೧೦. ಕುಸಲನಿದ್ದೇಸೋ

೨೯೨. ಕತಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ? ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕಾಮಾವಚರಂ ಕುಸಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ ಸೋಮನಸ್ಸಸಹಗತಂ ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಸದ್ದಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಗನ್ಧಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ರಸಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಧಮ್ಮಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಯಂ ಯಂ ವಾ ಪನಾರಬ್ಭ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ, ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮಂ, ನಾಮಪಚ್ಚಯಾ ಛಟ್ಠಾಯತನಂ, ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ, ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ, ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ಪಸಾದೋ, ಪಸಾದಪಚ್ಚಯಾ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅಧಿಮೋಕ್ಖಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ, ಭವಪಚ್ಚಯಾ ಜಾತಿ, ಜಾತಿಪಚ್ಚಯಾ ಜರಾಮರಣಂ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತಿ.

೨೯೩. ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಕುಸಲಮೂಲಾ? ಅಲೋಭೋ, ಅದೋಸೋ, ಅಮೋಹೋ.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಅಲೋಭೋ? ಯೋ ಅಲೋಭೋ ಅಲುಬ್ಭನಾ ಅಲುಬ್ಭಿತತ್ತಂ ಅಸಾರಾಗೋ ಅಸಾರಜ್ಜನಾ ಅಸಾರಜ್ಜಿತತ್ತಂ ಅನಭಿಜ್ಝಾ ಅಲೋಭೋ ಕುಸಲಮೂಲಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಲೋಭೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಅದೋಸೋ? ಯೋ ಅದೋಸೋ ಅದುಸ್ಸನಾ ಅದುಸ್ಸಿತತ್ತಂ ಅಬ್ಯಾಪಾದೋ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೋ ಅದೋಸೋ ಕುಸಲಮೂಲಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅದೋಸೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಅಮೋಹೋ? ಯಾ ಪಞ್ಞಾ ಪಜಾನನಾ…ಪೇ… ಅಮೋಹೋ ಧಮ್ಮವಿಚಯೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಮೋಹೋ’’. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಕುಸಲಮೂಲಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ? ಯಾ ಚೇತನಾ ಸಞ್ಚೇತನಾ ಸಞ್ಚೇತಯಿತತ್ತಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ…ಪೇ… ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮಂ…ಪೇ… ನಾಮಪಚ್ಚಯಾ ಛಟ್ಠಾಯತನಂ…ಪೇ… ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ…ಪೇ… ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ…ಪೇ… ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ಪಸಾದೋ? ಯಾ ಸದ್ಧಾ ಸದ್ದಹನಾ ಓಕಪ್ಪನಾ ಅಭಿಪ್ಪಸಾದೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ಪಸಾದೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಪಸಾದಪಚ್ಚಯಾ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ? ಯೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ ಅಧಿಮುಚ್ಚನಾ ತದಧಿಮುತ್ತತಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಪಸಾದಪಚ್ಚಯಾ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ? ಠಪೇತ್ವಾ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಂ, ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಧಿಮೋಕ್ಖಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ’’…ಪೇ… ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

೨೯೪. ಕತಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ? ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕಾಮಾವಚರಂ ಕುಸಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ ಸೋಮನಸ್ಸಸಹಗತಂ ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಸಸಙ್ಖಾರೇನ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ…ಪೇ… ಸೋಮನಸ್ಸಸಹಗತಂ ಞಾಣವಿಪ್ಪಯುತ್ತಂ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ…ಪೇ… ಸೋಮನಸ್ಸಸಹಗತಂ ಞಾಣವಿಪ್ಪಯುತ್ತಂ ಸಸಙ್ಖಾರೇನ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಸದ್ದಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಗನ್ಧಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ರಸಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಧಮ್ಮಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಯಂ ಯಂ ವಾ ಪನಾರಬ್ಭ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ, ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮಂ, ನಾಮಪಚ್ಚಯಾ ಛಟ್ಠಾಯತನಂ, ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ, ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ, ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ಪಸಾದೋ, ಪಸಾದಪಚ್ಚಯಾ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅಧಿಮೋಕ್ಖಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ, ಭವಪಚ್ಚಯಾ ಜಾತಿ, ಜಾತಿಪಚ್ಚಯಾ ಜರಾಮರಣಂ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತಿ.

೨೯೫. ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಕುಸಲಮೂಲಾ? ಅಲೋಭೋ, ಅದೋಸೋ.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಅಲೋಭೋ? ಯೋ ಅಲೋಭೋ ಅಲುಬ್ಭನಾ ಅಲುಬ್ಭಿತತ್ತಂ ಅಸಾರಾಗೋ ಅಸಾರಜ್ಜನಾ ಅಸಾರಜ್ಜಿತತ್ತಂ ಅನಭಿಜ್ಝಾ ಅಲೋಭೋ ಕುಸಲಮೂಲಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಲೋಭೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಅದೋಸೋ? ಯೋ ಅದೋಸೋ ಅದುಸ್ಸನಾ ಅದುಸ್ಸಿತತ್ತಂ ಅಬ್ಯಾಪಾದೋ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೋ ಅದೋಸೋ ಕುಸಲಮೂಲಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅದೋಸೋ’’. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಕುಸಲಮೂಲಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ? ಯಾ ಚೇತನಾ ಸಞ್ಚೇತನಾ ಸಞ್ಚೇತಯಿತತ್ತಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ’’…ಪೇ… ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ? ಯಂ ಚೇತಸಿಕಂ ಸಾತಂ ಚೇತಸಿಕಂ ಸುಖಂ ಚೇತೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಸಾತಂ ಸುಖಂ ವೇದಯಿತಂ ಚೇತೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಾತಾ ಸುಖಾ ವೇದನಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ’’…ಪೇ… ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

೨೯೬. ಕತಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ? ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕಾಮಾವಚರಂ ಕುಸಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಂ ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಂ ಞಾಣಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ ಸಸಙ್ಖಾರೇನ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಸದ್ದಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಗನ್ಧಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ರಸಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಧಮ್ಮಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಯಂ ಯಂ ವಾ ಪನಾರಬ್ಭ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ, ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮಂ, ನಾಮಪಚ್ಚಯಾ ಛಟ್ಠಾಯತನಂ, ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ, ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ, ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ಪಸಾದೋ, ಪಸಾದಪಚ್ಚಯಾ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅಧಿಮೋಕ್ಖಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ, ಭವಪಚ್ಚಯಾ ಜಾತಿ, ಜಾತಿಪಚ್ಚಯಾ ಜರಾಮರಣಂ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತಿ.

೨೯೭. ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಕುಸಲಮೂಲಾ? ಅಲೋಭೋ, ಅದೋಸೋ, ಅಮೋಹೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಕುಸಲಮೂಲಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ? ಯಾ ಚೇತನಾ ಸಞ್ಚೇತನಾ ಸಞ್ಚೇತಯಿತತ್ತಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ’’…ಪೇ… ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ – ‘‘ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ? ಯಂ ಚೇತಸಿಕಂ ನೇವ ಸಾತಂ ನಾಸಾತಂ ಚೇತೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವೇದಯಿತಂ ಚೇತೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾ ವೇದನಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ’’…ಪೇ… ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ಕತಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ? ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕಾಮಾವಚರಂ ಕುಸಲಂ ಚಿತ್ತಂ ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಹೋತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಂ ಞಾಣವಿಪ್ಪಯುತ್ತಂ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ…ಪೇ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಂ ಞಾಣವಿಪ್ಪಯುತ್ತಂ ಸಸಙ್ಖಾರೇನ ರೂಪಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಸದ್ದಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಗನ್ಧಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ರಸಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಧಮ್ಮಾರಮ್ಮಣಂ ವಾ ಯಂ ಯಂ ವಾ ಪನಾರಬ್ಭ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ, ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮಂ, ನಾಮಪಚ್ಚಯಾ ಛಟ್ಠಾಯತನಂ, ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ, ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ, ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ಪಸಾದೋ, ಪಸಾದಪಚ್ಚಯಾ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅಧಿಮೋಕ್ಖಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ, ಭವಪಚ್ಚಯಾ ಜಾತಿ, ಜಾತಿಪಚ್ಚಯಾ ಜರಾಮರಣಂ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತಿ.

೨೯೯. ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಕುಸಲಮೂಲಾ? ಅಲೋಭೋ, ಅದೋಸೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಕುಸಲಮೂಲಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ? ಯಾ ಚೇತನಾ ಸಞ್ಚೇತನಾ ಸಞ್ಚೇತಯಿತತ್ತಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ’’…ಪೇ… ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

೩೦೦. ಕತಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ? ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಪಥವೀಕಸಿಣಂ [ಪಠವೀಕಸಿಣಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)], ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ, ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮಂ, ನಾಮಪಚ್ಚಯಾ ಛಟ್ಠಾಯತನಂ, ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ, ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ, ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ಪಸಾದೋ, ಪಸಾದಪಚ್ಚಯಾ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅಧಿಮೋಕ್ಖಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ, ಭವಪಚ್ಚಯಾ ಜಾತಿ, ಜಾತಿಪಚ್ಚಯಾ ಜರಾಮರಣಂ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತಿ.

೩೦೧. ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಕುಸಲಮೂಲಾ? ಅಲೋಭೋ, ಅದೋಸೋ, ಅಮೋಹೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಕುಸಲಮೂಲಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ? ಯಾ ಚೇತನಾ ಸಞ್ಚೇತನಾ ಸಞ್ಚೇತಯಿತತ್ತಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ’’…ಪೇ… ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

೩೦೨. ಕತಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ? ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಅರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ಸಬ್ಬಸೋ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಞ್ಞಾಸಹಗತಂ ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ, ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮಂ, ನಾಮಪಚ್ಚಯಾ ಛಟ್ಠಾಯತನಂ, ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ, ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ, ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ಪಸಾದೋ, ಪಸಾದಪಚ್ಚಯಾ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅಧಿಮೋಕ್ಖಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ, ಭವಪಚ್ಚಯಾ ಜಾತಿ, ಜಾತಿಪಚ್ಚಯಾ ಜರಾಮರಣಂ. ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತಿ.

೩೦೩. ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಕುಸಲಮೂಲಾ? ಅಲೋಭೋ, ಅದೋಸೋ, ಅಮೋಹೋ – ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಕುಸಲಮೂಲಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ? ಯಾ ಚೇತನಾ ಸಞ್ಚೇತನಾ ಸಞ್ಚೇತಯಿತತ್ತಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ’’…ಪೇ… ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ? ಯಂ ಚೇತಸಿಕಂ ಸಾತಂ ಚೇತಸಿಕಂ ಸುಖಂ ಚೇತೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಸಾತಂ ಸುಖಂ ವೇದಯಿತಂ ಚೇತೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಾತಾ ಸುಖಾ ವೇದನಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ’’…ಪೇ… ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಏವಮೇತಸ್ಸ ಕೇವಲಸ್ಸ ದುಕ್ಖಕ್ಖನ್ಧಸ್ಸ ಸಮುದಯೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

೩೦೪. ಕತಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ? ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಲೋಕುತ್ತರಂ ಝಾನಂ ಭಾವೇತಿ ನಿಯ್ಯಾನಿಕಂ ಅಪಚಯಗಾಮಿಂ ದಿಟ್ಠಿಗತಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ಪಠಮಾಯ ಭೂಮಿಯಾ ಪತ್ತಿಯಾ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ದುಕ್ಖಪಟಿಪದಂ ದನ್ಧಾಭಿಞ್ಞಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ, ಸಙ್ಖಾರಪಚ್ಚಯಾ ವಿಞ್ಞಾಣಂ, ವಿಞ್ಞಾಣಪಚ್ಚಯಾ ನಾಮಂ, ನಾಮಪಚ್ಚಯಾ ಛಟ್ಠಾಯತನಂ, ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ, ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ, ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ಪಸಾದೋ, ಪಸಾದಪಚ್ಚಯಾ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ, ಅಧಿಮೋಕ್ಖಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ, ಭವಪಚ್ಚಯಾ ಜಾತಿ, ಜಾತಿಪಚ್ಚಯಾ ಜರಾಮರಣಂ. ಏವಮೇತೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮುದಯೋ ಹೋತಿ.

೩೦೫. ತತ್ಥ ಕತಮೇ ಕುಸಲಮೂಲಾ? ಅಲೋಭೋ, ಅದೋಸೋ, ಅಮೋಹೋ.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಅಲೋಭೋ…ಪೇ… ಅದೋಸೋ…ಪೇ… ಅಮೋಹೋ? ಯಾ ಪಞ್ಞಾ ಪಜಾನನಾ…ಪೇ… ಅಮೋಹೋ ಧಮ್ಮವಿಚಯೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿ ಧಮ್ಮವಿಚಯಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗೋ ಮಗ್ಗಙ್ಗಂ ಮಗ್ಗಪರಿಯಾಪನ್ನಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಮೋಹೋ’’. ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ ‘‘ಕುಸಲಮೂಲಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ? ಯಾ ಚೇತನಾ ಸಞ್ಚೇತನಾ ಸಞ್ಚೇತಯಿತತ್ತಂ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕುಸಲಮೂಲಪಚ್ಚಯಾ ಸಙ್ಖಾರೋ’’…ಪೇ… ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಛಟ್ಠಾಯತನಪಚ್ಚಯಾ ಫಸ್ಸೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ? ಯಂ ಚೇತಸಿಕಂ ಸಾತಂ ಚೇತಸಿಕಂ ಸುಖಂ ಚೇತೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಂ ಸಾತಂ ಸುಖಂ ವೇದಯಿತಂ ಚೇತೋಸಮ್ಫಸ್ಸಜಾ ಸಾತಾ ಸುಖಾ ವೇದನಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಫಸ್ಸಪಚ್ಚಯಾ ವೇದನಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ಪಸಾದೋ? ಯಾ ಸದ್ಧಾ ಸದ್ದಹನಾ ಓಕಪ್ಪನಾ ಅಭಿಪ್ಪಸಾದೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ವೇದನಾಪಚ್ಚಯಾ ಪಸಾದೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಪಸಾದಪಚ್ಚಯಾ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ? ಯೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ ಅಧಿಮುಚ್ಚನಾ ತದಧಿಮುತ್ತತಾ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಪಸಾದಪಚ್ಚಯಾ ಅಧಿಮೋಕ್ಖೋ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮೋ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ? ಠಪೇತ್ವಾ ಅಧಿಮೋಕ್ಖಂ, ವೇದನಾಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಞ್ಞಾಕ್ಖನ್ಧೋ ಸಙ್ಖಾರಕ್ಖನ್ಧೋ ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಅಧಿಮೋಕ್ಖಪಚ್ಚಯಾ ಭವೋ’’…ಪೇ… ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಜಾತಿಪಚ್ಚಯಾ ಜರಾಮರಣಂ’’.

ಏವಮೇತೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮುದಯೋ ಹೋತೀತಿ. ಏವಮೇತೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಙ್ಗತಿ ಹೋತಿ, ಸಮಾಗಮೋ ಹೋತಿ, ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತಿ, ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತಿ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಏವಮೇತೇಸಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಸಮುದಯೋ ಹೋತೀ’’ತಿ.

ಕುಸಲನಿದ್ದೇಸೋ.