೩. ಅಕಮ್ಮನಿಯವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ

೨೧-೨೨. ತತಿಯಸ್ಸ ಪಠಮೇ ಅಭಾವಿತನ್ತಿ ಅವಡ್ಢಿತಂ ಭಾವನಾವಸೇನ ಅಪ್ಪವತ್ತಿತಂ. ಅಕಮ್ಮನಿಯಂ ಹೋತೀತಿ ಕಮ್ಮಕ್ಖಮಂ ಕಮ್ಮಯೋಗ್ಗಂ ನ ಹೋತಿ. ದುತಿಯೇ ವುತ್ತವಿಪರಿಯಾಯೇನ ಅತ್ಥೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ಏತ್ಥ ಚ ಪಠಮೇ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ವಟ್ಟವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಚಿತ್ತಂ, ದುತಿಯೇ ವಿವಟ್ಟವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಚಿತ್ತಂ. ತತ್ಥ ಚ ವಟ್ಟಂ ವಟ್ಟಪಾದಂ, ವಿವಟ್ಟಂ ವಿವಟ್ಟಪಾದನ್ತಿ ಅಯಂ ಪಭೇದೋ ವೇದಿತಬ್ಬೋ. ವಟ್ಟಂ ನಾಮ ತೇಭೂಮಕವಟ್ಟಂ, ವಟ್ಟಪಾದಂ ನಾಮ ವಟ್ಟಪಟಿಲಾಭಾಯ ಕಮ್ಮಂ, ವಿವಟ್ಟಂ ನಾಮ ನವ ಲೋಕುತ್ತರಧಮ್ಮಾ, ವಿವಟ್ಟಪಾದಂ ನಾಮ ವಿವಟ್ಟಪಟಿಲಾಭಾಯ ಕಮ್ಮಂ. ಇತಿ ಇಮೇಸು ಸುತ್ತೇಸು ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಮೇವ ಕಥಿತನ್ತಿ.

೨೩-೨೪. ತತಿಯೇ ವಟ್ಟವಸೇನೇವ ಉಪ್ಪನ್ನಚಿತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಮಹತೋ ಅನತ್ಥಾಯ ಸಂವತ್ತತೀತಿ ದೇವಮನುಸ್ಸಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ಮಾರಬ್ರಹ್ಮಇಸ್ಸರಿಯಾನಿ ಚ ದದಮಾನಮ್ಪಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಜಾತಿಜರಾಬ್ಯಾಧಿಮರಣಸೋಕಪರಿದೇವದುಕ್ಖದೋಮನಸ್ಸುಪಾಯಾಸೇ ಖನ್ಧಧಾತುಆಯತನಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪಾದವಟ್ಟಾನಿ ಚ ದದಮಾನಂ ಕೇವಲಂ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಮೇವ ದೇತೀತಿ ಮಹತೋ ಅನತ್ಥಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ ನಾಮಾತಿ. ಚತುತ್ಥೇ ಚಿತ್ತನ್ತಿ ವಿವಟ್ಟವಸೇನೇವ ಉಪ್ಪನ್ನಚಿತ್ತಂ.

೨೫-೨೬. ಪಞ್ಚಮಛಟ್ಠೇಸು ಅಭಾವಿತಂ ಅಪಾತುಭೂತನ್ತಿ ಅಯಂ ವಿಸೇಸೋ. ತತ್ರಾಮಯಧಿಪ್ಪಾಯೋ – ವಟ್ಟವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಚಿತ್ತಂ ನಾಮ ಉಪ್ಪನ್ನಮ್ಪಿ ಅಭಾವಿತಂ ಅಪಾತುಭೂತಮೇವ ಹೋತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ಲೋಕುತ್ತರಪಾದಕಜ್ಝಾನವಿಪಸ್ಸನಾಮಗ್ಗಫಲನಿಬ್ಬಾನೇಸು ಪಕ್ಖನ್ದಿತುಂ ಅಸಮತ್ಥತ್ತಾ. ವಿವಟ್ಟವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಪನ ಭಾವಿತಂ ಪಾತುಭೂತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಕಸ್ಮಾ? ತೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಪಕ್ಖನ್ದಿತುಂ ಸಮತ್ಥತ್ತಾ. ಕುರುನ್ದಕವಾಸೀ ಫುಸ್ಸಮಿತ್ತತ್ಥೇರೋ ಪನಾಹ – ‘‘ಮಗ್ಗಚಿತ್ತಮೇವ, ಆವುಸೋ, ಭಾವಿತಂ ಪಾತುಭೂತಂ ನಾಮ ಹೋತೀ’’ತಿ.

೨೭-೨೮. ಸತ್ತಮಟ್ಠಮೇಸು ಅಬಹುಲೀಕತನ್ತಿ ಪುನಪ್ಪುನಂ ಅಕತಂ. ಇಮಾನಿಪಿ ದ್ವೇ ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಚಿತ್ತಾನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಾನೀತಿ.

೨೯. ನವಮೇ ‘‘ಜಾತಿಪಿ ದುಕ್ಖಾ’’ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ವುತ್ತಂ ದುಕ್ಖಂ ಅಧಿವಹತಿ ಆಹರತೀತಿ ದುಕ್ಖಾಧಿವಹಂ. ದುಕ್ಖಾಧಿವಾಹನ್ತಿಪಿ ಪಾಠೋ. ತಸ್ಸತ್ಥೋ – ಲೋಕುತ್ತರಪಾದಕಜ್ಝಾನಾದಿ ಅರಿಯಧಮ್ಮಾಭಿಮುಖಂ ದುಕ್ಖೇನ ಅಧಿವಾಹೀಯತಿ ಪೇಸೀಯತೀತಿ ದುಕ್ಖಾಧಿವಾಹಂ. ಇದಮ್ಪಿ ವಟ್ಟವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಚಿತ್ತಮೇವ. ತಞ್ಹಿ ವುತ್ತಪ್ಪಕಾರಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾದಿಸಮ್ಪತ್ತಿಯೋ ದದಮಾನಮ್ಪಿ ಜಾತಿಆದೀನಂ ಅಧಿವಹನತೋ ದುಕ್ಖಾಧಿವಹಂ, ಅರಿಯಧಮ್ಮಾಧಿಗಮಾಯ ದುಪ್ಪೇಸನತೋ ದುಕ್ಖಾಧಿವಾಹಞ್ಚ ನಾಮ ಹೋತೀತಿ.

೩೦. ದಸಮೇ ವಿವಟ್ಟವಸೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಚಿತ್ತಮೇವ ಚಿತ್ತಂ. ತಞ್ಹಿ ಮಾನುಸಕಸುಖತೋ ದಿಬ್ಬಸುಖಂ, ದಿಬ್ಬಸುಖತೋ ಝಾನಸುಖಂ, ಝಾನಸುಖತೋ ವಿಪಸ್ಸನಾಸುಖಂ, ವಿಪಸ್ಸನಾಸುಖತೋ ಮಗ್ಗಸುಖಂ, ಮಗ್ಗಸುಖತೋ ಫಲಸುಖಂ, ಫಲಸುಖತೋ ನಿಬ್ಬಾನಸುಖಂ ಅಧಿವಹತಿ ಆಹರತೀತಿ ಸುಖಾಧಿವಹಂ ನಾಮ ಹೋತಿ, ಸುಖಾಧಿವಾಹಂ ವಾ. ತಞ್ಹಿ ಲೋಕುತ್ತರಪಾದಕಜ್ಝಾನಾದಿಅರಿಯಧಮ್ಮಾಭಿಮುಖಂ ಸುಪೇಸಯಂ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಇನ್ದವಜಿರಸದಿಸಂ ಹೋತೀತಿ ಸುಖಾಧಿವಾಹನ್ತಿಪಿ ವುಚ್ಚತಿ. ಇಮಸ್ಮಿಮ್ಪಿ ವಗ್ಗೇ ವಟ್ಟವಿವಟ್ಟಮೇವ ಕಥಿತನ್ತಿ.

ಅಕಮ್ಮನಿಯವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ.