(೧೪) ೭. ಸತ್ತಮಏತದಗ್ಗವಗ್ಗೋ

ಸುಜಾತಾವತ್ಥು

೨೫೮. ಉಪಾಸಿಕಾಪಾಳಿಯಾ ಪಠಮೇ ಪಠಮಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀನನ್ತಿ ಸಬ್ಬಪಠಮಂ ಸರಣೇಸು ಪತಿಟ್ಠಿತಾನಂ ಉಪಾಸಿಕಾನಂ, ಸುಜಾತಾ ನಾಮ, ಸೇನಿಯಧೀತಾ ಅಗ್ಗಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಾಪಿ ಪದುಮುತ್ತರಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಹಂಸವತಿಯಂ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುಣನ್ತೀ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಪಠಮಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಧಿಕಾರಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ಸಾ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರಿತ್ವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸತ್ಥು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತೋ ಪುರೇತರಮೇವ ಉರುವೇಲಾಯಂ ಸೇನಾನಿಗಮೇ ಸೇನಿಯಕುಟುಮ್ಬಿಕಸ್ಸ ಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ನಿಗ್ರೋಧಮೂಲೇ ಪತ್ಥನಂ ಅಕಾಸಿ – ‘‘ಸಚೇ ಸಮಜಾತಿಕಂ ಕುಲಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಠಮಗಬ್ಭೇ ಪುತ್ತಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅನುಸಂವಚ್ಛರಂ ಬಲಿಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ತಸ್ಸಾ ಸಾ ಪತ್ಥನಾ ಸಮಿಜ್ಝಿ.

ಸಾ ಮಹಾಸತ್ತಸ್ಸ ದುಕ್ಕರಕಾರಿಕಂ ಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಛಟ್ಠೇ ವಸ್ಸೇ ಪರಿಪುಣ್ಣೇ ವಿಸಾಖಪುಣ್ಣಮದಿವಸೇ ‘‘ಪಾತೋವ ಬಲಿಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ರತ್ತಿಯಾ ಪಚ್ಚೂಸಸಮಯಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾಯ ಧೇನುಯೋ ದುಹಾಪೇಸಿ. ವಚ್ಛಕಾ ಧೇನೂನಂ ಥನಮೂಲಂ ನ ಆಗಮಂಸು, ಥನಮೂಲೇ ನವಭಾಜನಮ್ಹಿ ಉಪನೀತಮತ್ತೇ ಅತ್ತನೋವ ಧಮ್ಮತಾಯ ಖೀರಧಾರಾ ಪತಿಂಸು. ತಂ ಅಚ್ಛರಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ, ಸುಜಾತಾ, ಸಹತ್ಥೇನೇವ ಖೀರಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ನವಭಾಜನೇ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸಹತ್ಥೇನೇವ ಅಗ್ಗಿಂ ಕತ್ವಾ ಪಚಿತುಂ ಆರಭಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಪಾಯಾಸೇ ಪಚ್ಚಮಾನೇ ಮಹನ್ತಮಹನ್ತಾ ಬುಬ್ಬುಳಾ ಉಟ್ಠಹಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಾವತ್ತಾ ಹುತ್ವಾ ಸಞ್ಚರನ್ತಿ, ಏಕಫುಸಿತಮ್ಪಿ ಬಹಿ ನ ನಿಗ್ಗಚ್ಛತಿ. ಮಹಾಬ್ರಹ್ಮಾ ಛತ್ತಂ ಧಾರೇಸಿ, ಚತ್ತಾರೋ ಲೋಕಪಾಲಾ ಖಗ್ಗಹತ್ಥಾ ಆರಕ್ಖಂ ಗಣ್ಹಿಂಸು, ಸಕ್ಕೋ ಅಲಾತಾನಿ ಸಮಾನೇನ್ತೋ ಅಗ್ಗಿಂ ಜಾಲೇಸಿ. ದೇವತಾ ಚತೂಸು ದೀಪೇಸು ಓಜಂ ಸಂಹರಿತ್ವಾ ತತ್ಥ ಪಕ್ಖಿಪಿಂಸು. ಸುಜಾತಾ, ಏಕದಿವಸೇಯೇವ ಇಮಾನಿ ಅಚ್ಛರಿಯಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ಪುಣ್ಣಾದಾಸಿಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಮ್ಮ, ಪುಣ್ಣೇ ಅಜ್ಜ ಅಮ್ಹಾಕಂ ದೇವತಾ ಅತಿವಿಯ ಪಸನ್ನಾ, ಮಯಾ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಏವರೂಪಂ ಅಚ್ಛರಿಯಂ ನಾಮ ನ ದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬಂ, ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ದೇವಟ್ಠಾನಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಾಹೀ’’ತಿ. ಸಾ ‘‘ಸಾಧು, ಅಯ್ಯೇ’’ತಿ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ತುರಿತತುರಿತಾ ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ಬೋಧಿಸತ್ತೋಪಿ ಖೋ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಕಾಲಂ ಆಗಮಯಮಾನೋ ಪಾತೋವ ಗನ್ತ್ವಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ. ರುಕ್ಖಮೂಲಂ ಸೋಧನತ್ಥಾಯ ಗತಾ ಪುಣ್ಣಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸುಜಾತಾಯ ಆರೋಚೇಸಿ – ‘‘ದೇವತಾ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸಿನ್ನಾ’’ತಿ. ಸುಜಾತಾ, ‘‘ಸಚೇ ಜೇ ಸಚ್ಚಂ ಭಣಸಿ, ಅದಾಸಿಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸಬ್ಬಪಸಾಧನಂ ಪಸಾಧೇತ್ವಾ ಸತಸಹಸ್ಸಗ್ಘನಕೇ ಸುವಣ್ಣಥಾಲೇ ಪಾಯಾಸಂ ವಡ್ಢೇತ್ವಾ ಅಪರಾಯ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಯಾ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ಸೇತವತ್ಥೇನ ಸಮ್ಪಲಿವೇಠೇತ್ವಾ ಸಮನ್ತಾ ಗನ್ಧದಾಮಮಾಲಾದಾಮಾನಿ ಓಸಾರೇತ್ವಾ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಹಾಪುರಿಸಂ ದಿಸ್ವಾ ಬಲವಪೀತಿಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ದಿಟ್ಠಟ್ಠಾನತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಓಣತೋಣತಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಸೀಸತೋ ಥಾಲಂ ಓತಾರೇತ್ವಾ ವಿವರಿತ್ವಾ ಸಹೇವ ಪಾತಿಯಾ ಪಾಯಾಸಂ ಮಹಾಪುರಿಸಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಠಪೇತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಯಥಾ ಮಯ್ಹಂ ಮನೋರಥೋ ನಿಪ್ಫನ್ನೋ, ಏವಂ ತುಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ನಿಪ್ಫಜ್ಜತೂ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಬೋಧಿಸತ್ತೋ ನೇರಞ್ಜರಾಯ ನದಿಯಾ ತೀರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಥಾಲಂ ತೀರೇ ಠಪೇತ್ವಾ ನ್ಹತ್ವಾ ಪಚ್ಚುತ್ತರಿತ್ವಾ ಏಕೂನಪಣ್ಣಾಸ ಪಿಣ್ಡೇ ಕರೋನ್ತೋ ಪಾಯಾಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಂ ನದಿಯಾ ಸಮ್ಪವಾಹೇತ್ವಾ ಅನುಕ್ಕಮೇನ ಬೋಧಿಮಣ್ಡಂ ಆರುಯ್ಹ ಸಬ್ಬಞ್ಞುತಂ ಪತ್ವಾ ಸತ್ತಸತ್ತಾಹಂ ಬೋಧಿಮಣ್ಡೇ ಅತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ ಪವತ್ತಿತವರಧಮ್ಮಚಕ್ಕೋ ಸುಜಾತಾಯ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಯಸದಾರಕಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸೀದಿ.

ಯಸೋಪಿ ಕುಲಪುತ್ತೋ ರತ್ತಿಭಾಗಸಮನನ್ತರೇ ವಿವಟಂ ಇತ್ಥಾಗಾರಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಞ್ಜಾತಸಂವೇಗೋ ‘‘ಉಪದ್ದುತಂ ವತ, ಭೋ, ಉಪಸಟ್ಠಂ ವತ, ಭೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ನಿವೇಸನತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾವ ಬಹಿನಗರೇ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ತೀಣಿ ಮಗ್ಗಫಲಾನಿ ಪಟಿವಿಜ್ಝಿ. ಅಥಸ್ಸ ಪಿತಾ ಪದಾನುಪದಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಯಸಸ್ಸ ಪವತ್ತಿಂ ಪುಚ್ಛಿ. ಸತ್ಥಾ ಯಸಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಪಟಿಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋ ಸೇಟ್ಠಿಗಹಪತಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ, ಯಸೋ ಅರಹತ್ತಫಲಂ ಪಾಪುಣಿ. ತಂ ಭಗವಾ ‘‘ಏಹಿ ಭಿಕ್ಖೂ’’ತಿ ಆಹ, ತಾವದೇವಸ್ಸ ಗಿಹಿಲಿಙ್ಗಂ ಅನ್ತರಧಾಯಿ, ಇದ್ಧಿಮಯಪತ್ತಚೀವರಧರೋ ಅಹೋಸಿ. ಪಿತಾಪಿಸ್ಸ ಸತ್ಥಾರಂ ನಿಮನ್ತೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಯಸಂ ಕುಲಪುತ್ತಂ ಪಚ್ಛಾಸಮಣಂ ಕತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ, ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಯಸಸ್ಸ ಮಾತಾ, ಸುಜಾತಾ, ಪುರಾಣದುತಿಯಿಕಾ ಚ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು. ತಂದಿವಸಂ ಅಯಂ, ಸುಜಾತಾ, ತೇವಾಚಿಕಸರಣೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸುಣಿಸಾಯ. ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಙ್ಖೇಪೋ, ವಿತ್ಥಾರತೋ ಪನೇತಂ ವತ್ಥು ಖನ್ಧಕೇ (ಮಹಾವ. ೨೫-೨೮) ಆಗತಮೇವ. ಸತ್ಥಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಉಪಾಸಿಕಾಯೋ ಠಾನನ್ತರೇಸು ಠಪೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಪಠಮಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸೀತಿ.

ವಿಸಾಖಾವತ್ಥು

೨೫೯. ದುತಿಯೇ ದಾಯಿಕಾನನ್ತಿ ದಾನಾಭಿರತಾನಂ ಉಪಾಸಿಕಾನಂ, ವಿಸಾಖಾ ಮಿಗಾರಮಾತಾ, ಅಗ್ಗಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಾ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಹಂಸವತಿಯಂ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುಣನ್ತೀ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ದಾಯಿಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಧಿಕಾರಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ಸಾ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರಿತ್ವಾ ಕಸ್ಸಪಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಕಿಕಿಸ್ಸ ಕಾಸಿರಞ್ಞೋ ಗೇಹೇ ಸತ್ತನ್ನಂ ಭಗಿನೀನಂ ಸಬ್ಬಕನಿಟ್ಠಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ತದಾ ಕಿರ –

‘‘ಸಮಣೀ ಸಮಣಗುತ್ತಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖುನೀ ಭಿಕ್ಖುದಾಯಿಕಾ;

ಧಮ್ಮಾ ಚೇವ ಸುಧಮ್ಮಾ ಚ, ಸಙ್ಘದಾಸೀ ಚ ಸತ್ತಮಾ’’ತಿ.

ಇಮಾ ಸತ್ತ ಭಗಿನಿಯೋ ಅಹೇಸುಂ. ತಾ ಏತರಹಿ –

‘‘ಖೇಮಾ ಉಪ್ಪಲವಣ್ಣಾ ಚ, ಪಟಾಚಾರಾ ಚ ಗೋತಮೀ;

ಧಮ್ಮದಿನ್ನಾ ಮಹಾಮಾಯಾ, ವಿಸಾಖಾ ಚೇವ ಸತ್ತಮೀ’’ತಿ. –

ಏವಂನಾಮಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ. ತತ್ರಾಯಂ ಸಙ್ಘದಾಸೀ ಏಕಂ ಬುದ್ಧನ್ತರಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಅಙ್ಗರಟ್ಠೇ ಭದ್ದಿಯನಗರೇ ಮೇಣ್ಡಕಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಧನಞ್ಚಯಸೇಟ್ಠಿನೋ ಅಗ್ಗಮಹೇಸಿಯಾ ಸುಮನದೇವಿಯಾ ನಾಮ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ವಿಸಾಖಾತಿಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ತಸ್ಸಾ ಸತ್ತವಸ್ಸಿಕಕಾಲೇ ದಸಬಲೋ ಸೇಲಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಚ ಅಞ್ಞೇಸಞ್ಚ ಬೋಧನೇಯ್ಯಬನ್ಧವಾನಂ ಉಪನಿಸ್ಸಯಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಮಹಾಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವಾರೋ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ತಸ್ಮಿಂ ರಟ್ಠೇ ತಂ ನಗರಂ ಪಾಪುಣಿ.

ತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಸಮಯೇ ಮೇಣ್ಡಕೋ ಗಹಪತಿ ತಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಮಹಾಪುಞ್ಞಾನಂ ಜೇಟ್ಠಕೋ ಹುತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಟ್ಠಾನಂ ಕಾರೇಸಿ. ಪಞ್ಚ ಮಹಾಪುಞ್ಞಾ ನಾಮ ಮೇಣ್ಡಕೋ ಸೇಟ್ಠಿ, ಚನ್ದಪದುಮಾ ನಾಮ ತಸ್ಸೇವ ಅಗ್ಗಮಹೇಸೀ, ತಸ್ಸ ಚ ಪುತ್ತೋ ಧನಞ್ಚಯೋ ನಾಮ, ತಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಸುಮನದೇವೀ ನಾಮ, ಮೇಣ್ಡಕಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ದಾಸೋ ಪುಣ್ಣೋ ನಾಮಾತಿ. ನ ಕೇವಲಞ್ಚ ಮೇಣ್ಡಕಸೇಟ್ಠಿಯೇವ, ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಮಹಾರಾಜಸ್ಸ ಪನ ಆಣಾಪವತ್ತಿಟ್ಠಾನೇ ಪಞ್ಚ ಅಮಿತಭೋಗಾ ನಾಮ ಅಹೇಸುಂ ಜೋತಿಕೋ ಜಟಿಲೋ ಮೇಣ್ಡಕೋ ಪುಣ್ಣೋ ಕಾಕವಲಿಯೋತಿ. ತೇಸು ಅಯಂ ಮೇಣ್ಡಕಸೇಟ್ಠಿ ದಸಬಲಸ್ಸ ಅತ್ತನೋ ನಗರಂ ಸಮ್ಪತ್ತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಧನಞ್ಚಯಸೇಟ್ಠಿನೋ ಧೀತರಂ ವಿಸಾಖಾದಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅಮ್ಮ, ತುಯ್ಹಮ್ಪಿ ಮಙ್ಗಲಂ ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ಮಙ್ಗಲಂ, ತವ ಪರಿಚಾರಿಕಾಹಿ ಪಞ್ಚದಾರಿಕಾಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಪಞ್ಚ ರಥಸತಾನಿ ಆರುಯ್ಹ ಪಞ್ಚಹಿ ದಾಸಿಸತೇಹಿ ಪರಿವುತಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ. ಸಾ ಪಿತಾಮಹಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಕಾರಣಾಕಾರಣೇಸು ಪನ ಕುಸಲತ್ತಾ ಯಾವತಿಕಾ ಯಾನಸ್ಸ ಭೂಮಿ, ಯಾನೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಾನಾ ಪಚ್ಚೋರೋಹಿತ್ವಾ ಪತ್ತಿಕಾವ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಚರಿತವಸೇನ ಸತ್ಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಪಞ್ಚಹಿ ದಾರಿಕಾಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ಮೇಣ್ಡಕಸೇಟ್ಠಿಪಿ ಖೋ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ಸತ್ಥಾ ತಸ್ಸಪಿ ಚರಿತವಸೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ಸೋ ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಸತ್ಥಾರಂ ಸ್ವಾತನಾಯ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಅತ್ತನೋ ನಿವೇಸನೇ ಪಣೀತೇನ ಖಾದನೀಯೇನ ಭೋಜನೀಯೇನ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪರಿವಿಸಿತ್ವಾ ಏತೇನುಪಾಯೇನ ಅಡ್ಢಮಾಸಂ ಮಹಾದಾನಂ ಅದಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಭದ್ದಿಯನಗರೇ ಯಥಾಭಿರನ್ತಂ ವಿಹರಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಇತೋ ಪರಂ ಅಞ್ಞಂ ಕಥಾಮಗ್ಗಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ವಿಸಾಖಾಯ ಉಪ್ಪತ್ತಿಕಥಾವ ಕಥೇತಬ್ಬಾ. ಸಾವತ್ಥಿಯಞ್ಹಿ ಕೋಸಲರಾಜಾ ಬಿಮ್ಬಿಸಾರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಪೇಸೇಸಿ – ‘‘ಮಮ ಆಣಾಪವತ್ತಿಟ್ಠಾನೇ ಅಮಿತಭೋಗವಿನ್ದನಕುಲಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಮಿತಭೋಗವಿನ್ದನಕುಲಂ ಪೇಸೇತೂ’’ತಿ. ರಾಜಾ ಅಮಚ್ಚೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತೇಸಿ. ಅಮಚ್ಚಾ ‘‘ಮಹಾಕುಲಂ ಪೇಸೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಏಕಂ ಪನ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತಂ ಪೇಸೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಮೇಣ್ಡಕಸೇಟ್ಠಿನೋ ಪುತ್ತಂ ಧನಞ್ಚಯಸೇಟ್ಠಿಂ ಆಯಾಚಿಂಸು. ರಾಜಾ ತೇಸಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ತಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ಕೋಸಲರಾಜಾ ಸಾವತ್ಥಿತೋ ಸತ್ತಯೋಜನಮತ್ಥಕೇ ಸಾಕೇತನಗರೇ ಸೇಟ್ಠಿಟ್ಠಾನಂ ದತ್ವಾ ವಾಸೇಸಿ.

ಸಾವತ್ಥಿಯಞ್ಚ ಮಿಗಾರಸೇಟ್ಠಿನೋ ಪುತ್ತೋ ಪುಣ್ಣವಡ್ಢನಕುಮಾರೋ ನಾಮ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ ಅಹೋಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಪಿತಾ ‘‘ಪುತ್ತೋ ಮೇ ವಯಪ್ಪತ್ತೋ, ಘರಾವಾಸೇನಸ್ಸ ಆಬನ್ಧನಸಮಯೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಮಾನಜಾತಿಕೇ ಕುಲೇ ದಾರಿಕಂ ಪರಿಯೇಸಥಾ’’ತಿ ಕಾರಣಾಕಾರಣಕುಸಲೇ ಪುರಿಸೇ ಪೇಸೇಸಿ. ತೇ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿತಂ ದಾರಿಕಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಸಾಕೇತಂ ಅಗಮಂಸು. ತಂದಿವಸಞ್ಚ, ವಿಸಾಖಾ, ಅತ್ತನೋ ಸಮಾನವಯೇಹಿ ಪಞ್ಚಹಿ ಕುಮಾರಿಕಾಸತೇಹಿ ಪರಿವಾರಿತಾ ನಕ್ಖತ್ತಕೀಳನತ್ಥಾಯ ಏಕಂ ಮಹಾಗಾಮಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇಪಿ ಪುರಿಸಾ ಅನ್ತೋನಗರೇ ಚರಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ರುಚಿತಂ ದಾರಿಕಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಬಹಿನಗರದ್ವಾರೇ ಅಟ್ಠಂಸು. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ದೇವೋ ವಸ್ಸಿತುಂ ಆರಭಿ. ಅಥ ತಾ ವಿಸಾಖಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಕ್ಖನ್ತಾ ದಾರಿಕಾ ತೇಮನಭಯೇನ ವೇಗೇನ ಸಾಲಂ ಪವಿಸಿಂಸು. ತೇ ಪುರಿಸಾ ತಾಸಮ್ಪಿ ಅನ್ತರೇ ಯಥಾರುಚಿತಂ ದಾರಿಕಂ ನ ಪಸ್ಸಿಂಸು. ತಾಸಂ ಪನ ಸಬ್ಬಪಚ್ಛತೋ, ವಿಸಾಖಾ, ದೇವಂ ವಸ್ಸನ್ತಮ್ಪಿ ಅಗಣೇತ್ವಾ ಅತುರಿತಗಮನೇನ ತೇಮಯಮಾನಾವ ಸಾಲಂ ಪಾವಿಸಿ. ತೇ ಪುರಿಸಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು – ‘‘ರೂಪವತೀ ತಾವ ಕಞ್ಞಾ ಏತಪರಮಾ ಭವೇಯ್ಯ, ರೂಪಂ ಪನೇತಂ ಏಕಚ್ಚಾಯ ಕಾರಿತಪತ್ತಂ ವಿಯ ಹೋತಿ, ಕಥಂ ಸಮುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಕಥೇನ್ತಾ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮ ಮಧುರವಚನಾ ವಾ ನೋ ವಾ’’ತಿ. ತತೋ ನಂ ಆಹಂಸು – ‘‘ಅತಿವಿಯ ಪರಿಣತವಯಾ ಇತ್ಥೀ ವಿಯ ಯಾಸಿ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ. ಕಿಂ ದಿಸ್ವಾ ಕಥೇಥ, ತಾತಾತಿ? ಅಞ್ಞಾ ತಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಕೀಳನಕುಮಾರಿಯೋ ತೇಮನಭಯೇನ ವೇಗೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸಾಲಂ ಪವಿಟ್ಠಾ, ತ್ವಂ ಪನ ಮಹಲ್ಲಿಕಾ ವಿಯ ಪದವಾರಂ ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ನಾಗಚ್ಛಸಿ, ಸಾಟಕಸ್ಸ ತೇಮನಭಾವಮ್ಪಿ ನ ಗಣೇಸಿ. ಸಚೇ ತಂ ಹತ್ಥೀ ವಾ ಅಸ್ಸೋ ವಾ ಅನುಬನ್ಧೇಯ್ಯ, ಕಿಂ ಏವಮೇವಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸೀತಿ? ತಾತಾ, ಸಾಟಕಾ ನಾಮ ನ ದುಲ್ಲಭಾ, ಸುಲಭಾ ಮಯ್ಹಂ ಕುಲೇ ಸಾಟಕಾ. ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ಮಾತುಗಾಮಾ ಪನ ಪಣಿಯಭಣ್ಡಸದಿಸಾ, ಹತ್ಥೇ ವಾ ಪಾದೇ ವಾ ಭಗ್ಗೇ ಅಙ್ಗವಿಕಲಂ ಮಾತುಗಾಮಂ ಜಿಗುಚ್ಛನ್ತಾ ನಿಟ್ಠುಭಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸಣಿಕಂ ಆಗತಾಮ್ಹೀತಿ.

ತೇ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು – ‘‘ಇಮಾಯ ಸದಿಸಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಇತ್ಥೀ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಯಾದಿಸಾ ರೂಪೇನ, ಕಥಾಯಪಿ ತಾದಿಸಾವ. ಕಾರಣಾಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ಕಥೇತೀ’’ತಿ ತಸ್ಸಾ ಉಪರಿ ಮಾಲಾಗುಳಂ ಖಿಪಿಂಸು. ಅಥ, ವಿಸಾಖಾ, ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಪುಬ್ಬೇ ಅಪರಿಗ್ಗಹಿತಾ, ಇದಾನಿ ಪನ ಪರಿಗ್ಗಹಿತಾಮ್ಹೀ’’ತಿ ವಿನೀತೇನಾಕಾರೇನ ಭೂಮಿಯಂ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ನಂ ತತ್ಥೇವ ಸಾಣಿಯಾ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿಂಸು. ಸಾ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ದಾಸಿಗಣಪರಿವುತಾ ಗೇಹಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇಪಿ ಮಿಗಾರಸೇಟ್ಠಿನೋ ಪುರಿಸಾ ತಾಯ ಸದ್ಧಿಂಯೇವ ಧನಞ್ಚಯಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಂಸು. ‘‘ಕತರಗಾಮವಾಸಿನೋ, ತಾತಾ, ತುಮ್ಹೇ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತಾ ‘‘ಸಾವತ್ಥಿನಗರೇ ಮಿಗಾರಸೇಟ್ಠಿನೋ ಪುರಿಸಮ್ಹಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಮಯಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸೇಟ್ಠಿನಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಗೇಹೇ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ದಾರಿಕಾ ಅತ್ಥೀತಿ ಸುತ್ವಾ ಪೇಸಿತಾ’’ತಿ. ಸಾಧು, ತಾತಾ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸೇಟ್ಠಿ ಕಿಞ್ಚಾಪಿ ಭೋಗೇನ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಅಸದಿಸೋ, ಜಾತಿಯಾ ಪನ ಸದಿಸೋ. ಸಬ್ಬಾಕಾರಸಮ್ಪನ್ನೋ ನಾಮ ದುಲ್ಲಭೋ ಗಚ್ಛಥ ತುಮ್ಹೇ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಭಾವಂ ಆರೋಚೇಥಾತಿ.

ತೇ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಮಿಗಾರಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ತುಟ್ಠಿಂ ವಡ್ಢಿಂ ಚ ಪವೇದೇತ್ವಾ ‘‘ಲದ್ಧಾ ನೋ ಸಾಮಿ ಸಾಕೇತೇ ಧನಞ್ಚಯಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಗೇಹೇ ದಾರಿಕಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಮಿಗಾರಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಮಹಾಕುಲಗೇಹೇ ಕಿರ ನೋ ದಾರಿಕಾ ಲದ್ಧಾ’’ತಿ ತುಟ್ಠಮಾನಸೋ ಹುತ್ವಾ ತಾವದೇವ ಧನಞ್ಚಯಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಪಹಿಣಿ ‘‘ಇದಾನೇವ ದಾರಿಕಂ ಆನಯಿಸ್ಸಾಮ, ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತೂ’’ತಿ. ಸೋಪಿಸ್ಸ ಪಟಿಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಸಿ – ‘‘ನಯಿದಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭಾರಿಯಂ, ಸೇಟ್ಠಿ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಕತ್ತಬ್ಬಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋತೂ’’ತಿ. ಸೋ ಕೋಸಲರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚೇಸಿ – ‘‘ದೇವ, ಏಕಾ ಮೇ ಮಙ್ಗಲಕಿರಿಯಾ ಅತ್ಥಿ, ದಾಸಸ್ಸ ತೇ ಪುಣ್ಣವಡ್ಢನಸ್ಸ ಧನಞ್ಚಯಸೇಟ್ಠಿನೋ ಧೀತರಂ ವಿಸಾಖಂ ನಾಮ ದಾರಿಕಂ ಆನೇಸ್ಸಾಮಿ, ಸಾಕೇತಗಮನಂ ಮೇ ಅನುಜಾನಾಥಾ’’ತಿ. ಸಾಧು, ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ, ಕಿಂ ಪನ ಅಮ್ಹೇಹಿಪಿ ಆಗನ್ತಬ್ಬನ್ತಿ? ದೇವ ತುಮ್ಹಾದಿಸಾನಂ ಗಮನಂ ಲದ್ಧುಂ ಸಕ್ಕಾತಿ? ರಾಜಾ ಮಹಾಕುಲಸ್ಸ ಸಙ್ಗಹಂ ಕಾತುಕಾಮೋ ‘‘ಹೋತು ಸೇಟ್ಠಿ, ಆಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಮಿಗಾರಸೇಟ್ಠಿನಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಾಕೇತನಗರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಧನಞ್ಚಯಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಮಿಗಾರಸೇಟ್ಠಿ ಕಿರ ಕೋಸಲರಾಜಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತೋ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಿವೇಸನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತಾವದೇವ ರಞ್ಞೋ ಚ ರಾಜಬಲಸ್ಸ ಚ ಮಿಗಾರಸೇಟ್ಠಿನೋ ಚ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಚೇವ ಮಾಲಾಗನ್ಧಭತ್ತಾದೀನಿ ಚ ಸಬ್ಬಾನಿ ಪಟಿಯಾದೇಸಿ. ‘‘ಇದಂ ಇಮಸ್ಸ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಇದಂ ಇಮಸ್ಸಾ’’ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಅತ್ತನಾವ ಜಾನಾತಿ. ತೇ ತೇ ಜನಾ ಚಿನ್ತಯಿಂಸು – ‘‘ಸೇಟ್ಠಿ ಅಮ್ಹಾಕಮೇವ ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ರಾಜಾ ಧನಞ್ಚಯಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಪಹಿಣಿ ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ ಸೇಟ್ಠಿನಾ ಚಿರಕಾಲಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಭರಣಪೋಸನಂ ಕಾತುಂ, ದಾರಿಕಾಯ ಗಮನಕಾಲಂ ಜಾನಾತೂ’’ತಿ. ಸೋಪಿ ರಞ್ಞೋ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಸಿ – ‘‘ಇದಾನಿ ವಸ್ಸಕಾಲೋ ಆಗತೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ಚತುಮಾಸಂ ವಿಚರಿತುಂ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಬಲಕಾಯಸ್ಸ ಯಂ ಯಂ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಮಮ ಭಾರೋ. ಕೇವಲಂ ದೇವೋ ಮಯಾ ಪೇಸಿತಕಾಲೇ ಗಚ್ಛತೂ’’ತಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸಾಕೇತನಗರಂ ನಿಚ್ಚನಕ್ಖತ್ತಗಾಮೋ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ಏವಂ ತಯೋ ಮಾಸಾ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಾ. ಧನಞ್ಚಯಸೇಟ್ಠಿನೋ ಪನ ಧೀತಾಯ ಮಹಾಲತಾಪಸಾಧನಂ ನ ತಾವ ನಿಟ್ಠಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಕಮ್ಮನ್ತಾಧಿಟ್ಠಾಯಕಾ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಆರೋಚಯಿಂಸು – ‘‘ಸೇಸಂ ಅಸನ್ತಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಬಲಕಾಯಸ್ಸ ಪನ ಭತ್ತಪಚನದಾರೂನಿ ನಪ್ಪಹೋನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ಗಚ್ಛಥ, ತಾತಾ, ಹತ್ಥಿಸಾಲಾ ಅಸ್ಸಸಾಲಾ ವಿಯೋಜೇತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ಪಚಥಾ’’ತಿ. ಏವಂ ಪಚನ್ತಾನಮ್ಪಿ ಅಡ್ಢಮಾಸೋ ಅತಿಕ್ಕನ್ತೋ. ತತೋ ಪುನ ಆರೋಚಯಿಂಸು – ‘‘ದಾರೂನಿ ಸಾಮಿ ನಪ್ಪಹೋನ್ತೀ’’ತಿ. ‘‘ತಾತಾ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ದಾರೂನಿ ಲದ್ಧುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ದುಸ್ಸಕೋಟ್ಠಾಗಾರಂ ಪನ ವಿವರಿತ್ವಾ ಥೂಲಸಾಟಕೇ ಗಹೇತ್ವಾ ವಟ್ಟಿಯೋ ಕತ್ವಾ ತೇಲಚಾಟಿಯಂ ತೇಮೇತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ಪಚಥಾ’’ತಿ. ಇಮಿನಾ ನಿಯಾಮೇನ ಪಚನ್ತಾನಂ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸಾ ಪೂರಯಿಂಸು.

ತತೋ ಧನಞ್ಚಯಸೇಟ್ಠಿ ಧೀತುಯಾ ಮಹಾಲತಾಪಸಾಧನಸ್ಸ ನಿಟ್ಠಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಸ್ವೇ ದಾರಿಕಂ ಪೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಧೀತರಂ ಸಮೀಪೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಮ ಪತಿಕುಲೇ ವಸನ್ತಿಯಾ ನಾಮ ಇಮಞ್ಚಿಮಞ್ಚ ಆಚಾರಂ ಸಿಕ್ಖಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಓವಾದಂ ಅದಾಸಿ. ಅಯಂ ಮಿಗಾರಸೇಟ್ಠಿ ಅನನ್ತರಗಬ್ಭೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಧನಞ್ಚಯಸೇಟ್ಠಿನೋ ಓವಾದಂ ಅಸ್ಸೋಸಿ. ಸೋಪಿ ಸೇಟ್ಠಿ ಧೀತರಂ ಏವಂ ಓವದಿ –

‘‘ಅಮ್ಮ ಸಸುರಕುಲೇ ವಸನ್ತಿಯಾ ನಾಮ ಅನ್ತೋಅಗ್ಗಿ ಬಹಿ ನ ನೀಹರಿತಬ್ಬೋ, ಬಹಿಅಗ್ಗಿ ಅನ್ತೋ ನ ಪವೇಸೇತಬ್ಬೋ, ದದನ್ತಸ್ಸೇವ ದಾತಬ್ಬಂ, ಅದದನ್ತಸ್ಸ ನ ದಾತಬ್ಬಂ, ದದನ್ತಸ್ಸಪಿ ಅದದನ್ತಸ್ಸಪಿ ದಾತಬ್ಬಂ, ಸುಖಂ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬಂ, ಸುಖಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಸುಖಂ ನಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ಅಗ್ಗಿ ಪರಿಚರಿತಬ್ಬೋ, ಅನ್ತೋದೇವತಾ ನಮಸ್ಸಿತಬ್ಬಾ’’ತಿ.

ಇಮಂ ದಸವಿಧಂ ಓವಾದಂ ದತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಸಬ್ಬಾ ಸೇನಿಯೋ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ರಾಜಸೇನಾಯ ಮಜ್ಝೇ ಅಟ್ಠ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೇ ಪಾಟಿಭೋಗೇ ಗಹೇತ್ವಾ ‘‘ಸಚೇ ಮೇ ಧೀತು ಗತಟ್ಠಾನೇ ದೋಸೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ತುಮ್ಹೇಹಿ ಸೋಧೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ನವಕೋಟಿಅಗ್ಘನಕೇನ ಮಹಾಲತಾಪಸಾಧನೇನ ಧೀತರಂ ಪಸಾಧೇತ್ವಾ ನ್ಹಾನಚುಣ್ಣಮೂಲಂ ಚತುಪಣ್ಣಾಸಸಕಟಸತಂ ಧನಂ ದತ್ವಾ ಧೀತಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ನಿಬದ್ಧಂ ಗಮನಚಾರಿನಿಯೋ ಪಞ್ಚಸತಾ ದಾಸಿಯೋ ಪಞ್ಚ ಆಜಞ್ಞರಥಸತಾನಿ ಸಬ್ಬೂಪಕಾರಞ್ಚ ಸತಂ ಸತಂ ದತ್ವಾ ಕೋಸಲರಾಜಾನಞ್ಚ ಮಿಗಾರಸೇಟ್ಠಿಞ್ಚ, ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಧೀತು ಗಮನವೇಲಾಯಂ ವಜಾಧಿಟ್ಠಾಯಕೇ ಪುರಿಸೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ, ‘‘ತಾತಾ, ಮಮ ಧೀತಾಯ ಗತಟ್ಠಾನೇ ಖೀರಪಾನತ್ಥಂ ಧೇನೂಹಿ, ಯಾನಯೋಜನತ್ಥಂ ಉಸಭೇಹಿ ಚ ಅತ್ಥೋ ಹೋತಿ, ತಸ್ಮಾ ಮಮ ಧೀತು ಗಮನಮಗ್ಗೇ ವಜದ್ವಾರಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ಪುಥುಲತೋ ಅಟ್ಠ ಉಸಭಾನಿ ಗೋಗಣೇನ ಪೂರೇತ್ವಾ ತಿಗಾವುತಮತ್ಥಕೇ ಅಸುಕಾ ನಾಮ ಕನ್ದರಾ ಅತ್ಥಿ, ಅಗ್ಗಗೋಯೂಥೇ ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ತೇ ಭೇರಿಸಞ್ಞಾಯ ವಜದ್ವಾರಂ ಪಿದಹೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ. ತೇ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ವಚನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಥಾ ಅಕಂಸು. ವಜದ್ವಾರೇ ವಿವಟೇ ಉಳಾರುಳಾರಾಯೇವ ಗಾವಿಯೋ ನಿಕ್ಖಮಿಂಸು. ದ್ವಾರೇ ಪಿದಹಿತೇ ಪನ ವಿಸಾಖಾಯ ಪುಞ್ಞಬಲೇನ ಬಲವಗಾವೋ ಚ ದಮ್ಮಗಾವೋ ಚ ಬಹಿ ಲಙ್ಘಿತ್ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಂಸು. ಅಥ, ವಿಸಾಖಾ, ಸಾವತ್ಥಿನಗರದ್ವಾರಂ ಪತ್ತಕಾಲೇ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಯಾನಸ್ಮಿಂ ನು ಖೋ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಪವಿಸಾಮಿ, ಉದಾಹು ರಥೇ ಠತ್ವಾ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಯಾನೇನ ಮೇ ಪವಿಸನ್ತಿಯಾ ಮಹಾಲತಾಪಸಾಧನಸ್ಸ ವಿಸೇಸೋ ನ ಪಞ್ಞಾಯಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಸಾ ಸಕಲನಗರಸ್ಸ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇನ್ತೀ ರಥೇ ಠತ್ವಾ ನಗರಂ ಪಾವಿಸಿ. ಸಾವತ್ಥಿವಾಸಿನೋ ವಿಸಾಖಾಯ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏಸಾ ಕಿರ, ವಿಸಾಖಾ, ನಾಮ ಏವರೂಪಾ, ಅಯಞ್ಚ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಏತಿಸ್ಸಾವ ಅನುಚ್ಛವಿಕಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಇತಿ ಸಾ ಮಹಾಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಮಿಗಾರಸೇಟ್ಠಿನೋ ಗೇಹಂ ಪಾವಿಸಿ. ಆಗತದಿವಸೇ ಚಸ್ಸಾ ಸಕಲನಗರವಾಸಿನೋ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ, ಧನಞ್ಚಯಸೇಟ್ಠಿ, ಅತ್ತನೋ ನಗರಂ ಸಮ್ಪತ್ತಾನಂ ಮಹಾಸಕ್ಕಾರಂ ಅಕಾಸೀ’’ತಿ ಯಥಾಬಲಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ಪಹಿಣಿಂಸು. ವಿಸಾಖಾ, ಪಹಿತಪಹಿತಂ ಪಣ್ಣಾಕಾರಂ ತಸ್ಮಿಂಯೇವ ನಗರೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞೇಸು ಕುಲೇಸು ಸಬ್ಬತ್ಥಕಮೇವ ದಾಪೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ರತ್ತಿಭಾಗಸಮನನ್ತರೇ ಏಕಿಸ್ಸಾ ಆಜಞ್ಞವಳವಾಯ ಗಬ್ಭವುಟ್ಠಾನಂ ಅಹೋಸಿ. ಸಾ ದಾಸೀಹಿ ದಣ್ಡದೀಪಿಕಾ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ವಳವಂ ಉಣ್ಹೋದಕೇನ ನ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ತೇಲೇನ ಮಕ್ಖಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಮೇವ ಅಗಮಾಸಿ.

ಮಿಗಾರಸೇಟ್ಠಿಪಿ ಸತ್ತಾಹಂ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಆವಾಹಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋನ್ತೋ ಧುರವಿಹಾರೇ ವಸನ್ತಮ್ಪಿ ತಥಾಗತಂ ಅಮನಸಿಕತ್ವಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಸಕಲನಿವೇಸನಂ ಪೂರೇನ್ತೋ ನಗ್ಗಸಮಣಕೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಆಗಚ್ಛತು ಮೇ ಧೀತಾ, ಅರಹನ್ತೇ ವನ್ದತೂ’’ತಿ ವಿಸಾಖಾಯ ಸಾಸನಂ ಪಹಿಣಿ. ಸಾ ‘‘ಅರಹನ್ತಾ’’ತಿ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠಾ ಹುತ್ವಾ ತೇಸಂ ನಿಸಿನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತೇ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ನ ಏವರೂಪಾ ನಾಮ ಅರಹನ್ತಾ ಹೋನ್ತಿ, ಹಿರೋತ್ತಪ್ಪವಿವಜ್ಜಿತಾನಂ ನಾಮ ಸನ್ತಿಕಂ ಕಸ್ಮಾ ಮಂ ಸಸುರೋ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತೀ’’ತಿ ‘‘ಧೀ, ಧೀ’’ತಿ ಗರಹಿತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನಮೇವ ಗತಾ. ನಗ್ಗಸಮಣಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಸಬ್ಬೇ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಗರಹಿಂಸು – ‘‘ಕಿಂ ತ್ವಂ, ಗಹಪತಿ, ಅಞ್ಞಂ ನಾಲತ್ಥ, ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಸಾವಿಕಂ ಮಹಾಕಾಳಕಣ್ಣಿಂ ಕಸ್ಮಾ ಇಮಂ ಗೇಹಂ ಪವೇಸೇಸಿ, ವೇಗೇನ ನಂ ಇಮಸ್ಮಾ ಗೇಹಾ ನೀಹರಾಹೀ’’ತಿ. ತತೋ ಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ ಮಯಾ ಇಮೇಸಂ ವಚನೇನ ಇಮಂ ಗೇಹಾ ನೀಹರಿತುಂ, ಮಹಾಕುಲಸ್ಸ ಧೀತಾ ಅಯ’’ನ್ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ – ‘‘ಆಚರಿಯಾ ದಹರಾ ನಾಮ ಜಾನಿತ್ವಾ ವಾ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ವಾ ಕರೇಯ್ಯುಂ, ತುಮ್ಹೇ ತುಣ್ಹೀ ಹೋಥಾ’’ತಿ ನಗ್ಗೇ ಉಯ್ಯೋಜೇತ್ವಾ ಮಹಾಪಲ್ಲಙ್ಕೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಕಟಚ್ಛುಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಿಸಾಖಾಯ ಪರಿವಿಸಿಯಮಾನೋ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಯಂ ಅಪ್ಪೋದಕಮಧುಪಾಯಾಸಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಏಕೋ ಪಿಣ್ಡಚಾರಿಕೋ ಥೇರೋ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರನ್ತೋ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಘರದ್ವಾರಂ ಪಾಪುಣಿ. ವಿಸಾಖಾ, ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಸಸುರಸ್ಸ ಆಚಿಕ್ಖಿತುಂ ನ ಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಯಥಾ ಸೋ ಥೇರಂ ಪಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಅಪಗನ್ತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ಪನ ಬಾಲೋ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾಪಿ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಅಧೋಮುಖೋ ಪಾಯಾಸಮೇವ ಭುಞ್ಜತಿ. ವಿಸಾಖಾ, ‘‘ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾಪಿ ಮೇ ಸಸುರೋ ಸಞ್ಞಂ ನ ಕರೋತೀ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಥೇರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ‘‘ಅತಿಚ್ಛಥ, ಭನ್ತೇ, ಮಯ್ಹಂ ಸಸುರೋ ಪುರಾಣಂ ಖಾದತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ನಿಗಣ್ಠೇಹಿ ತಾವ ಕಥಿತಕಾಲೇ ಅಧಿವಾಸೇಸಿ, ‘‘ಪುರಾಣಂ ಖಾದತೀ’’ತಿ ವುತ್ತಕ್ಖಣೇಯೇವ ಪನ ಹತ್ಥಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ಪಾಯಾಸಂ ಇತೋ ಹರಥ, ಏತಞ್ಚ ಇಮಸ್ಮಾ ಗೇಹಾ ನೀಹರಥ. ಅಯಞ್ಹಿ ಮಂ ಏವರೂಪೇ ಮಙ್ಗಲಗೇಹೇ ಅಸುಚಿಖಾದಕಂ ನಾಮ ಕರೋತೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಸ್ಮಿಂ ಖೋ ಪನ ನಿವೇಸನೇ ಸಬ್ಬೇಪಿ ದಾಸಕಮ್ಮಕರಾ ವಿಸಾಖಾಯ ಸನ್ತಕಾವ, ಕೋ ನಂ ಹತ್ಥೇ ವಾ ಪಾದೇ ವಾ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸತಿ, ಮುಖೇನ ಕಥೇತುಂ ಸಮತ್ಥೋಪಿ ನಾಮ ನತ್ಥಿ. ತತೋ, ವಿಸಾಖಾ, ಸಸುರಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ತಾತ, ನ ಏತ್ತಕೇನ ವಚನೇನ ಮಯಂ ನಿಕ್ಖಮಾಮ, ನಾಹಂ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಉದಕತಿತ್ಥತೋ ಕುಮ್ಭದಾಸಿಕಾ ವಿಯ ಆನೀತಾ. ಧರಮಾನಕಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಧೀತರೋ ನಾಮ ನ ಏತ್ತಕೇನೇವ ನಿಕ್ಖಮನ್ತಿ, ಏತೇನೇವ ಮೇ ಕಾರಣೇನ ಪಿತಾ ಇಧಾಗಮನದಿವಸೇ ಅಟ್ಠ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘ಸಚೇ ಮೇ ಧೀತರಂ ಉಪಾದಾಯ ದೋಸೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸೋಧೇಯ್ಯಾಥಾ’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇಸಂ ಹತ್ಥೇ ಠಪೇಸಿ. ತೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ದೋಸಾದೋಸಂ ಸೋಧಾಪೇಥಾ’’ತಿ.

ತತೋ ಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಕಲ್ಯಾಣಂ ಏಸಾ ಕಥೇತೀ’’ತಿ ಅಟ್ಠ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ದಾರಿಕಾ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಅಪರಿಪುಣ್ಣೇಯೇವ ಮಙ್ಗಲಗೇಹೇ ನಿಸಿನ್ನಂ ಮಂ ‘ಅಸುಚಿಖಾದಕೋ’ತಿ ವದತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಏವಂ ಕಿರ, ಅಮ್ಮಾತಿ? ‘‘ತಾತಾ, ಮಯ್ಹಂ ಸಸುರೋ ಅಸುಚಿಂ ಖಾದಿತುಕಾಮೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಅಹಂ ಪನ ಏವಂ ಕತ್ವಾ ನ ಕಥೇಮಿ. ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪನ ಪಿಣ್ಡಪಾತಿಕತ್ಥೇರೇ ಘರದ್ವಾರೇ ಠಿತೇ ಅಯಂ ಅಪ್ಪೋದಕಮಧುಪಾಯಾಸಂ ಭುಞ್ಜನ್ತೋ ನ ತಂ ಮನಸಿ ಕರೋತಿ, ಅಹಂ ಇಮಿನಾ ಕಾರಣೇನ ‘ಅತಿಚ್ಛಥ, ಭನ್ತೇ, ಮಯ್ಹಂ ಸಸುರೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ಪುಞ್ಞಂ ನ ಕರೋತಿ, ಪುರಾಣಪುಞ್ಞಂ ಖಾದತೀ’ತಿ ಏತ್ತಕಂ ಕಥಯಿನ್ತಿ ಆಹ. ಅಯ್ಯ, ಇಧ ದೋಸೋ ನತ್ಥಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಧೀತಾ ಕಾರಣಂ ಕಥೇತಿ, ತ್ವಂ ಕಸ್ಮಾ ಕುಜ್ಝಸೀತಿ? ಅಯ್ಯಾ, ಏಸ ತಾವ ದೋಸೋ ಮಾ ಹೋತು, ಅಯಂ ಪನ ದಾರಿಕಾ ಆಗತದಿವಸೇಯೇವ ಮಮ ಪುತ್ತೇ ಸಞ್ಞಂ ಅಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಇಚ್ಛಿತಟ್ಠಾನಂ ಅಗಮಾಸೀತಿ. ಏವಂ ಕಿರ, ಅಮ್ಮಾತಿ? ತಾತಾ, ನಾಹಂ ಇಚ್ಛಿತಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಪನ ಗೇಹೇ ಆಜಾನೀಯವಳವಾಯ ವಿಜಾತಾಯ ಸಞ್ಞಮ್ಪಿ ಅಕತ್ವಾ ನಿಸೀದನಂ ನಾಮ ಅಯುತ್ತನ್ತಿ ದಣ್ಡದೀಪಿಕಾ ಗಾಹಾಪೇತ್ವಾ ದಾಸೀಹಿ ಪರಿವುತಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ವಳವಾಯ ವಿಜಾತಪರಿಹಾರಂ ಕಾರಾಪೇಸಿನ್ತಿ. ಅಯ್ಯ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಧೀತಾ ತವ ಗೇಹೇ ದಾಸೀಹಿಪಿ ಅಕತ್ತಬ್ಬಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿ, ತ್ವಂ ಏತ್ಥ ಕಿಂ ದೋಸಂ ಪಸ್ಸಸೀತಿ?

ಅಯ್ಯಾ, ಏಸ ತಾವ ಗುಣೋ ಹೋತು, ಇಮಿಸ್ಸಾ ಪನ ಪಿತಾ ಇಧಾಗಮನದಿವಸೇ ಓವಾದಂ ದೇನ್ತೋ ‘‘ಅನ್ತೋಅಗ್ಗಿ ಬಹಿ ನ ನೀಹರಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಆಹ, ಕಿಂ ಪನ ಸಕ್ಕಾ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಉಭತೋ ಪಟಿವಿಸ್ಸಕಗೇಹಾನಂ ಅಗ್ಗಿಂ ಅದತ್ವಾ ವಸಿತುನ್ತಿ? ಏವಂ ಕಿರ, ಅಮ್ಮಾತಿ? ತಾತಾ, ನ ಮಯ್ಹಂ ಪಿತಾ ಏತಂ ಅಗ್ಗಿಂ ಉಪಾದಾಯ ಕಥೇಸಿ, ಯಾ ಪನ ಅನ್ತೋನಿವೇಸನೇ ಸಸ್ಸುಆದೀನಂ ರಹಸ್ಸಕಥಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಸಾ ದಾಸಿದಾಸಾನಂ ನ ಕಥೇತಬ್ಬಾ. ಏವರೂಪಾ ಹಿ ಕಥಾ ವಡ್ಢಮಾನಾ ಕಲಹಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ, ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ಮಯ್ಹಂ ಪಿತಾ ಕಥೇಸಿ, ತಾತಾತಿ.

ಅಯ್ಯಾ, ಏತಂ ತಾವ ಏವಂ ಹೋತು, ಇಮಿಸ್ಸಾ ಪಿತಾ ‘‘ಬಾಹಿರತೋ ಅಗ್ಗಿ ನ ಅನ್ತೋ ಪವೇಸೇತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಆಹ, ಕಿಂ ಸಕ್ಕಾ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಅನ್ತೋಅಗ್ಗಿಮ್ಹಿ ನಿಬ್ಬುತೇ ಬಾಹಿರತೋ ಅಗ್ಗಿಂ ಅನಾಹರಿತುನ್ತಿ? ಏವಂ ಕಿರ, ಅಮ್ಮಾತಿ? ತಾತಾ, ಮಯ್ಹಂ ಪಿತಾ ಏತಂ ಅಗ್ಗಿಂ ಸನ್ಧಾಯ ನ ಕಥೇಸಿ, ಯಂ ಪನ ದೋಸಂ ದಾಸಕಮ್ಮಕಾರೇಹಿ ಕಥಿತಂ ಹೋತಿ, ತಂ ಅನ್ತೋಮಾನುಸಕಾನಂ ನ ಕಥೇತಬ್ಬಂ…ಪೇ….

ಯಮ್ಪಿ ತೇನ ‘‘ಯೇ ದದನ್ತಿ, ತೇಸಂಯೇವ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ವುತ್ತಂ, ತಂ ‘‘ಯಾಚಿತಕಂ ಉಪಕರಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಯೇ ಪಟಿದದನ್ತಿ, ತೇಸಂಯೇವ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ.

‘‘ಯೇ ನ ದದನ್ತೀ’’ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಯಾಚಿತಕಂ ಉಪಕರಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಯೇ ನ ಪಟಿದದನ್ತಿ, ತೇಸಂ ನ ದಾತಬ್ಬನ್ತಿ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ.

‘‘ದದನ್ತಸ್ಸಪಿ ಅದದನ್ತಸ್ಸಪಿ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ, ಇದಂ ಪನ ದುಗ್ಗತೇಸು ಞಾತಿಮಿತ್ತೇಸು ಸಮ್ಪತ್ತೇಸು ಪಟಿದಾತುಂ ಸಕ್ಕೋನ್ತು ವಾ ಮಾ ವಾ, ದಾತುಮೇವ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ.

‘‘ಸುಖಂ ನಿಸೀದಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಸಸ್ಸುಸಸುರೇ ದಿಸ್ವಾ ಉಟ್ಠಾತಬ್ಬಟ್ಠಾನೇ ನಿಸೀದಿತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ.

‘‘ಸುಖಂ ಭುಞ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇದಂ ಪನ ಸಸ್ಸುಸಸುರಸಾಮಿಕೇಹಿ ಪುರೇತರಂ ಅಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ತೇ ಪರಿವಿಸಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇಹಿ ಲದ್ಧಾಲದ್ಧಂ ಞತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಸಯಂ ಭುಞ್ಜಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ.

‘‘ಸುಖಂ ನಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ ಇದಮ್ಪಿ ಸಸ್ಸುಸಸುರಸಾಮಿಕೇಹಿ ಪುರೇತರಮೇವ ಸಯನಂ ಆರುಯ್ಹ ನ ನಿಪಜ್ಜಿತಬ್ಬಂ, ತೇಸಂ ಕತ್ತಬ್ಬಯುತ್ತಕಂ ವತ್ತಪಟಿವತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಸಯಂ ನಿಪಜ್ಜಿತುಂ ಯುತ್ತನ್ತಿ ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ.

‘‘ಅಗ್ಗಿ ಪರಿಚರಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ ಇದಂ ಪನ ಸಸ್ಸುಮ್ಪಿ ಸಸುರಮ್ಪಿ ಸಾಮಿಕಮ್ಪಿ ಅಗ್ಗಿಕ್ಖನ್ಧಂ ವಿಯ ಉರಗರಾಜಾನಂ ವಿಯ ಚ ಕತ್ವಾ ಪಸ್ಸಿತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತನ್ತಿ.

ಏತೇ ತಾವ ಏತ್ತಕಾ ಗುಣಾ ಹೋನ್ತು, ಇಮಿಸ್ಸಾ ಪನ ಪಿತಾ ಅನ್ತೋದೇವತಾ ನಮಸ್ಸಾಪೇತಿ, ಇಮಸ್ಸ ಕೋ ಅತ್ಥೋತಿ? ಏವಂ ಕಿರ, ಅಮ್ಮಾತಿ? ಆಮ, ತಾತಾ, ಏತಮ್ಪಿ ಹಿ ಮೇ ಪಿತರಾ ಇದಂ ಸನ್ಧಾಯ ವುತ್ತಂ – ‘‘ಆವೇಣಿಕಘರಾವಾಸಂ ವಸನಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಅತ್ತನೋ ಘರದ್ವಾರಂ ಸಮ್ಪತ್ತಪಬ್ಬಜಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ಯಂ ಘರೇ ಖಾದನೀಯಂ ಭೋಜನೀಯಂ ಅತ್ಥಿ, ತತೋ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ದತ್ವಾವ ಖಾದಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ತೇ ಆಹಂಸು – ‘‘ತುಯ್ಹಂ ಪನ ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿ ಪಬ್ಬಜಿತೇ ದಿಸ್ವಾ ಅದಾನಮೇವ ರುಚ್ಚತಿ ಮಞ್ಞೇತಿ. ಸೋ ಅಞ್ಞಂ ಪಟಿವಚನಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೋ ಅಧೋಮುಖೋ ನಿಸೀದಿ’’.

ಅಥ ನಂ ಕುಟುಮ್ಬಿಕಾ ‘‘ಕಿಂ ಸೇಟ್ಠಿ ಅಞ್ಞೋಪಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಧೀತು ದೋಸೋ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂಸು. ನತ್ಥಿ, ಅಯ್ಯಾತಿ. ಕಸ್ಮಾ ಪನ ನಂ ನಿದ್ದೋಸಂ ಅಕಾರಣಾ ಗೇಹತೋ ನೀಹರಾಪೇಸೀತಿ? ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ, ವಿಸಾಖಾ, ಆಹ – ‘‘ಪಠಮಂ ತಾವ ಮಯ್ಹಂ ಮಮ ಸಸುರಸ್ಸ ವಚನೇನ ಗಮನಂ ನ ಯುತ್ತಂ, ಮಯ್ಹಂ ಪನ ಆಗಮನದಿವಸೇ ಮಮ ದೋಸಾದೋಸಂ ಸೋಧನತ್ಥಾಯ ಮಮ ಪಿತಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಹತ್ಥೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಅದಾಸಿ, ಇದಾನಿ ಮಯ್ಹಂ ಗನ್ತುಂ ಸುಖ’’ನ್ತಿ ದಾಸಿದಾಸೇ ‘‘ಯಾನಾದೀನಿ ಸಜ್ಜಾನಿ ಕರೋಥಾ’’ತಿ ಆಣಾಪೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ಸೇಟ್ಠಿ ತೇ ಕುಟುಮ್ಬಿಕೇ ಗಹೇತ್ವಾ, ‘‘ಅಮ್ಮ, ಮಯಾ ಅಜಾನಿತ್ವಾ ಕಥಿತಂ, ಖಮಾಹಿ ಮಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ‘‘ತಾತಾ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಖಮಿತಬ್ಬಂ ತಾವ ಖಮಾಮಿ, ಅಹಂ ಪನ ಬುದ್ಧಸಾಸನೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸನ್ನಸ್ಸ ಕುಲಸ್ಸ ಧೀತಾ, ನ ಮಯಂ ವಿನಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ವತ್ತಾಮ. ಸಚೇ ಮಮ ರುಚಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪಟಿಜಗ್ಗಿತುಂ ಲಭಾಮಿ, ವಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಅಮ್ಮ, ತ್ವಂ ಯಥಾರುಚಿಯಾ ತವ ಸಮಣೇ ಪಟಿಜಗ್ಗಾಹೀ’’ತಿ.

ತತೋ, ವಿಸಾಖಾ, ದಸಬಲಂ ನಿಮನ್ತಾಪೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ನಿವೇಸನಂ ಪೂರೇನ್ತೀ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ನಿಸೀದಾಪೇಸಿ. ನಗ್ಗಪರಿಸಾಪಿ ಸತ್ಥು ಮಿಗಾರಸೇಟ್ಠಿನೋ ಗೇಹಂ ಗತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ತತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಪರಿವಾರೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ವಿಸಾಖಾ, ದಕ್ಖಿಣೋದಕಂ ದತ್ವಾ ‘‘ಸಬ್ಬೋ ಸಕ್ಕಾರೋ ಪಟಿಯಾದಿತೋ, ಸಸುರೋ ಮೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದಸಬಲಂ ಪರಿವಿಸತೂ’’ತಿ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋ ನಿಗಣ್ಠಾನಂ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಮಮ ಧೀತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಪರಿವಿಸತೂ’’ತಿ ಆಹ. ವಿಸಾಖಾ, ನಾನಗ್ಗರಸೇಹಿ ದಸಬಲಂ ಪರಿವಿಸಿತ್ವಾ ನಿಟ್ಠಿತೇ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚೇ ಪುನ ಸಾಸನಂ ಪಹಿಣಿ – ‘‘ಸಸುರೋ ಮೇ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುಣಾತೂ’’ತಿ. ಅಥ ನಂ ‘‘ಇದಾನಿ ಅಗಮನಂ ನಾಮ ಅತಿವಿಯ ಅಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸೋತುಕಮ್ಯತಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ನಗ್ಗಸಮಣಾ ಆಹಂಸು – ‘‘ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಬಹಿಸಾಣಿಯಂ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಸುಣಾಹೀ’’ತಿ. ಪುರೇತರಮೇವ ಚ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಾಣಿಯಾ ಪರಿಕ್ಖಿಪಿಂಸು. ಮಿಗಾರಸೇಟ್ಠಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಬಹಿಸಾಣಿಯಂ ನಿಸೀದಿ. ತಥಾಗತೋ ‘‘ತ್ವಂ ಬಹಿಸಾಣಿಯಂ ವಾ ನಿಸೀದ, ಪರಕುಟ್ಟೇ ವಾ ಪರಸೇಲೇ ವಾ ಪರಚಕ್ಕವಾಳೇ ವಾ ನಿಸೀದ. ಅಹಂ ಬುದ್ಧೋ ನಾಮ ಸಕ್ಕೋಮಿ ತಂ ಮಮ ಸದ್ದಂ ಸಾವೇತು’’ನ್ತಿ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಫಲಂ ಅಮ್ಬರುಕ್ಖಂ ಖನ್ಧೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಚಾಲೇನ್ತೋ ವಿಯ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇಸಿ, ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೇಟ್ಠಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಸಾಣಿಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಪಾದೇ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕೇಯೇವ ಚ ‘‘ತ್ವಂ, ಅಮ್ಮ, ಅಜ್ಜ ಆದಿಂ ಕತ್ವಾ ಮಮ ಮಾತಾ’’ತಿ ವಿಸಾಖಂ ಅತ್ತನೋ ಮಾತುಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ, ವಿಸಾಖಾ ಮಿಗಾರಮಾತಾ, ನಾಮ ಜಾತಾ.

ಸಾ ಏಕದಿವಸಂ ನಕ್ಖತ್ತಸಮಯೇ ವತ್ತನ್ತೇ ‘‘ಅನ್ತೋನಗರೇ ಗುಣೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ದಾಸೀಹಿ ಪರಿವುತಾ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸೋತುಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ‘‘ಬುದ್ಧಾನಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಉದ್ಧತವೇಸೇನ ಗನ್ತುಂ ಅಯುತ್ತ’’ನ್ತಿ ಮಹಾಲತಾಪಸಾಧನಂ ಓಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ದಾಸಿಯಾ ಹತ್ಥೇ ದತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ, ಸತ್ಥಾ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಕಥೇಸಿ. ಸಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ದಸಬಲಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ನಗರಾಭಿಮುಖಾ ಪಾಯಾಸಿ. ಸಾಪಿ ದಾಸೀ ಅತ್ತನಾ ಗಹಿತಪಸಾಧನಸ್ಸ ಠಪಿತಟ್ಠಾನಂ ಅಸಲ್ಲಕ್ಖೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೀ ಪಸಾಧನತ್ಥಾಯ ಪಟಿನಿವತ್ತಿ. ಅಥ ನಂ, ವಿಸಾಖಾ, ‘‘ಕಹಂ ಪನ ತೇ ತಂ ಠಪಿತ’’ನ್ತಿ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿ. ಗನ್ಧಕುಟಿಪರಿವೇಣೇ, ಅಯ್ಯೇತಿ. ಹೋತು ಜೇ ಗನ್ತ್ವಾ ಆಹರ, ಗನ್ಧಕುಟಿಪರಿವೇಣೇ ಠಪಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಆಹರಾಪನಂ ನಾಮ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಯುತ್ತಂ. ತಸ್ಮಾ ತಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ದಣ್ಡಕಮ್ಮಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ. ತತ್ಥ ಪನ ಠಪಿತೇ ಅಯ್ಯಾನಂ ಪಲಿಬೋಧೋ ಹೋತೀತಿ.

ಪುನದಿವಸೇ ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವಾರೋ ವಿಸಾಖಾಯ ನಿವೇಸನದ್ವಾರಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ನಿವೇಸನೇ ಚ ನಿಬದ್ಧಪಞ್ಞತ್ತಾನಿ ಆಸನಾನಿ. ವಿಸಾಖಾ, ಸತ್ಥು ಪತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಗೇಹಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇಸುಯೇವ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೇ ಸತ್ಥರಿ ತಂ ಪಸಾಧನಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಪಾದಮೂಲೇ ನಿಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ‘‘ಇದಂ, ಭನ್ತೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ದಮ್ಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಅಲಙ್ಕಾರೋ ನಾಮ ಪಬ್ಬಜಿತಾನಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಪಟಿಕ್ಖಿಪಿ. ಜಾನಾಮಿ, ಭನ್ತೇ, ಅಹಂ ಪನ ಇಮಂ ಅಗ್ಘಾಪೇತ್ವಾ ಧನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ವಸನಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಕಾರೇಸ್ಸಾಮೀತಿ. ತದಾ ಸತ್ಥಾ ಅಧಿವಾಸೇಸಿ. ಸಾಪಿ ತಂ ಅಗ್ಘಾಪೇತ್ವಾ ನವಕೋಟಿಧನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಬ್ಭಸಹಸ್ಸಪಟಿಮಣ್ಡಿತೇ ಪುಬ್ಬಾರಾಮವಿಹಾರೇ ತಥಾಗತಸ್ಸ ವಸನಗನ್ಧಕುಟಿಂ ಕಾರೇಸಿ. ವಿಸಾಖಾಯ ಪನ ನಿವೇಸನಂ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯೇ ಕಾಸಾವಪಜ್ಜೋತಂ ಇಸಿವಾತಪಟಿವಾತಮೇವ ಹೋತಿ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಗೇಹಂ ವಿಯ. ತಸ್ಸಾಪಿ ಗೇಹೇ ಸಬ್ಬಭತ್ತಾನಿ ಪಟಿಯತ್ತಾನೇವ ಅಹೇಸುಂ. ಸಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಆಮಿಸಸಙ್ಗಹಂ ಕತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತೇ ಭೇಸಜ್ಜಾನಿ ಚೇವ ಅಟ್ಠವಿಧಪಾನಾನಿ ಚ ಗಣ್ಹಾಪೇತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ದತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛತಿ. ಸತ್ಥಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಉಪಾಸಿಕಾಯೋ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಠಾನನ್ತರೇಸು ಠಪೇನ್ತೋ ವಿಸಾಖಂ ಮಿಗಾರಮಾತರಂ ದಾಯಿಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸೀತಿ.

ಖುಜ್ಜುತ್ತರಾ-ಸಾಮಾವತೀವತ್ಥು

೨೬೦-೨೬೧. ತತಿಯಚತುತ್ಥೇಸು ಬಹುಸ್ಸುತಾನಂ ಯದಿದಂ, ಖುಜ್ಜುತ್ತರಾ, ಮೇತ್ತಾವಿಹಾರೀನಂ ಯದಿದಂ, ಸಾಮಾವತೀತಿ ಬಹುಸ್ಸುತಾನಂ ಉಪಾಸಿಕಾನಂ ಖುಜ್ಜುತ್ತರಾ, ಮೇತ್ತಾವಿಹಾರೀನಂ ಸಾಮಾವತೀ ಅಗ್ಗಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ತಾ ಕಿರ ದ್ವೇಪಿ ಪದುಮುತ್ತರಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಹಂಸವತಿಯಂ ಕುಲಗೇಹೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಅಪರಭಾಗೇ ‘‘ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸೋಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ವಿಹಾರಂ ಅಗಮಂಸು. ತತ್ಥ, ಖುಜ್ಜುತ್ತರಾ, ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಬಹುಸ್ಸುತಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಧಿಕಾರಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ಸಾಮಾವತೀಪಿ ಏಕಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಮೇತ್ತಾವಿಹಾರೀನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಧಿಕಾರಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ತಾಸಂ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಯಾವಜೀವಂ ಕುಸಲಂ ಕತ್ವಾ ದೇವಲೋಕೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿತ್ವಾ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರನ್ತೀನಂಯೇವ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಂ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಂ.

ಅಥ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸತ್ಥು ನಿಬ್ಬತ್ತಿತೋ ಪುರೇತರಮೇವ ಅಲ್ಲಕಪ್ಪರಟ್ಠೇ ಅಹಿವಾತಕರೋಗೋ ನಾಮ ಉದಪಾದಿ. ಏಕೇಕಸ್ಮಿಂ ಗೇಹೇ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ದಸಪಿ ವೀಸಮ್ಪಿ ತಿಂಸಮ್ಪಿ ಜನಾ ಮರನ್ತಿ, ತಿರೋರಟ್ಠಂ ಗತಾ ಪನ ಜೀವಿತಂ ಲಭನ್ತಿ. ತಂ ಞತ್ವಾ ಏಕೋ ಪುರಿಸೋ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತದಾರಂ ಆದಾಯ ‘‘ಅಞ್ಞಂ ರಟ್ಠಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತತೋ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಅಥಸ್ಸ ಘರೇ ಗಹಿತಪಾಥೇಯ್ಯಂ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಕನ್ತಾರೇ ಅನುತ್ತಿಣ್ಣೇಯೇವ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತೇಸಂ ಸರೀರಬಲಂ ಪರಿಹಾಯಿ, ಸಕಿಂ ಮಾತಾ ಪುತ್ತಂ ಉಕ್ಖಿಪತಿ, ಸಕಿಂ ಪಿತಾ. ಅಥಸ್ಸ ಪಿತಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸರೀರಬಲಂ ಪರಿಹೀನಂ, ಪುತ್ತಂ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಾ ಕನ್ತಾರಂ ನಿತ್ಥರಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಮಾತರಂ ಅಜಾನಾಪೇತ್ವಾವ ಉದಕಕಿಚ್ಚೇನ ಓಹೀನೋ ವಿಯ ಪುತ್ತಂ ಮಗ್ಗೇ ನಿಸೀದಾಪೇತ್ವಾ ಏಕಕೋವ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ‘‘ಅಥಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಆಗಮನಂ ಓಲೋಕಯಮಾನಾ ಠಿತಾ ಹತ್ಥೇ ಪುತ್ತಂ ಅದಿಸ್ವಾ ವಿರವಮಾನಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಕಹಂ ಮೇ ಸಾಮಿ ಪುತ್ತೋ’’ತಿ ಆಹ. ಕೋ ತೇ ಪುತ್ತೇನ ಅತ್ಥೋ? ಜೀವಮಾನಾ ಪುತ್ತಂ ಲಭಿಸ್ಸಾಮಾತಿ. ಸಾ ‘‘ಅತಿಸಾಹಸಿಕೋ ವತಾಯಂ ಪುರಿಸೋ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ, ನಾಹಂ ತಾದಿಸೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಅನುಪಧಾರೇತ್ವಾ ಮೇ ಭದ್ದೇ ಕತಂ, ಖಮೇತಂ ಮಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಪುತ್ತಂ ಆದಾಯಾಗತೋ.

ತೇ ತಂ ಕನ್ತಾರಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಸಾಯಂ ಏಕಂ ಗೋಪಾಲಕಕುಲಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿಂಸು. ತಂ ದಿವಸಞ್ಚ ಗೋಪಾಲಕಕುಲವಾಸಿನೋ ನಿರುದಕಪಾಯಾಸಂ ಪಚಿಂಸು. ತೇ ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ಅತಿವಿಯ ಛಾತಕಾ’’ತಿ ಪಾಯಾಸಸ್ಸ ಮಹಾಭಾಜನಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಉಳುಙ್ಕಪೂರಂ ಸಪ್ಪಿಂ ಆಸಿಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅದಂಸು. ತೇಸು ತಂ ಪಾಯಾಸಂ ಭುಞ್ಜನ್ತೇಸು ಸಾ ಇತ್ಥೀ ಪಮಾಣೇನೇವ ಭುಞ್ಜಿ, ಪುರಿಸೋ ಪನ ಪಮಾಣಾತಿಕ್ಕನ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಜೀರಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೋ ರತ್ತಿಭಾಗಸಮನನ್ತರೇ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಸೋ ಕಾಲಂ ಕರೋನ್ತೋ ತೇಸು ಸಾಲಯಭಾವೇನ ಗೋಪಾಲಕಾನಂ ಗೇಹೇ ಸುನಖಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ಸುನಖೀ ನಚಿರಸ್ಸೇವ ವಿಜಾತಾ. ಗೋಪಾಲಕೋ ತಂ ಕುಕ್ಕುರಂ ಸಸ್ಸಿರಿಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಪಿಣ್ಡೇನ ಪಲೋಭೇತ್ವಾ ಅತ್ತನಿ ಉಪ್ಪನ್ನಸಿನೇಹಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸದ್ಧಿಮೇವ ಚರತಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಏಕೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವೇಲಾಯ ಗೋಪಾಲಕಸ್ಸ ಘರದ್ವಾರಂ ಸಮ್ಪತ್ತೋ. ಸೋಪಿ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಂ ದತ್ವಾ ಅತ್ತಾನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಸನತ್ಥಾಯ ಪಟಿಞ್ಞಂ ಗಣ್ಹಿ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಗೋಪಾಲಕಕುಲಸ್ಸ ಅವಿದೂರೇ ಠಾನೇ ಏಕಸ್ಮಿಂ ವನಸಣ್ಡೇ ವಾಸಂ ಉಪಗತೋ. ಗೋಪಾಲಕೋ ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ತಂ ಕುಕ್ಕುರಂ ಗಹೇತ್ವಾವ ಗಚ್ಛತಿ, ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಚ ವಾಳಮಿಗಟ್ಠಾನೇ ವಾಳಮಿಗಾನಂ ಪಲಾಯನತ್ಥಂ ರುಕ್ಖೇ ವಾ ಪಾಸಾಣೇ ವಾ ಪಹಾರಂ ದೇತಿ, ಸೋಪಿ ಕುಕ್ಕುರೋ ತಸ್ಸ ಕರಣವಿಧಾನಂ ವವತ್ಥಪೇತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸೋ ಗೋಪಾಲಕೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಆಗಮನಂ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ. ಅಯಂ ಪನ ಕುಕ್ಕುರೋ ಛೇಕೋ, ಇಮಸ್ಸ ಆಗತಸಞ್ಞಾಯ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗೇಹದ್ವಾರಂ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಏಕದಿವಸಂ ‘‘ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಏಹೀ’’ತಿ ಕುಕ್ಕುರಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಕುಕ್ಕುರೋ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವೇಲಾಯ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪಾದಮೂಲೇ ಉರೇನ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ‘‘ಅಯಂ ಮಮ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗತೋ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಂ ಆದಾಯ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ವೀಮಂಸನತ್ಥಾಯ ಉಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಮಗ್ಗಂ ಗಣ್ಹಿ, ಕುಕ್ಕುರೋ ಪುರತೋ ಠತ್ವಾ ಗೋಪಾಲಕಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪನ್ನಕಾಲೇ ಅಪಸಕ್ಕಿ. ಯಸ್ಮಿಂ ಚ ಯಸ್ಮಿಂ ಚ ಠಾನೇ ವಾಳಮಿಗಾನಂ ಪಲಾಯನತ್ಥಂ ಗೋಪಾಲಕೋ ರುಕ್ಖಂ ವಾ ಪಾಸಾಣಂ ವಾ ಪಹರಿ, ತಂ ತಂ ಠಾನಂ ಪತ್ವಾ ಕುಕ್ಕುರೋ ಮಹಾವಿರವಂ ವಿರವಿ. ತಸ್ಸ ಸದ್ದೇನ ವಾಳಮಿಗಾ ಪಲಾಯನ್ತಿ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋಪಿ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚವೇಲಾಯ ಮಹನ್ತಂ ಸಿನಿದ್ಧಪಿಣ್ಡಂ ತಸ್ಸ ದೇತಿ. ಸೋಪಿ ಪಿಣ್ಡಲಾಭೇನ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ಉತ್ತರಿತರಂ ಸಿನೇಹಂ ಕರೋತಿ.

ಗೋಪಾಲಕೋ ತೇಮಾಸಂ ವುತ್ಥಸ್ಸ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ತಿಚೀವರಪ್ಪಹೋನಕಂ ಸಾಟಕಂ ದತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಸಚೇ ವೋ ರುಚ್ಚತಿ, ಇಧೇವ ವಸಥ. ನೋ ಚೇ ರುಚ್ಚತಿ, ಯಥಾಸುಖಂ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಗಮನಾಕಾರಂ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸೋ ಗೋಪಾಲಕೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ಅನುಗನ್ತ್ವಾ ನಿವತ್ತತಿ. ಕುಕ್ಕುರೋ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಅಞ್ಞತ್ಥ ಗಮನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಅತಿಸಿನೇಹೇನ ಉಪ್ಪನ್ನಬಲವಸೋಕೋ ಹದಯಫಾಲನಂ ಪತ್ವಾ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ತಾವತಿಂಸಪುರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಗಮನಕಾಲೇ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಂ ಕತ್ವಾ ವಾಳಮಿಗಾನಂ ಪಲಾಪಿತಭಾವೇನ ದೇವತಾಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ ಸದ್ದೋ ಸಕಲದೇವಪುರಂ ಛಾದೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ತೇನೇವ ನಾಮಧೇಯ್ಯಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಘೋಸಕದೇವಪುತ್ತೋ ನಾಮ ಜಾತೋ. ಅಥಸ್ಸ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅನುಭವನ್ತಸ್ಸ ಮನುಸ್ಸಪಥೇ ಕೋಸಮ್ಬಿನಗರೇ ಉದೇನೋ ನಾಮ ರಾಜಾ ರಜ್ಜಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ತಸ್ಸ ವತ್ಥು ಮಜ್ಝಿಮಪಣ್ಣಾಸಕೇ ಬೋಧಿರಾಜಕುಮಾರಸುತ್ತವಣ್ಣನಾಯಂ (ಮ. ನಿ. ಅಟ್ಠ. ೨.೩೨೪ ಆದಯೋ) ವುತ್ತನಯೇನೇವ ವೇದಿತಬ್ಬಂ.

ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ರಜ್ಜಂ ಕಾರಯಮಾನೇ ಘೋಸಕದೇವಪುತ್ತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಏಕಿಸ್ಸಾ ರೂಪೂಪಜೀವಿನಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಮ್ಹಿ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ಸಾ ದಸಮಾಸಚ್ಚಯೇನ ವಿಜಾಯಿತ್ವಾ ಪುತ್ತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಸಙ್ಕಾರಕೂಟೇ ಛಡ್ಡಾಪೇಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಕೋಸಮ್ಬಿಸೇಟ್ಠಿನೋ ಕಮ್ಮನ್ತಿಕೋ ಪಾತೋವ ಸೇಟ್ಠಿಘರಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಇಮಂ ಕಾಕೇಹಿ ಸಮ್ಪರಿಕಿಣ್ಣ’’ನ್ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ದಾರಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಹಾಪುಞ್ಞವಾ ಏಸ ದಾರಕೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಏಕಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಹತ್ಥೇ ಗೇಹಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಘರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿಪಿ ರಾಜೂಪಟ್ಠಾನವೇಲಾಯ ರಾಜಕುಲಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಪುರೋಹಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಕಿಂ ನಕ್ಖತ್ತ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸೋ ತತ್ಥೇವ ಠಿತೋ ಗಣೇತ್ವಾ ‘‘ಅಸುಕಂ ನಾಮ ನಕ್ಖತ್ತಂ, ಅಜ್ಜ ಇಮಿನಾ ನಕ್ಖತ್ತೇನ ಜಾತದಾರಕೋ ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ಸೇಟ್ಠಿಟ್ಠಾನಂ ಲಭಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ವೇಗೇನ ಘರಂ ಪೇಸೇಸಿ – ‘‘ಇಮಸ್ಸ ಪುರೋಹಿತಸ್ಸ ದ್ವೇ ಕಥಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಘರಣೀ ಚ ಮೇ ಗರುಗಬ್ಭಾ, ಜಾನಾಥ ತಾವ ನಂ ವಿಜಾತಾ ವಾ ನೋ ವಾ’’ತಿ. ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ ಜಾನಿತ್ವಾ, ‘‘ಅಯ್ಯ, ನ ತಾವ ವಿಜಾತಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ತೇನ ಹಿ ಗಚ್ಛಥ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ಅಜ್ಜ ಜಾತದಾರಕಂ ಪರಿಯೇಸಥಾತಿ. ತೇ ಪರಿಯೇಸನ್ತಾ ತಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಕಮ್ಮನ್ತಿಕಸ್ಸ ಗೇಹೇ ತಂ ದಾರಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಆರೋಚಯಿಂಸು. ತೇನ ಹಿ ಗಚ್ಛಥ ಭಣೇ, ತಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿಕಂ ಪಕ್ಕೋಸಥಾತಿ. ತೇ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಿಂಸು. ಅಥ ನಂ ಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಗೇಹೇ ಕಿರ ತೇ ದಾರಕೋ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ಆಮ, ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ತಂ ದಾರಕಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ದೇಹೀ’’ತಿ. ‘‘ನ ದೇಮಿ, ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ. ‘‘ಹನ್ದ ಸಹಸ್ಸಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಅಯಂ ಜೀವೇಯ್ಯ ವಾ ಮರೇಯ್ಯ ವಾ, ದುಜ್ಜಾನಮಿದ’’ನ್ತಿ ಸಹಸ್ಸಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ.

ತತೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಚೇ ಮೇ ಭರಿಯಾ ಧೀತರಂ ವಿಜಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಇಮಮೇವ ಪುತ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಿ. ಸಚೇ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿಸ್ಸತಿ, ಮಾರೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಗೇಹೇ ಪೋಸೇಸಿ. ಅಥಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ಕತಿಪಾಹಚ್ಚಯೇನ ಪುತ್ತಂ ವಿಜಾಯಿ. ತತೋ ಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಏವಂ ತಂ ಗಾವೋ ಮದ್ದಿತ್ವಾ ಮಾರೇಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮಂ ದಾರಕಂ ವಜದ್ವಾರೇ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ತತ್ಥ ನಿಪಜ್ಜಾಪೇಸುಂ. ಅಥ ನಂ ಯೂಥಪತಿ ಉಸಭೋ ಪಠಮಂ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೋ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏವಂ ತಂ ಅಞ್ಞೇ ನ ಮದ್ದಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ಚತುನ್ನಂ ಪಾದಾನಂ ಅನ್ತರೇ ಕತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಗೋಪಾಲಕಾ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಹಾಪುಞ್ಞೋ ಏಸ ದಾರಕೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಯಸ್ಸ ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾಪಿ ಗುಣಂ ಜಾನನ್ತಿ, ಪಟಿಜಗ್ಗಿಸ್ಸಾಮ ನ’’ನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಂ ನಯಿಂಸು.

ಸೋಪಿ ಸೇಟ್ಠಿ ತಸ್ಸ ಮತಭಾವಂ ಅನುವಿಜ್ಜನ್ತೋ ‘‘ಗೋಪಾಲಕೇಹಿ ನೀತೋ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಪುನ ಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ಆಮಕಸುಸಾನೇ ಛಡ್ಡಾಪೇಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಚ ಕಾಲೇ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಘರೇ ಅಜಪಾಲಕೋ ಸುಸಾನಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಅಜಿಕಾ ಚಾರೇತಿ. ಅಥೇಕಾ ಧೇನು ಅಜಿಕಾ ದಾರಕಸ್ಸ ಪುಞ್ಞೇನ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ಗನ್ತ್ವಾ ದಾರಕಸ್ಸ ಖೀರಂ ದತ್ವಾ ಗತಾ. ತತೋ ನಿವತ್ತಮಾನಾಪಿ ತಥೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಖೀರಮದಾಸಿ. ಅಜಪಾಲಕೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಅಜಿಕಾ ಪಾತೋಪಿ ಇಮಸ್ಮಾ ಠಾನಾ ಓಕ್ಕಮಿತ್ವಾ ಗತಾ, ಕಿಂ ನು ಖೋ ಏತ’’ನ್ತಿ ಗನ್ತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ತಂ ದಾರಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಹಾಪುಞ್ಞೋ ಏಸ ದಾರಕೋ, ತಿರಚ್ಛಾನಗತಾಪಿಸ್ಸ ಗುಣಂ ಜಾನನ್ತಿ, ಪಟಿಜಗ್ಗಿಸ್ಸಾಮಿ ನ’’ನ್ತಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಗತೋ.

ಪುನದಿವಸೇ ಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಮತೋ ನು ಖೋ ದಾರಕೋ, ನ ಮತೋ’’ತಿ ಓಲೋಕಾಪೇನ್ತೋ ಅಜಪಾಲಕೇನ ಗಹಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಸ್ವೇ ಇಮಂ ನಗರಂ ಏಕೋ ಸತ್ಥವಾಹಪುತ್ತೋ ಪವಿಸಿಸ್ಸತಿ, ಇಮಂ ದಾರಕಂ ನೇತ್ವಾ ಚಕ್ಕಮಗ್ಗೇ ಠಪೇಥ, ಏವಂ ತಂ ಸಕಟಚಕ್ಕಂ ಛಿನ್ದನ್ತಂ ಗಮಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ. ತಂ ತತ್ಥ ನಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ಸತ್ಥವಾಹಪುತ್ತಸ್ಸ ಪುರಿಮಸಕಟೇ ಗೋಣಾ ದಿಸ್ವಾ ಚತ್ತಾರೋ ಪಾದೇ ಥಮ್ಭೇ ವಿಯ ಓತಾರೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಂಸು. ಸತ್ಥವಾಹೋ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಏತ’’ನ್ತಿ ತೇಸಂ ಠಿತಕಾರಣಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ದಾರಕಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಮಹಾಪುಞ್ಞೋ ದಾರಕೋ, ಪತಿಜಗ್ಗಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಅಗಮಾಸಿ.

ಸೇಟ್ಠಿಪಿ ತಸ್ಸ ಚಕ್ಕಪಥೇ ಮತಭಾವಂ ವಾ ಅಮತಭಾವಂ ವಾ ಓಲೋಕಾಪೇನ್ತೋ ಸತ್ಥವಾಹೇನ ಗಹಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತಸ್ಸಪಿ ಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ಆಣಾಪೇತ್ವಾ ನಗರತೋ ಅವಿದೂರೇ ಠಾನೇ ಪಪಾತೇ ಪಾತಾಪೇಸಿ. ಸೋ ತತ್ಥ ಪಪತನ್ತೋ ನಳಕಾರಾನಂ ಕಮ್ಮಕರಣಟ್ಠಾನೇ ಏಕಸಾಲಾಯ ಪತಿತೋ. ಸಾ ತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಾನುಭಾವೇನ ಸತವಿಹತಕಪ್ಪಾಸಪಿಚುಸಮ್ಫಸ್ಸಸದಿಸಾ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ನಂ ನಳಕಾರಜೇಟ್ಠಕೋ ‘‘ಪುಞ್ಞವಾ ಏಸ ದಾರಕೋ, ಪಟಿಜಗ್ಗಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಗತೋ. ಸೇಟ್ಠಿ ದಾರಕಸ್ಸ ಪಪಾತತೋ ಪತಿತಟ್ಠಾನೇ ಮತಭಾವಂ ವಾ ಅಮತಭಾವಂ ವಾ ಪರಿಯೇಸಾಪೇನ್ತೋ ನಳಕಾರಜೇಟ್ಠಕೇನ ಗಹಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತಸ್ಸಪಿ ಸಹಸ್ಸಂ ದತ್ವಾ ಆಣಾಪೇಸಿ.

ಅಪರಭಾಗೇ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸಕಪುತ್ತೋಪಿ ಸೋಪಿ ಉಭೋ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ಅಹೇಸುಂ. ಸೇಟ್ಠಿ ಪುನ ಘೋಸಕದಾರಕಸ್ಸ ಮಾರಣುಪಾಯಂ ಚಿನ್ತೇನ್ತೋ ಅತ್ತನೋ ಕುಮ್ಭಕಾರಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಭೋ ಮಯ್ಹಂ ಗೇಹೇ ಏವರೂಪೋ ಏಕೋ ಅವಜಾತದಾರಕೋ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ದಾರಕಂ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಕತ್ವಾ ಮಾರೇತುಂ ವಟ್ಟತಿ ರಹಸ್ಸೇನಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ಉಭೋಪಿ ಕಣ್ಣೇ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ‘‘ಏವರೂಪಂ ನಾಮ ಭಾರಿಯಂ ಕಥಂ ಕಥೇತುಂ ನ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆಹ. ತತೋ ಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಅಯಂ ಮುಧಾ ನ ಕರಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ – ‘‘ಹನ್ದ, ಭೋ, ಸಹಸ್ಸಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಏತಂ ಕಮ್ಮಂ ನಿಪ್ಫಾದೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಲಞ್ಜಂ ನಾಮ ಅಭಿನ್ನಂ ಭಿನ್ದತಿ, ತಸ್ಮಾ ಸೋ ಸಹಸ್ಸಂ ಲಭಿತ್ವಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ, ಅಯ್ಯ, ಅಸುಕದಿವಸೇ ನಾಮ ಆವಾಪಂ ಆಲಿಮ್ಪೇಸ್ಸಾಮಿ, ತದಾ ತಂ ದಾರಕಂ ಅಸುಕವೇಲಾಯ ನಾಮ ಪೇಸೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೇಟ್ಠಿಪಿ ಖೋ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದಿವಸೇ ಗಣೇನ್ತೋ ಕುಮ್ಭಕಾರೇನ ವುತ್ತದಿವಸಸ್ಸ ಸಮ್ಪತ್ತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಘೋಸಕಕುಮಾರಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ, ತಾತ, ಅಸುಕದಿವಸೇ ನಾಮ ಬಹೂಹಿ ಭಾಜನೇಹಿ ಅತ್ಥೋ, ತ್ವಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕುಮ್ಭಕಾರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ‘ಪಿತರಾ ಕಿರ ಮೇ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಏಕಂ ಕಥಿತಂ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಅಜ್ಜ ನಿಪ್ಫಾದೇಹೀ’ತಿ ವದೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ನಿಕ್ಖಮಿ.

ಅಥ ನಂ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸಕಪುತ್ತೋ ಗುಳಕೀಳಂ ಕೀಳನ್ತೋ ದಿಸ್ವಾ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಅಹಂ ಭಾತಿಕ ದಾರಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕೀಳನ್ತೋ ಏತ್ತಕಂ ನಾಮ ಜಿತೋ, ತಂ ಮೇ ಪಟಿಜಿನಿತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಮಯ್ಹಂ ಇದಾನಿ ಓಕಾಸೋ ನತ್ಥಿ, ಪಿತಾ ಮಂ ಅಚ್ಚಾಯಿಕಕಮ್ಮೇನ ಕುಮ್ಭಕಾರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಪಹಿಣೀ’’ತಿ ಆಹ. ಇತರೋ ‘‘ಅಹಂ ಭಾತಿಕ ತತ್ಥ ಗಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ತ್ವಂ ಇಮೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕೀಳಿತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ಲಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಾಹರಿತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ಗಚ್ಛಾ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಕಥಿತಸಾಸನಂ ತಸ್ಸ ಕಥೇತ್ವಾ ದಾರಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಕೀಳಿ. ಸೋಪಿ ಕುಮಾರೋ ಕುಮ್ಭಕಾರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ಸಾಸನಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧು, ತಾತ, ನಿಪ್ಫಾದೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತಂ ಕುಮಾರಂ ಗಬ್ಭಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ತಿಖಿಣಾಯ ವಾಸಿಯಾ ಖಣ್ಡಾಖಣ್ಡಿಕಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಚಾಟಿಯಂ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಚಾಟಿಮುಖಂ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ಭಾಜನನ್ತರೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಆವಾಪಂ ಆಲಿಮ್ಪೇಸಿ. ಘೋಸಕಕುಮಾರೋ ಬಹೂ ಜಿನಿತ್ವಾ ಕನಿಟ್ಠಸ್ಸ ಆಗಮನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ನಿಸೀದಿ. ಸೋ ತಂ ಚಿರಾಯಮಾನಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಚಿರಾಯತೀ’’ತಿ ಕುಮ್ಭಕಾರಗೇಹಸಭಾಗಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಕತ್ಥಚಿ ಅದಿಸ್ವಾ ‘‘ಗೇಹಂ ಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ಸೇಟ್ಠಿ ನಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾರಣಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಮಯಾ ಏಸ ಮಾರಣತ್ಥಾಯ ಕುಮ್ಭಕಾರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಪಹಿತೋ, ಸೋ ದಾನಿ ಪುನ ಇಧೇವಾಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂಯೇವ ನಂ ‘‘ಕಿಂ, ತಾತ, ಕುಮ್ಭಕಾರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ನ ಗತೋಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಆಮ, ತಾತ, ನ ಗತೋಮ್ಹೀ’’ತಿ. ‘‘ಕಸ್ಮಾ, ತಾತಾ’’ತಿ? ಸೋ ಅತ್ತನೋ ನಿವತ್ತಕಾರಣಞ್ಚ ಕನಿಟ್ಠಭಾತಿಕಸ್ಸ ತತ್ಥ ಗತಕಾರಣಞ್ಚ ಆರೋಚೇಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿ ತಸ್ಸ ವಚನಸ್ಸ ಸುತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಹಾಪಥವಿಯಾ ಅಜ್ಝೋತ್ಥಟೋ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನಾಮೇತಂ ತ್ವಂ ವದಸೀ’’ತಿ ವಿಪ್ಫನ್ದಚಿತ್ತೋ ವೇಗೇನ ಕುಮ್ಭಕಾರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಞ್ಞೇಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ಅಕಥನೀಯಭಾವೇನ ‘‘ಪೇಕ್ಖ, ಭೋ, ಪೇಕ್ಖ, ಭೋ’’ತಿ ಆಹ. ‘‘ಕಿಂ ಪೇಕ್ಖಾಪೇಸಿ ತ್ವಂ’’? ನಿಟ್ಠಿತಂ ಏತಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿ. ಸೋ ತತೋವ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಚಸ್ಸ ಚೇತಸಿಕರೋಗೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ.

ಸೋ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಅಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಆಸಂ ಭಿನ್ದಿತ್ವಾ ‘‘ಯೇನ ಕೇನಚಿ ಉಪಾಯೇನ ಮಮ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಸತ್ತುನೋ ಅನ್ತರಮೇವ ಪಸ್ಸಿತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಏಕಂ ಪಣ್ಣಂ ಲಿಖಿತ್ವಾ ಘೋಸಕಕುಮಾರಂ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಇಮಂ ಪಣ್ಣಂ ಆದಾಯ ಅಸುಕಗಾಮೇ ನಾಮ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕಮ್ಮನ್ತಿಕೋ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಇಮಂ ಪಣ್ಣಂ ದತ್ವಾ ‘ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಿರ ಪಣ್ಣೇ ಸಾಸನಂ ಸೀಘಂ ಕರೋಹೀ’ತಿ ವದ. ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಹಾಯಕೋ ಗಾಮಕಸೇಟ್ಠಿ ನಾಮ ಏಕೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಅತ್ಥಿ, ತಸ್ಸ ಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಸೀ’’ತಿ ಚ ಮುಖಸಾಸನಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಸೇಟ್ಠಿಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಪಣ್ಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಕ್ಖನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಗಾಮಕಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಂ ಬಹಿದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಮಸ್ಸುಪರಿಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ‘‘ಕುತೋ ಆಗಚ್ಛಸಿ, ತಾತಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ ‘‘ಕೋಸಮ್ಬಿಸೇಟ್ಠಿನೋ ಪುತ್ತೋಮ್ಹಿ, ತಾತಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಹಾಯಸೇಟ್ಠಿನೋ ಪುತ್ತೋ’’ತಿ ಹಟ್ಠತುಟ್ಠೋ ಅಹೋಸಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಚ ಖಣೇ ತಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಧೀತಾಯ ಏಕಾ ದಾಸೀ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತು ಪುಪ್ಫಾನಿ ಆಹರಿತುಂ ಗಚ್ಛತಿ. ಅಥ ನಂ ಸೇಟ್ಠಿ ಆಹ – ‘‘ತ್ವಂ, ಅಮ್ಮ, ಏತಂ ಕಮ್ಮಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಘೋಸಕಕುಮಾರಸ್ಸ ಪಾದೇ ಧೋವಿತ್ವಾ ಸಯನಂ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ದೇಹೀ’’ತಿ. ಸಾ ತಥಾ ಕತ್ವಾ ಆಪಣಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತು ಪುಪ್ಫಾನಿ ಆಹರಿ. ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ತಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಅಜ್ಜ ಚಿರಂ ಬಹಿ ಪಪಞ್ಚೇಸೀ’’ತಿ ತಸ್ಸಾ ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ತೇ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಏತ್ಥ ಕತ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ‘‘ಮಾ ಕಥೇಸಿ, ಅಯ್ಯೇ, ಮಯಾ ಏವರೂಪೋ ನದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬೋ, ತುಯ್ಹಂ ಕಿರ ಪಿತು ಸಹಾಯಕಸೇಟ್ಠಿನೋ ಪುತ್ತೋ ಏಕೋ, ನ ಸಕ್ಕಾ ತಸ್ಸ ರೂಪಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಕಥೇತುಂ. ಸೇಟ್ಠಿ ಮಂ ಪುಪ್ಫಾನಂ ಅತ್ಥಾಯ ಗಚ್ಛನ್ತಿಂ ‘ತಸ್ಸ ಕುಮಾರಸ್ಸ ಪಾದೇ ಧೋವಿತ್ವಾ ಸಯನಂ ಅತ್ಥರಿತ್ವಾ ದೇಹೀ’ತಿ ಆಹ, ತೇನಾಹಂ ಬಹಿ ಚಿರಂ ಪಪಞ್ಚೇಸಿ’’ನ್ತಿ. ಸಾಪಿ ಖೋ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ತಸ್ಸ ಕುಮಾರಸ್ಸ ಚತುತ್ಥೇ ಅತ್ತಭಾವೇ ಘರಸಾಮಿನೀ ಅಹೋಸಿ, ತಸ್ಮಾ ತಸ್ಸಾ ವಚನಸ್ಸ ಸುತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನೇವ ಅತ್ತನೋ ಠಿತಭಾವಂ, ನ ನಿಸಿನ್ನಭಾವಂ ಅಞ್ಞಾಸಿ. ಸಾ ತಮೇವ ದಾಸಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಸ್ಸ ನಿಪನ್ನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ತಂ ನಿದ್ದಾಯಮಾನಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ದುಸ್ಸನ್ತೇ ಪಣ್ಣಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಏತಂ ಪಣ್ಣ’’ನ್ತಿ ಕುಮಾರಂ ಅನುಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾವ ಪಣ್ಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ವಾಚೇತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಅತ್ತನೋ ಮರಣಪಣ್ಣಂ ಸಯಮೇವ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ ತಂ ಪಣ್ಣಂ ಫಾಲೇತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಅಪ್ಪಬುದ್ಧೇಯೇವ ‘‘ಮಯಾ ತವ ಸನ್ತಿಕಂ ಪುತ್ತೋ ಪೇಸಿತೋ, ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ಮೇ ಗಾಮಕಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ದಾರಿಕಾ ಅತ್ಥಿ, ತ್ವಂ ಸೀಘಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಆಣಾಪವತ್ತಿಟ್ಠಾನೇ ಉಪ್ಪಾದಂ ಧನಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಸತೇನ ಮಮ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಗಾಮಕಸೇಟ್ಠಿನೋ ಧೀತರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಮಙ್ಗಲಂ ಕರೋಹಿ. ಮಙ್ಗಲೇ ಚ ನಿಟ್ಠಿತೇ ‘ಇಮಿನಾ ಮೇ ವಿಧಾನೇನ ಕತ’ನ್ತಿ ಮಯ್ಹಂ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಹಿ. ಅಹಂ ತವ ಇಧ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಣ್ಣಂ ಲಿಖಿತ್ವಾ ತಮೇವ ಲಞ್ಛನಂ ದತ್ವಾ ಪಠಮಂ ಬದ್ಧನಿಯಾಮೇನೇವ ದುಸ್ಸನ್ತೇ ಬನ್ಧಿ.

ಸೋಪಿ ಖೋ ಕುಮಾರೋ ತಂದಿವಸಂ ತತ್ಥ ವಸಿತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಆಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ಕಮ್ಮನ್ತಿಕಸ್ಸ ಗಾಮಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಣ್ಣಂ ಅದಾಸಿ. ಕಮ್ಮನ್ತಿಕೋ ಪಣ್ಣಂ ವಾಚೇತ್ವಾ ಗಾಮಿಕೇ ಸನ್ನಿಪಾತೇತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇವ ಮಂ ನ ಗಣೇಥ, ಮಮ ಸಾಮೀ ಅತ್ತನೋ ಜೇಟ್ಠಪುತ್ತಸ್ಸ ಸಬ್ಬಸತೇನ ದಾರಿಕಂ ಆನೇತುಂ ಮಯ್ಹಂ ಸನ್ತಿಕಂ ಪೇಸೇಸಿ, ವೇಗೇನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಉಪ್ಪಾದಂ ಸಮ್ಪಿಣ್ಡೇಥಾ’’ತಿ ಸಬ್ಬಂ ಮಙ್ಗಲಸಕ್ಕಾರಂ ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ಗಾಮಕಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇತ್ವಾ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಸತೇನ ಮಙ್ಗಲಕಿರಿಯಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ಕೋಸಮ್ಬಿಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಪಣ್ಣಂ ಪಹಿಣಿ ‘‘ಮಯಾ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಪಹಿತಪಣ್ಣೇ ಸಾಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಇದಞ್ಚಿದಞ್ಚ ಕತ’’ನ್ತಿ.

ಸೇಟ್ಠಿ ತಂ ಸಾಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿದಡ್ಢೋ ವಿಯ ‘‘ಇದಾನಿ ನಟ್ಠೋಮ್ಹೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತನವಸೇನ ಲೋಹಿತಪಕ್ಖನ್ದಿಕರೋಗಂ ಪತ್ವಾ ‘‘ಯೇನ ಕೇನಚಿ ತಂ ಉಪಾಯೇನ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಮಮ ಸನ್ತಕಸ್ಸ ಅಸ್ಸಾಮಿಕಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ‘‘ಮಙ್ಗಲಸ್ಸ ನಿಟ್ಠಿತಕಾಲತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಕಸ್ಮಾ ಮಯ್ಹಂ ಪುತ್ತೋ ಬಹಿ ಹೋತಿ, ಸೀಘಂ ಆಗಚ್ಛತೂ’’ತಿ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಸಾಸನಂ ಸುತ್ವಾ ಕುಮಾರೇ ಗನ್ತುಂ ಆರದ್ಧೇ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯಂ ಬಾಲೋ ಮಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಇಮಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅಲತ್ಥನ್ತಿ ನ ಜಾನಾತಿ, ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಕತ್ವಾ ಇಮಸ್ಸ ಗಮನಪಟಿಬಾಹನುಪಾಯೋ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ತತೋ ನಂ ಆಹ – ‘‘ಕುಮಾರ, ಮಾ ಅತಿವೇಗೇನ ಗಚ್ಛಾಹಿ, ಕುಲಗಾಮಂ ಗಚ್ಛನ್ತೇನ ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ಪರಿವಚ್ಛಂ ಕತ್ವಾ ಗನ್ತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ.

ಕೋಸಮ್ಬಕಸೇಟ್ಠಿಪಿ ತಸ್ಸ ಚಿರಾಯನಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಪುನ ಸಾಸನಂ ಪಹಿಣಿ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಮೇ ಪುತ್ತೋ ಚಿರಾಯತಿ, ಅಹಂ ಲೋಹಿತಪಕ್ಖನ್ದಿಕರೋಗಂ ಪತ್ತೋ, ಜೀವನ್ತಮೇವ ಮಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದಟ್ಠುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ತಸ್ಸ ಆರೋಚೇಸಿ – ‘‘ನ ಏಸೋ ತವ ಪಿತಾ, ತ್ವಂ ಪನ ‘ಪಿತಾ’ತಿ ಸಞ್ಞಂ ಕರೋಸಿ. ಏಸ ತವ ಮಾರಣತ್ಥಾಯ ಕಮ್ಮನ್ತಿಕಸ್ಸ ಪಣ್ಣಂ ಪಹಿಣಿ, ಅಹಂ ತಂ ಪಣ್ಣಂ ಅಪನೇತ್ವಾ ಅಞ್ಞಂ ಸಾಸನಂ ಲಿಖಿತ್ವಾ ತವ ಏತಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಉಪ್ಪಾದಯಿಂ. ಏಸ ತಂ ‘ಅಪುತ್ತಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ ಪಕ್ಕೋಸತಿ, ಏತಸ್ಸ ಕಾಲಕಿರಿಯಂ ಆಗಮೇಹೀ’’ತಿ. ಅಥಸ್ಸ ಧರಮಾನಕಸ್ಸೇವ ಕಾಲಕತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ಕೋಸಮ್ಬಿನಗರಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾಪಿ ತಸ್ಸ ಬಹಿಯೇವ ಸಞ್ಞಂ ಅದಾಸಿ ‘‘ತ್ವಂ ಪವಿಸನ್ತೋ ಸಕಲಗೇಹೇ ತವ ಆರಕ್ಖಂ ಠಪೇನ್ತೋವ ಪವಿಸಾಹೀ’’ತಿ. ಸಯಮ್ಪಿ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಮೇವ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಉಭೋ ಹತ್ಥೇ ಉಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ರೋದನ್ತೀ ವಿಯ ಹುತ್ವಾ ಅನ್ಧಕಾರಟ್ಠಾನೇ ನಿಪನ್ನಕಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸೀಸೇನೇವ ಹದಯಂ ಪಹರಿ. ಸೋ ದುಬ್ಬಲತಾಯ ತೇನೇವ ಪಹಾರೇನ ಕಾಲಮಕಾಸಿ.

ಕುಮಾರೋಪಿ ಪಿತು ಸರೀರಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಮಹಾಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಮಂ ಸಕಪುತ್ತೋತಿ ವದಥಾ’’ತಿ ಪಾದಮೂಲಿಕಾನಂ ಲಞ್ಜಂ ಅದಾಸಿ. ತತೋ ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ರಾಜಾ ‘‘ಸೇಟ್ಠಿಟ್ಠಾನಾರಹಂ ಏಕಂ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ‘‘ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸಪುತ್ತಕನಿಪುತ್ತಕಭಾವಂ ಜಾನಾಥಾ’’ತಿ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿಪಾದಮೂಲಿಕಾ ರಞ್ಞೋ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸಪುತ್ತಭಾವಂ ಕಥಯಿಂಸು. ರಾಜಾ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿಟ್ಠಾನಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಘೋಸಕಸೇಟ್ಠಿ ನಾಮ ಜಾತೋ. ಅಥ ನಂ ಭರಿಯಾ ಆಹ – ‘‘ಅಯ್ಯಪುತ್ತ, ತ್ವಮ್ಪಿ ಅವಜಾತೋ, ಅಹಮ್ಪಿ ದುಗ್ಗತಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ. ಪುಬ್ಬೇ ಕತಕುಸಲವಸೇನ ಪನ ಏವರೂಪಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಅಲಭಿಮ್ಹ, ಅಧುನಾಪಿ ಕುಸಲಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧು ಭದ್ದೇ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ದೇವಸಿಕಂ ಸಹಸ್ಸಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತ್ವಾ ದಾನಂ ಪಟ್ಠಪೇಸಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ತಾಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಜನಾನಂ ಖುಜ್ಜುತ್ತರಾ ದೇವಲೋಕತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಘೋಸಕಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಧಾತಿಯಾ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ. ಸಾ ಜಾತಕಾಲೇ ಖುಜ್ಜಾ ಅಹೋಸೀತಿ ಖುಜ್ಜುತ್ತರಾತೇವಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಸಾಮಾವತೀಪಿ ದೇವಲೋಕತೋ ಚವಿತ್ವಾ ಭದ್ದವತಿಯರಟ್ಠೇ ಭದ್ದಿಯನಗರೇ ಭದ್ದವತಿಯಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ, ಸಾಮಾತಿಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಅಪರಭಾಗೇ ತಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ಛಾತಕಭಯಂ ಉಪ್ಪಜ್ಜಿ, ಮನುಸ್ಸಾ ಛಾತಕಭಯಭೀತಾ ಯೇನ ವಾ ತೇನ ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ. ತದಾ ಅಯಂ ಭದ್ದವತಿಯಸೇಟ್ಠಿ ಭರಿಯಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭದ್ದೇ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಛಾತಕಭಯಸ್ಸ ಅನ್ತೋ ನ ಪಞ್ಞಾಯತಿ, ಕೋಸಮ್ಬಿನಗರೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ಘೋಸಕಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಚ್ಛಾಮ, ನ ಸೋ ಅಮ್ಹೇ ದಿಸ್ವಾ ಪಮಜ್ಜಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ಸೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಅದಿಟ್ಠಸಹಾಯಕೋ ಅಹೋಸಿ, ತಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ. ಸೋ ಸೇಸಜನಂ ನಿವತ್ತಾಪೇತ್ವಾ ಭರಿಯಞ್ಚ ಧೀತರಞ್ಚ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಕೋಸಮ್ಬಿನಗರಸ್ಸ ಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ತೇ ತಯೋಪಿ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಮಹಾದುಕ್ಖಂ ಅನುಭವನ್ತಾ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಕೋಸಮ್ಬಿಂ ಪತ್ವಾ ಏಕಾಯ ಸಾಲಾಯ ನಿವಾಸಂ ಅಕಂಸು.

ಘೋಸಕಸೇಟ್ಠಿಪಿ ಖೋ ಅತ್ತನೋ ಘರದ್ವಾರೇ ಕಪಣದ್ಧಿಕವನಿಬ್ಬಕಯಾಚಕಾನಂ ಮಹಾದಾನಂ ದಾಪೇಸಿ. ಅಥಾಯಂ ಭದ್ದವತಿಯಸೇಟ್ಠಿ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಇಮಿನಾವ ಕಪಣವೇಸೇನ ಸಹಾಯಕಸ್ಸ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇತುಂ, ಸರೀರೇ ಪಾಕತಿಕೇ ಜಾತೇ ಸುನಿವತ್ಥಾ ಸುಪಾರುತಾ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ತೇ ಉಭೋಪಿ ಧೀತರಂ ಘೋಸಕಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ದಾನಗ್ಗಂ ಪಹಿಣಿಂಸು. ಸಾ ಅತ್ತನೋ ಭತ್ತಂ ಆಹರಣತ್ಥಾಯ ಭಾಜನಂ ಗಹೇತ್ವಾ ದಾನಗ್ಗಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಓಕಾಸೇ ಲಜ್ಜಮಾನರೂಪಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತಂ ದಿಸ್ವಾ ದಾನಕಮ್ಮಿಕೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸೇಸಜನಾ ಸಮ್ಮುಖಸಮ್ಮುಖಟ್ಠಾನೇ ಕೇವಟ್ಟಾ ಮಚ್ಛವಿಲೋಪೇ ವಿಯ ಮಹಾಸದ್ದಂ ಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಅಯಂ ಪನ ದಾರಿಕಾ ಕುಲಧೀತಾ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ಉಪಧಿಸಮ್ಪದಾಪಿಸ್ಸಾ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ.

ತತೋ ನಂ ಆಹ – ‘‘ತ್ವಂ, ಅಮ್ಮ, ಕಸ್ಮಾ ಸೇಸಜನೋ ವಿಯ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ನ ಗಚ್ಛಸೀ’’ತಿ? ತಾತ, ಏವರೂಪಂ ಸಮ್ಬಾಧಟ್ಠಾನಂ ಕಿನ್ತಿ ಕತ್ವಾ ಪವಿಸಾಮೀತಿ. ಅಮ್ಮ, ಕತಿ ಪನ ಜನಾ ತುಮ್ಹೇತಿ? ತಯೋ ಜನಾ, ತಾತಾತಿ. ಸೋ ತಯೋ ಭತ್ತಪಿಣ್ಡೇ ಅದಾಸಿ. ಸಾ ತಂ ಭತ್ತಂ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಅದಾಸಿ, ಪಿತಾ ದೀಘರತ್ತಂ ಛಾತಕತ್ತಾ ಅತಿರೇಕಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಸಾ ಪುನದಿವಸೇ ಗನ್ತ್ವಾ ದ್ವೇಯೇವ ಭತ್ತಪಿಣ್ಡೇ ಗಣ್ಹಿ. ತಂದಿವಸಂ ಸೇಟ್ಠಿಭರಿಯಾ ಭತ್ತೇನ ಚ ಕಿಲನ್ತತಾಯ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಚ ಮರಣಸೋಕೇನ ರತ್ತಿಭಾಗಸಮನನ್ತರೇ ಕಾಲಮಕಾಸಿ. ಸಾ ಪುನದಿವಸೇ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ಏಕಮೇವ ಭತ್ತಪಿಣ್ಡಂ ಗಣ್ಹಿ. ದಾನಕಮ್ಮಿಕೋ ತಸ್ಸಾ ಕಿರಿಯಂ ಉಪಧಾರೇತ್ವಾ, ‘‘ಅಮ್ಮ, ತಯಾ ಪಠಮದಿವಸೇ ತಯೋ ಪಿಣ್ಡಾ ಗಹಿತಾ, ಪುನದಿವಸೇ ದ್ವೇ, ಅಜ್ಜ ಏಕಮೇವ ಗಣ್ಹಸಿ. ಕಿಂ ನು ಖೋ ಕಾರಣ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸಾ ತಂ ಕಾರಣಂ ಕಥೇಸಿ. ಕತರಗಾಮವಾಸಿನೋ ಪನ, ಅಮ್ಮ, ತುಮ್ಹೇತಿ. ಸಾ ತಮ್ಪಿ ಕಾರಣಂ ನಿಪ್ಪದೇಸತೋ ಕಥೇಸಿ. ‘‘ಅಮ್ಮ, ಏವಂ ಸನ್ತೇ ತ್ವಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸೇಟ್ಠಿಧೀತಾ ನಾಮ ಅಹೋಸಿ, ಮಯ್ಹಞ್ಚ ಅಞ್ಞಾ ದಾರಿಕಾ ನತ್ಥಿ, ತ್ವಂ ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಮಮ ಧೀತಾ, ಅಮ್ಮಾ’’ತಿ ತಂ ಧೀತರಂ ಕತ್ವಾ ಗಣ್ಹಿ.

ಸಾ ಉಟ್ಠಾಯ ಸಮುಟ್ಠಾಯ ದಾನಗ್ಗೇ ಮಹಾಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಮಾ ಅಯಂ, ತಾತ, ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಮಹಾಸದ್ದೋ’’ತಿ ಆಹ. ಅಮ್ಮ, ಮಹಾಜನಸ್ಸ ಅನ್ತರೇ ನಾಮ ಅಪ್ಪಸದ್ದಂ ಕಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾತಿ. ಅಹಮೇತ್ಥ ಉಪಾಯಂ ಜಾನಾಮಿ, ತಾತಾತಿ. ಕಿಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಅಮ್ಮಾತಿ? ಸಮನ್ತಾ ವತಿಂ ಕತ್ವಾ ದ್ವೇ ದ್ವಾರಾನಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಅನ್ತೋ ಭಾಜನಾನಿ ಠಪಾಪೇತ್ವಾ ಏಕೇನ ದ್ವಾರೇನ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಭತ್ತಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಏಕೇನ ದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಮನಂ ಕರೋಥ, ತಾತಾತಿ. ಸಾಧು, ಅಮ್ಮಾತಿ ಪುನದಿವಸತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಥಾ ಕಾರೇಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ದಾನಗ್ಗಂ ಪದುಮಸ್ಸರಂ ವಿಯ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಸದ್ದಂ ಅಹೋಸಿ.

ತತೋ ಘೋಸಕಸೇಟ್ಠಿ ಪುಬ್ಬೇ ದಾನಗ್ಗಸ್ಮಿಂ ಉಚ್ಚಾಸದ್ದಮಹಾಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ ತದಾ ತಂ ಅಸುಣನ್ತೋ ದಾನಕಮ್ಮಿಕಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ತ್ವಂ ಅಜ್ಜ ದಾನಂ ನ ದಾಪೇಸೀ’’ತಿ. ದಿನ್ನಂ, ಅಯ್ಯಾತಿ. ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಪುಬ್ಬೇ ವಿಯ ದಾನಗ್ಗೇ ಸದ್ದೋ ನ ಸುಯ್ಯತೀತಿ? ಆಮ, ಅಯ್ಯ, ಏಕಾ ಮೇ ಧೀತಾ ಅತ್ಥಿ, ಅಹಂ ತಾಯ ಕಥಿತಉಪಾಯೇ ಠತ್ವಾ ದಾನಗ್ಗಂ ನಿಸ್ಸದ್ದಮಕಾಸಿನ್ತಿ. ತವ ಧೀತಾ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಕುತೋ ತೇ ಧೀತಾ ಲದ್ಧಾತಿ? ಸೋ ವಞ್ಚೇತುಂ ಅಸಕ್ಕುಣೇಯ್ಯಭಾವೇನ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಸಬ್ಬಂ ಧೀತು ಆಗಮನವಿಧಾನಂ ಕಥೇಸಿ. ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಭೋ ತ್ವಂ ಏವರೂಪಂ ಭಾರಿಯಂ ಕಮ್ಮಮಕಾಸಿ? ತ್ವಂ ಏತ್ತಕಂ ಅದ್ಧಾನಂ ಮಮ ಧೀತರಂ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕೇ ವಸಮಾನಂ ನಾರೋಚೇಸಿ, ವೇಗೇನ ತಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಗೇಹಂ ಆಣಾಪೇಹೀತಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಅಕಾಮಕೋ ಆಣಾಪೇಸಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸೇಟ್ಠಿ ತಂ ಧೀತುಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ಧೀತು ಸಕ್ಕಾರಂ ಕರೋಮೀ’’ತಿ ಅತ್ತನೋ ಸಮಾನಜಾತಿಕೇಹಿ ಕುಲೇಹಿ ಧೀತು ಸಮಾನವಯಾನಿ ಪಞ್ಚ ಕುಮಾರಿಕಸತಾನಿ ತಸ್ಸಾ ಪರಿವಾರಮಕಾಸಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಉದೇನೋ ರಾಜಾ ನಗರೇ ಅನುಸಞ್ಚರನ್ತೋ ತಂ ಸಾಮಾವತಿಂ ತಾಹಿ ಕುಮಾರೀಹಿ ಪರಿವಾರಿತಂ ಕೀಳಮಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಸಾಯಂ ದಾರಿಕಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ‘‘ಘೋಸಕಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಧೀತಾ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಸಸ್ಸಾಮಿಕಅಸ್ಸಾಮಿಕಭಾವಂ ಪುಚ್ಛಿ. ತತೋ ಅಸ್ಸಾಮಿಕಭಾವೇ ಕಥಿತೇ ‘‘ಗಚ್ಛಥ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಕಥೇಥ ‘ತುಮ್ಹಾಕಂ ಧೀತರಂ ರಾಜಾ ಇಚ್ಛತೀ’’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಞ್ಞಾ ದಾರಿಕಾ ನತ್ಥಿ, ಏಕಧೀತಿಕಂ ಸಪತ್ತಿವಾಸೇ ದಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಾ’’ತಿ. ರಾಜಾ ತಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠಿಂ ಚ ಸೇಟ್ಠಿಭರಿಯಞ್ಚ ಬಹಿ ಕತ್ವಾ ಸಕಲಗೇಹಂ ಲಞ್ಛಾಪೇಸಿ. ಸಾಮಾವತೀ ಬಹಿ ಕೀಳಿತ್ವಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ ಮಾತಾಪಿತರೋ ಬಹಿ ನಿಸಿನ್ನಕೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಮತಾತಾ, ಕಸ್ಮಾ ಇಧ ನಿಸಿನ್ನತ್ಥಾ’’ತಿ? ತೇ ತಂ ಕಾರಣಂ ಕಥಯಿಂಸು. ಅಮ್ಮತಾತಾ, ಕಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹೇ ಇಮಂ ಪಟಿವಚನಂ ನ ಜಾನಾಥ ‘‘ಮಮ ಧೀತಾ ಸಪತ್ತಿವಾಸೇ ವಸನ್ತೀ ಏಕಿಕಾ ವಸಿತುಂ ನ ಸಕ್ಖಿಸ್ಸತಿ, ಸಚಸ್ಸಾ ಪರಿವಾರಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ಕುಮಾರಿಯೋ ವಸಾಪೇಥ, ಏವಂ ವಸಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಇದಾನಿ ಏವಂ ಕಥಾಪೇಥ, ತಾತಾತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ಅಮ್ಮ, ಮಯಂ ತವ ಚಿತ್ತಂ ನ ಜಾನಿಮ್ಹಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ತೇ ತಥಾ ಕಥಯಿಂಸು. ರಾಜಾ ಉತ್ತರಿತರಂ ಪಸೀದಿತ್ವಾ ‘‘ಸಹಸ್ಸಮ್ಪಿ ಹೋತು, ಸಬ್ಬಾ ಆನೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಭದ್ದಕೇನ ನಕ್ಖತ್ತಮುಹುತ್ತಕೇನ ಪಞ್ಚಮಾತುಗಾಮಸತಪರಿವಾರಂ ರಾಜಗೇಹಂ ನಯಿಂಸು. ರಾಜಾ ತಾ ಪಞ್ಚಸತಾಪಿ ತಸ್ಸಾಯೇವ ಪರಿವಾರಂ ಕತ್ವಾ ಅಭಿಸೇಕಂ ಕತ್ವಾ ವಿಸುಂ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಪಾಸಾದೇ ವಸಾಪೇಸಿ.

ತೇನ ಚ ಸಮಯೇನ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ಘೋಸಕಸೇಟ್ಠಿ ಕುಕ್ಕುಟಸೇಟ್ಠಿ ಪವಾರಿಕಸೇಟ್ಠೀತಿ ತಯೋ ಜನಾ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಸಹಾಯಕಾ ಹೋನ್ತಿ. ತೇ ತಯೋಪಿ ಜನಾ ಪಞ್ಚಸತೇ ತಾಪಸೇ ಪಟಿಜಗ್ಗನ್ತಿ. ತಾಪಸಾಪಿ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ತೇಸಂ ಸನ್ತಿಕೇ ವಸಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠ ಮಾಸೇ ಹಿಮವನ್ತೇ ವಸನ್ತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ತೇ ತಾಪಸಾ ಹಿಮವನ್ತತೋ ಆಗಚ್ಛನ್ತಾ ಮಹಾಕನ್ತಾರೇ ತಸಿತಾ ಕಿಲನ್ತಾ ಏಕಂ ಮಹನ್ತಂ ವಟರುಕ್ಖಂ ಪತ್ವಾ ತತ್ಥ ಅಧಿವತ್ಥಾಯ ದೇವತಾಯ ಸನ್ತಿಕಾ ಸಙ್ಗಹಂ ಪಚ್ಚಾಸೀಸನ್ತಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ದೇವತಾ ಸಬ್ಬಾಲಙ್ಕಾರವಿಭೂಸಿತಂ ಹತ್ಥಂ ಪಸಾರೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಪಾನೀಯಪಾನಕಾದೀನಿ ದತ್ವಾ ಕಿಲಮಥಂ ಪಟಿವಿನೋದೇಸಿ. ತೇ ದೇವತಾಯ ಆನುಭಾವೇನ ವಿಮ್ಹಿತಾ ಪುಚ್ಛಿಂಸು – ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ದೇವತೇ ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಯಾ ಅಯಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಲದ್ಧಾ’’ತಿ? ದೇವತಾ ಆಹ – ಲೋಕೇ ಬುದ್ಧೋ ನಾಮ ಭಗವಾ ಉಪ್ಪನ್ನೋ, ಸೋ ಏತರಹಿ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ. ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ತಂ ಉಪಟ್ಠಾತಿ. ಸೋ ಉಪೋಸಥದಿವಸೇಸು ಅತ್ತನೋ ಭತಕಾನಂ ಪಕತಿಭತ್ತವೇತನಮೇವ ದತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಂ ಕಾರಾಪೇಸಿ. ಅಥಾಹಂ ಏಕದಿವಸಂ ಮಜ್ಝನ್ಹಿಕೇ ಪಾತರಾಸತ್ಥಾಯ ಆಗತೋ ಕಞ್ಚಿ ಭತಕಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋನ್ತಂ ಅದಿಸ್ವಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ಮನುಸ್ಸಾ ಕಸ್ಮಾ ಕಮ್ಮಂ ನ ಕರೋನ್ತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿಂ. ತಸ್ಸ ಮೇ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ಅಥಾಹಂ ಏತದವೋಚಂ – ‘‘ಇದಾನಿ ಉಪಡ್ಢದಿವಸೋ ಗತೋ, ಸಕ್ಕಾ ನು ಖೋ ಉಪಡ್ಢಉಪೋಸಥಂ ಕಾತು’’ನ್ತಿ. ತತೋ ಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಪಟಿವೇದೇತ್ವಾ ‘‘ಸಕ್ಕಾ ಕಾತು’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಸ್ವಾಹಂ ಉಪಡ್ಢದಿವಸಂ ಉಪೋಸಥಂ ಸಮಾದಿಯಿತ್ವಾ ತದಹೇವ ಕಾಲಂ ಕತ್ವಾ ಇಮಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಟಿಲಭಿನ್ತಿ.

ಅಥ ತೇ ತಾಪಸಾ ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಕಿರ ಉಪ್ಪನ್ನೋ’’ತಿ ಸಞ್ಜಾತಪೀತಿಪಾಮೋಜ್ಜಾ ತತೋ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತುಕಾಮಾ ಹುತ್ವಾಪಿ ‘‘ಬಹೂಪಕಾರಾ ನೋ ಉಪಟ್ಠಾಕಸೇಟ್ಠಿನೋ, ತೇಸಮ್ಪಿ ಇಮಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ ಕೋಸಮ್ಬಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸೇಟ್ಠೀಹಿ ಕತಸಕ್ಕಾರಬಹುಮಾನಾ ‘‘ತದಹೇವ ಮಯಂ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ‘‘ಕಿಂ, ಭನ್ತೇ, ತುರಿತತ್ಥ, ನನು ತುಮ್ಹೇ ಪುಬ್ಬೇ ಚತ್ತಾರೋ ಪಞ್ಚ ಮಾಸೇ ವಸಿತ್ವಾ ಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ವುತ್ತಾ ತಂ ಪವತ್ತಿಂ ಆರೋಚೇಸುಂ. ‘‘ತೇನ ಹಿ, ಭನ್ತೇ, ಸಹೇವ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ ಚ ವುತ್ತೇ – ‘‘ಗಚ್ಛಾಮ ಮಯಂ, ತುಮ್ಹೇ ಸಣಿಕಂ ಆಗಚ್ಛಥಾ’’ತಿ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು.

ತೇಪಿ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಪಚ್ಛಾ ಪಞ್ಚಸತಪಞ್ಚಸತಸಕಟಪರಿವಾರಾ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಜೇತವನತೋ ಅವಿದೂರೇ ಠಾನೇ ಖನ್ಧಾವಾರಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ತೇಸಂ ಚರಿಯಾವಸೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ತಯೋಪಿ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ಸ್ವಾತನಾಯ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ದತ್ವಾ ತೇನೇವ ನಿಯಾಮೇನ ಅಜ್ಜತನಾಯ ಸ್ವಾತನಾಯಾತಿ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಅದ್ಧಮಾಸಂ ಖನ್ಧಾವಾರಭತ್ತಂ ನಾಮ ದತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಅತ್ತನೋ ನಗರಂ ಆಗಮನತ್ಥಾಯ ಯಾಚಿಂಸು. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಸುಞ್ಞಾಗಾರೇ ತಥಾಗತಾ ಅಭಿರಮನ್ತೀ’’ತಿ ಕಥೇಸಿ. ತೇ ‘‘ಅಞ್ಞಾತಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ವತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಪಹಿತಸಾಸನೇನ ಆಗಚ್ಛೇಯ್ಯಾಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ವನ್ದಿತ್ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ನಗರಮೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ತಯೋಪಿ ಜನಾ ಸಕೇ ಸಕೇ ಉಯ್ಯಾನೇ ವಿಹಾರೇ ಕಾರಾಪೇಸುಂ. ಘೋಸಕಸೇಟ್ಠಿನಾ ಕಾರಿತೋ ಘೋಸಿತಾರಾಮೋ ನಾಮ ಜಾತೋ, ಕುಕ್ಕುಟಸೇಟ್ಠಿನಾ ಕಾರಿತೋ ಕುಕ್ಕುಟಾರಾಮೋ ನಾಮ ಜಾತೋ, ಪಾವಾರಿಕಸೇಟ್ಠಿನಾ ಕಾರಿತಂ ಪಾವಾರಿಕಮ್ಬವನಂ ನಾಮ ಜಾತಂ. ತೇ ವಿಹಾರೇ ಕಾರಾಪೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ದೂತಂ ಪಹಿಣಿಂಸು – ‘‘ಸತ್ಥಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸಙ್ಗಹಂ ಕಾತುಂ ಇಮಂ ನಗರಂ ಆಗಚ್ಛತೂ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಕೋಸಮ್ಬಿಂ ಗಮಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಮಹಾಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವಾರೋ ಚಾರಿಕಂ ನಿಕ್ಖಮನ್ತೋ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಮಾಗಣ್ಡಿಯಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅರಹತ್ತೂಪನಿಸ್ಸಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಗಮನಂ ವಿಚ್ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ಕುರುರಟ್ಠೇ ಕಮ್ಮಾಸದಮ್ಮಂ ನಾಮ ನಿಗಮಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮಾಗಣ್ಡಿಯೋ ಸಬ್ಬರತ್ತಿಂ ಬಹಿಗಾಮೇ ಅಗ್ಗಿಂ ಜುಹಿತ್ವಾ ಪಾತೋವ ಅನ್ತೋಗಾಮಂ ಪವಿಸತಿ. ಸತ್ಥಾಪಿ ಪುನದಿವಸೇ ಅನ್ತೋಗಾಮಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪವಿಸನ್ತೋ ಪಟಿಪಥೇ ಮಾಗಣ್ಡಿಯಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಸೋ ದಸಬಲಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಏತ್ತಕಂ ಕಾಲಂ ಮಮ ಧೀತು ರೂಪಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಸದಿಸಂ ದಾರಕಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ಚರಾಮಿ, ರೂಪಸಮ್ಪತ್ತಿಯಾ ಚ ಸತಿಪಿ ಏವರೂಪಂ ಗಹಿತಪಬ್ಬಜ್ಜಮೇವ ಪತ್ಥೇಸಿಂ. ಅಯಂ ಖೋ ಪನ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ಅಭಿರೂಪೋ ದಸ್ಸನೀಯೋ ಮಮ ಧೀತುಯೇವ ಅನುಚ್ಛವಿಕೋ’’ತಿ ವೇಗೇನ ಗೇಹಂ ಅಗಮಾಸಿ. ತಸ್ಸ ಕಿರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಪುಬ್ಬೇ ಏಕೋ ಪಬ್ಬಜಿತವಂಸೋ ಅತ್ಥಿ, ತೇನಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜಿತಮೇವ ದಿಸ್ವಾ ಚಿತ್ತಂ ನಮತಿ. ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭದ್ದೇ ಮಯಾ ಏವರೂಪೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ನಾಮ ನದಿಟ್ಠಪುಬ್ಬೋ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣೋ ಬ್ರಹ್ಮವಣ್ಣೋ ಮಮ ಧೀತುಯೇವ ಅನುಚ್ಛವಿಕೋ, ಸೀಘಂ ಮೇ ಧೀತರಂ ಅಲಙ್ಕರೋಹೀ’’ತಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಧೀತರಂ ಅಲಙ್ಕರೋನ್ತಿಯಾವ ಸತ್ಥಾ ಅತ್ತನೋ ಠಿತಟ್ಠಾನೇ ಪದಚೇತಿಯಾನಿ ದಸ್ಸೇತ್ವಾ ಅನ್ತೋನಗರಂ ಪಾವಿಸಿ.

ಅಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಧೀತರಂ ಗಹೇತ್ವಾ ತಂ ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅನ್ತೋಗಾಮಂ ಪವಿಟ್ಠಕಾಲೇ ಆಗತತ್ತಾ ಇತೋ ಚಿತೋ ಚ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ದಸಬಲಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಪರಿಭಾಸತಿ – ‘‘ತವ ಕಾರಣಂ ಭದ್ದಕಂ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ತಯಿ ಪಪಞ್ಚಂ ಕರೋನ್ತಿಯಾವ ಸೋ ಪಬ್ಬಜಿತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಗತೋ’’ತಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಗತೋ ತಾವ ಹೋತು, ಕತರದಿಸಾಭಾಗೇನ ಗತೋತಿ? ಇಮಿನಾ ದಿಸಾಭಾಗೇನಾತಿ ಸತ್ಥು ಗತಟ್ಠಾನಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋವ ಪದಚೇತಿಯಾನಿ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಭದ್ದೇ ಇಮಾನಿ ತಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಪದಾನಿ, ಇತೋ ಗತೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ. ಅಥ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೀ, ಸತ್ಥು ಪದಚೇತಿಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಬಾಲೋ ವತಾಯಂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅತ್ತನೋ ಗನ್ಥಮತ್ತಸ್ಸಾಪಿ ಅತ್ಥಂ ನ ಜಾನಾತೀ’’ತಿ ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಪರಿಹಾಸಂ ಕರೋನ್ತೀ ಆಹ – ‘‘ಯಾವ ಬಾಲೋ ಚಾಸಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏವರೂಪಸ್ಸ ನಾಮ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಧೀತರಂ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ ವದಸಿ. ರಾಗೇನ ಹಿ ರತ್ತಸ್ಸ ದೋಸೇನ ದುಟ್ಠಸ್ಸ ಮೋಹೇನ ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಪದಂ ನಾಮ ಏವರೂಪಂ ನ ಹೋತಿ. ಲೋಕೇ ಪನ ವಿವಟಚ್ಛದಸ್ಸ ಸಬ್ಬಞ್ಞುಬುದ್ಧಸ್ಸ ಏತಂ ಪದಂ’’ ಪಸ್ಸ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ –

‘‘ರತ್ತಸ್ಸ ಹಿ ಉಕ್ಕುಟಿಕಂ ಪದಂ ಭವೇ,

ದುಟ್ಠಸ್ಸ ಹೋತಿ ಅವಕಡ್ಢಿತಂ ಪದಂ;

ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ಹೋತಿ ಸಹಸಾನುಪೀಳಿತಂ,

ವಿವಟಚ್ಛದಸ್ಸ ಇದಮೀದಿಸಂ ಪದ’’ನ್ತಿ.

ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಏತ್ತಕಂ ಕಥೇನ್ತಿಯಾಪಿ ಅಸುತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ನಾಮ ಚಣ್ಡಾ ಮುಖರಾ’’ತಿ ಆಹ. ತೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ವಿವಾದಂ ಕರೋನ್ತಾನಂಯೇವ ಸತ್ಥಾ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಸದ್ಧಿಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘೇನ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ದಸ್ಸನೂಪಚಾರೇನೇವ ನಿಕ್ಖಮಿ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಸತ್ಥಾರಂ ದೂರತೋವ ಆಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಂ ಅಪಸಾದೇತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಸೋ ಪುರಿಸೋ’’ತಿ ಹಟ್ಠಪಹಟ್ಠೋ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪುರತೋ ಠತ್ವಾ ‘‘ಭೋ ಪಬ್ಬಜಿತ, ಅಹಂ ಪಾತೋವ ಪಟ್ಠಾಯ ತಂ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ಚರಾಮಿ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಜಮ್ಬುದೀಪೇ ಮಮ ಧೀತಾಯ ಸಮಾನರೂಪಾ ಇತ್ಥೀ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಪುರಿಸೋಪಿ ತಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮಾನರೂಪೋ ನಾಮ ನತ್ಥಿ, ಮಮ ಧೀತರಂ ತುಯ್ಹಂ ಪೋಸನತ್ಥಾಯ ದಮ್ಮಿ, ಗಣ್ಹಾಹಿ ನ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಅಥ ನಂ ಸತ್ಥಾ ‘‘ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಾಮಗ್ಗವಾಸಿನಿಯೋ ಉತ್ತಮರೂಪಧರಾ ನಾನಾವಣ್ಣಂ ಕಥಂ ಕಥೇನ್ತಿಯೋ ಮಮ ಪಲೋಭನತ್ಥಮೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಸನ್ತಿಕೇ ಠಿತಾ ದೇವಧೀತಾಪಿ ನ ಇಚ್ಛಿಂ, ಕಿಮಙ್ಗಂ ಪನ ಇಮಂ ಗಣ್ಹಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಇಮಂ ಗಾಥಮಾಹ –

‘‘ದಿಸ್ವಾನ ತಣ್ಹಂ ಅರತಿಂ ರಗಞ್ಚ,

ನಾಹೋಸಿ ಛನ್ದೋ ಅಪಿ ಮೇಥುನಸ್ಮಿಂ;

ಕಿಂಮೇವಿದಂ ಮುತ್ತಕರೀಸಪುಣ್ಣಂ,

ಪಾದಾಪಿ ನಂ ಸಮ್ಫುಸಿತುಂ ನ ಇಚ್ಛೇ’’ತಿ. (ಸು. ನಿ. ೮೪೧);

ಮಾಗಣ್ಡಿಯಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅನತ್ಥಿಕೇನ ನಾಮ ‘ಅಲ’ನ್ತಿ ವತ್ತುಮೇವ ವಟ್ಟತಿ. ಅಯಂ ಪನ ಮಮ ಸರೀರಂ ಮುತ್ತಕರೀಸಪುಣ್ಣಂ ನಾಮ ಕತ್ವಾ ‘ಪಾದಾಪಿ ನಂ ಸಮ್ಫುಸಿತುಂ ನ ಇಚ್ಛೇ’ತಿ ಅವೋಚ, ಏಕಂ ಇಸ್ಸರಿಯಟ್ಠಾನಂ ಲಭನ್ತೀ ಅನ್ತರಮೇವಸ್ಸ ಪಸ್ಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಆಘಾತಂ ಬನ್ಧಿ. ಸತ್ಥಾ ತಂ ಅಮನಸಿಕತ್ವಾ ಚರಿಯವಸೇನ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಸ್ಸ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆರಭಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಉಭೋಪಿ ಜಾಯಮ್ಪತಿಕಾ ಅನಾಗಾಮಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಯ ‘‘ಇದಾನಿ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಘರಾವಾಸೇನ ಅತ್ಥೋ ನತ್ಥೀ’’ತಿ ಧೀತರಂ ಮಾಗಣ್ಡಿಯಂ ಚೂಳಪಿತರಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಾಪೇತ್ವಾ ಉಭೋಪಿ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಅಥ ರಾಜಾ ಉದೇನೋ ಚೂಳಮಾಗಣ್ಡಿಯೇನ ಸದ್ಧಿಂ ವೋಹಾರಂ ಕತ್ವಾ ಮಾಗಣ್ಡಿಯದಾರಿಕಂ ರಾಜಾನುಭಾವೇನ ಗೇಹಂ ಆನೇತ್ವಾ ಅಭಿಸೇಕಂ ಕತ್ವಾ ತಸ್ಸಾ ಪಞ್ಚಮಾತುಗಾಮಸತಪರಿವಾರಾಯ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ವಿಸುಂ ಪಾಸಾದಂ ಅದಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾಪಿ ಖೋ ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಕೋಸಮ್ಬಿನಗರಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿ. ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಸತ್ಥು ಆಗಮನಂ ಸುತ್ವಾ ಪಚ್ಚುಗ್ಗಮನಂ ಕತ್ವಾ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಇಮೇ, ಭನ್ತೇ, ತಯೋ ವಿಹಾರಾ ತುಮ್ಹೇ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಕತಾ, ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಥ, ಭನ್ತೇ, ವಿಹಾರೇ ಚಾತುದ್ದಿಸಸ್ಸ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಸಙ್ಗಹತ್ಥಾಯಾ’’ತಿ. ಪಟಿಗ್ಗಹೇಸಿ ಭಗವಾ ವಿಹಾರೇ. ತೇಪಿ ಸೇಟ್ಠಿನೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಸ್ವಾತನಾಯ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಘರಂ ಅಗಮಂಸು.

ಮಾಗಣ್ಡಿಯಾಪಿ ಖೋ ಸತ್ಥು ಆಗತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ಛಿನ್ನಭಿನ್ನಕೇ ಧುತ್ತೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ತೇಸಂ ಲಞ್ಜಂ ದತ್ವಾ ‘‘ತುಮ್ಹೇ ಸಮಣಂ ಗೋತಮಂ ಇಮಿನಾ ಇಮಿನಾ ಚ ನಿಯಾಮೇನ ಅಕ್ಕೋಸಥಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಉಯ್ಯೋಜೇಸಿ. ತೇ ಸತ್ಥು ಅನ್ತೋಗಾಮಂ ಪವಿಸನವೇಲಾಯ ಸಪರಿವಾರಂ ಸತ್ಥಾರಂ ನಾನಾವಿಧೇಹಿ ಅಕ್ಕೋಸೇಹಿ ಅಕ್ಕೋಸಿಂಸು. ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಸತ್ಥಾರಂ ಆಹ – ‘‘ಭನ್ತೇ, ಏವರೂಪೇ ಅಕ್ಕೋಸನಟ್ಠಾನೇ ನ ವಸಿಸ್ಸಾಮ, ಅಞ್ಞಂ ನಗರಂ ಗಚ್ಛಾಮಾ’’ತಿ. ಸತ್ಥಾ, ‘‘ಆನನ್ದ, ತಥಾಗತಾ ನಾಮ ಅಟ್ಠಹಿ ಲೋಕಧಮ್ಮೇಹಿ ನ ಕಮ್ಪನ್ತಿ, ಅಯಮ್ಪಿ ಸದ್ದೋ ಸತ್ತಾಹಂ ನಾತಿಕ್ಕಮಿಸ್ಸತಿ, ಅಕ್ಕೋಸಕಾನಂಯೇವ ಉಪರಿ ಪತಿಸ್ಸತಿ, ತ್ವಂ ಮಾ ವಿತಕ್ಕಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ. ತೇಪಿ ತಯೋ ನಗರಸೇಟ್ಠಿನೋ ಮಹಾಸಕ್ಕಾರೇನ ಭಗವನ್ತಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ಮಹಾದಾನಂ ಅದಂಸು. ತೇಸಂ ಅಪರಾಪರಂ ದಾನಂ ದದನ್ತಾನಂಯೇವ ಮಾಸೋ ಅತಿಕ್ಕಮಿ, ಅಥ ನೇಸಂ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಬುದ್ಧಾ ನಾಮ ಸಬ್ಬಲೋಕಂ ಅನುಕಮ್ಪಮಾನಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಅಞ್ಞೇಸಮ್ಪಿ ಓಕಾಸಂ ದಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ತತೋ ತೇ ಕೋಸಮ್ಬಿನಗರವಾಸಿನೋಪಿ ಜನಸ್ಸ ಓಕಾಸಂ ಅಕಂಸು. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ನಾಗರಾಪಿ ವೀಥಿಸಭಾಗೇನ ಗಣಸಭಾಗೇನ ಮಹಾದಾನಂ ದೇನ್ತಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ಮಾಲಾಕಾರಕಜೇಟ್ಠಕಸ್ಸ ಗೇಹೇ ನಿಸೀದಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸಾಮಾವತಿಯಾ ಉಪಟ್ಠಾಯಿಕಾ ಖುಜ್ಜುತ್ತರಾ ಅಟ್ಠ ಕಹಾಪಣೇ ಆದಾಯ ಮಾಲತ್ಥಾಯ ತಂ ಗೇಹಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಮಾಲಾಕಾರಜೇಟ್ಠಕೋ ತಂ ದಿಸ್ವಾ, ‘‘ಅಮ್ಮ ಉತ್ತರೇ, ಅಜ್ಜ ತುಯ್ಹಂ ಪುಪ್ಫಾನಿ ದಾತುಂ ಖಣೋ ನತ್ಥಿ, ಅಹಂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪರಿವಿಸಾಮಿ. ತ್ವಮ್ಪಿ ಪರಿವೇಸನಾಯ ಸಹಾಯಿಕಾ ಹೋಹಿ, ಏವಂ ಇತೋ ಪರೇಸಂ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರಣತೋ ಮುಚ್ಚಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಆಹ. ತತೋ ಖುಜ್ಜುತ್ತರಾ ಅತ್ತನಾ ಲದ್ಧಂ ಭೋಜನಂ ಭುಞ್ಜಿತ್ವಾ ಬುದ್ಧಾನಂ ಭತ್ತಗ್ಗೇ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಂ ಅಕಾಸಿ. ಸಾ ಸತ್ಥಾರಾ ಉಪನಿಸಿನ್ನಕಥಾವಸೇನ ಕಥಿತಂ ಧಮ್ಮಂ ಸಬ್ಬಮೇವ ಉಗ್ಗಣ್ಹಿ. ಅನುಮೋದನಂ ಪನ ಸುತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ.

ಸಾ ಅಞ್ಞೇಸು ದಿವಸೇಸು ಚತ್ತಾರೋವ ಕಹಾಪಣೇ ದತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಪನ ದಿವಸೇ ದಿಟ್ಠಸಚ್ಚಭಾವೇನ ಪರಸನ್ತಕೇ ಚಿತ್ತಂ ಅನುಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬೇವ ಅಟ್ಠ ಕಹಾಪಣೇ ದತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಆದಾಯ ಸಾಮಾವತಿಯಾ ಸನ್ತಿಕಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಅಥ ನಂ ಸಾ ಪುಚ್ಛಿ – ‘‘ಅಮ್ಮ ಉತ್ತರೇ, ತ್ವಂ ಅಞ್ಞೇಸು ದಿವಸೇಸು ನ ಬಹೂನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಆಹರಸಿ, ಅಜ್ಜ ಪನ ಬಹುಕಾನಿ, ಕಿಂ ನೋ ರಾಜಾ ಉತ್ತರಿತರಂ ಪಸನ್ನೋ’’ತಿ? ಸಾ ಮುಸಾವಾದೇ ಅಭಬ್ಬತಾಯ ಅತೀತೇ ಅತ್ತನಾ ಕತಂ ಅನಿಗುಹಿತ್ವಾ ಸಬ್ಬಂ ಕಥೇಸಿ. ‘‘ಅಥ ಕಸ್ಮಾ ಅಜ್ಜ ಬಹೂನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಆಹರಸೀ’’ತಿ ವುತ್ತಾ ಚ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅಹಂ ಅಜ್ಜ ದಸಬಲಸ್ಸ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಅಮತಂ ಸಚ್ಛಾಕಾಸಿಂ, ತಸ್ಮಾ ತುಮ್ಹೇ ನ ವಞ್ಚೇಮೀ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಅಮ್ಮ ಉತ್ತರೇ, ತಯಾ ಲದ್ಧಂ ಅಮತಧಮ್ಮಂ ಅಮ್ಹಾಕಮ್ಪಿ ದೇಹೀ’’ತಿ ಸಬ್ಬಾವ ಹತ್ಥಂ ಪಸಾರಯಿಂಸು. ಅಯ್ಯೇ, ಏವಂ ದಾತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಅಹಂ ಪನ ಸತ್ಥಾರಾ ಕಥಿತನಿಯಾಮೇನ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ, ತುಮ್ಹೇ ಅತ್ತನೋ ಹೇತುಮ್ಹಿ ಸತಿ ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಲಭಿಸ್ಸಥಾತಿ. ತೇನ ಹಿ, ಅಮ್ಮ ಉತ್ತರೇ, ಕಥೇಹೀತಿ. ‘‘ಏವಂ ಕಥೇತುಂ ನ ಸಕ್ಕಾ, ಮಯ್ಹಂ ಉಚ್ಚಂ ಆಸನಂ ಪಞ್ಞಾಪೇತ್ವಾ ತುಮ್ಹೇ ನೀಚಾಸನೇಸು ನಿಸೀದಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತಾ ಪಞ್ಚಸತಾಪಿ ಇತ್ಥಿಯೋ ಖುಜ್ಜುತ್ತರಾಯ ಉಚ್ಚಾಸನಂ ದತ್ವಾ ಸಯಂ ನೀಚಾಸನಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಖುಜ್ಜುತ್ತರಾಪಿ ಸೇಕ್ಖಪಟಿಸಮ್ಭಿದಾಸು ಠತ್ವಾ ತಾಸಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ. ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸಾಮಾವತಿಂ ಜೇಟ್ಠಿಕಂ ಕತ್ವಾ ಸಬ್ಬಾವ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಖುಜ್ಜುತ್ತರಂ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಕರಣತೋ ಅಪನೇತ್ವಾ ‘‘ತ್ವಂ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಆಹರಿತ್ವಾ ಅಮ್ಹೇ ಸಾವೇಹೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಖುಜ್ಜುತ್ತರಾಪಿ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ.

ಕಸ್ಮಾ ಪನೇಸಾ ದಾಸೀ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಾತಿ? ಸಾ ಕಿರ ಕಸ್ಸಪದಸಬಲಸ್ಸ ಸಾಸನೇ ಏಕಾಯ ಸಾಮಣೇರಿಯಾ ಅತ್ತನೋ ವೇಯ್ಯಾವಚ್ಚಂ ಕಾರೇಸಿ. ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ಪಞ್ಚ ಜಾತಿಸತಾನಿ ಪರೇಸಂ ದಾಸೀಯೇವ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಕಸ್ಮಾ ಪನ ಖುಜ್ಜಾ ಅಹೋಸೀತಿ? ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಕಿರ ಬುದ್ಧೇ ಅಯಂ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಗೇಹೇ ವಸನ್ತೀ ಏಕಂ ರಾಜಕುಲೂಪಕಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ಖುಜ್ಜಧಾತುಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಅತ್ತನಾ ಸಹವಾಸೀನಂ ಮಾತುಗಾಮಾನಂ ಪುರತೋ ಪರಿಹಾಸಂ ಕರೋನ್ತೀ ಖುಜ್ಜಾಕಾರೇನ ವಿಚರಿ. ತಸ್ಮಾ ಖುಜ್ಜಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ. ಕಿಂ ಪನ ಕತ್ವಾ ಸಾ ಪಞ್ಞವನ್ತೀ ಜಾತಾತಿ? ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಬುದ್ಧೇ ಅಯಂ ಬಾರಾಣಸಿರಞ್ಞೋ ಗೇಹೇ ವಸನ್ತೀ ಅಟ್ಠ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೇ ರಾಜಗೇಹತೋ ಉಣ್ಹಪಾಯಾಸಸ್ಸ ಪೂರಿತೇ ಪತ್ತೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛನ್ತೇ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಏತ್ಥ ಠಪೇತ್ವಾ ಗಚ್ಛಥ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಅಟ್ಠ ಸುವಣ್ಣಕಟಕೇ ಓಮುಞ್ಚಿತ್ವಾ ಅದಾಸಿ. ತಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ನಿಸ್ಸನ್ದೇನ ಪಞ್ಞವನ್ತೀ ಹುತ್ವಾ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ತಾ ಸಾಮಾವತಿಯಾ ಪರಿವಾರಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಪಟಿವಿದ್ಧಸಚ್ಚಾಪಿ ಸಮಾನಾ ರಞ್ಞೋ ಅಸ್ಸದ್ಧಭಾವೇನ ಕಾಲೇನ ಕಾಲಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಬುದ್ಧದಸ್ಸನಂ ನ ಲಭನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾ ದಸಬಲೇ ಅನ್ತರವೀಥಿಂ ಪಟಿಪನ್ನೇ ವಾತಪಾನೇಸು ನಪ್ಪಹೋನ್ತೇಸು ಅತ್ತನೋ ಅತ್ತನೋ ಗಬ್ಭೇಸು ಛಿದ್ದಂ ಕತ್ವಾ ತೇಹಿ ಓಲೋಕೇನ್ತಿ. ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಮಾಗಣ್ಡಿಯಾ ಅತ್ತನೋ ಪಾಸಾದತಲತೋ ನಿಕ್ಖಮಿತ್ವಾ ಚಙ್ಕಮಮಾನಾ ತಾಸಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಗಬ್ಭಚ್ಛಿದ್ದಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಮಿದ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ತಾಹಿ ತಸ್ಸಾ ಸತ್ಥರಿ ಬದ್ಧಾಘಾತತಂ ಅಜಾನನ್ತೀಹಿ – ‘‘ಸತ್ಥಾ ಇಮಂ ನಗರಂ ಆಗತೋ, ಮಯಂ ಏತ್ಥ ಠತ್ವಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಪಸ್ಸಾಮ ಚೇವ ಪೂಜೇಮ ಚಾ’’ತಿ ವುತ್ತೇ ‘‘ಇದಾನಿಸ್ಸ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಿ, ಇಮಾಪಿ ತಸ್ಸ ಉಪಟ್ಠಾಯಿಕಾ, ಇಮಾಸಮ್ಪಿ ಕತ್ತಬ್ಬಂ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಚಿನ್ತೇತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞಾ ಸದ್ಧಿಂ ರಹೋಗತಕಾಲೇ, ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಸಾಮಾವತಿಮಿಸ್ಸಕಾನಂ ಬಹಿದ್ಧಾ ಪತ್ಥನಾ ಅತ್ಥಿ, ಕತಿಪಾಹೇನೇವ ತೇ ಜೀವಿತಂ ಮಾರೇಸ್ಸನ್ತಿ, ಸಾಮಾವತೀ, ಸಪರಿವಾರಾ ತುಮ್ಹೇಸು ಸಿನೇಹಂ ವಾ ಪೇಮಂ ವಾ ನ ಕರೋತಿ, ಸಮಣಂ ಪನ ಗೋತಮಂ ಅನ್ತರವೀಥಿಯಾ ಗಚ್ಛನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ವಾತಪಾನೇಸು ಅಪ್ಪಹೋನ್ತೇಸು ತಾನಿ ಖಣ್ಡಿತ್ವಾಪಿ ಓಕಾಸಂ ಕತ್ವಾ ಓಲೋಕೇನ್ತೀ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ‘‘ನ ತಾ ಏವರೂಪಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ ನ ಸದ್ದಹತಿ. ಪುನ ವುತ್ತೇಪಿ ನ ಸದ್ದಹತಿಯೇವ. ಅಥ ನಂ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ವುತ್ತೇಪಿ ಅಸ್ಸದ್ದಹನ್ತಂ ‘‘ಸಚೇ ಮೇ ವಚನಂ ನ ಸದ್ದಹಸಿ, ತಾಸಂ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಪಧಾರೇಹಿ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಗಬ್ಭೇಸು ಛಿದ್ದಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಇದಂ ಕಿ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ಅತ್ಥೇ ಆರೋಚಿತೇ ತಾಸಂ ಅಕ್ಕುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಅವತ್ವಾ ಛಿದ್ದಾನಿ ಪಿದಹಾಪೇಸಿ. ರಾಜಾ ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಾಸಂ ಪಾಸಾದೇ ಉದ್ಧಚ್ಛಿದ್ದಕಜಾಲವಾತಪಾನಾನಿ ಕಾರೇಸಿ.

ಸಾ ತೇನ ಕಾರಣೇನ ರಾಜಾನಂ ಕೋಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ, ‘‘ದೇವ, ಏತಾಸಂ ತುಮ್ಹೇಸು ಪೇಮಂ ಅತ್ಥಿ ವಾ ನತ್ಥಿ ವಾತಿ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮ, ಅಟ್ಠ ಕುಕ್ಕುಟೇ ಪೇಸೇತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಅತ್ಥಾಯ ಪಚಾಪೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ಪಚಿತ್ವಾ ಪೇಸೇತೂ’’ತಿ ಸಾಮಾವತಿಯಾ ಅಟ್ಠ ಕುಕ್ಕುಟೇ ಪಹಿಣಿ. ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ ಜೀವಮಾನೇ ಕುಕ್ಕುಟೇ ಕಿಂ ಪಚಿಸ್ಸತಿ, ಅಲನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಪನ ಹತ್ಥೇನಪಿ ಫುಸಿತುಂ ನ ಇಚ್ಛಿ. ಮಾಗಣ್ಡಿಯಾ ‘‘ಹೋತು, ಮಹಾರಾಜ, ಏತೇಯೇವ ಚ ಕುಕ್ಕುಟೇ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಪಚನತ್ಥಾಯ ಪೇಸೇಹೀ’’ತಿ. ರಾಜಾ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಮಾಗಣ್ಡಿಯಾ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇಯೇವ ಕುಕ್ಕುಟೇ ಮಾರಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಇಮೇ ಕುಕ್ಕುಟೇ ಪಚಾಪೇತ್ವಾ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ದೇತೂ’’ತಿ ಪಹಿಣಿ. ಸಾ ತೇಸಂ ಮತಭಾವೇನ ದಸಬಲಞ್ಚ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪಹಿತಭಾವೇನ ಪಚಿತ್ವಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಪೇಸೇಸಿ. ಮಾಗಣ್ಡಿಯಾ ‘‘ಪಸ್ಸ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಏತ್ತಕೇನಪಿ ರಾಜಾನಂ ಕೋಪೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿ.

ಅಯಂ ಪನ ಉದೇನೋ ತಾಸು ಏಕೇಕಿಸ್ಸಾ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ಸತ್ತ ಸತ್ತ ದಿವಸಾನಿ ವಸಿ. ಅಥಾಯಂ ಮಾಗಣ್ಡಿಯಾ ಏಕಂ ಕಣ್ಹಸಪ್ಪಪೋತಕಂ ವೇಳುಪಬ್ಬೇ ಪಕ್ಖಿಪಾಪೇತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸಿ. ರಞ್ಞೋ ಚ ಯತ್ಥ ಕತ್ಥಚಿ ಗಚ್ಛನ್ತಸ್ಸ ಹತ್ಥಿಕನ್ತವೀಣಂ ಆದಾಯಯೇವ ಗಮನಂ ಆಚಿಣ್ಣಂ, ಮಾಗಣ್ಡಿಯಾ ರಞ್ಞೋ ಅತ್ತನೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಆಗಮನಕಾಲೇ ತಂ ಸಪ್ಪಪೋತಕಂ ಅನ್ತೋವೀಣಾಯ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಛಿದ್ದಂ ಪಿದಹಾಪೇಸಿ. ಅಥ ನಂ ಸಾಮಾವತಿಯಾ ಸನ್ತಿಕಂ ಗಮನಕಾಲೇ, ‘‘ಮಹಾರಾಜ, ಸಾಮಾವತೀ ನಾಮ ಸಮಣಸ್ಸ ಗೋತಮಸ್ಸ ಪಕ್ಖಾ, ತುಮ್ಹೇ ನ ಗಣೇತಿ. ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಕತ್ವಾ ತುಮ್ಹಾಕಂ ದೋಸಮೇವ ಚಿನ್ತೇತಿ, ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಹೋಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ಸಾಮಾವತಿಯಾ ವಸನಟ್ಠಾನೇ ಸತ್ತಾಹಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಪುನ ಸತ್ತಾಹೇ ಮಾಗಣ್ಡಿಯಾಯ ನಿವೇಸನಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸಾ ತಸ್ಮಿಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೇಯೇವ ‘‘ಕಚ್ಚಿ ತೇ, ಮಹಾರಾಜ, ಸಾಮಾವತೀ ಓತಾರಂ ನ ಗವೇಸತೀ’’ತಿ ಕಥೇನ್ತೀ ವಿಯ ರಞ್ಞೋ ಹತ್ಥತೋ ವೀಣಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಚಾಲೇತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಮಹಾರಾಜ, ಏತ್ಥ ಅಬ್ಭನ್ತರೇ ವಿಚರತೀ’’ತಿ ವತ್ವಾ ಸಪ್ಪಸ್ಸ ನಿಕ್ಖಮನೋಕಾಸಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಅಬ್ಭುಮ್ಮೇ ಅನ್ತೋ ಸಪ್ಪೋ’’ತಿ ವೀಣಂ ಛಡ್ಡೇತ್ವಾ ಪಲಾಯಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ರಾಜಾ ಪದಿತ್ತಂ ವೇಣುವನಂ ವಿಯ ಪಕ್ಖಿತ್ತಲೋಣಂ ಉದ್ಧನಂ ವಿಯ ಚ ದೋಸೇನ ತಟತಟಾಯನ್ತೋ ‘‘ವೇಗೇನ ಸಪರಿವಾರಂ ಸಾಮಾವತಿಂ ಪಕ್ಕೋಸಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಪುರಿಸಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಕ್ಕೋಸಿಂಸು.

ಸಾ ರಞ್ಞೋ ಕುದ್ಧಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಸೇಸಮಾತುಗಾಮಾನಂ ಸಞ್ಞಮದಾಸಿ. ‘‘ರಾಜಾ ತುಮ್ಹೇ ಘಾತೇತುಕಾಮೋ ಪಕ್ಕೋಸತಿ, ಅಜ್ಜ ದಿವಸಂ ಓದಿಸ್ಸಕೇನ ಮೇತ್ತಾಫರಣೇನ ರಾಜಾನಂ ಫರಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ರಾಜಾ ತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಸಬ್ಬಾವ ಪಟಿಪಾಟಿಯಾ ಠಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಧನುಂ ಆದಾಯ ವಿಸಪೀತಕಣ್ಡಂ ಸನ್ನಯ್ಹಿತ್ವಾ ಧನುಂ ಪೂರೇತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸಬ್ಬಾವ ತಾ ಸಾಮಾವತಿಪ್ಪಮುಖಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಓಧಿಸೋ ಮೇತ್ತಂ ಫರಿಂಸು. ರಾಜಾ ಕಣ್ಡಂ ನೇವ ಖಿಪಿತುಂ ನ ಅಪನೇತುಂ ಸಕ್ಕೋತಿ, ಗತ್ತೇಹಿ ಸೇದಾ ಮುಚ್ಚನ್ತಿ, ಸರೀರಂ ವೇಧತಿ, ಮುಖತೋ ಖೇಳೋ ಪತತಿ, ಗಹೇತಬ್ಬಗಹಣಂ ನ ಪಸ್ಸತಿ. ಅಥ ನಂ ಸಾಮಾವತೀ ‘‘ಕಿಂ, ಮಹಾರಾಜ, ಕಿಲಮಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಆಮ, ದೇವಿ, ಕಿಲಮಾಮಿ, ಅವಸ್ಸಯೋ ಮೇ ಹೋಹೀತಿ. ಸಾಧು, ಮಹಾರಾಜ, ಕಣ್ಡಂ ಮಹಾಪಥವಿಮುಖಂ ಕರೋಹೀತಿ. ರಾಜಾ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಸಾ ‘‘ರಞ್ಞೋ ಹತ್ಥತೋ ಕಣ್ಡಂ ಮುಚ್ಚತೂ’’ತಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಕಣ್ಡಂ ಮುಚ್ಚಿ. ರಾಜಾ ತಂಖಣಂಯೇವ ಉದಕೇ ನಿಮುಜ್ಜಿತ್ವಾ ಆಗಮ್ಮ ಅಲ್ಲಕೇಸೋ ಅಲ್ಲವತ್ಥೋ ಸಾಮಾವತಿಯಾ ಪಾದೇಸು ಪತಿತ್ವಾ ‘‘ಖಮ, ದೇವಿ, ಮಯ್ಹಂ, ಭೇದಕಾನಂ ಮೇ ವಚನೇನ ಅನುಪಧಾರೇತ್ವಾ ಏತಂ ಕತ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಖಮಾಮಿ, ದೇವಾತಿ. ‘‘ಸಾಧು, ದೇವಿ, ಏವಂ ತಯಾ ಮಯ್ಹಂ ಖಮಿತಂ ನಾಮ ಹೋತಿ. ಇತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಯಥಾರುಚಿಯಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ದಾನಂ ದೇಥ, ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುಣಾಥ, ಅಜ್ಜ ವೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಪರಿಹಾರಂ ದಮ್ಮೀತಿ. ತೇನ ಹಿ, ದೇವ, ಅಜ್ಜ ಪಟ್ಠಾಯ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಯಾಚಿತ್ವಾ ಆನೇಥ, ಯೋ ನೋ ಧಮ್ಮಂ ವಾಚೇಸ್ಸತೀತಿ. ರಾಜಾ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಯಾಚನ್ತೋ ಆನನ್ದತ್ಥೇರಂ ಲಭಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ತಾ ಪಞ್ಚಸತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಥೇರಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಸಕ್ಕಾರಸಮ್ಮಾನಂ ಕತ್ವಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚಸ್ಸ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಯಾಪುಣನ್ತಿ.

ತಾ ಏಕದಿವಸಂ ಥೇರಸ್ಸ ಅನುಮೋದನಾಯ ಪಸನ್ನಾ ಥೇರಸ್ಸ ಪಞ್ಚ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಸತಾನಿ ಅದಂಸು. ಥೇರೋ ಕಿರ ಪುಬ್ಬೇ ತುನ್ನವಾಯಕಾಲೇ ಏಕಸ್ಸ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಏಕಾಯ ಸೂಚಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಹತ್ಥತಲಮತ್ತಂ ಚೋಳಖಣ್ಡಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಸೂಚಿಯಾ ಫಲೇನ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಅತ್ತಭಾವೇ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ ಅಹೋಸಿ, ಚೋಳಖಣ್ಡಸ್ಸ ಫಲೇನ ಇಮಿನಾವ ನಿಯಾಮೇನ ಪಞ್ಚಸತಕ್ಖತ್ತುಂ ದುಸ್ಸಾನಿ ಪಟಿಲಭಿ.

ತತೋ ಮಾಗಣ್ಡಿಯಾ ಅಞ್ಞಂ ಕಾತಬ್ಬಂ ಅಪಸ್ಸನ್ತೀ ‘‘ಉಯ್ಯಾನಂ ಗಚ್ಛಾಮ, ಮಹಾರಾಜಾ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾಧು, ದೇವೀತಿ. ಸಾ ರಞ್ಞೋ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ಚೂಳಪಿತರಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಅಮ್ಹಾಕಂ ಉಯ್ಯಾನಂ ಗತಕಾಲೇ ಸಾಮಾವತಿಯಾ ವಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಾಮಾವತಿಂ ಸಪರಿವಾರಂ ಅನ್ತೋಕರಿತ್ವಾ ‘ರಞ್ಞೋ ಆಣಾ’ತಿ ವತ್ವಾ ದ್ವಾರಂ ಪಿದಹಿತ್ವಾ ಪಲಾಲೇನ ಪಲಿವೇಠೇತ್ವಾ ಗೇಹೇ ಅಗ್ಗಿಂ ದೇಥಾ’’ತಿ. ಮಾಗಣ್ಡಿಯೋ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ದಿವಸೇ ಸಬ್ಬಾಪಿ ತಾ ಇತ್ಥಿಯೋ ಪುಬ್ಬೇ ಕತಸ್ಸ ಉಪಪೀಳಕಕಮ್ಮಸ್ಸಾನುಭಾವೇನ ಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಅಪ್ಪೇತುಂ ನಾಸಕ್ಖಿಂಸು, ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಭುಸಮುಟ್ಠಿ ವಿಯ ಝಾಯಿಂಸು. ತಾಸಂ ಆರಕ್ಖಪುರಿಸಾ ರಞ್ಞೋ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ‘‘ದೇವ, ಇದಂ ನಾಮ ಕರಿಂಸೂ’’ತಿ ಆಚಿಕ್ಖಿಂಸು.

ರಾಜಾ ‘‘ಕೇನ ಕತ’’ನ್ತಿ ಪರಿಯೇಸನ್ತೋ ಮಾಗಣ್ಡಿಯಾಯ ಕಾರಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಭದ್ದೇ, ಭದ್ದಕಂ ತಯಾ ಕಮ್ಮಂ ಕತಂ ಮಯಾ ಕಾತಬ್ಬಂ ಕರೋನ್ತಿಯಾ, ‘‘ಉಟ್ಠಾಯ ಸಮುಟ್ಠಾಯ ಮಯ್ಹಂ ವಧಾಯ ಪರಿಸಕ್ಕಮಾನಾ ಘಾತಿತಾ, ಪಸನ್ನೋಸ್ಮಿ, ತುಯ್ಹಂ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ದಸ್ಸಾಮೀತಿ ತವ ಞಾತಕೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸಾ ರಞ್ಞೋ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಅಞ್ಞಾತಕೇಪಿ ಞಾತಕೇ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇಸಿ. ರಾಜಾ ಸಬ್ಬೇಸಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ರಾಜಙ್ಗಣೇ ಗಲಪ್ಪಮಾಣೇಸು ಆವಾಟೇಸು ನಿಖನಿತ್ವಾ ಉಪರಿ ಠಿತಾನಿ ಸೀಸಾನಿ ಭಿನ್ದಾಪೇನ್ತೋ ಮಹನ್ತೇಹಿ ಅಯನಙ್ಗಲೇಹಿ ಕಸಾಪೇಸಿ. ಮಾಗಣ್ಡಿಯಮ್ಪಿ ಖಣ್ಡಾಖಣ್ಡಿಕಂ ಛಿನ್ದಾಪೇತ್ವಾ ಪೂವಪಚನಕಟಾಹೇ ಪಚಾಪೇಸಿ.

ಕಿಂ ಪನ ಸಾಮಾವತಿಯಾ ಸಪರಿವಾರಾಯ ಅಗ್ಗಿನಾ ಝಾಪನಕಮ್ಮನ್ತಿ? ಸಾ ಕಿರ ಅನುಪ್ಪನ್ನೇ ಬುದ್ಧೇ ತೇಹೇವ ಪಞ್ಚಹಿ ಮಾತುಗಾಮಸತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಗಙ್ಗಾಯಂ ಕೀಳಿತ್ವಾ ಬಹಿತಿತ್ಥೇ ಠಿತಾ ಸೀತೇ ಜಾತೇ ಅವಿದೂರಟ್ಠಾನೇ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಸ್ಸ ಪಣ್ಣಸಾಲಂ ದಿಸ್ವಾ ಅನ್ತೋ ಅಸೋಧೇತ್ವಾವ ಬಹಿ ಅಗ್ಗಿಂ ದತ್ವಾ ವಿಸಿಬ್ಬೇಸುಂ. ಅನ್ತೋಪಣ್ಣಸಾಲಾಯ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ನಿಸಿನ್ನೋ. ತಾ ಜಾಲಾಸು ಪಚ್ಛಿನ್ನಾಸು ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ದಿಸ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಕತಂ, ಅಯಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ರಞ್ಞೋ ಕುಲೂಪಕೋ, ಇಮಂ ದಿಸ್ವಾ ರಾಜಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಕುಜ್ಝಿಸ್ಸತಿ, ಇದಾನಿ ನಂ ಸುಜ್ಝಾಪಿತಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಅಞ್ಞಾನಿಪಿ ದಾರೂನಿ ಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ ಅಗ್ಗಿಂ ಅದಂಸು. ಪುನ ಜಾಲಾಯ ಪಚ್ಛಿನ್ನಾಯ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ತಾಸಂ ಪಸ್ಸನ್ತೀನಂಯೇವ ಚೀವರಾನಿ ಪಪ್ಫೋಟೇತ್ವಾ ವೇಹಾಸಂ ಉಪ್ಪತಿತ್ವಾ ಗತೋ. ತೇನ ಕಮ್ಮೇನ ನಿರಯೇ ಪಚ್ಚಿತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾವಸೇಸೇನ ಇಮಂ ಬ್ಯಸನಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಚತುಪರಿಸಮಜ್ಝೇ ಪನ ಕಥಾ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಬಹುಸ್ಸುತಾ ವತ ಖುಜ್ಜುತ್ತರಾ, ಮಾತುಗಾಮಅತ್ತಭಾವೇ ಠತ್ವಾ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಮಾತುಗಾಮಸತಾನಂ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಸಾಮಾವತೀಪಿ ರಞ್ಞಾ ಅತ್ತನೋ ಅಪ್ಪಿತಂ ಕಣ್ಡಂ ಮೇತ್ತಾಫರಣೇನ ಫರಿತ್ವಾ ಪಟಿಬಾಹೀ’’ತಿ ತಸ್ಸಾಪಿ ಮಹಾಜನೋ ಗುಣಂ ಕಥೇಸಿ. ಏವಮೇತಂ ವತ್ಥು ಸಮುಟ್ಠಿತಂ. ಅಥ ಸತ್ಥಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಜೇತವನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ತದೇವ ಕಾರಣಂ ಅಟ್ಠುಪ್ಪತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ ಖುಜ್ಜುತ್ತರಂ ಬಹುಸ್ಸುತಾನಂ, ಸಾಮಾವತಿಂ ಮೇತ್ತಾವಿಹಾರೀನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸೀತಿ.

ಉತ್ತರಾನನ್ದಮಾತಾವತ್ಥು

೨೬೨. ಪಞ್ಚಮೇ ಝಾಯೀನನ್ತಿ ಝಾನಾಭಿರತಾನಂ ಉಪಾಸಿಕಾನಂ, ಉತ್ತರಾ ನನ್ದಮಾತಾ, ಅಗ್ಗಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಾ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಹಂಸವತಿಯಂ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುಣನ್ತೀ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಝಾನಾಭಿರತಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಧಿಕಾರಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ಸಾ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ರಾಜಗಹನಗರೇ ಸುಮನಸೇಟ್ಠಿಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಸನ್ತಸ್ಸ ಪುಣ್ಣಸೀಹಸ್ಸ ನಾಮ ಭರಿಯಾಯ ಕುಚ್ಛಿಸ್ಮಿಂ ಪಟಿಸನ್ಧಿಂ ಗಣ್ಹಿ, ಉತ್ತರಾತಿಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು.

ಅಥೇಕಸ್ಮಿಂ ನಕ್ಖತ್ತಮಹದಿವಸೇ ರಾಜಗಹಸೇಟ್ಠಿ ಪುಣ್ಣಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ತಾತ ಪುಣ್ಣ, ನಕ್ಖತ್ತಂ ವಾ ಉಪೋಸಥೋ ವಾ ದುಗ್ಗತಸ್ಸ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸತಿ, ಏವಂ ಸನ್ತೇಪಿ ವದೇಹಿ ‘ಕಿಂ ನಕ್ಖತ್ತಪರಿಬ್ಬಯಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಕ್ಖತ್ತಂ ಕೀಳಿಸ್ಸಸಿ, ಬಲವಗೋಣೇ ಚ ಫಾಲಞ್ಚ ನಙ್ಗಲಞ್ಚ ಗಹೇತ್ವಾ ಕಸಿಸ್ಸಸೀ’’’ತಿ. ‘‘ಮಮ ಭರಿಯಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಮನ್ತೇತ್ವಾ ಜಾನಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಯ್ಯಾ’’ತಿ ತಂ ಕಥಂ ಭರಿಯಾಯ ಆರೋಚೇಸಿ. ‘‘ಸೇಟ್ಠಿ ನಾಮ ಅಯ್ಯೋ ಇಸ್ಸರೋ, ತಸ್ಸ ತಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥೇನ್ತಸ್ಸ ಕಥಾ ಸೋಭತಿ, ತ್ವಂ ಪನ ಅತ್ತನೋ ಕಸಿಕಮ್ಮಂ ಮಾ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸೀ’’ತಿ ಆಹ. ಸೋ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಕಸಿಭಣ್ಡಂ ಆದಾಯ ಕಸಿತುಂ ಗತೋ.

ತಂದಿವಸಞ್ಚ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರೋ ನಿರೋಧಸಮಾಪತ್ತಿತೋ ವುಟ್ಠಾಯ ‘‘ಕಸ್ಸ ಅಜ್ಜ ಮಯಾ ಸಙ್ಗಹಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಆವಜ್ಜೇನ್ತೋ ಇಮಸ್ಸ ಪುಣ್ಣಸ್ಸ ಉಪನಿಸ್ಸಯಂ ದಿಸ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವೇಲಾಯ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಪುಣ್ಣಸ್ಸ ಕಸನಟ್ಠಾನಂ ಗಚ್ಛನ್ತೋ ಅವಿದೂರೇ ಅತ್ತಾನಂ ದಸ್ಸೇಸಿ. ಪುಣ್ಣೋ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ಕಸಿಂ ಠಪೇತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿ. ಥೇರೋ ತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಉದಕಸಭಾಗಂ ಪುಚ್ಛಿ. ತಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅಯ್ಯೋ ಮುಖಂ ಧೋವಿತುಕಾಮೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತತೋ ವೇಗೇನ ಗನ್ತ್ವಾ ದನ್ತಕಟ್ಠಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ಕಪ್ಪಿಯಂ ಕತ್ವಾ ಥೇರಸ್ಸ ಅದಾಸಿ. ಥೇರೇ ದನ್ತಕಟ್ಠಂ ಖಾದನ್ತೇ ಪತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಧಮ್ಮಕರಣಂ ನೀಹರಿತ್ವಾ ಉದಕಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ಆಹರಿ. ಥೇರೋ ಮುಖಂ ಧೋವಿತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರಮಗ್ಗಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿ. ಪುಣ್ಣೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಥೇರೋ ಅಞ್ಞೇಸು ದಿವಸೇಸು ಇಮಂ ಮಗ್ಗಂ ನ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ಅಜ್ಜ ಪನ ಮಯ್ಹಂ ಸಙ್ಗಹತ್ಥಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಅಹೋ ವತ ಮೇ ಭರಿಯಾ ಮಮತ್ಥಾಯ ಆಹರಣಕಂ ಆಹಾರಂ ಥೇರಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಪೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

ಅಥಸ್ಸ ಭರಿಯಾ ‘‘ಅಜ್ಜ ನಕ್ಖತ್ತದಿವಸೋ’’ತಿ ಪಾತೋವ ಅತ್ತನೋ ಲಭನಕನಿಯಾಮೇನ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಂ ಸಂವಿಧಾಯ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಕಸನಟ್ಠಾನಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಞ್ಞೇಸು ದಿವಸೇಸು ಮಯ್ಹಂ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೋ ನ ಹೋತಿ, ದೇಯ್ಯಧಮ್ಮೇ ಸನ್ತೇಪಿ ಮಮ ಅಯ್ಯಂ ನ ಪಸ್ಸಾಮಿ, ಅಜ್ಜ ಪನ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವೋ ಜಾತೋ. ಮಮ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಪುನ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಆಹರಿಸ್ಸಾಮಿ, ಇಮಂ ತಾವ ಆಹಾರಂ ಥೇರಸ್ಸ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತೀಹಿ ಚೇತನಾಹಿ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಭೋಜನಂ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ‘‘ಏವಂವಿಧಾ ದುಗ್ಗತಜೀವಿತಾ ಮುಚ್ಚಾಮೀ’’ತಿ ಆಹ. ಥೇರೋಪಿ ‘‘ತವ ಅಜ್ಝಾಸಯೋ ಪೂರತೂ’’ತಿ ತಸ್ಸಾನುಮೋದನಂ ಕತ್ವಾ ತತೋ ನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಅಗಮಾಸಿ.

ಸಾಪಿ ಪುನ ಅತ್ತನೋ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಆಹಾರಂ ಸಮ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಆದಾಯ ಕಸನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಸಾಮಿಕಸ್ಸ ಕುಜ್ಝನಭಾವತೋ ಭೀತಾ ‘‘ಸಾಮಿ, ಅಜ್ಜ ಏಕದಿವಸಂ ತವ ಮನಂ ಸನ್ಧಾರೇಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಕಿಂ ಕಾರಣಾತಿ? ಅಹಂ ಅಜ್ಜ ತಾವ ಆಹಾರಂ ಆಹರನ್ತೀ ಅನ್ತರಾಮಗ್ಗೇ ಥೇರಂ ದಿಸ್ವಾ ತವ ಭಾಗಭತ್ತಂ ಥೇರಸ್ಸ ಪತ್ತೇ ಪತಿಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಪುನ ಗೇಹಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಆಹಾರಂ ಪಚಿತ್ವಾ ಆದಾಯ ಆಗತಾಮ್ಹೀತಿ. ಮನಾಪಂ ತೇ, ಭದ್ದೇ, ಕತಂ, ಮಯಾಪಿ ಪಾತೋವ ಥೇರಸ್ಸ ದನ್ತಕಟ್ಠಞ್ಚ ಮುಖೋದಕಞ್ಚ ದಿನ್ನಂ. ಅಜ್ಜ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸುಪ್ಪಭಾತಂ, ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ಥೇರಸ್ಸ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಸನ್ತಕಮೇವ ಜಾತನ್ತಿ ದ್ವಿನ್ನಮ್ಪಿ ಜನಾನಂ ಏಕಸದಿಸಮೇವ ಚಿತ್ತಂ ಅಹೋಸಿ. ಅಥ ಪುಣ್ಣೋ ಆಹಾರಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ಭರಿಯಾಯ ಊರುಮ್ಹಿ ಸೀಸಂ ಕತ್ವಾ ಮುಹುತ್ತಂ ನಿಪಜ್ಜಿ. ಅಥಸ್ಸ ನಿದ್ದಾ ಓಕ್ಕಮಿ. ಸೋ ಥೋಕಂ ನಿದ್ದಾಯಿತ್ವಾ ಪಬುದ್ಧೋ ಕಸಿತಟ್ಠಾನಂ ಓಲೋಕೇಸಿ, ಓಲೋಕಿತೋಲೋಕಿತಟ್ಠಾನಂ ಮಹಾಕೋಸಾತಕಿಪುಪ್ಫೇಹಿ ಸಮ್ಪರಿಕಿಣ್ಣಂ ವಿಯ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಭರಿಯಂ ಆಹ – ‘‘ಭದ್ದೇ, ಕಿನ್ನಾಮೇತಂ ಅಜ್ಜ ಇದಂ ಕಸಿತಟ್ಠಾನಂ ಸುವಣ್ಣವಣ್ಣಂ ಹುತ್ವಾ ಖಾಯತೀ’’ತಿ. ಅಯ್ಯ, ಅಜ್ಜ ತೇ ಸಕಲದಿವಸಂ ಕಿಲನ್ತತಾಯ ಅಕ್ಖೀನಿ ಮಞ್ಞೇ ಭಮನ್ತೀತಿ. ಭದ್ದೇ, ಮಯ್ಹಂ ಅಸ್ಸದ್ದಹನ್ತೀ ಸಯಂ ಓಲೋಕೇಹೀತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಸಾ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ಸಭಾವಂ ಅಯ್ಯ, ಕಥೇಸಿ, ಏವಮೇತಂ ಭವಿಸ್ಸತೀತಿ.

ಪುಣ್ಣೋ ಉಟ್ಠಾಯ ಏಕಂ ಕಟ್ಠಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ನಙ್ಗಲಸೀಸೇ ಪಹರಿ, ಗುಳಪಿಣ್ಡೋ ವಿಯ ನಙ್ಗಲಸೀಸೇ ಅಲ್ಲೀಯಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸೋ ಭರಿಯಂ ಪಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಆಹ – ‘‘ಭದ್ದೇ, ಅಞ್ಞೇಸಂ ವಪಿತಬೀಜಂ ನಾಮ ತೀಹಿ ವಾ ಚತೂಹಿ ವಾ ಮಾಸೇಹಿ ಫಲಂ ದೇತಿ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಸಾರಿಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಅನ್ತರೇ ರೋಪಿತೇನ ಸದ್ಧಾಬೀಜೇನ ಅಜ್ಜೇವ ಅವಸ್ಸಂ ಫಲಂ ದಿನ್ನಂ. ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕರೀಸಮತ್ತೇ ಪದೇಸೇ ಆಮಲಕಮತ್ತೋಪಿ ಪಂಸುಪಿಣ್ಡೋ ಅಸುವಣ್ಣೋ ನಾಮ ನತ್ಥೀ’’ತಿ. ಇದಾನಿ ಕಿಂ ಕರಿಸ್ಸಾಮ, ಅಯ್ಯಾತಿ? ‘‘ಭದ್ದೇ, ಇಮಂ ಏತ್ತಕಂ ಸುವಣ್ಣಂ ಥೇನೇತ್ವಾ ಖಾದಿತುಂ ನಾಮ ನ ಸಕ್ಕಾ’’ತಿ ಭರಿಯಂ ತಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಠಪೇತ್ವಾ ಭತ್ತಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ಆಭತಂ ಪಾತಿಂ ಸುವಣ್ಣಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚಾಪೇಸಿ – ‘‘ಏಕೋ ಮನುಸ್ಸೋ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಠಿತೋ’’ತಿ. ರಾಜಾ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಕಹಂ ತೇ, ತಾತ, ಲದ್ಧ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ‘‘ದೇವ, ಮಯ್ಹಂ ಏಕಂ ಕಸಿತಟ್ಠಾನಂ ಸಬ್ಬಂ ಸುವಣ್ಣಮೇವ ಜಾತಂ, ಪಹಿಣಿತ್ವಾ ಆಹರಾಪೇಥಾ’’ತಿ ಆಹ. ತ್ವಂ ಕಿನ್ನಾಮೋಸೀತಿ? ಪುಣ್ಣೋ ನಾಮ ಅಹಂ, ದೇವಾತಿ. ಗಚ್ಛಥ, ಭಣೇ, ಸಕಟಾನಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ಪುಣ್ಣಸ್ಸ ಕಸಿತಟ್ಠಾನತೋ ಸುವಣ್ಣಮಾಹರಥಾತಿ.

ಸಕಟೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಗತರಾಜಪುರಿಸಾ ‘‘ರಞ್ಞೋ ಪುಞ್ಞ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಸುವಣ್ಣಪಿಣ್ಡೇ ಗಣ್ಹನ್ತಿ, ಗಹಿತಗಹಿತಮ್ಪಿ ಕಸಿತಲೇಡ್ಡುಯೇವ ಹೋತಿ. ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ಆರೋಚೇಸುಂ. ತೇನ ಹಿ ಭಣೇ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಪುಣ್ಣಸ್ಸ ಪುಞ್ಞ’’ನ್ತಿ ವತ್ವಾ ಗಣ್ಹಥಾತಿ. ಗಹಿತಗಹಿತಂ ಸುವಣ್ಣಮೇವ ಹೋತಿ. ತೇ ಸಬ್ಬಮ್ಪಿ ತಂ ಸುವಣ್ಣಂ ಆಹರಿತ್ವಾ ರಾಜಙ್ಗಣೇ ರಾಸಿಂ ಅಕಂಸು. ರಾಸಿ ಉಬ್ಬೇಧೇನ ತಾಲಪ್ಪಮಾಣೋ ಅಹೋಸಿ. ರಾಜಾ ವಾಣಿಜೇ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಕಸ್ಸ ಗೇಹೇ ಏತ್ತಕಂ ಸುವಣ್ಣಂ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ನತ್ಥಿ, ದೇವ, ಕಸ್ಸಚೀತಿ. ಏತ್ತಕಸ್ಸ ಪನ ಧನಸ್ಸ ಸಾಮಿನೋ ಕಿಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತೀತಿ? ಧನಸೇಟ್ಠಿಂ ನಾಮ ನಂ ಕಾತುಂ ವಟ್ಟತಿ, ದೇವಾತಿ? ತೇನ ಹಿ ಪುಣ್ಣಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ಧನಸೇಟ್ಠಿಂ ನಾಮ ಕರೋಥಾತಿ ಸಬ್ಬಂ ತಂ ಸುವಣ್ಣಂ ತಸ್ಸೇವ ದತ್ವಾ ತಂದಿವಸಂಯೇವಸ್ಸ ಸೇಟ್ಠಿಟ್ಠಾನಂ ಅದಾಸಿ. ಸೋ ಸೇಟ್ಠಿ ಮಙ್ಗಲಂ ಕರೋನ್ತೋ ಸತ್ತಾಹಂ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ಮಹಾದಾನಂ ಅದಾಸಿ. ಸತ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ದಸಬಲಸ್ಸ ಭತ್ತಾನುಮೋದನಾಯ ಪುಣ್ಣಸೇಟ್ಠಿಪಿ ಭರಿಯಾಪಿ ಧೀತಾಪಿ ಸಬ್ಬೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಹಿಂಸು.

ಅಪರಭಾಗೇ ರಾಜಗಹಸೇಟ್ಠಿ ‘‘ಪುಣ್ಣಸೇಟ್ಠಿನೋ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ದಾರಿಕಾ ಅತ್ಥೀ’’ತಿ ಸುತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಪುತ್ತಸ್ಸ ಕಾರಣಾ ತಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಸೋ ತಸ್ಸ ಸಾಸನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ನಾಹಂ ಧೀತರಂ ದಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಪಟಿಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಸುಮನಸೇಟ್ಠಿಪಿ ಪುನ ಪೇಸೇಸಿ – ‘‘ತ್ವಂ ಮಮ ಗೇಹಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ವಸಿತ್ವಾ ಇದಾನಿ ಏಕಪ್ಪಹಾರೇನೇವ ಇಸ್ಸರೋ ಹುತ್ವಾ ಮಯ್ಹಂ ದಾರಿಕಂ ನ ದೇಸೀ’’ತಿ. ತತೋ ಪುಣ್ಣಸೇಟ್ಠಿ ಆಹ – ‘‘ಇಮಂ ತಾವ ತುಮ್ಹಾಕಂ ಸೇಟ್ಠಿ ಸಭಾವಮೇವ ಕಥೇಸಿ, ಪುರಿಸೋ ನಾಮ ಸಬ್ಬಕಾಲೇ ಏವಂವಿಧೋಯೇವಾತಿ ನ ಸಲ್ಲಕ್ಖೇತಬ್ಬೋ. ಅಹಞ್ಹಿ ಇದಾನಿ ತಾದಿಸೇ ಪುರಿಸೇ ದಾಸೇ ಕತ್ವಾ ಗಹೇತುಂ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ತುಯ್ಹಂ ಪನ ಜಾತಿಂ ವಾ ಗೋತ್ತಂ ವಾ ನ ಕೋಪೇಮಿ. ಅಪಿಚ ಖೋ ಮಮ ಧೀತಾ ಸೋತಾಪನ್ನಾ ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ ದೇವಸಿಕಂ ಕಹಾಪಣಗ್ಘನಕೇಹಿ ಪುಪ್ಫೇಹಿ ಪೂಜಂ ಕರೋತಿ, ತಮಹಂ ತುಮ್ಹಾದಿಸಸ್ಸ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಸ್ಸ ಗೇಹಂ ನ ಪೇಸೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಏವಂ ಪುಣ್ಣಸೇಟ್ಠಿಸ್ಸ ಪಟಿಬಾಹಕಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ರಾಜಗಹಸೇಟ್ಠಿ ಪುನ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಸಿ – ‘‘ಪೋರಾಣಕಂ ವಿಸ್ಸಾಸಂ ಮಾ ಭಿನ್ದತು, ಅಹಂ ಮಯ್ಹಂ ಸುಣಿಸಾಯ ದೇವಸಿಕಂ ದ್ವಿನ್ನಂ ಕಹಾಪಣಾನಂ ಅನ್ಧನಕಾನಿ ಪುಪ್ಫಾನಿ ಸಜ್ಜಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಸೋ ‘‘ಸಾಧೂ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತ್ವಾ ಧೀತರಂ ತಸ್ಸ ಘರಂ ಪೇಸೇಸಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಸಾ ಪುಣ್ಣಸೇಟ್ಠಿನೋ ಧೀತಾ ಉತ್ತರಾ ಅತ್ತನೋ ಸಾಮಿಕಂ ಏವಮಾಹ – ‘‘ಅಹಂ ಅತ್ತನೋ ಕುಲಗೇಹೇ ಮಾಸಸ್ಸ ಅಟ್ಠ ದಿವಸಾನಿ ನಿಬದ್ಧಂ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಕರೋಮಿ, ಇದಾನಿಪಿ ತುಮ್ಹೇಸು ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ತೇಸು ಉಪೋಸಥಙ್ಗಾನಿ ಅಧಿಟ್ಠಹೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಸೋ ‘‘ನ ಸಕ್ಕಾ’’ತಿ ತಂ ನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ. ಸಾ ತಂ ಸಞ್ಞಾಪೇತುಂ ಅಸಕ್ಕೋನ್ತೀ ತುಣ್ಹೀ ಅಹೋಸಿ. ಪುನ ಅನ್ತೋವಸ್ಸೇ ‘‘ಉಪೋಸಥಿಕಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ತದಾಪಿ ಓಕಾಸಂ ಕಾರೇನ್ತೀ ನೇವ ಅಲತ್ಥ. ಸಾ ಅನ್ತೋವಸ್ಸೇ ಅಡ್ಢತಿಯೇಸು ಮಾಸೇಸು ಅತಿಕ್ಕನ್ತೇಸು ಅಡ್ಢಮಾಸೇ ಅವಸಿಟ್ಠೇ ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಸಾಸನಂ ಪೇಸೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಚಾರಕೇ ಪಕ್ಖಿತ್ತಾ ಏತ್ತಕೇ ಅದ್ಧಾನೇ ಏಕದಿವಸಮ್ಪಿ ಉಪೋಸಥಙ್ಗಾನಿ ಅಧಿಟ್ಠಾತುಂ ನ ಲಭಾಮಿ, ಪಞ್ಚದಸ ಮೇ ಕಹಾಪಣಸಹಸ್ಸಾನಿ ಪೇಸೇಥಾ’’ತಿ. ತೇ ಧೀತು ಸಾಸನಂ ಸುತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂಕಾರಣಾ’’ತಿ ಅಪುಚ್ಛಿತ್ವಾವ ಪಹಿಣಿಂಸು. ಉತ್ತರಾ ತೇ ಕಹಾಪಣೇ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂ ನಗರೇ ಸಿರಿಮಾ ನಾಮ ಗಣಿಕಾ ಅತ್ಥಿ, ತಂ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇತ್ವಾ ‘‘ಅಮ್ಮ ಸಿರಿಮೇ, ಅಹಂ ಇಮಂ ಅಡ್ಢಮಾಸಂ ಉಪೋಸಥಙ್ಗಾನಿ ಅಧಿಟ್ಠಹಿಸ್ಸಾಮಿ, ತ್ವಂ ಇಮಾನಿ ಪಞ್ಚದಸ ಕಹಾಪಣಸಹಸ್ಸಾನಿ ಗಹೇತ್ವಾ ಇಮಂ ಅಡ್ಢಮಾಸಂ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತಂ ಪರಿಚರಾಹೀ’’ತಿ. ಸಾ ‘‘ಸಾಧು, ಅಯ್ಯೇ’’ತಿ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ. ತತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೋ ‘‘ಅಹಂ ಸಿರಿಮಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಮೋದಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಉತ್ತರಾಯ ಅಡ್ಢಮಾಸಂ ಉಪೋಸಥಕಮ್ಮಂ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿ.

ಸಾ ತೇನ ಸಮ್ಪಟಿಚ್ಛಿತಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ದಿವಸೇ ದಿವಸೇ ಪಾತೋವ ದಾಸಿಗಣಪರಿವುತಾ ಸತ್ಥು ಸಹತ್ಥಾ ಖಾದನೀಯಭೋಜನೀಯಂ ಸಂವಿದಹಿತ್ವಾ ಸತ್ಥರಿ ಭತ್ತಕಿಚ್ಚಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ಗತೇ ಉಪೋಸಥಙ್ಗಾನಿ ಅಧಿಟ್ಠಾಯ ಪಾಸಾದವರಂ ಆರುಯ್ಹ ಅತ್ತನೋ ಸೀಲಾನಿ ಆವಜ್ಜಮಾನಾ ನಿಸೀದತಿ. ಏವಂ ಅಡ್ಢಮಾಸಂ ವೀತಿನಾಮೇತ್ವಾ ಉಪೋಸಥಂ ವಿಸ್ಸಜ್ಜನದಿವಸೇ ಪಾತೋವ ಯಾಗುಖಜ್ಜಕಾದೀನಿ ಸಂವಿದಹನ್ತೀ ವಿಚರತಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೋ ಸಿರಿಮಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಉಪರಿಪಾಸಾದವರಗತೋ ಜಾಲವಾತಪಾನಂ ವಿವರಿತ್ವಾ ಅನ್ತರವತ್ಥುಂ ಓಲೋಕೇನ್ತೋ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಉತ್ತರಾ, ವಾತಪಾನಚ್ಛಿದ್ದೇನ ಉದ್ಧಂ ಓಲೋಕೇಸಿ. ಸೇಟ್ಠಿಪುತ್ತೋ ಉತ್ತರಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ ‘‘ನೇರಯಿಕಜಾತಿಕಾ ವತಾಯಂ ಏವಂವಿಧಂ ನಾಮ ಸಮ್ಪತ್ತಿಂ ಪಹಾಯ ಉಕ್ಖಲಿಕಮಸಿಮಕ್ಖಿತಾ ಹುತ್ವಾ ನಿಕ್ಕಾರಣಾ ದಾಸೀನಂ ಅನ್ತರೇ ವಿಚರತೀ’’ತಿ ಸಿತಂ ಅಕಾಸಿ. ಉತ್ತರಾ, ತಸ್ಸ ಪಮಾದಭಾವಂ ಞತ್ವಾ ‘‘ಅಯಂ ಬಾಲೋ ನಾಮ ಅತ್ತನೋ ಸಮ್ಪತ್ತಿ ಸಬ್ಬಕಾಲಂ ಥಾವರಾತಿ ಸಞ್ಞೀ ಭವಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಯಮ್ಪಿ ಸಿತಂ ಅಕಾಸಿ. ತತೋ ಸಿರಿಮಾ ‘‘ಅಯಂ ಚೇಟಿಕಾ ಮಯಿ ಠಿತಾಯ ಏವಂ ಮಮ ಸಾಮಿಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಿತಂ ಕರೋತೀ’’ತಿ ಕುಪಿತಾ ವೇಗೇನ ಓತರಿ. ಉತ್ತರಾ, ತಸ್ಸಾ ಆಗಮನಾಕಪ್ಪೇನೇವ ‘‘ಅಯಂ ಬಾಲಾ ಅಡ್ಢಮಾಸಮತ್ತಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಗೇಹೇ ವಸಿತ್ವಾ ಮಯ್ಹಮೇವೇತಂ ಗೇಹನ್ತಿಸಞ್ಞೀ ಜಾತಾ’’ತಿ ಞತ್ವಾ ತಙ್ಖಣಞ್ಞೇವ ಮೇತ್ತಾಝಾನಂ ಸಮಾಪಜ್ಜಿತ್ವಾ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಸಿರಿಮಾಪಿ ದಾಸೀನಂ ಅನ್ತರೇನ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಉಳುಙ್ಕಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಪೂವಪಚನಟ್ಠಾನೇ ಪಕ್ಕುಥಿತತೇಲಸ್ಸ ಪೂರೇತ್ವಾ ಉತ್ತರಾಯ ಮತ್ಥಕೇ ಆಸಿಞ್ಚಿ, ಮೇತ್ತಾಝಾನಸ್ಸ ವಿಪ್ಫಾರೇನ ಉತ್ತರಾಯ ಮತ್ಥಕೇ ಆಸಿತ್ತಂ ಪಕ್ಕುಥಿತತೇಲಂ ಪದುಮಪತ್ತೇ ಆಸಿತ್ತಉದಕಂ ವಿಯ ವಿನಿವತ್ತಿತ್ವಾ ಗತಂ.

ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸಿರಿಮಾಯ ಸಮೀಪೇ ಠಿತಾ ದಾಸಿಯೋ ತಂ ಓಲೋಕೇತ್ವಾ, ‘‘ಭೋ ಜೇ, ತ್ವಂ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಯ್ಯಾಯ ಹತ್ಥತೋ ಮೂಲಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಆಗತಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಗೇಹೇ ವಸಮಾನಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಯ್ಯಾಯ ಸದಿಸಾ ಭವಿತುಂ ವಾಯಮಸೀ’’ತಿ ಸಮ್ಮುಖಟ್ಠಾನೇ ತಂ ಪರಿಭಾಸಿಂಸು. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಸಿರಿಮಾ ಅತ್ತನೋ ಆಗನ್ತುಕಭಾವಂ ಅಞ್ಞಾಸಿ. ಸಾ ತತೋವ ಗನ್ತ್ವಾ ಉತ್ತರಾಯ ಪಾದೇಸು ಪತಿತ್ವಾ, ‘‘ಅಯ್ಯೇ, ಅನುಪಧಾರೇತ್ವಾ ಮೇ ಕತಂ, ಖಮಥ ಮಯ್ಹ’’ನ್ತಿ ಆಹ. ಅಮ್ಮ ಸಿರಿಮೇ, ನಾಹಂ ತವ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಠಾನೇ ಖಮಿಸ್ಸಾಮಿ, ಅಹಂ ಸಪಿತಿಕಾ ಧೀತಾ, ದಸಬಲೇ ಖಮನ್ತೇಯೇವ ಖಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ.

ಸತ್ಥಾಪಿ ಖೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವಾರೋ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಉತ್ತರಾಯ ನಿವೇಸನೇ ಪಞ್ಞತ್ತಾಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಸಿರಿಮಾ ಗನ್ತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಪಾದೇಸು ಪತಿತ್ವಾ, ‘‘ಭನ್ತೇ, ಮಯಾ ಅಯ್ಯಾಯ ಉತ್ತರಾಯ ಅನ್ತರೇ ಏಕೋ ದೋಸೋ ಕತೋ, ತುಮ್ಹೇಸು ಖಮನ್ತೇಸು ಖಮಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ವದತಿ, ಖಮಥ ಮಯ್ಹಂ ಭಗವಾ’’ತಿ. ಖಮಾಮಿ ತೇ ಸಿರಿಮೇತಿ. ಸಾ ತಸ್ಮಿಂ ಕಾಲೇ ಗನ್ತ್ವಾ ಉತ್ತರಂ ಖಮಾಪೇಸಿ. ತಂದಿವಸಞ್ಚ ಸಿರಿಮಾ ದಸಬಲಸ್ಸ ಭತ್ತಾನುಮೋದನಂ ಸುತ್ವಾ –

‘‘ಅಕ್ಕೋಧೇನ ಜಿನೇ ಕೋಧಂ, ಅಸಾಧುಂ ಸಾಧುನಾ ಜಿನೇ;

ಜಿನೇ ಕದರಿಯಂ ದಾನೇನ, ಸಚ್ಚೇನಾಲಿಕವಾದಿನ’’ನ್ತಿ. (ಧ. ಪ. ೨೨೩) –

ಗಾಥಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ದಸಬಲಂ ನಿಮನ್ತೇತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಮಹಾದಾನಂ ಅದಾಸಿ. ಏವಮೇತಂ ವತ್ಥು ಸಮುಟ್ಠಿತಂ. ಅಪರಭಾಗೇ ಪನ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಉಪಾಸಿಕಾಯೋ ಠಾನನ್ತರೇಸು ಠಪೇನ್ತೋ ಉತ್ತರಂ ನನ್ದಮಾತರಂ ಝಾಯೀನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸೀತಿ.

ಸುಪ್ಪವಾಸಾವತ್ಥು

೨೬೩. ಛಟ್ಠೇ ಪಣೀತದಾಯಿಕಾನನ್ತಿ ಪಣೀತರಸದಾಯಿಕಾನಂ ಉಪಾಸಿಕಾನಂ, ಸುಪ್ಪವಾಸಾ ಕೋಲಿಯಧೀತಾ, ಅಗ್ಗಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಾ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಹಂಸವತಿಯಂ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುಣನ್ತೀ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಪಣೀತದಾಯಿಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಧಿಕಾರಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ಸಾ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕೋಲಿಯನಗರೇ ಖತ್ತಿಯಕುಲೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಸುಪ್ಪವಾಸಾತಿಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಸಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ಏಕಸ್ಸ ಸಕ್ಯಕುಮಾರಸ್ಸ ಗೇಹಂ ಗತಾ, ಪಠಮದಸ್ಸನೇಯೇವ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ. ಸಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಸೀವಲಿಂ ನಾಮ ದಾರಕಂ ವಿಜಾಯಿ. ತಸ್ಸ ವತ್ಥು ಹೇಟ್ಠಾ ವಿತ್ಥಾರಿತಮೇವ.

ಸಾ ಏಕಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಸ್ಸ ನಾನಗ್ಗರಸಪಣೀತಭೋಜನಂ ಅದಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ಅನುಮೋದನಂ ಕರೋನ್ತೋ ಸುಪ್ಪವಾಸಾಯ ಇಮಂ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇಸಿ ‘‘ಭೋಜನಂ ಸುಪ್ಪವಾಸೇ ದೇನ್ತೀ ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಾನಂ ಪಞ್ಚ ಠಾನಾನಿ ದೇತಿ. ಆಯುಂ ದೇತಿ, ವಣ್ಣಂ ದೇತಿ, ಸುಖಂ ದೇತಿ, ಬಲಂ ದೇತಿ, ಪಟಿಭಾನಂ ದೇತಿ. ಆಯುಂ ಖೋ ಪನ ದತ್ವಾ ಆಯುಸ್ಸ ಭಾಗಿನೀ ಹೋತಿ ದಿಬ್ಬಸ್ಸ ವಾ ಮಾನುಸಸ್ಸ ವಾ…ಪೇ… ಪಟಿಭಾನಂ ದತ್ವಾ ಪಟಿಭಾನಸ್ಸ ಭಾಗಿನೀ ಹೋತಿ ದಿಬ್ಬಸ್ಸ ವಾ ಮಾನುಸಸ್ಸ ವಾ’’ತಿ. ಏವಮೇತಂ ವತ್ಥು ಸಮುಟ್ಠಿತಂ. ಅಥ ಅಪರಭಾಗೇ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಉಪಾಸಿಕಾಯೋ ಠಾನನ್ತರೇಸು ಠಪೇನ್ತೋ ಸುಪ್ಪವಾಸಂ ಕೋಲಿಯಧೀತರಂ ಪಣೀತದಾಯಿಕಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸೀತಿ.

ಸುಪ್ಪಿಯಾವತ್ಥು

೨೬೪. ಸತ್ತಮೇ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕೀನನ್ತಿ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕೀನಂ ಉಪಾಸಿಕಾನಂ, ಸುಪ್ಪಿಯಾ ಉಪಾಸಿಕಾ, ಅಗ್ಗಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಅಯಂ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಹಂಸವತಿಯಂ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಅಪರಭಾಗೇ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಸುಣನ್ತೀ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕೀನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಧಿಕಾರಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ಸಾ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಸುಪ್ಪಿಯಾತಿಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು. ಅಪರಭಾಗೇ ಸತ್ಥಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವಾರೋ ಬಾರಾಣಸಿಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪಠಮದಸ್ಸನೇಯೇವ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ.

ಅಥೇಕದಿವಸಂ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನತ್ಥಾಯ ವಿಹಾರಂ ಗತಾ. ವಿಹಾರಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನಾ ಏಕಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಗಿಲಾನಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪಟಿಸನ್ಥಾರಂ ಕತ್ವಾ ‘‘ಅಯ್ಯಸ್ಸ ಕಿಂ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ರಸಂ ಲದ್ಧುಂ ವಟ್ಟತಿ, ಉಪಾಸಿಕೇತಿ. ‘‘ಹೋತು, ಭನ್ತೇ, ಅಹಂ ಪಹಿಣಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ ಥೇರಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಅನ್ತೋನಗರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಪವತ್ತಮಂಸತ್ಥಾಯ ದಾಸಿಂ ಅನ್ತರಾಪಣಂ ಪೇಸೇಸಿ. ಸಾ ಸಕಲನಗರೇ ಪವತ್ತಮಂಸಂ ಅಲಭಿತ್ವಾ ಅಲದ್ಧಭಾವಂ ಕಥೇಸಿ. ಉಪಾಸಿಕಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಹಂ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ರಸಂ ಪಹಿಣಿಸ್ಸಾಮೀತಿ ವತ್ವಾ ಸಚೇ ನ ಪೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ, ಅಯ್ಯೋ ಅಞ್ಞತೋಪಿ ಅಲಭನ್ತೋ ಕಿಲಮಿಸ್ಸತಿ, ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ಕತ್ವಾ ಪೇಸೇತುಂ ವಟ್ಟತೀ’’ತಿ ಗಬ್ಭಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ಊರುಮಂಸಂ ಛಿನ್ದಿತ್ವಾ ದಾಸಿಯಾ ಅದಾಸಿ ‘‘ಇದಂ ಮಂಸಂ ಗಹೇತ್ವಾ ಸಮ್ಭಾರೇಹಿ ಯೋಜೇತ್ವಾ ರಸಂ ಕತ್ವಾ ವಿಹಾರಂ ನೇತ್ವಾ ಅಯ್ಯಸ್ಸ ದೇಹಿ. ಸೋ ಚೇ ಮಂ ಪುಚ್ಛತಿ, ಗಿಲಾನಾತಿ ವದೇಹೀ’’ತಿ. ಸಾ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ.

ಸತ್ಥಾ ತಂ ಕಾರಣಂ ಞತ್ವಾ ಪುನದಿವಸೇ ಭಿಕ್ಖಾಚಾರವೇಲಾಯ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಪರಿವುತೋ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ಗೇಹಂ ಅಗಮಾಸಿ. ಸಾ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಆಗತಭಾವಂ ಸುತ್ವಾ ಸಾಮಿಕಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಅಯ್ಯಪುತ್ತ, ಅಹಂ ಸತ್ಥು ಸನ್ತಿಕಂ ಗನ್ತುಂ ನ ಸಕ್ಕೋಮಿ, ಗಚ್ಛ ತ್ವಂ ಸತ್ಥಾರಂ ಅನ್ತೋಗೇಹಂ ಪವೇಸೇತ್ವಾ ನಿಸೀದಾಪೇಹೀ’’ತಿ. ಸೋ ತಥಾ ಅಕಾಸಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಕಹಂ ಸುಪ್ಪಿಯಾ’’ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಗಿಲಾನಾ, ಭನ್ತೇತಿ. ಪಕ್ಕೋಸಥ, ನನ್ತಿ. ಅಥ ತೇ ಗನ್ತ್ವಾ ‘‘ಸತ್ಥಾ ತಂ ಪಕ್ಕೋಸತೀ’’ತಿ ಆಹಂಸು. ಸಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಬ್ಬಲೋಕಸ್ಸ ಹಿತಾನುಕಮ್ಪಕೋ ಸತ್ಥಾ ನ ಇಮಂ ಕಾರಣಂ ಅದಿಸ್ವಾ ಪಕ್ಕೋಸಾಪೇಸ್ಸತೀ’’ತಿ ಸಹಸಾ ಮಞ್ಚಮ್ಹಾ ವುಟ್ಠಾಸಿ. ಅಥಸ್ಸಾ ಬುದ್ಧಾನುಭಾವೇನ ತಂಖಣಂಯೇವ ವಣೋ ರುಹಿತ್ವಾ ಸುಚ್ಛವಿ ಅಹೋಸಿ ಸೇಸಟ್ಠಾನತೋ ಅತಿರೇಕತರಂ ವಿಪ್ಪಸನ್ನವಣ್ಣೋ. ತಸ್ಮಿಂ ಖಣೇ ಉಪಾಸಿಕಾ ಸಿತಂ ಕತ್ವಾ ದಸಬಲಂ ಪಞ್ಚಪತಿಟ್ಠಿತೇನ ವನ್ದಿತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಸತ್ಥಾ ‘‘ಇಮಿಸ್ಸಾ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ಕಿಂ ಅಫಾಸುಕ’’ನ್ತಿ ಪುಚ್ಛಿ. ಸಾ ಅತ್ತನಾ ಕತಕಾರಣಂ ಸಬ್ಬಂ ಕಥೇಸಿ. ಸತ್ಥಾ ಕತಭತ್ತಕಿಚ್ಚೋ ವಿಹಾರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಸನ್ನಿಪಾತಾಪೇತ್ವಾ ತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ವಿಗರಹಿತ್ವಾ ಸಿಕ್ಖಾಪದಂ (ಮಹಾವ. ೨೮೦) ಪಞ್ಞಪೇಸಿ. ಏವಮೇತಂ ವತ್ಥು ಸಮುಟ್ಠಿತಂ. ಅಪರಭಾಗೇ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ನಿಸಿನ್ನೋ ಉಪಾಸಿಕಾಯೋ ಠಾನನ್ತರೇಸು ಠಪೇನ್ತೋ ಸುಪ್ಪಿಯಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಗಿಲಾನುಪಟ್ಠಾಕೀನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸೀತಿ.

ಕಾತಿಯಾನೀವತ್ಥು

೨೬೫. ಅಟ್ಠಮೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸನ್ನಾನನ್ತಿ ಅಧಿಗತೇನ ಅಚಲಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾನಂ ಉಪಾಸಿಕಾನಂ, ಕಾತಿಯಾನೀ, ಅಗ್ಗಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಾ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಹಂಸವತಿಯಂ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಧಿಕಾರಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ಸಾ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ಕುರರಘರನಗರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಕಾತಿಯಾನೀತಿಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು.

ಸಾ ಅಪರಭಾಗೇ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ಕುರರಘರಿಕಾಯ, ಕಾಳಿಯಾ ಸಹಾಯಿಕಾ, ದಳ್ಹಮಿತ್ತಾ ಅಹೋಸಿ. ಯದಾ ಪನ ಕುಟಿಕಣ್ಣಸೋಣತ್ಥೇರೋ ‘‘ದಸಬಲಸ್ಸ ಕಥಿತನಿಯಾಮೇನ ಮಯ್ಹಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮಂ ಕಥೇಹೀ’’ತಿ ಮಾತರಾ ಯಾಚಿತೋ ರತ್ತಿಭಾಗೇ ಅನ್ತೋನಗರೇ ಅಲಙ್ಕತಧಮ್ಮಾಸನೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಮಾತರಂ ಕಾಯಸಕ್ಖಿಂ ಕತ್ವಾ ಧಮ್ಮದೇಸನಂ ಆರಭಿ, ತದಾ ಅಯಂ ಕಾತಿಯಾನೀ ಉಪಾಸಿಕಾ ಕಾಳಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೀ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಪಞ್ಚಮತ್ತಾನಿ ಚೋರಸತಾನಿ ಅನ್ತೋನಗರೇ ದಿವಾ ಕತಸಞ್ಞಾಯ ಕೋಟಿತೋ ಪಟ್ಠಾಯ ಉಮ್ಮಙ್ಗಂ ಖನಿತ್ವಾ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಕಾತಿಯಾನಿಯಾ ಘರಂ ಸಮ್ಪಾಪುಣಿಂಸು. ತೇಸಂ ಚೋರಜೇಟ್ಠಕೋ ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಅಪವಿಸಿತ್ವಾ ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ ಅಯಂ ಪರಿಸಾ ಸನ್ನಿಪತಿತಾ’’ತಿ ವೀಮಂಸನತ್ಥಾಯ ಸೋಣತ್ಥೇರಸ್ಸ ಧಮ್ಮಕಥನಟ್ಠಾನಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ತಿಟ್ಠಮಾನೋ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಕಾತಿಯಾನಿಯಾ ಪಿಟ್ಠಿಪಸ್ಸೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ, ಕಾತಿಯಾನೀ, ದಾಸಿಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಗಚ್ಛ ಜೇ, ಗೇಹಂ ಪವಿಸಿತ್ವಾ ದೀಪತೇಲಂ ಆಹರ, ಮಯಂ ದೀಪೇ ಜಾಲೇತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸೋಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ಸಾ ಘರಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಮ್ಮಙ್ಗೇ ಚೋರೇ ದಿಸ್ವಾ ದೀಪತೇಲಂ ಅಗಣ್ಹಿತ್ವಾವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಅತ್ತನೋ ಅಯ್ಯಾಯ ಆರೋಚೇಸಿ – ‘‘ಅಯ್ಯೇ, ಗೇಹೇ ಚೋರಾ ಉಮ್ಮಙ್ಗಂ ಖನನ್ತೀ’’ತಿ. ತಂ ಸುತ್ವಾ ಚೋರಜೇಟ್ಠಕೋ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಸಚಾಯಂ ಇಮಿಸ್ಸಾ ಕಥಂ ಗಣ್ಹಿತ್ವಾ ಗೇಹಂ ಗಮಿಸ್ಸತಿ, ಏತ್ಥೇವ ನಂ ಅಸಿನಾ ದ್ವೇಧಾ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸಾಮಿ. ಸಚೇ ಪನ ಗಹಿತನಿಮಿತ್ತೇನೇವ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಿಸ್ಸತಿ, ಚೋರೇಹಿ ಗಹಿತಭಣ್ಡಕಮ್ಪಿ ಪುನ ದಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಕಾತಿಯಾನೀಪಿ ಖೋ ದಾಸಿಯಾ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ, ‘‘ಅಮ್ಮ, ಮಾ ಸದ್ದಂ ಕರಿ, ಚೋರಾ ನಾಮ ಹರನ್ತಾ ಅತ್ತನಾ ದಿಟ್ಠಮೇವ ಹರಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಹಂ ಪನ ಅಜ್ಜ ದುಲ್ಲಭಸ್ಸವನಂ ಸುಣಾಮಿ, ಮಾ ಧಮ್ಮಸ್ಸ ಅನ್ತರಾಯಂ ಕರೋಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಚೋರಜೇಟ್ಠಕೋ ತಸ್ಸಾ ವಚನಂ ಸುತ್ವಾ ಚಿನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಇಮಿನಾ ಅಜ್ಝಾಸಯೇನ ಠಿತಾಯ ನಾಮ ಗೇಹೇ ಭಣ್ಡಂ ಹರನ್ತೇಹಿ ಅಮ್ಹೇಹಿ ಮಹಾಪಥವೀ ಪವಿಸಿತಬ್ಬಾ ಭವೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಸೋ ತಾವದೇವ ಗನ್ತ್ವಾ ಚೋರೇಹಿ ಗಹಿತಭಣ್ಡಂ ಛಡ್ಡಾಪೇತ್ವಾ ಚೋರೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣನ್ತೋ ಪರಿಸಪರಿಯನ್ತೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಕಾತಿಯಾನೀಪಿ ಉಪಾಸಿಕಾ ಥೇರಸ್ಸ ದೇಸನಾಪರಿಯೋಸಾನೇ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ.

ಅಥ ಅರುಣೇ ಉಗ್ಗತೇ ಚೋರಜೇಟ್ಠಕೋ ಗನ್ತ್ವಾ ಉಪಾಸಿಕಾಯ ಪಾದೇಸು ಪತಿತ್ವಾ, ‘‘ಅಯ್ಯೇ, ಸಬ್ಬೇಸಂಯೇವ ನೋ ಖಮಾಹೀ’’ತಿ ಆಹ. ಕಿಂ ಪನ ತುಮ್ಹೇಹಿ ಮಯ್ಹಂ ಕತನ್ತಿ? ಸೋ ಸಬ್ಬಂ ಅತ್ತನಾ ಕತದೋಸಂ ಆರೋಚೇಸಿ. ತೇನ ಹಿ, ತಾತಾ, ಖಮಾಮಿ ತುಮ್ಹಾಕನ್ತಿ. ಅಯ್ಯೇ, ಅಮ್ಹಾಕಂ ಏವಂ ಖಮಿತಂ ನಾಮ ನ ಹೋತಿ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಪನ ಪುತ್ತತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಸಬ್ಬೇಸಂಯೇವ ನೋ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ ದಾಪೇಹೀತಿ. ಸಾ ಸಬ್ಬೇಪಿ ತೇ ಗಹೇತ್ವಾ ಕುಟಿಕಣ್ಣಸೋಣತ್ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಾಜೇಸಿ. ತೇಪಿ ಖೋ ಚೋರಾ ಥೇರಸ್ಸ ಸನ್ತಿಕೇ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಸಬ್ಬೇವ ಅರಹತ್ತಂ ಪಾಪುಣಿಂಸು. ಏವಮೇತಂ ವತ್ಥು ಸಮುಟ್ಠಿತಂ. ಅಪರಭಾಗೇ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ವಿಹರನ್ತೋ ಉಪಾಸಿಕಾಯೋ ಠಾನನ್ತರೇಸು ಠಪೇನ್ತೋ ಕಾತಿಯಾನಿಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸೀತಿ.

ನಕುಲಮಾತಾವತ್ಥು

೨೬೬. ನವಮೇ ವಿಸ್ಸಾಸಿಕಾನನ್ತಿ ವಿಸ್ಸಾಸಕಥಂ ಕಥೇನ್ತೀನಂ ಉಪಾಸಿಕಾನಂ, ನಕುಲಮಾತಾ ಗಹಪತಾನೀ, ಅಗ್ಗಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಯಂ ಪನೇತ್ಥ ವತ್ತಬ್ಬಂ, ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಹೇಟ್ಠಾ ಉಪಾಸಕಪಾಳಿಯಂ ವುತ್ತಮೇವ. ಕೇವಲಂ ಇಧ ನಕುಲಮಾತರಂ ಧುರಂ ಕತ್ವಾ ವೇದಿತಬ್ಬನ್ತಿ.

ಕಾಳೀಕುರರಘರಿಕಾವತ್ಥು

೨೬೭. ದಸಮೇ ಅನುಸ್ಸವಪ್ಪಸನ್ನಾನನ್ತಿ ಅನುಸ್ಸವೇನೇವ ಉಪ್ಪನ್ನೇನ ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತಾನಂ ಉಪಾಸಿಕಾನಂ ಅನ್ತರೇ, ಕಾಳೀ ಉಪಾಸಿಕಾ, ಕುರರಘರಿಕಾ ಅಗ್ಗಾತಿ ದಸ್ಸೇತಿ. ಸಾ ಕಿರ ಪದುಮುತ್ತರಬುದ್ಧಕಾಲೇ ಹಂಸವತಿಯಂ ಕುರರಘರನಗರೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಾ ಸತ್ಥು ಧಮ್ಮಕಥಂ ಸುಣನ್ತೀ ಸತ್ಥಾರಂ ಏಕಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಅನುಸ್ಸವಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇನ್ತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಧಿಕಾರಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾ ತಂ ಠಾನನ್ತರಂ ಪತ್ಥೇಸಿ. ಸಾ ಕಪ್ಪಸತಸಹಸ್ಸಂ ದೇವಮನುಸ್ಸೇಸು ಸಂಸರಿತ್ವಾ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಬುದ್ಧುಪ್ಪಾದೇ ರಾಜಗಹನಗರೇ ಕುಲಗೇಹೇ ನಿಬ್ಬತ್ತಿ, ಕಾಳೀತಿಸ್ಸಾ ನಾಮಂ ಅಕಂಸು.

ಸಾ ವಯಪ್ಪತ್ತಾ ಕುರರಘರನಗರೇ ಕುಲಗೇಹಂ ಗತಾ. ಅಥಸ್ಸಾ ಸಂವಾಸೇನ ಗಬ್ಭೋ ಪತಿಟ್ಠಹಿ. ಸಾ ಪರಿಪುಣ್ಣಗಬ್ಭಾ ‘‘ಪರೇಸಂ ಗೇಹೇ ಗಬ್ಭವುಟ್ಠಾನಂ ನಾಮ ಅಪ್ಪತಿರೂಪ’’ನ್ತಿ ಅತ್ತನೋ ಕುಲನಗರಮೇವ ಆಗನ್ತ್ವಾ ರತ್ತಿಭಾಗಸಮನನ್ತರೇ ಅತ್ತನೋ ಪಾಸಾದಸ್ಸ ಉಪರಿ ಆಕಾಸೇ ಠಿತಾನಂ ಸಾತಾಗಿರಹೇಮವತಾನಂ ರತನತ್ತಯಸ್ಸ ವಣ್ಣಂ ಕಥೇನ್ತಾನಂ ಕಥಂ ಸುತ್ವಾ ಅನುಸ್ಸವಿಕಪ್ಪಸಾದಂ ಉಪ್ಪಾದೇತ್ವಾ ಸತ್ಥು ಅದಸ್ಸನೇನೇವ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲೇ ಪತಿಟ್ಠಾಸಿ, ಅಪರಭಾಗೇ ಪನಸ್ಸಾ ಗಬ್ಭವುಟ್ಠಾನಂ ಅಹೋಸೀತಿ ಸಬ್ಬಂ ವತ್ಥು ಹೇಟ್ಠಾ ವಿತ್ಥಾರಿತಮೇವ. ಅಪರಭಾಗೇ ಪನ ಸತ್ಥಾ ಜೇತವನೇ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ನಿಸೀದಿತ್ವಾ ಉಪಾಸಿಕಾಯೋ ಠಾನನ್ತರೇಸು ಠಪೇನ್ತೋ ಇಮಂ ಉಪಾಸಿಕಂ ಅನುಸ್ಸವಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ಅಗ್ಗಟ್ಠಾನೇ ಠಪೇಸೀತಿ.

ದಸಸುತ್ತಪರಿಮಾಣಾಯ ಉಪಾಸಿಕಾಪಾಳಿಯಾ ವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಏತ್ತಾವತಾ ಚ ಮನೋರಥಪೂರಣಿಯಾ

ಅಙ್ಗುತ್ತರನಿಕಾಯ-ಅಟ್ಠಕಥಾಯ

ಸಬ್ಬಾಪಿ ಏತದಗ್ಗಪಾಳಿವಣ್ಣನಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.