೧೬. ಏಕಧಮ್ಮಪಾಳಿ

(೧೬) ೨. ಏಕಧಮ್ಮಪಾಳಿ-ದುತಿಯವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ

೨೯೮. ದುತಿಯೇ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠೀತಿ ದ್ವಾಸಟ್ಠಿವಿಧಾಯಪಿ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಏತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸಾತಿ ತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ.

೨೯೯. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠೀತಿ ಪಞ್ಚವಿಧಾಯಪಿ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಏತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸಾತಿ ತಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ.

೩೦೨. ಅಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೋತಿ ಅನುಪಾಯಮನಸಿಕಾರೋ.

೩೦೩. ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕಾರೋತಿ ಉಪಾಯಮನಸಿಕಾರೋ. ತತ್ಥ ಅಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಅನುಪ್ಪನ್ನಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪನ ಯಾವ ನಿಯಾಮೋಕ್ಕಮನಾ ಪವಡ್ಢತಿ. ನಿಯಾಮೇ ಓಕ್ಕನ್ತೇ ವಡ್ಢಿತಾ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಯೋನಿಸೋ ಮನಸಿಕರೋತೋ ಪುಬ್ಬೇ ಅನುಪ್ಪನ್ನಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಾ ಪನ ಯಾವ ಅರಹತ್ತಮಗ್ಗಾ ಪವಡ್ಢತಿ. ಅರಹತ್ತಫಲೇ ಪತ್ತೇ ವಡ್ಢಿತಾ ನಾಮ ಹೋತಿ.

೩೦೪. ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮನ್ನಾಗತಾ ಸತ್ತಾತಿ ಏತ್ಥ ಏಕಚ್ಚಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಸಗ್ಗಾವರಣಾ ಚೇವ ಹೋತಿ ಮಗ್ಗಾವರಣಾ ಚ, ಏಕಚ್ಚಾ ಮಗ್ಗಾವರಣಾವ, ನ ಸಗ್ಗಾವರಣಾ, ಏಕಚ್ಚಾ ನೇವ ಸಗ್ಗಾವರಣಾ ನ ಮಗ್ಗಾವರಣಾ. ತತ್ಥ ಅಹೇತುಕದಿಟ್ಠಿ, ಅಕಿರಿಯದಿಟ್ಠಿ, ನತ್ಥಿಕದಿಟ್ಠೀತಿ ಅಯಂ ತಿವಿಧಾ ಸಗ್ಗಾವರಣಾ ಚೇವ ಹೋತಿ ಮಗ್ಗಾವರಣಾ ಚ. ದಸವತ್ಥುಕಾ ಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಮಗ್ಗಾವರಣಾವ ಹೋತಿ ನ ಸಗ್ಗಾವರಣಾ. ವೀಸತಿವತ್ಥುಕಾ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿ ನೇವ ಸಗ್ಗಾವರಣಾ ನ ಮಗ್ಗಾವರಣಾ. ಇದಂ ಪನ ವಿಧಾನಂ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಸುತ್ತೇ ‘‘ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಯಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮನ್ನಾಗತಾ’’ತಿ ವಚನತೋ ಅನ್ತಮಸೋ ವೀಸತಿವತ್ಥುಕಂ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಂ ಉಪಾದಾಯ ದಿಟ್ಠಿ ನಾಮ ಸಗ್ಗಂ ಉಪನೇತುಂ ಸಮತ್ಥಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಏಕನ್ತಂ ನಿರಯಸ್ಮಿಂಯೇವ ನಿಮುಜ್ಜಾಪೇತೀತಿ ವುತ್ತಂ. ಯಥಾ ಹಿ ಮುಗ್ಗಮಾಸಪ್ಪಮಾಣಾಪಿ ಪಾಸಾಣಸಕ್ಖರಾ ಉದಕೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತಾ ಉಪ್ಪಿಲವಮಾನಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಏಕನ್ತಂ ಹೇಟ್ಠಾವ ಪವಿಸತಿ, ಏವಮೇವಂ ಅನ್ತಮಸೋ ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿಪಿ ಸಗ್ಗಂ ಉಪನೇತುಂ ಸಮತ್ಥಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಏಕನ್ತಂ ಅಪಾಯೇಸುಯೇವ ನಿಮುಜ್ಜಾಪೇತೀತಿ.

೩೦೫. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತಾತಿ ಏತ್ಥ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕತಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ, ಝಾನಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ, ವಿಪಸ್ಸನಾಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ, ಮಗ್ಗಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ, ಫಲಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠೀತಿ ಪಞ್ಚವಿಧಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ. ತತ್ಥ ಕಮ್ಮಸ್ಸಕತಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮ್ಪತ್ತಿಭವಂ ಆಕಡ್ಢತಿ, ಝಾನಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ರೂಪಾರೂಪಭವೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ದೇತಿ, ಮಗ್ಗಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ವಟ್ಟಂ ವಿದ್ಧಂಸೇತಿ, ಫಲಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಭವಂ ಪಟಿಬಾಹತಿ. ವಿಪಸ್ಸನಾಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಕಿಂ ಕರೋತೀತಿ? ಸಾಪಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ನಾಕಡ್ಢತಿ. ತಿಪಿಟಕಚೂಳಾಭಯತ್ಥೇರೋ ಪನಾಹ ‘‘ಸಚೇ ವಿಪಸ್ಸನಾಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಭಾವಿತಾ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಇಚ್ಚೇತಂ ಕುಸಲಂ. ಸಚೇ ನ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಸತ್ತ ಭವೇ ದೇತಿ, ಆವುಸೋ’’ತಿ. ಏವಮಯಂ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಕಥಿತಾ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನತ್ಥೇ ಲೋಕಿಕಾ ಭವನಿಪ್ಫಾದಿಕಾವ ವೇದಿತಬ್ಬಾ.

೩೦೬. ಯಞ್ಚೇವ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಯಥಾದಿಟ್ಠಿ ಸಮತ್ತಂ ಸಮಾದಿನ್ನನ್ತಿ ಏತ್ಥ ಯಥಾದಿಟ್ಠೀತಿ ಯಾ ಯಾ ದಿಟ್ಠಿ, ತಸ್ಸಾ ತಸ್ಸಾ ಅನುರೂಪಂ. ಸಮತ್ತನ್ತಿ ಪರಿಪುಣ್ಣಂ. ಸಮಾದಿನ್ನನ್ತಿ ಗಹಿತಂ. ತದೇತಂ ಯಥಾದಿಟ್ಠಿಯಂ ಠಿತಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ದಿಟ್ಠಿಸಹಜಾತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ದಿಟ್ಠಾನುಲೋಮಿಕಂ ಕಾಯಕಮ್ಮನ್ತಿ ತಿವಿಧಂ ಹೋತಿ. ತತ್ಥ ‘‘ಪಾಣಂ ಹನತೋ ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತೋ ಮಿಚ್ಛಾಚಾರಂ ಚರತೋ ನತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪಾಪಂ, ನತ್ಥಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಆಗಮೋ’’ತಿ ಯಂ ಏವಂಲದ್ಧಿಕಸ್ಸ ಸತೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತ-ಅದಿನ್ನಾದಾನ-ಮಿಚ್ಛಾಚಾರಸಙ್ಖಾತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ, ಇದಂ ಯಥಾದಿಟ್ಠಿಯಂ ಠಿತಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ‘‘ಪಾಣಂ ಹನತೋ ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತೋ ಮಿಚ್ಛಾಚಾರಂ ಚರತೋ ನತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪಾಪಂ, ನತ್ಥಿ ಪಾಪಸ್ಸ ಆಗಮೋ’’ತಿ ಇಮಾಯ ಪನ ಲದ್ಧಿಯಾ ಇಮಿನಾ ದಸ್ಸನೇನ ಸಹಜಾತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ದಿಟ್ಠಿಸಹಜಾತಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ತದೇವ ಪನ ಸಮತ್ತಂ ಸಮಾದಿನ್ನಂ ಗಹಿತಂ ಪರಾಮಟ್ಠಂ ದಿಟ್ಠಾನುಲೋಮಿಕಂ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ನಾಮ. ವಚೀಕಮ್ಮಾದೀಸುಪಿ ಏಸೇವ ನಯೋ. ಯಥಾ ಪನೇತ್ಥ ‘‘ಪಾಣಂ ಹನತೋ ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯತೋ ಮಿಚ್ಛಾಚಾರಂ ಚರತೋ ನತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪಾಪ’’ನ್ತಿ ಯೋಜನಾ ಕತಾ, ಏವಂ ವಚೀಕಮ್ಮಮನೋಕಮ್ಮೇಸು ‘‘ಮುಸಾ ಭಣತೋ, ಪಿಸುಣಂ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ, ಫರುಸಂ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ, ಸಮ್ಫಂ ಪಲಪನ್ತಸ್ಸ, ಅಭಿಜ್ಝಾಲುನೋ, ಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತಸ್ಸ, ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ಚ ಸತೋ ನತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪಾಪ’’ನ್ತಿ ಯೋಜನಾ ಕಾತಬ್ಬಾ.

ಯಾ ಚ ಚೇತನಾತಿಆದೀಸು ದಿಟ್ಠಿಸಹಜಾತಾವ ಚೇತನಾ ಚೇತನಾ ನಾಮ, ದಿಟ್ಠಿಸಹಜಾತಾವ ಪತ್ಥನಾ ಪತ್ಥನಾ ನಾಮ, ಚೇತನಾಪತ್ಥನಾನಂ ವಸೇನ ಚಿತ್ತಟ್ಠಪನಾ ಪಣಿಧಿ ನಾಮ, ತೇಹಿ ಪನ ಚೇತನಾದೀಹಿ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಫಸ್ಸಾದಯೋ ಸಙ್ಖಾರಾ ನಾಮ. ದಿಟ್ಠಿ ಹಿಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಾಪಿಕಾತಿ ಯಸ್ಮಾ ತಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಿ ಪಾಪಿಕಾ ಲಾಮಿಕಾ. ನಿಕ್ಖಿತ್ತನ್ತಿ ರೋಪಿತಂ. ಉಪಾದಿಯತೀತಿ ಗಣ್ಹಾತಿ. ಕಟುಕತ್ತಾಯಾತಿ ಇದಂ ಪುರಿಮಸ್ಸೇವ ವೇವಚನಂ.

‘‘ವಣ್ಣಗನ್ಧರಸೂಪೇತೋ, ಅಮ್ಬೋಯಂ ಅಹುವಾ ಪುರೇ;

ತಮೇವ ಪೂಜಂ ಲಭಮಾನೋ, ಕೇನಮ್ಬೋ ಕಟುಕಪ್ಫಲೋ.

‘‘ಪುಚಿಮನ್ದಪರಿವಾರೋ, ಅಮ್ಬೋ ತೇ ದಧಿವಾಹನ;

ಮೂಲಂ ಮೂಲೇನ ಸಂಸಟ್ಠಂ, ಸಾಖಾ ಸಾಖಾ ನಿಸೇವರೇ;

ಅಸಾತಸನ್ನಿವಾಸೇನ, ತೇನಮ್ಬೋ ಕಟುಕಪ್ಫಲೋ’’ತಿ. (ಜಾ. ೧.೨.೭೧-೭೨) –

ಆಗತಟ್ಠಾನೇ ವಿಯ ಹಿ ಇಧಾಪಿ ಕಟುಕನ್ತಿ ತಿತ್ತಕಂ ವೇದಿತಬ್ಬಂ. ಅಸಾತತ್ತಾಯಾತಿ ಅಮಧುರತ್ತಾಯ.

ಇಮಸ್ಮಿ ಪನ ಬೀಜೂಪಮಸುತ್ತೇ ‘‘ದಿಟ್ಠೀತಿ ನಿಯತಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿ ಗಹಿತಾ’’ತಿ ಪೋರಾಣಕತ್ಥೇರಾ ಆಹಂಸು. ತಂ ಪನ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ‘‘ಸಬ್ಬಾನಿಪಿ ದ್ವಾಸಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಿ ಗಹಿತಾನೀ’’ತಿ ವುತ್ತಂ. ಅನನ್ತರಸುತ್ತೇ ‘‘ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವಿರಮನ್ತಸ್ಸ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ವಿರಮನ್ತಸ್ಸ, ಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ವಿರಮನ್ತಸ್ಸ ನತ್ಥಿ ತತೋನಿದಾನಂ ಪುಞ್ಞ’’ನ್ತಿಆದಿನಾ ನಯೇನ ಯಥಾದಿಟ್ಠಿಯಂ ಠಿತಕಾಯಕಮ್ಮಾದೀನಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬಾನಿ. ಇಧ ಪನ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಸಹಜಾತಾ ಚಿತ್ತಟ್ಠಪನಾವ ಪತ್ಥನಾತಿ ವೇದಿತಬ್ಬಾ. ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಪನೇತ್ಥ ಲೋಕಿಯಲೋಕುತ್ತರಾ ಕಥಿತಾ. ಸೇಸಂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಉತ್ತಾನತ್ಥಮೇವಾತಿ.

ದುತಿಯವಗ್ಗವಣ್ಣನಾ.