತ ವಾರೇ ಗಿಹಿಭಾವೇ ಚ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾಯ ಚ ಸಞ್ಚರನ್ತೋ ಸತ್ತಮೇ ವಾರೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣೀತಿ.

೭. ಮಜ್ಝೇಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೧. ಸತ್ತಮೇ ಪಾರಾಯನೇ ಮೇತ್ತೇಯ್ಯಪಞ್ಹೇತಿ ಪಾರಾಯನಸಮಾಗಮಮ್ಹಿ ಮೇತ್ತೇಯ್ಯಮಾಣವಸ್ಸ ಪಞ್ಹೇ. ಉಭೋನ್ತೇ ವಿದಿತ್ವಾನಾತಿ ದ್ವೇ ಅನ್ತೇ ದ್ವೇ ಕೋಟ್ಠಾಸೇ ಜಾನಿತ್ವಾ. ಮಜ್ಝೇ ಮನ್ತಾ ನ ಲಿಪ್ಪತೀತಿ ಮನ್ತಾ ವುಚ್ಚತಿ ಪಞ್ಞಾ, ತಾಯ ಉಭೋ ಅನ್ತೇ ವಿದಿತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ನ ಲಿಪ್ಪತಿ, ವೇಮಜ್ಝೇಟ್ಠಾನೇ ನ ಲಿಪ್ಪತಿ. ಸಿಬ್ಬನಿಮಚ್ಚಗಾತಿ ಸಿಬ್ಬನಿಸಙ್ಖಾತಂ ತಣ್ಹಂ ಅತೀತೋ. ಫಸ್ಸೋತಿ ಫಸ್ಸವಸೇನ ನಿಬ್ಬತ್ತತ್ತಾ ಅಯಂ ಅತ್ತಭಾವೋ. ಏಕೋ ಅನ್ತೋತಿ ಅಯಮೇಕೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ. ಫಸ್ಸಸಮುದಯೋತಿ ಫಸ್ಸೋ ಸಮುದಯೋ ಅಸ್ಸಾತಿ ಫಸ್ಸಸಮುದಯೋ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ಕತಕಮ್ಮಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ನಿಬ್ಬತ್ತೋ ಅನಾಗತತ್ತಭಾವೋ. ದುತಿಯೋ ಅನ್ತೋತಿ ದುತಿಯೋ ಕೋಟ್ಠಾಸೋ. ಫಸ್ಸನಿರೋಧೋತಿ ನಿಬ್ಬಾನಂ. ಮಜ್ಝೇತಿ ಸಿಬ್ಬಿನಿತಣ್ಹಂ ಛೇತ್ವಾ ದ್ವಿಧಾಕರಣಟ್ಠೇನ ನಿಬ್ಬಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ನಾಮ ಹೋತಿ. ತಣ್ಹಾ ಹಿ ನಂ ಸಿಬ್ಬತೀತಿ ತಣ್ಹಾ ನಂ ಅತ್ತಭಾವದ್ವಯಸಙ್ಖಾತಂ ಫಸ್ಸಞ್ಚ ಫಸ್ಸಸಮುದಯಞ್ಚ ಸಿಬ್ಬತಿ ಘಟ್ಟೇತಿ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾ? ತಸ್ಸ ತಸ್ಸೇವ ಭವಸ್ಸ ಅಭಿನಿಬ್ಬತ್ತಿಯಾ. ಯದಿ ಹಿ ತಣ್ಹಾ ನ ಸಿಬ್ಬೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ಭವಸ್ಸ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ ನ ಭವೇಯ್ಯ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಕೋಟಿಮಜ್ಝಿಕೂಪಮಂ ಗಣ್ಹನ್ತಿ. ದ್ವಿನ್ನಞ್ಹಿ ಕಣ್ಡಾನಂ ಏಕತೋ ಕತ್ವಾ ಮಜ್ಝೇ ಸುತ್ತೇನ ಸಂಸಿಬ್ಬಿತಾನಂ ಕೋಟಿ ಮಜ್ಝನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸುತ್ತೇ ಛಿನ್ನೇ ಉಭೋ ಕಣ್ಡಾನಿ ಉಭತೋ ಪತನ್ತಿ. ಏವಮೇತ್ಥ ಕಣ್ಡದ್ವಯಂ ವಿಯ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾ ದ್ವೇ ಅನ್ತಾ, ಸಿಬ್ಬಿತ್ವಾ ಠಿತಸುತ್ತಂ ವಿಯ ತಣ್ಹಾ, ಸುತ್ತೇ ಛಿನ್ನೇ ಕಣ್ಡದ್ವಯಸ್ಸ ಉಭತೋಪತನಂ ವಿಯ ತಣ್ಹಾಯ ನಿರುದ್ಧಾಯ ಅನ್ತದ್ವಯಂ ನಿರುದ್ಧಮೇವ ಹೋತಿ. ಏತ್ತಾವತಾತಿ ಏತ್ತಕೇನ ಇಮಿನಾ ಉಭೋ ಅನ್ತೇ ವಿದಿತ್ವಾ ತಣ್ಹಾಯ ಮಜ್ಝೇ ಅನುಪಲಿತ್ತಭಾವೇನ ಅಭಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಜಾನಾತಿ ನಾಮ, ತೀರಣಪರಿಞ್ಞಾಯ ಚ ಪಹಾನಪರಿಞ್ಞಾಯ ಚ ಪರಿಜಾನಿತಬ್ಬಂ ಲೋಕಿಯಸಚ್ಚದ್ವಯಂ ಪರಿಜಾನಾತಿ ನಾಮ. ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇತಿ ಇಮಸ್ಮಿಂಯೇವ ಅತ್ತಭಾವೇ. ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಕರೋ ಹೋತೀತಿ ವಟ್ಟದುಕ್ಖಸ್ಸ ಕೋಟಿಕರೋ ಪರಿಚ್ಛೇದಪರಿವಟುಮಕರೋ ಹೋತಿ ನಾಮ.

ದುತಿಯವಾರೇ ತಿಣ್ಣಂ ಕಣ್ಡಾನಂ ವಸೇನ ಉಪಮಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ತಿಣ್ಣಞ್ಹಿ ಕಣ್ಡಾನಂ ಸುತ್ತೇನ ಸಂಸಿಬ್ಬಿತಾನಂ ಸುತ್ತೇ ಛಿನ್ನೇ ತೀಣಿ ಕಣ್ಡಾನಿ ತೀಸು ಠಾನೇಸು ಪತನ್ತಿ, ಏವಮೇತ್ಥ ಕಣ್ಡತ್ತಯಂ ವಿಯ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಾ ಖನ್ಧಾ, ಸುತ್ತಂ ವಿಯ ತಣ್ಹಾ. ಸಾ ಹಿ ಅತೀತಂ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನೇನ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಞ್ಚ ಅನಾಗತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂಸಿಬ್ಬತಿ. ಸುತ್ತೇ ಛಿನ್ನೇ ಕಣ್ಡತ್ತಯಸ್ಸ ತೀಸು ಠಾನೇಸು ಪತನಂ ವಿಯ ತಣ್ಹಾಯ ನಿರುದ್ಧಾಯ ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಾ ಖನ್ಧಾ ನಿರುದ್ಧಾವ ಹೋನ್ತಿ.

ತತಿಯವಾರೇ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ಮಜ್ಝೇತಿ ದ್ವಿನ್ನಂ ವೇದನಾನಂ ಅನ್ತರಟ್ಠಕಭಾವೇನ ಮಜ್ಝೇ. ಸುಖಞ್ಹಿ ದುಕ್ಖಸ್ಸ, ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಸುಖಸ್ಸ ಅನ್ತರಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ತಣ್ಹಾ ಸಿಬ್ಬಿನೀತಿ ವೇದನಾಸು ನನ್ದಿರಾಗೋ ವೇದನಾನಂ ಉಪಚ್ಛೇದಂ ನಿವಾರೇತೀತಿ ತಾ ಸಿಬ್ಬತಿ ನಾಮ.

ಚತುತ್ಥವಾರೇ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಮಜ್ಝೇತಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿವಿಞ್ಞಾಣಮ್ಪಿ ಸೇಸವಿಞ್ಞಾಣಮ್ಪಿ ನಾಮರೂಪಪಚ್ಚಯಸಮುದಾಗತತ್ತಾ ನಾಮರೂಪಾನಂ ಮಜ್ಝೇ ನಾಮ.

ಪಞ್ಚಮವಾರೇ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಮಜ್ಝೇತಿ ಕಮ್ಮವಿಞ್ಞಾಣಂ ಮಜ್ಝೇ, ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾಯತನೇಸು ವಾ ಮನಾಯತನೇನ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಗಹಿತತ್ತಾ ಇಧ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಮಜ್ಝೇ ನಾಮ, ಮನೋದ್ವಾರೇ ವಾ ಆವಜ್ಜನಸ್ಸ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಾಯತನನಿಸ್ಸಿತತ್ತಾ ಜವನವಿಞ್ಞಾಣಂ ಮಜ್ಝೇ ನಾಮ.

ಛಟ್ಠವಾರೇ ಸಕ್ಕಾಯೋತಿ ತೇಭೂಮಕವಟ್ಟಂ. ಸಕ್ಕಾಯಸಮುದಯೋತಿ ಸಮುದಯಸಚ್ಚಂ. ಸಕ್ಕಾಯನಿರೋಧೋತಿ ನಿರೋಧಸಚ್ಚಂ. ಪರಿಯಾಯೇನಾತಿ ತೇನ ತೇನ ಕಾರಣೇನೇವ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

೮. ಪುರಿಸಿನ್ದ್ರಿಯಞಾಣಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೨. ಅಟ್ಠಮೇ ಅಞ್ಞತರೋತಿ ದೇವದತ್ತಪಕ್ಖಿಕೋ ಏಕೋ. ಸಮನ್ನಾಹರಿತ್ವಾತಿ ಆವಜ್ಜಿತ್ವಾ. ಇದಂ ಸೋ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಭಗವತಾ ಜಾನಿತ್ವಾ ಕಥಿತಂ, ಉದಾಹು ಅಜಾನಿತ್ವಾ, ಏಕಂಸಿಕಂ ವಾ ಕಥಿತಂ ಉದಾಹು ವಿಭಜ್ಜಕಥಿತ’’ನ್ತಿ ಅಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಪುಚ್ಛತಿ. ಆಪಾಯಿಕೋತಿ ಅಪಾಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತನಕೋ. ನೇರಯಿಕೋತಿ ನಿರಯಗಾಮೀ. ಕಪ್ಪಟ್ಠೋತಿ ಕಪ್ಪಟ್ಠಿಯಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ಕಪ್ಪಂ ಠಸ್ಸತಿ. ಅತೇಕಿಚ್ಛೋತಿ ನ ಸಕ್ಕಾ ತಿಕಿಚ್ಛಿತುಂ. ದ್ವೇಜ್ಝನ್ತಿ ದ್ವಿಧಾಭಾವಂ. ವಾಲಗ್ಗಕೋಟಿನಿತ್ತುದನಮತ್ತನ್ತಿ ವಾಲಸ್ಸ ಅಗ್ಗಕೋಟಿಯಾ ದಸ್ಸೇತಬ್ಬಮತ್ತಕಂ, ವಾಲಗ್ಗಕೋಟಿನಿಪಾತಮತ್ತಕಂ ವಾ. ಪುರಿಸಿನ್ದ್ರಿಯಞಾಣಾನೀತಿ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಪರೋಪರಿಯತ್ತಞಾಣಾನಿ, ಇನ್ದ್ರಿಯಾನಂ ತಿಕ್ಖಮುದುಭಾವಜಾನನಞಾಣಾನೀತಿ ಅತ್ಥೋ.

ವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಕುಸಲಾಪಿ ಧಮ್ಮಾ ಅಕುಸಲಾಪಿ ಧಮ್ಮಾತಿ ಏತ್ತಕಾ ಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ವಿಜ್ಜನ್ತಿ, ಏತ್ತಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾತಿ ಜಾನಾಮಿ. ಅನ್ತರಹಿತಾತಿ ಅದಸ್ಸನಂ ಗತಾ. ಸಮ್ಮುಖೀಭೂತಾತಿ ಸಮುದಾಚಾರವಸೇನ ಪಾಕಟಾ ಜಾತಾ. ಕುಸಲಮೂಲನ್ತಿ ಕುಸಲಜ್ಝಾಸಯೋ. ಕುಸಲಾ ಕುಸಲನ್ತಿ ತಮ್ಹಾ ಕುಸಲಜ್ಝಾಸಯಾ ಅಞ್ಞಮ್ಪಿ ಕುಸಲಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಸ್ಸತಿ. ಸಾರದಾನೀತಿ ಸಾರಾದಾನಿ ಗಹಿತಸಾರಾನಿ, ಸರದಮಾಸೇ ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಾನಿ. ಸುಖಸಯಿತಾನೀತಿ ಸುಖಸನ್ನಿಚಿತಾನಿ. ಸುಖೇತ್ತೇತಿ ಮಣ್ಡಖೇತ್ತೇ. ನಿಕ್ಖಿತ್ತಾನೀತಿ ವುತ್ತಾನಿ. ಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಾತಿ ಸರಿಕ್ಖಕಾ. ಅಭಿದೋ ಅದ್ಧರತ್ತನ್ತಿ ಅಭಿಅದ್ಧರತ್ತಂ ಅದ್ಧರತ್ತೇ ಅಭಿಮುಖೀಭೂತೇ. ಭತ್ತಕಾಲಸಮಯೇತಿ ರಾಜಕುಲಾನಂ ಭತ್ತಕಾಲಸಙ್ಖಾತೇ ಸಮಯೇ. ಪರಿಹಾನಧಮ್ಮೋತಿ ಕೋ ಏವಂ ಭಗವತಾ ಞಾತೋತಿ? ಅಜಾತಸತ್ತುರಾಜಾ. ಸೋ ಹಿ ಪಾಪಮಿತ್ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮಗ್ಗಫಲೇಹಿ ಪರಿಹೀನೋ. ಅಪರೇಪಿ ಸುಪ್ಪಬುದ್ಧಸುನಕ್ಖತ್ತಾದಯೋ ಭಗವತಾ ಞಾತಾವ. ಅಪರಿಹಾನಧಮ್ಮೋತಿ ಏವಂ ಭಗವತಾ ಕೋ ಞಾತೋ? ಸುಸೀಮೋ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಅಞ್ಞೇ ಚ ಏವರೂಪಾ. ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯಿಸ್ಸತೀತಿ ಏವಂ ಕೋ ಞಾತೋ ಭಗವತಾತಿ? ಸನ್ತತಿಮಹಾಮತ್ತೋ ಅಞ್ಞೇ ಚ ಏವರೂಪಾ.

೯. ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೩. ನವಮೇ ಅನಿಬ್ಬಿದ್ಧಪುಬ್ಬೇ ಅಪ್ಪದಾಲಿತಪುಬ್ಬೇ ಲೋಭಕ್ಖನ್ಧಾದಯೋ ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝತಿ ಪದಾಲೇತೀತಿ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಪರಿಯಾಯೋ, ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝನಕಾರಣನ್ತಿ ಅತ್ಥೋ. ನಿದಾನಸಮ್ಭವೋತಿ ಕಾಮೇ ನಿದೇತಿ ಉಪ್ಪಾದನಸಮತ್ಥತಾಯ ನಿಯ್ಯಾದೇತೀತಿ ನಿದಾನಂ. ಸಮ್ಭವತಿ ತತೋತಿ ಸಮ್ಭವೋ, ನಿದಾನಮೇವ ಸಮ್ಭವೋ ನಿದಾನಸಮ್ಭವೋ. ವೇಮತ್ತತಾತಿ ನಾನಾಕರಣಂ.

ಕಾಮಗುಣಾತಿ ಕಾಮಯಿತಬ್ಬಟ್ಠೇನ ಕಾಮಾ, ಬನ್ಧನಟ್ಠೇನ ಗುಣಾ ‘‘ಅನ್ತಗುಣ’’ನ್ತಿಆದೀಸು ವಿಯ. ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾತಿ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ. ಇಟ್ಠಾತಿ ಪರಿಯಿಟ್ಠಾ ವಾ ಹೋನ್ತು ಮಾ ವಾ, ಇಟ್ಠಾರಮ್ಮಣಭೂತಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಕನ್ತಾತಿ ಕಮನೀಯಾ. ಮನಾಪಾತಿ ಮನವಡ್ಢನಕಾ. ಪಿಯರೂಪಾತಿ ಪಿಯಜಾತಿಕಾ. ಕಾಮೂಪಸಞ್ಹಿತಾತಿ ಆರಮ್ಮಣಂ ಕತ್ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜಮಾನೇನ ಕಾಮೇನ ಉಪಸಞ್ಹಿತಾ. ರಜನೀಯಾತಿ ರಾಗುಪ್ಪತ್ತಿಕಾರಣಭೂತಾ. ನೇತೇ ಕಾಮಾತಿ ನ ಏತೇ ಕಮನಟ್ಠೇನ ಕಾಮಾ ನಾಮ ಹೋನ್ತಿ. ಸಙ್ಕಪ್ಪರಾಗೋತಿ ಸಙ್ಕಪ್ಪವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನರಾಗೋ. ಕಾಮೋತಿ ಅಯಂ ಕಾಮಪ್ಪಹಾನಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೇಹಿ ಪಹಾತಬ್ಬೋ. ಕಮನಟ್ಠೇನ ಕಾಮಾ ನಾಮ. ಚಿತ್ರಾನೀತಿ ಚಿತ್ರವಿಚಿತ್ರಾರಮ್ಮಣಾನಿ.

ಫಸ್ಸೋತಿ ಸಹಜಾತಫಸ್ಸೋ. ಕಾಮಯಮಾನೋತಿ ಕಾಮಂ ಕಾಮಯಮಾನೋ. ತಜ್ಜಂ ತಜ್ಜನ್ತಿ ತಜ್ಜಾತಿಕಂ ತಜ್ಜಾತಿಕಂ. ಪುಞ್ಞಭಾಗಿಯನ್ತಿ ದಿಬ್ಬೇ ಕಾಮೇ ಪತ್ಥೇತ್ವಾ ಸುಚರಿತಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ತಭಾವೋ ಪುಞ್ಞಭಾಗಿಯೋ ನಾಮ, ದುಚ್ಚರಿತಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಅಪಾಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಸ್ಸ ಅತ್ತಭಾವೋ ಅಪುಞ್ಞಭಾಗಿಯೋ ನಾಮ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋತಿ ಅಯಂ ದುವಿಧೋಪಿ ಕಾಮಪತ್ಥನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಉಪ್ಪನ್ನತ್ತಾ ಕಾಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸೋ ಇಮಂ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕನ್ತಿ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಇಮಂ ಛತ್ತಿಂಸಟ್ಠಾನೇಸು ನಿಬ್ಬಿಜ್ಝನಕಂ ಸೇಟ್ಠಚರಿಯಂ ಜಾನಾತಿ. ಕಾಮನಿರೋಧನ್ತಿ ಕಾಮಾನಂ ನಿರೋಧನೇ ಏವಂ ಲದ್ಧನಾಮಂ. ಇಮಸ್ಮಿಞ್ಹಿ ಠಾನೇ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಸಙ್ಖಾತೋ ಮಗ್ಗೋವ ಕಾಮನಿರೋಧೋತಿ ವುತ್ತೋ.

ಸಾಮಿಸಾತಿ ಕಿಲೇಸಾಮಿಸಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ. ಇಮಿನಾ ನಯೇನ ಸಬ್ಬಠಾನೇಸು ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಅಪಿಚೇತ್ಥ ವೋಹಾರವೇಪಕ್ಕನ್ತಿ ವೋಹಾರವಿಪಾಕಂ. ಕಥಾಸಙ್ಖಾತೋ ಹಿ ವೋಹಾರೋ ಸಞ್ಞಾಯ ವಿಪಾಕೋ ನಾಮ. ಯಥಾ ಯಥಾ ನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ನಂ-ಇತಿ ನಿಪಾತಮತ್ತಮೇವ. ಇತಿ ಯಸ್ಮಾ ಯಥಾ ಯಥಾ ಸಞ್ಜಾನಾತಿ, ತಥಾ ತಥಾ ಏವಂಸಞ್ಞೀ ಅಹೋಸಿನ್ತಿ ಕಥೇತಿ, ತಸ್ಮಾ ವೋಹಾರವೇಪಕ್ಕಾತಿ ಅತ್ಥೋ.

ಅವಿಜ್ಜಾತಿ ಅಟ್ಠಸು ಠಾನೇಸು ಅಞ್ಞಾಣಭೂತಾ ಬಹಲಅವಿಜ್ಜಾ. ನಿರಯಂ ಗಮೇನ್ತೀತಿ ನಿರಯಗಮನೀಯಾ, ನಿರಯೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿಪಚ್ಚಯಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಚೇತನಾಹನ್ತಿ ಚೇತನಂ ಅಹಂ. ಇಧ ಸಬ್ಬಸಙ್ಗಾಹಿಕಾ ಸಂವಿದಹನಚೇತನಾ ಗಹಿತಾ. ಚೇತಯಿತ್ವಾತಿ ದ್ವಾರಪ್ಪವತ್ತಚೇತನಾ. ಮನಸಾತಿ ಚೇತನಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಚಿತ್ತೇನ. ನಿರಯವೇದನೀಯನ್ತಿ ನಿರಯೇ ವಿಪಾಕದಾಯಕಂ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಅಧಿಮತ್ತನ್ತಿ ಬಲವದುಕ್ಖಂ. ದನ್ಧವಿರಾಗೀತಿ ಗರುಕಂ ನ ಖಿಪ್ಪಂ ಸಣಿಕಂ ವಿಗಚ್ಛನಕದುಕ್ಖಂ. ಉರತ್ತಾಳಿಂ ಕನ್ದತೀತಿ ಉರಂ ತಾಳೇತ್ವಾ ರೋದತಿ. ಪರಿಯೇಟ್ಠಿನ್ತಿ ಪರಿಯೇಸನಂ. ಏಕಪದಂ ದ್ವಿಪದನ್ತಿ ಏಕಪದಮನ್ತಂ ವಾ ದ್ವಿಪದಮನ್ತಂ ವಾ, ಕೋ ಮನ್ತಂ ಜಾನಾತೀತಿ ಅತ್ಥೋ. ಸಮ್ಮೋಹವೇಪಕ್ಕನ್ತಿ ಸಮ್ಮೋಹವಿಪಾಕಂ. ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಹಿ ಸಮ್ಮೋಹೋ ನಿಸ್ಸನ್ದವಿಪಾಕೋ ನಾಮ. ದುತಿಯಪದೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಪರಿಯೇಸನಾಪಿ ಹಿ ತಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದವಿಪಾಕೋತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಂ ಕಥಿತಂ.

೧೦. ಸೀಹನಾದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೬೪. ದಸಮೇ ಆಸಭಂ ಠಾನನ್ತಿ ಸೇಟ್ಠಂ ನಿಚ್ಚಲಟ್ಠಾನಂ. ಸೀಹನಾದನ್ತಿ ಅಭೀತನಾದಂ ಪಮುಖನಾದಂ. ಬ್ರಹ್ಮಚಕ್ಕನ್ತಿ ಸೇಟ್ಠಞಾಣಚಕ್ಕಂ ಪಟಿವೇಧಞಾಣಞ್ಚೇವ ದೇಸನಾಞಾಣಞ್ಚ. ಠಾನಞ್ಚ ಠಾನತೋತಿ ಕಾರಣಞ್ಚ ಕಾರಣತೋ. ಯಮ್ಪೀತಿ ಯೇನ ಞಾಣೇನ. ಇದಮ್ಪಿ ತಥಾಗತಸ್ಸಾತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಠಾನಾಟ್ಠಾನಞಾಣಂ ತಥಾಗತಸ್ಸ ತಥಾಗತಬಲಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಸಬ್ಬಪದೇಸು ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಕಮ್ಮಸಮಾದಾನಾನನ್ತಿ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ಕತಾನಂ ಕುಸಲಾಕುಸಲಕಮ್ಮಾನಂ, ಕಮ್ಮಮೇವ ವಾ ಕಮ್ಮಸಮಾದಾನಂ. ಠಾನಸೋ ಹೇತುಸೋತಿ ಪಚ್ಚಯತೋ ಚೇವ ಹೇತುತೋ ಚ. ತತ್ಥ ಗತಿಉಪಧಿಕಾಲಪಯೋಗಾ ವಿಪಾಕಸ್ಸ ಠಾನಂ, ಕಮ್ಮಂ ಹೇತು. ಝಾನವಿಮೋಕ್ಖಸಮಾಧಿಸಮಾಪತ್ತೀನನ್ತಿ ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ವಿಮೋಕ್ಖಾನಂ ತಿಣ್ಣಂ ಸಮಾಧೀನಂ ನವನ್ನಂ ಅನುಪುಬ್ಬಸಮಾಪತ್ತೀನಞ್ಚ. ಸಂಕಿಲೇಸನ್ತಿ ಹಾನಭಾಗಿಯಂ ಧಮ್ಮಂ. ವೋದಾನನ್ತಿ ವಿಸೇಸಭಾಗಿಯಂ ಧಮ್ಮಂ. ವುಟ್ಠಾನನ್ತಿ ‘‘ವೋದಾನಮ್ಪಿ ವುಟ್ಠಾನಂ, ತಮ್ಹಾ ತಮ್ಹಾ ಸಮಾಧಿಮ್ಹಾ ವುಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ವುಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ (ವಿಭ. ೮೨೮) ಏವಂ ವುತ್ತಂ ಪಗುಣಜ್ಝಾನಞ್ಚೇವ ಭವಙ್ಗನಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಯೋ ಚ. ಹೇಟ್ಠಿಮಂ ಹೇಟ್ಠಿಮಞ್ಹಿ ಪಗುಣಜ್ಝಾನಂ ಉಪರಿಮಸ್ಸ ಉಪರಿಮಸ್ಸ ಪದಟ್ಠಾನಂ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘‘ವೋದಾನಮ್ಪಿ ವುಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಭವಙ್ಗೇನ ಪನ ಸಬ್ಬಜ್ಝಾನೇಹಿ ವುಟ್ಠಾನಂ ಹೋತಿ, ಫಲಸಮಾಪತ್ತಿಯಾ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾನಂ ಹೋತಿ. ತಂ ಸನ್ಧಾಯ ‘‘ತಮ್ಹಾ ತಮ್ಹಾ ಸಮಾಧಿಮ್ಹಾ ವುಟ್ಠಾನಮ್ಪಿ ವುಟ್ಠಾನ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅನೇಕವಿಹಿತನ್ತಿಆದೀನಿ ವಿಸುದ್ಧಿಮಗ್ಗೇ (ವಿಸುದ್ಧಿ. ೨.೪೦೨) ವಣ್ಣಿತಾನಿ. ಆಸವಕ್ಖಯಞಾಣಂ ಹೇಟ್ಠಾ ವುತ್ತತ್ಥಮೇವ. ಪುರಿಮಸ್ಸಾಪಿ ಞಾಣತ್ತಯಸ್ಸ ವಿತ್ಥಾರಕಥಂ ಇಚ್ಛನ್ತೇನ ಮಜ್ಝಿಮಟ್ಠಕಥಾಯ ಮಹಾಸೀಹನಾದವಣ್ಣನಾ (ಮ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೧.೧೪೬ ಆದಯೋ) ಓಲೋಕೇತಬ್ಬಾ. ಸಮಾಹಿತಸ್ಸಾತಿ ಏಕಗ್ಗಚಿತ್ತಸ್ಸ. ಸಮಾಧಿ ಮಗ್ಗೋತಿ ಸಮಾಧಿ ಏತೇಸಂ ಞಾಣಾನಂ ಅಧಿಗಮಾಯ ಉಪಾಯೋ. ಅಸಮಾಧೀತಿ ಅನೇಕಗ್ಗಭಾವೋ. ಕುಮ್ಮಗ್ಗೋತಿ ಮಿಚ್ಛಾಮಗ್ಗೋ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಞಾಣಬಲಂ ಕಥಿತನ್ತಿ.

ಮಹಾವಗ್ಗೋ ಛಟ್ಠೋ.