೫. ಪಞ್ಚಮಪಣ್ಣಾಸಕಂ

(೨೧) ೧. ಕಿಮಿಲವಗ್ಗೋ

೧. ಕಿಮಿಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೦೧. ಪಞ್ಚಮಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಕಿಮಿಲಾಯನ್ತಿ ಏವಂನಾಮಕೇ ನಗರೇ. ನಿಚುಲವನೇತಿ ಮುಚಲಿನ್ದವನೇ. ಏತದವೋಚಾತಿ ಅಯಂ ಕಿರ ಥೇರೋ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ನಗರೇ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಞಾಣಂ ಪಟಿಲಭಿ. ಸೋ ಅತ್ತನಾ ನಿವುತ್ಥಂ ಖನ್ಧಸನ್ತಾನಂ ಅನುಸ್ಸರನ್ತೋ ಕಸ್ಸಪದಸಬಲಸ್ಸ ಸಾಸನೋಸಕ್ಕನಕಾಲೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಚತೂಸು ಪರಿಸಾಸು ಸಾಸನೇ ಅಗಾರವಂ ಕರೋನ್ತೀಸು ನಿಸ್ಸೇಣಿಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಪಬ್ಬತಂ ಆರುಯ್ಹ ತತ್ಥ ಸಮಣಧಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವುತ್ಥಭಾವಂ ಅದ್ದಸ. ಸೋ ‘‘ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತಂ ಕಾರಣಂ ಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಏತಂ ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ’’ತಿಆದಿವಚನಂ ಅವೋಚ.

ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವಾ ವಿಹರನ್ತಿ ಅಪ್ಪತಿಸ್ಸಾತಿ ಸತ್ಥರಿ ಗಾರವಞ್ಚೇವ ಜೇಟ್ಠಕಭಾವಞ್ಚ ಅನುಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ವಿಹರನ್ತಿ. ಸೇಸೇಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ತತ್ಥ ಚೇತಿಯಙ್ಗಣಾದೀಸು ಛತ್ತಂ ಧಾರೇತ್ವಾ ಉಪಾಹನಾ ಆರುಯ್ಹ ವಿಚರನ್ತೋ ನಾನಪ್ಪಕಾರಞ್ಚ ನಿರತ್ಥಕಕಥಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಸತ್ಥರಿ ಅಗಾರವೋ ವಿಹರತಿ ನಾಮ. ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಗ್ಗೇ ಪನ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ನಿದ್ದಾಯನ್ತೋ ಚೇವ ನಾನಪ್ಪಕಾರಞ್ಚ ನಿರತ್ಥಕಕಥಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಧಮ್ಮೇ ಅಗಾರವೋ ವಿಹರತಿ ನಾಮ. ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಬಾಹಾವಿಕ್ಖೇಪಕಂ ನಾನತ್ತಕಥಂ ಕಥೇನ್ತೋ ಥೇರನವಮಜ್ಝಿಮೇಸು ಚ ಚಿತ್ತೀಕಾರಂ ಅಕರೋನ್ತೋ ಸಙ್ಘೇ ಅಗಾರವೋ ವಿಹರತಿ ನಾಮ. ಸಿಕ್ಖಂ ಅಪರಿಪೂರೇನ್ತೋ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಗಾರವೋ ವಿಹರತಿ ನಾಮ. ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಕಲಹಭಣ್ಡನಾದೀನಿ ಕರೋನ್ತೋ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಅಗಾರವೋ ವಿಹರತಿ ನಾಮ. ದುತಿಯಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

೩. ಅಸ್ಸಾಜಾನೀಯಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೦೩-೨೦೪. ತತಿಯೇ ಅಜ್ಜವೇನಾತಿ ಉಜುಭಾವೇನ ಅವಙ್ಕಗಮನೇನ. ಜವೇನಾತಿ ಪದಜವೇನ. ಮದ್ದವೇನಾತಿ ಸರೀರಮುದುತಾಯ. ಖನ್ತಿಯಾತಿ ಅಧಿವಾಸನಕ್ಖನ್ತಿಯಾ. ಸೋರಚ್ಚೇನಾತಿ ಸುಚಿಸೀಲತಾಯ. ಭಿಕ್ಖುವಾರೇ ಅಜ್ಜವನ್ತಿ ಞಾಣಸ್ಸ ಉಜುಕಗಮನಂ. ಜವೋತಿ ಸೂರಂ ಹುತ್ವಾ ಞಾಣಸ್ಸ ಗಮನಭಾವೋ. ಮದ್ದವನ್ತಿ ಸೀಲಮದ್ದವಂ. ಖನ್ತೀತಿ ಅಧಿವಾಸನಕ್ಖನ್ತಿಯೇವ. ಸೋರಚ್ಚಂ ಸುಚಿಸೀಲತಾಯೇವ. ಚತುತ್ಥೇ ಪಞ್ಚ ಬಲಾನಿ ಮಿಸ್ಸಕಾನಿ ಕಥಿತಾನಿ.

೫. ಚೇತೋಖಿಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೦೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಚೇತೋಖಿಲಾತಿ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಥದ್ಧಭಾವಾ, ಕಚವರಭಾವಾ, ಖಾಣುಕಭಾವಾ. ಸತ್ಥರಿ ಕಙ್ಖತೀತಿ ಸತ್ಥು ಸರೀರೇ ವಾ ಗುಣೇ ವಾ ಕಙ್ಖತಿ. ಸರೀರೇ ಕಙ್ಖಮಾನೋ ‘‘ದ್ವತ್ತಿಂಸವರಪುರಿಸಲಕ್ಖಣಪಟಿಮಣ್ಡಿತಂ ನಾಮ ಸರೀರಂ ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಕಙ್ಖತಿ, ಗುಣೇ ಕಙ್ಖಮಾನೋ ‘‘ಅತೀತಾನಾಗತಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಜಾನನಸಮತ್ಥಂ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಞ್ಞಾಣಂ ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಕಙ್ಖತಿ. ವಿಚಿಕಿಚ್ಛತೀತಿ ವಿಚಿನನ್ತೋ ಕಿಚ್ಛತಿ, ದುಕ್ಖಂ ಆಪಜ್ಜತಿ, ವಿನಿಚ್ಛೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ನಾಧಿಮುಚ್ಚತೀತಿ ಏವಮೇತನ್ತಿ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಂ ನ ಪಟಿಲಭತಿ. ನ ಸಮ್ಪಸೀದತೀತಿ ಗುಣೇಸು ಓತರಿತ್ವಾ ನಿಬ್ಬಿಚಿಕಿಚ್ಛಭಾವೇನ ಪಸೀದಿತುಂ ಅನಾವಿಲೋ ಭವಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಆತಪ್ಪಾಯಾತಿ ಕಿಲೇಸಸನ್ತಾಪಕವೀರಿಯಕರಣತ್ಥಾಯ. ಅನುಯೋಗಾಯಾತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಯೋಗಾಯ. ಸಾತಚ್ಚಾಯಾತಿ ಸತತಕಿರಿಯಾಯ. ಪಧಾನಾಯಾತಿ ಪದಹನತ್ಥಾಯ. ಅಯಂ ಪಠಮೋ ಚೇತೋಖಿಲೋತಿ ಅಯಂ ಸತ್ಥರಿ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಸಙ್ಖಾತೋ ಪಠಮೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಥದ್ಧಭಾವೋ ಏವಮೇತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ.

ಧಮ್ಮೇತಿ ಪರಿಯತ್ತಿಧಮ್ಮೇ ಚ ಪಟಿವೇಧಧಮ್ಮೇ ಚ. ಪರಿಯತ್ತಿಧಮ್ಮೇ ಕಙ್ಖಮಾನೋ ‘‘ತೇಪಿಟಕಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಚತುರಾಸೀತಿಧಮ್ಮಕ್ಖನ್ಧಸಹಸ್ಸಾನೀತಿ ವದನ್ತಿ, ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ಏತಂ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಕಙ್ಖತಿ. ಪಟಿವೇಧಧಮ್ಮೇ ಕಙ್ಖಮಾನೋ ‘‘ವಿಪಸ್ಸನಾನಿಸ್ಸನ್ದೋ ಮಗ್ಗೋ ನಾಮ, ಮಗ್ಗನಿಸ್ಸನ್ದಂ ಫಲಂ ನಾಮ, ಸಬ್ಬಸಙ್ಖಾರಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗೋ ನಿಬ್ಬಾನಂ ನಾಮಾತಿ ವದನ್ತಿ, ತಂ ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಕಙ್ಖತಿ. ಸಙ್ಘೇ ಕಙ್ಖತೀತಿ ‘‘ಉಜುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ’’ತಿಆದೀನಂ ಪದಾನಂ ವಸೇನ ‘‘ಏವರೂಪಂ ಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಚತ್ತಾರೋ ಮಗ್ಗಟ್ಠಾ ಚತ್ತಾರೋ ಫಲಟ್ಠಾತಿ ಅಟ್ಠನ್ನಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಸಮೂಹಭೂತೋ ಸಙ್ಘೋ ನಾಮ ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಕಙ್ಖತಿ. ಸಿಕ್ಖಾಯ ಕಙ್ಖಮಾನೋ ‘‘ಅಧಿಸೀಲಸಿಕ್ಖಾ ನಾಮ ಅಧಿಚಿತ್ತಅಧಿಪಞ್ಞಾಸಿಕ್ಖಾ ನಾಮಾತಿ ವದನ್ತಿ, ಸಾ ಅತ್ಥಿ ನು ಖೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಕಙ್ಖತಿ. ಅಯಂ ಪಞ್ಚಮೋತಿ ಅಯಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸು ಕೋಪಸಙ್ಖಾತೋ ಪಞ್ಚಮೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಥದ್ಧಭಾವೋ ಕಚವರಭಾವೋ ಖಾಣುಕಭಾವೋ.

೬. ವಿನಿಬನ್ಧಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೦೬. ಛಟ್ಠೇ ಚೇತಸೋವಿನಿಬನ್ಧಾತಿ ಚಿತ್ತಂ ವಿನಿಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಮುಟ್ಠಿಯಂ ಕತ್ವಾ ವಿಯ ಗಣ್ಹನ್ತೀತಿ ಚೇತಸೋವಿನಿಬನ್ಧಾ. ಕಾಮೇತಿ ವತ್ಥುಕಾಮೇಪಿ ಕಿಲೇಸಕಾಮೇಪಿ. ಕಾಯೇತಿ ಅತ್ತನೋ ಕಾಯೇ. ರೂಪೇತಿ ಬಹಿದ್ಧಾರೂಪೇ. ಯಾವದತ್ಥನ್ತಿ ಯತ್ತಕಂ ಇಚ್ಛತಿ, ತತ್ತಕಂ. ಉದರಾವದೇಹಕನ್ತಿ ಉದರಪೂರಂ. ತಞ್ಹಿ ಉದರಂ ಅವದೇಹನತೋ ಉದರಾವದೇಹಕನ್ತಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಸೇಯ್ಯಸುಖನ್ತಿ ಮಞ್ಚಪೀಠಸುಖಂ, ಉತುಸುಖಂ ವಾ. ಪಸ್ಸಸುಖನ್ತಿ ಯಥಾ ಸಮ್ಪರಿವತ್ತಕಂ ಸಯನ್ತಸ್ಸ ದಕ್ಖಿಣಪಸ್ಸ ವಾಮಪಸ್ಸಾನಂ ಸುಖಂ ಹೋತಿ, ಏವಂ ಉಪ್ಪನ್ನಸುಖಂ. ಮಿದ್ಧಸುಖನ್ತಿ ನಿದ್ದಾಸುಖಂ. ಅನುಯುತ್ತೋತಿ ಯುತ್ತಪ್ಪಯುತ್ತೋ ವಿಹರತಿ. ಪಣಿಧಾಯಾತಿ ಪತ್ಥಯಿತ್ವಾ. ಸೀಲೇನಾತಿಆದೀಸು ಸೀಲನ್ತಿ ಚತುಪಾರಿಸುದ್ಧಿಸೀಲಂ. ವತನ್ತಿ ವತಸಮಾದಾನಂ. ತಪೋತಿ ತಪಚರಣಂ. ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯನ್ತಿ ಮೇಥುನವಿರತಿ. ದೇವೋ ವಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ಮಹೇಸಕ್ಖದೇವೋ ವಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ. ದೇವಞ್ಞತರೋ ವಾತಿ ಅಪ್ಪೇಸಕ್ಖದೇವೇಸು ವಾ ಅಞ್ಞತರೋತಿ.

೭-೮. ಯಾಗುಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೨೦೭-೨೦೮. ಸತ್ತಮೇ ವಾತಂ ಅನುಲೋಮೇತೀತಿ ವಾತಂ ಅನುಲೋಮೇತ್ವಾ ಹರತಿ. ವತ್ಥಿಂ ಸೋಧೇತೀತಿ ಧಮನಿಯೋ ಸುದ್ಧಾ ಕರೋತಿ. ಆಮಾವಸೇಸಂ ಪಾಚೇತೀತಿ ಸಚೇ ಆಮಾವಸೇಸಕಂ ಹೋತಿ, ತಂ ಪಾಚೇತಿ. ಅಟ್ಠಮೇ ಅಚಕ್ಖುಸ್ಸನ್ತಿ ನ ಚಕ್ಖೂನಂ ಹಿತಂ, ಚಕ್ಖುಂ ವಿಸುದ್ಧಂ ನ ಕರೋತಿ.

೯. ಗೀತಸ್ಸರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೦೯. ನವಮೇ ಆಯತಕೇನಾತಿ ದೀಘೇನ, ಪರಿಪುಣ್ಣಪದಬ್ಯಞ್ಜನಕಂ ಗಾಥಾವತ್ತಞ್ಚ ವಿನಾಸೇತ್ವಾ ಪವತ್ತೇನ. ಸರಕುತ್ತಿಮ್ಪಿ ನಿಕಾಮಯಮಾನಸ್ಸಾತಿ ಏವಂ ಗೀತಸ್ಸರೋ ಕಾತಬ್ಬೋತಿ ಸರಕಿರಿಯಂ ಪತ್ಥಯಮಾನಸ್ಸ. ಸಮಾಧಿಸ್ಸ ಭಙ್ಗೋ ಹೋತೀತಿ ಸಮಥವಿಪಸ್ಸನಾಚಿತ್ತಸ್ಸ ವಿನಾಸೋ ಹೋತಿ.

೧೦. ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೧೦. ದಸಮೇ ದುಕ್ಖಂ ಸುಪತೀತಿ ನಾನಾವಿಧಂ ಸುಪಿನಂ ಪಸ್ಸನ್ತೋ ದುಕ್ಖಂ ಸುಪತಿ. ದುಕ್ಖಂ ಪಟಿಬುಜ್ಝತೀತಿ ಪಟಿಬುಜ್ಝನ್ತೋಪಿ ಉತ್ತಸಿತ್ವಾ ಸಲೋಮಹಂಸೋ ಪಟಿಬುಜ್ಝತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ಸತಿಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ ಮಿಸ್ಸಕಂ ಕಥಿತಂ.

ಕಿಮಿಲವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.

(೨೨) ೨. ಅಕ್ಕೋಸಕವಗ್ಗೋ

೧. ಅಕ್ಕೋಸಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೧೧. ದುತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಅಕ್ಕೋಸಕಪರಿಭಾಸಕೋತಿ ದಸಹಿ ಅಕ್ಕೋಸವತ್ಥೂಹಿ ಅಕ್ಕೋಸಕೋ, ಭಯದಸ್ಸನೇನ ಪರಿಭಾಸಕೋ. ಛಿನ್ನಪರಿಪನ್ಥೋತಿ ಲೋಕುತ್ತರಪರಿಪನ್ಥಸ್ಸ ಛಿನ್ನತ್ತಾ ಛಿನ್ನಪರಿಪನ್ಥೋ. ರೋಗಾತಙ್ಕನ್ತಿ ರೋಗೋಯೇವ ಕಿಚ್ಛಜೀವಿಕಾಯಾವಹನತೋ ರೋಗಾತಙ್ಕೋ ನಾಮ.

೨. ಭಣ್ಡನಕಾರಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೧೨. ದುತಿಯೇ ಅಧಿಕರಣಕಾರಕೋತಿ ಚತುನ್ನಂ ಅಧಿಕರಣಾನಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಸ ಕಾರಕೋ. ಅನಧಿಗತನ್ತಿ ಪುಬ್ಬೇ ಅಪ್ಪತ್ತವಿಸೇಸಂ.

೩. ಸೀಲಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೧೩. ತತಿಯೇ ದುಸ್ಸೀಲೋತಿ ಅಸೀಲೋ ನಿಸ್ಸೀಲೋ. ಸೀಲವಿಪನ್ನೋತಿ ವಿಪನ್ನಸೀಲೋ ಭಿನ್ನಸಂವರೋ. ಪಮಾದಾಧಿಕರಣನ್ತಿ ಪಮಾದಕಾರಣಾ. ಇದಞ್ಚ ಸುತ್ತಂ ಗಹಟ್ಠಾನಂ ವಸೇನ ಆಗತಂ, ಪಬ್ಬಜಿತಾನಮ್ಪಿ ಪನ ಲಬ್ಭತೇವ. ಗಹಟ್ಠೋ ಹಿ ಯೇನ ಯೇನ ಸಿಪ್ಪಟ್ಠಾನೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಯದಿ ಕಸಿಯಾ, ಯದಿ ವಣಿಜ್ಜಾಯ, ಪಾಣಾತಿಪಾತಾದಿವಸೇನ ಪಮತ್ತೋ ತಂ ತಂ ಯಥಾಕಾಲಂ ಸಮ್ಪಾದೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಅಥಸ್ಸ ಮೂಲಂ ವಿನಸ್ಸತಿ. ಮಾಘಾತಕಾಲೇಪಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾದೀನಿ ಚ ಕರೋನ್ತೋ ದಣ್ಡವಸೇನ ಮಹತಿಂ ಭೋಗಜಾನಿಂ ನಿಗಚ್ಛತಿ. ಪಬ್ಬಜಿತೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಮಾದಕಾರಣಾ ಸೀಲತೋ ಬುದ್ಧವಚನತೋ ಝಾನತೋ ಸತ್ತಅರಿಯಧನತೋ ಚ ಜಾನಿಂ ನಿಗಚ್ಛತಿ. ಗಹಟ್ಠಸ್ಸ ‘‘ಅಸುಕೋ ಅಸುಕಕುಲೇ ಜಾತೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ ಪರಿಚ್ಚತ್ತಇಧಲೋಕಪರಲೋಕೋ ಸಲಾಕಭತ್ತಮತ್ತಮ್ಪಿ ನ ದೇತೀ’’ತಿ ಚತುಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ಪಾಪಕೋ ಕಿತ್ತಿಸದ್ದೋ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ. ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ‘‘ಅಸುಕೋ ನಾಸಕ್ಖಿ ಸೀಲಂ ರಕ್ಖಿತುಂ ಬುದ್ಧವಚನಂ ಗಹೇತುಂ, ವೇಜ್ಜಕಮ್ಮಾದೀಹಿ ಜೀವತಿ, ಛಹಿ ಅಗಾರವೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ’’ತಿ ಏವಂ ಅಬ್ಭುಗ್ಗಚ್ಛತಿ.

ಅವಿಸಾರದೋತಿ ಗಹಟ್ಠೋ ತಾವ ‘‘ಅವಸ್ಸಂ ಬಹೂನಂ ಸನ್ನಿಪಾತಟ್ಠಾನೇ ಕೋಚಿ ಮಮ ಕಮ್ಮಂ ಜಾನಿಸ್ಸತಿ, ಅಥ ಮಂ ನಿಗ್ಗಣ್ಹಿಸ್ಸನ್ತಿ ವಾ, ರಾಜಕುಲಸ್ಸ ವಾ ದಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಸಭಯೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ. ಮಙ್ಕುಭೂತೋ ಚ ಪತಿತಕ್ಖನ್ಧೋ ಅಧೋಮುಖೋ ಅಙ್ಗುಟ್ಠಕೇನ ಭೂಮಿಂ ಕಸನ್ತೋ ನಿಸೀದತಿ, ವಿಸಾರದೋ ಹುತ್ವಾ ಕಥೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಪಬ್ಬಜಿತೋಪಿ ‘‘ಬಹೂ ಭಿಕ್ಖೂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ, ಅವಸ್ಸಂ ಕೋಚಿ ಮಮ ಕಮ್ಮಂ ಜಾನಿಸ್ಸತಿ, ಅಥ ಮೇ ಉಪೋಸಥಮ್ಪಿ ಪವಾರಣಮ್ಪಿ ಠಪೇತ್ವಾ ಸಾಮಞ್ಞಾ ಚಾವೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಕಡ್ಢಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಸಭಯೋ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ, ವಿಸಾರದೋ ಹುತ್ವಾ ಕಥೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಏಕಚ್ಚೋ ಪನ ದುಸ್ಸೀಲೋಪಿ ದಪ್ಪಿತೋ ವಿಯ ಚರತಿ, ಸೋಪಿ ಅಜ್ಝಾಸಯೇನ ಮಙ್ಕು ಹೋತಿಯೇವ.

ಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತೀತಿ ತಸ್ಸ ಹಿ ಮರಣಮಞ್ಚೇ ನಿಪನ್ನಸ್ಸ ದುಸ್ಸೀಲಕಮ್ಮಂ ಸಮಾದಾಯ ವತ್ತಿತಟ್ಠಾನಂ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛತಿ. ಸೋ ಉಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಇಧಲೋಕಂ ಪಸ್ಸತಿ, ನಿಮ್ಮೀಲೇತ್ವಾ ಪರಲೋಕಂ. ತಸ್ಸ ಚತ್ತಾರೋ ಅಪಾಯಾ ಉಪಟ್ಠಹನ್ತಿ, ಸತ್ತಿಸತೇನ ಸೀಸೇ ಪಹರಿಯಮಾನೋ ವಿಯ ಹೋತಿ. ಸೋ ‘‘ವಾರೇಥ ವಾರೇಥಾ’’ತಿ ವಿರವನ್ತೋ ಮರತಿ. ತೇನ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಸಮ್ಮೂಳ್ಹೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಪದಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ. ಆನಿಸಂಸಕಥಾ ವುತ್ತವಿಪರಿಯಾಯೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೪. ಬಹುಭಾಣಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೧೪. ಚತುತ್ಥೇ ಬಹುಭಾಣಿಸ್ಮಿನ್ತಿ ಪಞ್ಞಾಯ ಅಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಬಹುಂ ಭಣನ್ತೇ. ಮನ್ತಭಾಣಿಸ್ಮಿನ್ತಿ ಮನ್ತಾ ವುಚ್ಚತಿ ಪಞ್ಞಾ, ತಾಯ ಪರಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಭಣನ್ತೇ.

೫. ಪಠಮಅಕ್ಖನ್ತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೧೫. ಪಞ್ಚಮೇ ವೇರಬಹುಲೋತಿ ಪುಗ್ಗಲವೇರೇನಪಿ ಅಕುಸಲವೇರೇನಪಿ ಬಹುವೇರೋ. ವಜ್ಜಬಹುಲೋತಿ ದೋಸಬಹುಲೋ.

೬. ದುತಿಯಅಕ್ಖನ್ತಿಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೧೬. ಛಟ್ಠೇ ಲುದ್ದೋತಿ ದಾರುಣೋ ಕಕ್ಖಳೋ. ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೀತಿ ಮಙ್ಕುಭಾವೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ.

೭.ಪಠಮಅಪಾಸಾದಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೧೭. ಸತ್ತಮೇ ಅಪಾಸಾದಿಕೇತಿ ಅಪಾಸಾದಿಕೇಹಿ ಕಾಯಕಮ್ಮಾದೀಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೇ. ಪಾಸಾದಿಕೇತಿ ಪಸಾದಾವಹೇ ಪರಿಸುದ್ಧಸಮಾಚಾರೇ. ಅಟ್ಠಮನವಮಾನಿ ಉತ್ತಾನತ್ಥಾನೇವ.

೧೦. ಮಧುರಾಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೨೦. ದಸಮೇ ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆದೀನವಾ ಮಧುರಾಯನ್ತಿ ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಮಧುರಾನಗರಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿತ್ವಾ ಅನ್ತೋನಗರಂ ಪವಿಸಿತುಂ ಆರಭಿ. ಅಥೇಕಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ಯಕ್ಖಿನೀ ಅಚೇಲಾ ಹುತ್ವಾ ದ್ವೇ ಹತ್ಥೇ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ಜಿವ್ಹಂ ನಿಲ್ಲಾಲೇತ್ವಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪುರತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಅನ್ತೋನಗರಂ ಅಪ್ಪವಿಸಿತ್ವಾ ತತೋವ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಮಹಾಜನೋ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಞ್ಚೇವ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಞ್ಚ ಆದಾಯ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಂ ಅದಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸ ನಗರಸ್ಸ ನಿಗ್ಗಣ್ಹನತ್ಥಾಯ ಇಮಂ ಸುತ್ತಂ ಆರಭಿ. ತತ್ಥ ವಿಸಮಾತಿ ನ ಸಮತಲಾ. ಬಹುರಜಾತಿ ವಾತಪಹರಣಕಾಲೇ ಉದ್ಧತೇನ ರಜಕ್ಖನ್ಧೇನ ಪರಿಯೋನದ್ಧಾ ವಿಯ ಹೋತಿ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಅಕ್ಕೋಸಕವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.

(೨೩) ೩. ದೀಘಚಾರಿಕವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮದೀಘಚಾರಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೨೧. ತತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಅನವತ್ಥಚಾರಿಕನ್ತಿ ಅವವತ್ಥಿತಚಾರಿಕಂ. ಸುತಂ ನ ಪರಿಯೋದಪೇತೀತಿ ಯಮ್ಪಿಸ್ಸ ಸುತಂ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಪರಿಯೋದಪೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಸುತೇನೇಕಚ್ಚೇನ ಅವಿಸಾರದೋ ಹೋತೀತಿ ಥೋಕಥೋಕೇನ ಸುತೇನ ವಿಜ್ಜಮಾನೇನಾಪಿ ಞಾಣೇನ ಸೋಮನಸ್ಸಪ್ಪತ್ತೋ ನ ಹೋತಿ. ಸಮವತ್ಥಚಾರೇತಿ ಸಮವತ್ಥಿತಚಾರೇ. ದುತಿಯಂ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವ.

೩-೪. ಅತಿನಿವಾಸಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೨೨೩-೨೨೪. ತತಿಯೇ ಬಹುಭಣ್ಡೋತಿ ಬಹುಪರಿಕ್ಖಾರೋ. ಬಹುಭೇಸಜ್ಜೋತಿ ಸಪ್ಪಿನವನೀತಾದೀನಂ ಬಹುತಾಯ ಬಹುಭೇಸಜ್ಜೋ. ಬ್ಯತ್ತೋತಿ ಬ್ಯಾಸತ್ತೋ. ಸಂಸಟ್ಠೋತಿ ಪಞ್ಚವಿಧೇನ ಸಂಸಗ್ಗೇನ ಸಂಸಟ್ಠೋ ಹುತ್ವಾ. ಅನನುಲೋಮಿಕೇನಾತಿ ಸಾಸನಸ್ಸ ಅನನುಚ್ಛವಿಕೇನ. ಚತುತ್ಥೇ ವಣ್ಣಮಚ್ಛರೀತಿ ಗುಣಮಚ್ಛರೀ. ಧಮ್ಮಮಚ್ಛರೀತಿ ಪರಿಯತ್ತಿಮಚ್ಛರೀ.

೫-೬. ಕುಲೂಪಕಸುತ್ತಾದಿವಣ್ಣನಾ

೨೨೫-೨೨೬. ಪಞ್ಚಮೇ ಅನಾಮನ್ತಚಾರೇ ಆಪಜ್ಜತೀತಿ ‘‘ನಿಮನ್ತಿತೋ ಸಭತ್ತೋ ಸಮಾನೋ ಸನ್ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನಾಪುಚ್ಛಾ ಪುರೇಭತ್ತಂ ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಾ ಕುಲೇಸು ಚಾರಿತ್ತಂ ಆಪಜ್ಜೇಯ್ಯಾ’’ತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇ (ಪಾರಾ. ೨೯೪) ವುತ್ತಂ ಆಪತ್ತಿಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ರಹೋ ನಿಸಜ್ಜಾಯಾತಿಆದೀನಿಪಿ ತೇಸಂ ತೇಸಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಂ ವಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಛಟ್ಠೇ ಅತಿವೇಲನ್ತಿ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಪಮಾಣಕಾಲಂ. ಸತ್ತಮಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೮. ಉಸ್ಸೂರಭತ್ತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೨೮. ಅಟ್ಠಮೇ ಉಸ್ಸೂರಭತ್ತೇತಿ ಅತಿದಿವಾಪಚನಭತ್ತೇ. ನ ಕಾಲೇನ ಪಟಿಪೂಜೇನ್ತೀತಿ ಯಾಗುಕಾಲೇ ಯಾಗುಂ, ಖಜ್ಜಕಕಾಲೇ ಖಜ್ಜಕಂ, ಭೋಜನಕಾಲೇ ಭೋಜನಂ ಅಪಚನ್ತಾ ಯುತ್ತಪ್ಪಯುತ್ತಕಾಲಸ್ಸ ಅತಿನಾಮಿತತ್ತಾ ನ ಕಾಲೇನ ಪಟಿಪೂಜೇನ್ತಿ, ಅತ್ತನೋ ಚಿತ್ತೇನೇವ ದೇನ್ತಿ ನಾಮ. ತತೋ ತೇಪಿ ತೇಸು ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಂ ಆಗತೇಸು ತಥೇವ ಕರೋನ್ತಿ. ಕುಲಪವೇಣಿಯಾ ಆಗತಾ ಬಲಿಪಟಿಗ್ಗಾಹಿಕಾ ದೇವತಾಪಿ ಯುತ್ತಪ್ಪಯುತ್ತಕಾಲೇನ ಲಾಭಂ ಲಭಮಾನಾಯೇವ ರಕ್ಖನ್ತಿ ಗೋಪಯನ್ತಿ ಪೀಳಂ ಅಕತ್ವಾ. ಅಕಾಲೇ ಲಭಮಾನಾ ಪನ ‘‘ಇಮೇ ಅಮ್ಹೇಸು ಅನಾದರಾ’’ತಿ ಆರಕ್ಖಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ.

ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಪಿ ‘‘ಏತೇಸಂ ಗೇಹೇ ಭೋಜನವೇಲಾಯ ಭೋಜನಂ ನ ಹೋತಿ, ಠಿತಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೇ ದೇನ್ತೀ’’ತಿ ಮಙ್ಗಲಾಮಙ್ಗಲೇಸು ಕಾತಬ್ಬಂ ನ ಕರೋನ್ತಿ. ವಿಮುಖಾ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತೀತಿ ‘‘ಪಾತೋ ಕಿಞ್ಚಿ ನ ಲಭಾಮ, ಖುದಾಯ ಪಟಿಪೀಳಿತಾ ಕಮ್ಮಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಾ’’ತಿ ಕಮ್ಮಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ನಿಸೀದನ್ತಿ. ಅನೋಜವನ್ತಂ ಹೋತೀತಿ ಅಕಾಲೇ ಭುತ್ತಂ ಓಜಂ ಹರಿತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ. ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೋ ವುತ್ತವಿಪಲ್ಲಾಸೇನ ವೇದಿತಬ್ಬೋ.

೯. ಪಠಮಕಣ್ಹಸಪ್ಪಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೨೯. ನವಮೇ ಸಭೀರೂತಿ ಸನಿದ್ದೋ ಮಹಾನಿದ್ದಂ ನಿದ್ದಾಯತಿ. ಸಪ್ಪಟಿಭಯೋತಿ ತಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಭಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಪ್ಪಟಿಭಯೋ. ಮಿತ್ತದುಬ್ಭೀತಿ ಪಾನಭೋಜನದಾಯಕಮ್ಪಿ ಮಿತ್ತಂ ದುಬ್ಭತಿ ಹಿಂಸತಿ. ಮಾತುಗಾಮೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

೧೦. ದುತಿಯಕಣ್ಹಸಪ್ಪಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೩೦. ದಸಮೇ ಘೋರವಿಸೋತಿ ಕಕ್ಖಳವಿಸೋ. ದುಜ್ಜಿವ್ಹೋತಿ ದ್ವಿಧಾ ಭಿನ್ನಜಿವ್ಹೋ. ಘೋರವಿಸತಾತಿ ಘೋರವಿಸತಾಯ. ಸೇಸದ್ವಯೇಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ.

ದೀಘಚಾರಿಕವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.

(೨೪) ೪. ಆವಾಸಿಕವಗ್ಗೋ

೧. ಆವಾಸಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೩೧. ಚತುತ್ಥಸ್ಸ ಪಠಮೇ ನ ಆಕಪ್ಪಸಮ್ಪನ್ನೋತಿ ಸಮಣಾಕಪ್ಪೇನ ಸಮ್ಪನ್ನೋ. ಅಭಾವನೀಯೋ ಹೋತೀತಿ ವಡ್ಢನೀಯೋ ನ ಹೋತಿ. ದುತಿಯಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೩. ಸೋಭನಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೩೩. ತತಿಯೇ ಪಟಿಬಲೋತಿ ಕಾಯಬಲೇನ ಚ ಞಾಣಬಲೇನ ಚ ಸಮನ್ನಾಗತತ್ತಾ ಪಟಿಬಲೋ.

೪. ಬಹೂಪಕಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೩೪. ಚತುತ್ಥೇ ಖಣ್ಡಫುಲ್ಲನ್ತಿ ಪತಿತಟ್ಠಾನಞ್ಚ ಭಿನ್ನಟ್ಠಾನಞ್ಚ. ಪಟಿಸಙ್ಖರೋತೀತಿ ಪಟಿಪಾಕತಿಕಂ ಕರೋತಿ. ಆರೋಚೇತೀತಿ ಇದಂ ಪವಾರಿತಕುಲಾನಂ ವಸೇನ ವುತ್ತಂ.

೫. ಅನುಕಮ್ಪಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೩೫. ಪಞ್ಚಮೇ ಅಧಿಸೀಲೇಸೂತಿ ಪಞ್ಚಸು ಸೀಲೇಸು. ಧಮ್ಮದಸ್ಸನೇ ನಿವೇಸೇತೀತಿ ಚತುಸಚ್ಚಧಮ್ಮದಸ್ಸನೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಿ. ಅರಹಗ್ಗತನ್ತಿ ಸಬ್ಬಸಕ್ಕಾರಾನಂ ಅರಹೇ ರತನತ್ತಯೇವ ಗತಂ, ತೀಸು ವತ್ಥೂಸು ಗರುಚಿತ್ತೀಕಾರಂ ಉಪಟ್ಠಪೇಥಾತಿ ಅತ್ಥೋ. ಛಟ್ಠಂ ಉತ್ತಾನಮೇವ.

೭. ದುತಿಯಅವಣ್ಣಾರಹಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೩೭. ಸತ್ತಮೇ ಆವಾಸಪಲಿಗೇಧೀತಿ ಆವಾಸಂ ಬಲವಗಿದ್ಧಿವಸೇನ ಗಿಲಿತ್ವಾ ವಿಯ ಠಿತೋ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬಂ ಉತ್ತಾನಮೇವಾತಿ.

ಆವಾಸಿಕವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.

(೨೫) ೫. ದುಚ್ಚರಿತವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮದುಚ್ಚರಿತಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪೧. ಪಞ್ಚಮಸ್ಸ ಪಠಮೇ ದುಚ್ಚರಿತೇ ಸುಚರಿತೇತಿ ಇದಂ ಅಭೇದತೋ ವುತ್ತಂ, ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತೇತಿಆದಿ ಕಾಯದ್ವಾರಾದೀನಂ ವಸೇನ ಭೇದತೋ. ಸದ್ಧಮ್ಮಾತಿ ದಸಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಧಮ್ಮತೋ. ಅಸದ್ಧಮ್ಮೇತಿ ಅಕುಸಲಕಮ್ಮಪಥಸಙ್ಖಾತೇ ಅಸ್ಸದ್ಧಮ್ಮೇ.

೯. ಸಿವಥಿಕಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೪೯. ನವಮೇ ಸಿವಥಿಕಾಯಾತಿ ಸುಸಾನೇ. ಆರೋದನಾತಿ ಆರೋದನಟ್ಠಾನಂ. ಅಸುಚಿನಾತಿ ಜಿಗುಚ್ಛನೀಯೇನ.

೧೦. ಪುಗ್ಗಲಪ್ಪಸಾದಸುತ್ತವಣ್ಣನಾ

೨೫೦. ದಸಮೇ ಪುಗ್ಗಲಪ್ಪಸಾದೇತಿ ಏಕಪುಗ್ಗಲಸ್ಮಿಂ ಉಪ್ಪನ್ನಪ್ಪಸಾದೇ. ಅನ್ತೇ ನಿಸೀದಾಪೇತೀತಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಆಸನಪರಿಯನ್ತೇ ನಿಸೀದಾಪೇತಿ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ದುಚ್ಚರಿತವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ.

ಪಞ್ಚಮಪಣ್ಣಾಸಕಂ ನಿಟ್ಠಿತಂ.