೭. ಸಮ್ಪಯುತ್ತಚತುಕ್ಕಂ

ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ, ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಙ್ಖಾರಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ, ನಾಮಪಚ್ಚಯಾ ಛಟ್ಠಾಯತನಂ ನಾಮಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ, ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ ಛಟ್ಠಾಯತನಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ, ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ ಫಸ್ಸಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ತಣ್ಹಾ ವೇದನಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ತಣ್ಹಾಪಚ್ಚಯಾ ಉಪಾದಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ; ಉಪಾದಾನಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ, ಭವಪಚ್ಚಯಾ ಜಾತಿ, ಜಾತಿಪಚ್ಚಯಾ ಜರಾಮರಣಂ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತಿ.

೨೬೫. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅವಿಜ್ಜಾ? ಯಂ ಅಞ್ಞಾಣಂ ಅದಸ್ಸನಂ…ಪೇ… ಅವಿಜ್ಜಾಲಙ್ಗೀ ಮೋಹೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ? ಯಾ ಚೇತನಾ ಸಞ್ಚೇತನಾ ಸಞ್ಚೇತಯಿತತ್ತಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಙ್ಖಾರಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ? ಯಂ ಚಿತ್ತಂ ಮನೋ ಮಾನಸಂ…ಪೇ… ತಜ್ಜಾಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಙ್ಖಾರಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ? ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಂ ನಾಮಪಚ್ಚಯಾ ಛಟ್ಠಾಯತನಂ ನಾಮಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ? ಯಂ ಚಿತ್ತಂ ಮನೋ ಮಾನಸಂ…ಪೇ… ತಜ್ಜಾಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ನಾಮಪಚ್ಚಯಾ ಛಟ್ಠಾಯತನಂ ನಾಮಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ ಛಟ್ಠಾಯತನಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ? ಯೋ ಫಸ್ಸೋ ಫುಸನಾ ಸಮ್ಫುಸನಾ ಸಮ್ಫುಸಿತತ್ತಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ ಛಟ್ಠಾಯತನಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ ಫಸ್ಸಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ? ಯಂ ಚೇತಸಿಕಂ ಸಾತಂ ಚೇತಸಿಕಂ ಸುಖಂ ಚೇತೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಸಾತಂ ಸುಖಂ ವೇದಯಿತಂ ಚೇತೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಾತಾ ಸುಖಾ ವೇದನಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ ಫಸ್ಸಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ತಣ್ಹಾ ವೇದನಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ? ಯೋ ರಾಗೋ ಸಾರಾಗೋ…ಪೇ… ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಸಾರಾಗೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ತಣ್ಹಾ ವೇದನಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಂ ತಣ್ಹಾಪಚ್ಚಯಾ ಉಪಾದಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ? ಯಾ ದಿಟ್ಠಿ ದಿಟ್ಠಿಗತಂ…ಪೇ… ತಿತ್ಥಾಯತನಂ ವಿಪರಿಯಾಸಗ್ಗಾಹೋ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ತಣ್ಹಾಪಚ್ಚಯಾ ಉಪಾದಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ’’ …ಪೇ… ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

೨೬೬. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ, ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಙ್ಖಾರಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ, ನಾಮಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ ನಾಮಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ, ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ ಫಸ್ಸಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ತಣ್ಹಾ ವೇದನಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ತಣ್ಹಾಪಚ್ಚಯಾ ಉಪಾದಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ; ಉಪಾದಾನಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ, ಭವಪಚ್ಚಯಾ ಜಾತಿ, ಜಾತಿಪಚ್ಚಯಾ ಜರಾಮರಣಂ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತಿ.

೨೬೭. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅವಿಜ್ಜಾ? ಯಂ ಅಞ್ಞಾಣಂ ಅದಸ್ಸನಂ…ಪೇ… ಅವಿಜ್ಜಾಲಙ್ಗೀ ಮೋಹೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾ’’.

ನಾಮಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ ನಾಮಸಮ್ಪಯುತ್ತೋತಿ. ತತ್ಥ ಕತಮಂ ನಾಮಂ? ಠಪೇತ್ವಾ ಫಸ್ಸಂ, ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ನಾಮಂ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ನಾಮಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ ನಾಮಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ? ಯೋ ಫಸ್ಸೋ ಫುಸನಾ ಸಮ್ಫುಸನಾ ಸಮ್ಫುಸಿತತ್ತಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ನಾಮಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ ನಾಮಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ’’…ಪೇ… ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

೨೬೮. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ, ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಙ್ಖಾರಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮರೂಪಂ ವಿಞ್ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ನಾಮಂ, ನಾಮರೂಪಪಚ್ಚಯಾ ಛಟ್ಠಾಯತನಂ ನಾಮಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ, ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ ಛಟ್ಠಾಯತನಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ, ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ ಫಸ್ಸಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ತಣ್ಹಾ ವೇದನಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ತಣ್ಹಾಪಚ್ಚಯಾ ಉಪಾದಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ; ಉಪಾದಾನಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ, ಭವಪಚ್ಚಯಾ ಜಾತಿ, ಜಾತಿಪಚ್ಚಯಾ ಜರಾಮರಣಂ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತಿ.

೨೬೯. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅವಿಜ್ಜಾ? ಯಂ ಅಞ್ಞಾಣಂ ಅದಸ್ಸನಂ…ಪೇ… ಅವಿಜ್ಜಾಲಙ್ಗೀ ಮೋಹೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಙ್ಖಾರಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ? ಯಂ ಚಿತ್ತಂ ಮನೋ ಮಾನಸಂ …ಪೇ… ತಜ್ಜಾಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಙ್ಖಾರಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಂ ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮರೂಪಂ ವಿಞ್ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ನಾಮಂ? ಅತ್ಥಿ ನಾಮಂ, ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ. ತತ್ಥ ಕತಮಂ ನಾಮಂ? ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ನಾಮಂ’’. ತತ್ಥ ಕತಮಂ ರೂಪಂ? ಚಕ್ಖಾಯತನಸ್ಸ ಉಪಚಯೋ, ಸೋತಾಯತನಸ್ಸ ಉಪಚಯೋ, ಘಾನಾಯತನಸ್ಸ ಉಪಚಯೋ, ಜಿವ್ಹಾಯತನಸ್ಸ ಉಪಚಯೋ, ಕಾಯಾಯತನಸ್ಸ ಉಪಚಯೋ, ಯಂ ವಾ ಪನಞ್ಞಮ್ಪಿ ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಚಿತ್ತಜಂ ಚಿತ್ತಹೇತುಕಂ ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಂ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ರೂಪಂ’’. ಇತಿ ಇದಞ್ಚ ನಾಮಂ, ಇದಞ್ಚ ರೂಪಂ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮರೂಪಂ ವಿಞ್ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ನಾಮಂ’’.

ನಾಮರೂಪಪಚ್ಚಯಾ ಛಟ್ಠಾಯತನಂ ನಾಮಸಮ್ಪಯುತ್ತನ್ತಿ. ಅತ್ಥಿ ನಾಮಂ, ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ. ತತ್ಥ ಕತಮಂ ನಾಮಂ? ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ನಾಮಂ’’. ತತ್ಥ ಕತಮಂ ರೂಪಂ? ಯಂ ರೂಪಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು ವತ್ತತಿ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ರೂಪಂ’’. ಇತಿ ಇದಞ್ಚ ನಾಮಂ, ಇದಞ್ಚ ರೂಪಂ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ನಾಮರೂಪಂ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಂ ನಾಮರೂಪಪಚ್ಚಯಾ ಛಟ್ಠಾಯತನಂ ನಾಮಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ? ಯಂ ಚಿತ್ತಂ ಮನೋ ಮಾನಸಂ…ಪೇ… ತಜ್ಜಾಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ನಾಮರೂಪಪಚ್ಚಯಾ ಛಟ್ಠಾಯತನಂ ನಾಮಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ ಛಟ್ಠಾಯತನಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ? ಯೋ ಫಸ್ಸೋ ಫುಸನಾ ಸಮ್ಫುಸನಾ ಸಮ್ಫುಸಿತತ್ತಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ ಛಟ್ಠಾಯತನಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ’’…ಪೇ… ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

೨೭೦. ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಅವಿಜ್ಜಾಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ ಅವಿಜ್ಜಾಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ, ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ಸಙ್ಖಾರಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮರೂಪಂ ವಿಞ್ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ನಾಮಂ, ನಾಮರೂಪಪಚ್ಚಯಾ ಸಳಾಯತನಂ ನಾಮಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಛಟ್ಠಾಯತನಂ, ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ ಛಟ್ಠಾಯತನಸಮ್ಪಯುತ್ತೋ, ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ ಫಸ್ಸಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ತಣ್ಹಾ ವೇದನಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ತಣ್ಹಾಪಚ್ಚಯಾ ಉಪಾದಾನಂ ತಣ್ಹಾಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ; ಉಪಾದಾನಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ, ಭವಪಚ್ಚಯಾ ಜಾತಿ, ಜಾತಿಪಚ್ಚಯಾ ಜರಾಮರಣಂ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತಿ.

೨೭೧. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಅವಿಜ್ಜಾ? ಯಂ ಅಞ್ಞಾಣಂ ಅದಸ್ಸನಂ…ಪೇ… ಅವಿಜ್ಜಾಲಙ್ಗೀ ಮೋಹೋ ಅಕುಸಲಮೂಲಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅವಿಜ್ಜಾ’’.

ನಾಮರೂಪಪಚ್ಚಯಾ ಸಳಾಯತನಂ ನಾಮಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಛಟ್ಠಾಯತನನ್ತಿ. ಅತ್ಥಿ ನಾಮಂ, ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ. ತತ್ಥ ಕತಮಂ ನಾಮಂ? ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ, ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ನಾಮಂ’’. ತತ್ಥ ಕತಮಂ ರೂಪಂ? ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಮಹಾಭೂತಾ, ಯಞ್ಚ ರೂಪಂ ನಿಸ್ಸಾಯ ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು ವತ್ತತಿ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ರೂಪಂ’’. ಇತಿ ಇದಞ್ಚ ನಾಮಂ, ಇದಞ್ಚ ರೂಪಂ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ನಾಮರೂಪಂ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಂ ನಾಮರೂಪಪಚ್ಚಯಾ ಸಳಾಯತನಂ ನಾಮಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಛಟ್ಠಾಯತನಂ? ಚಕ್ಖಾಯತನಂ, ಸೋತಾಯತನಂ, ಘಾನಾಯತನಂ, ಜಿವ್ಹಾಯತನಂ, ಕಾಯಾಯತನಂ, ಮನಾಯತನಂ – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ನಾಮರೂಪಪಚ್ಚಯಾ ಸಳಾಯತನಂ ನಾಮಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಛಟ್ಠಾಯತನಂ’’.

ಸಮ್ಪಯುತ್ತಚತುಕ್ಕಂ.