೧೩. ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾವಿಭಙ್ಗೋ

೧. ಸುತ್ತನ್ತಭಾಜನೀಯಂ

೬೪೨. ಚತಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ – ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ [ಚತುತ್ಥಿಂ (ಸೀ.)]. ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ [ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝೇನ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಕರುಣಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ. ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಕರುಣಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಮುದಿತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ. ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಮುದಿತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ, ತಥಾ ತತಿಯಂ, ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ. ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ.

೧. ಮೇತ್ತಾ

೬೪೩. ಕಥಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖು ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ? ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಏಕಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಪಿಯಂ ಮನಾಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಮೇತ್ತಾಯೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತೇ ಮೇತ್ತಾಯ ಫರತಿ.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಮೇತ್ತಾ? ಯಾ ಸತ್ತೇಸು ಮೇತ್ತಿ ಮೇತ್ತಾಯನಾ ಮೇತ್ತಾಯಿತತ್ತಂ ಮೇತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮೇತ್ತಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಚಿತ್ತಂ? ಯಂ ಚಿತ್ತಂ ಮನೋ ಮಾನಸಂ ಹದಯಂ ಪಣ್ಡರಂ ಮನೋ ಮನಾಯತನಂ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ ವಿಞ್ಞಾಣಂ ವಿಞ್ಞಾಣಕ್ಖನ್ಧೋ ತಜ್ಜಾಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಚಿತ್ತಂ’’. ಇದಂ ಚಿತ್ತಂ ಇಮಾಯ ಮೇತ್ತಾಯ ಸಹಗತಂ ಹೋತಿ ಸಹಜಾತಂ ಸಂಸಟ್ಠಂ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ’’ತಿ.

೬೪೪. ‘‘ಏಕಂ ದಿಸ’’ನ್ತಿ ಪುರತ್ಥಿಮಂ ವಾ ದಿಸಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ವಾ ದಿಸಂ ಉತ್ತರಂ ವಾ ದಿಸಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಾ ದಿಸಂ ಉದ್ಧಂ ವಾ ಅಧೋ ವಾ ತಿರಿಯಂ ವಾ ವಿದಿಸಂ ವಾ.

೬೪೫. ‘‘ಫರಿತ್ವಾ’’ತಿ ಫರಿತ್ವಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ.

೬೪೬. ‘‘ವಿಹರತೀ’’ತಿ ಇರಿಯತಿ ವತ್ತತಿ ಪಾಲೇತಿ ಯಪೇತಿ ಯಾಪೇತಿ ಚರತಿ ವಿಹರತಿ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ವಿಹರತೀ’’ತಿ.

೬೪೭. ‘‘ತಥಾ ದುತಿಯ’’ನ್ತಿ ಯಥೇವ ಏಕಂ ದಿಸಂ ತಥಾ ದುತಿಯಂ ದಿಸಂ ತಥಾ ತತಿಯಂ ದಿಸಂ ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ ದಿಸಂ ತಥಾ ಉದ್ಧಂ ತಥಾ ಅಧೋ ತಥಾ ತಿರಿಯಂ ತಥಾ ವಿದಿಸಂ.

೬೪೮. ‘‘ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕ’’ನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ ಅಸೇಸಂ ನಿಸ್ಸೇಸಂ. ಪರಿಯಾದಾಯವಚನಮೇತಂ – ‘‘ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕ’’ನ್ತಿ.

೬೪೯. ‘‘ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ’’ತಿ ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಮೇತ್ತಾ? ಯಾ ಸತ್ತೇಸು ಮೇತ್ತಿ ಮೇತ್ತಾಯನಾ ಮೇತ್ತಾಯಿತತ್ತಂ ಮೇತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮೇತ್ತಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಚಿತ್ತಂ? ಯಂ ಚಿತ್ತಂ ಮನೋ ಮಾನಸಂ…ಪೇ… ತಜ್ಜಾಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಚಿತ್ತಂ’’. ಇದಂ ಚಿತ್ತಂ ಇಮಾಯ ಮೇತ್ತಾಯ ಸಹಗತಂ ಹೋತಿ ಸಹಜಾತಂ ಸಂಸಟ್ಠಂ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ’’ತಿ.

೬೫೦. ‘‘ವಿಪುಲೇನಾ’’ತಿ ಯಂ ವಿಪುಲಂ ತಂ ಮಹಗ್ಗತಂ, ಯಂ ಮಹಗ್ಗತಂ ತಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ, ಯಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಸೋ ಅವೇರೋ, ಯೋ ಅವೇರೋ ಸೋ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೋ [ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)].

೬೫೧. ‘‘ಫರಿತ್ವಾ’’ತಿ ಫರಿತ್ವಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ.

೬೫೨. ‘‘ವಿಹರತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ವಿಹರತೀ’’ತಿ.

೨. ಕರುಣಾ

೬೫೩. ಕಥಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖು ಕರುಣಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ? ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಏಕಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ದುಗ್ಗತಂ ದುರೂಪೇತಂ ದಿಸ್ವಾ ಕರುಣಾಯೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವ ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತೇ ಕರುಣಾಯ ಫರತಿ.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಕರುಣಾ? ಯಾ ಸತ್ತೇಸು ಕರುಣಾ ಕರುಣಾಯನಾ ಕರುಣಾಯಿತತ್ತಂ ಕರುಣಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕರುಣಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಚಿತ್ತಂ? ಯಂ ಚಿತ್ತಂ ಮನೋ ಮಾನಸಂ…ಪೇ… ತಜ್ಜಾಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಚಿತ್ತಂ’’. ಇದಂ ಚಿತ್ತಂ ಇಮಾಯ ಕರುಣಾಯ ಸಹಗತಂ ಹೋತಿ ಸಹಜಾತಂ ಸಂಸಟ್ಠಂ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕರುಣಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ’’ತಿ.

೬೫೪. ‘‘ಏಕಂ ದಿಸ’’ನ್ತಿ ಪುರತ್ಥಿಮಂ ವಾ ದಿಸಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ವಾ ದಿಸಂ ಉತ್ತರಂ ವಾ ದಿಸಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಾ ದಿಸಂ ಉದ್ಧಂ ವಾ ಅಧೋ ವಾ ತಿರಿಯಂ ವಾ ವಿದಿಸಂ ವಾ.

೬೫೫. ‘‘ಫರಿತ್ವಾ’’ತಿ ಫರಿತ್ವಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ.

೬೫೬. ‘‘ವಿಹರತೀ’’ತಿ ಇರಿಯತಿ ವತ್ತತಿ ಪಾಲೇತಿ ಯಪೇತಿ ಯಾಪೇತಿ ಚರತಿ ವಿಹರತಿ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ವಿಹರತೀ’’ತಿ.

೬೫೭. ‘‘ತಥಾ ದುತಿಯ’’ನ್ತಿ ಯಥೇವ ಏಕಂ ದಿಸಂ ತಥಾ ದುತಿಯಂ ದಿಸಂ ತಥಾ ತತಿಯಂ ದಿಸಂ ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ ದಿಸಂ ತಥಾ ಉದ್ಧಂ ತಥಾ ಅಧೋ ತಥಾ ತಿರಿಯಂ ತಥಾ ವಿದಿಸಂ.

೬೫೮. ‘‘ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕ’’ನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ ಅಸೇಸಂ ನಿಸ್ಸೇಸಂ. ಪರಿಯಾದಾಯವಚನಮೇತಂ – ‘‘ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕ’’ನ್ತಿ.

೬೫೯. ‘‘ಕರುಣಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ’’ತಿ ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಕರುಣಾ? ಯಾ ಸತ್ತೇಸು ಕರುಣಾ ಕರುಣಾಯನಾ ಕರುಣಾಯಿತತ್ತಂ ಕರುಣಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕರುಣಾ’’.

೬೬೦. ‘‘ವಿಪುಲೇನಾ’’ತಿ ಯಂ ವಿಪುಲಂ ತಂ ಮಹಗ್ಗತಂ, ಯಂ ಮಹಗ್ಗತಂ ತಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ, ಯಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಸೋ ಅವೇರೋ, ಯೋ ಅವೇರೋ ಸೋ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೋ.

೬೬೧. ‘‘ಫರಿತ್ವಾ’’ತಿ ಫರಿತ್ವಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ.

೬೬೨. ‘‘ವಿಹರತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ವಿಹರತೀ’’ತಿ.

೩. ಮುದಿತಾ

೬೬೩. ಕಥಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖು ಮುದಿತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ? ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಏಕಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ಪಿಯಂ ಮನಾಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಮುದಿತೋ ಅಸ್ಸ, ಏವಮೇವ ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತೇ ಮುದಿತಾಯ ಫರತಿ.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಮುದಿತಾ? ಯಾ ಸತ್ತೇಸು ಮುದಿತಾ ಮುದಿತಾಯನಾ ಮುದಿತಾಯಿತತ್ತಂ ಮುದಿತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮುದಿತಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಚಿತ್ತಂ? ಯಂ ಚಿತ್ತಂ ಮನೋ ಮಾನಸಂ…ಪೇ… ತಜ್ಜಾಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಚಿತ್ತಂ’’. ಇದಂ ಚಿತ್ತಂ ಇಮಾಯ ಮುದಿತಾಯ ಸಹಗತಂ ಹೋತಿ ಸಹಜಾತಂ ಸಂಸಟ್ಠಂ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮುದಿತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ’’ತಿ.

೬೬೪. ‘‘ಏಕಂ ದಿಸ’’ನ್ತಿ ಪುರತ್ಥಿಮಂ ವಾ ದಿಸಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ವಾ ದಿಸಂ ಉತ್ತರಂ ವಾ ದಿಸಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಾ ದಿಸಂ ಉದ್ಧಂ ವಾ ಅಧೋ ವಾ ತಿರಿಯಂ ವಾ ವಿದಿಸಂ ವಾ.

೬೬೫. ‘‘ಫರಿತ್ವಾ’’ತಿ ಫರಿತ್ವಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ.

೬೬೬. ‘‘ವಿಹರತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ವಿಹರತೀ’’ತಿ.

೬೬೭. ‘‘ತಥಾ ದುತಿಯ’’ನ್ತಿ ಯಥೇವ ಏಕಂ ದಿಸಂ ತಥಾ ದುತಿಯಂ ದಿಸಂ ತಥಾ ತತಿಯಂ ದಿಸಂ ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ ದಿಸಂ ತಥಾ ಉದ್ಧಂ ತಥಾ ಅಧೋ ತಥಾ ತಿರಿಯಂ ತಥಾ ವಿದಿಸಂ.

೬೬೮. ‘‘ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕ’’ನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ ಅಸೇಸಂ ನಿಸ್ಸೇಸಂ. ಪರಿಯಾದಾಯವಚನಮೇತಂ – ‘‘ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕ’’ನ್ತಿ.

೬೬೯. ‘‘ಮುದಿತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ’’ತಿ ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಮುದಿತಾ? ಯಾ ಸತ್ತೇಸು ಮುದಿತಾ ಮುದಿತಾಯನಾ ಮುದಿತಾಯಿತತ್ತಂ ಮುದಿತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮುದಿತಾ’’.

೬೭೦. ‘‘ವಿಪುಲೇನಾ’’ತಿ ಯಂ ವಿಪುಲಂ ತಂ ಮಹಗ್ಗತಂ, ಯಂ ಮಹಗ್ಗತಂ ತಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ, ಯಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಸೋ ಅವೇರೋ, ಯೋ ಅವೇರೋ ಸೋ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೋ.

೬೭೧. ‘‘ಫರಿತ್ವಾ’’ತಿ ಫರಿತ್ವಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ.

೬೭೨. ‘‘ವಿಹರತೀ’’ತಿ …ಪೇ… ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ವಿಹರತೀ’’ತಿ.

೪. ಉಪೇಕ್ಖಾ

೬೭೩. ಕಥಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖು ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ? ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಏಕಂ ಪುಗ್ಗಲಂ ನೇವ ಮನಾಪಂ ನ ಅಮನಾಪಂ ದಿಸ್ವಾ ಉಪೇಕ್ಖಕೋ ಅಸ್ಸ, ಏವಮೇವ ಸಬ್ಬೇ ಸತ್ತೇ ಉಪೇಕ್ಖಾಯ ಫರತಿ.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಉಪೇಕ್ಖಾ? ಯಾ ಸತ್ತೇಸು ಉಪೇಕ್ಖಾ ಉಪೇಕ್ಖಾಯನಾ ಉಪೇಕ್ಖಾಯಿತತ್ತಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಉಪೇಕ್ಖಾ’’.

ತತ್ಥ ಕತಮಂ ಚಿತ್ತಂ? ಯಂ ಚಿತ್ತಂ ಮನೋ ಮಾನಸಂ…ಪೇ… ತಜ್ಜಾಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತು – ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಚಿತ್ತಂ’’. ಇದಂ ಚಿತ್ತಂ ಇಮಾಯ ಉಪೇಕ್ಖಾಯ ಸಹಗತಂ ಹೋತಿ ಸಹಜಾತಂ ಸಂಸಟ್ಠಂ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಂ. ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ’’ತಿ.

೬೭೪. ‘‘ಏಕಂ ದಿಸ’’ನ್ತಿ ಪುರತ್ಥಿಮಂ ವಾ ದಿಸಂ ಪಚ್ಛಿಮಂ ವಾ ದಿಸಂ ಉತ್ತರಂ ವಾ ದಿಸಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಾ ದಿಸಂ ಉದ್ಧಂ ವಾ ಅಧೋ ವಾ ತಿರಿಯಂ ವಾ ವಿದಿಸಂ ವಾ.

೬೭೫. ‘‘ಫರಿತ್ವಾ’’ತಿ ಫರಿತ್ವಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ.

೬೭೬. ‘‘ವಿಹರತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ವಿಹರತೀ’’ತಿ.

೬೭೭. ‘‘ತಥಾ ದುತಿಯ’’ನ್ತಿ ಯಥೇವ ಏಕಂ ದಿಸಂ ತಥಾ ದುತಿಯಂ ದಿಸಂ ತಥಾ ತತಿಯಂ ದಿಸಂ ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ ದಿಸಂ ತಥಾ ಉದ್ಧಂ ತಥಾ ಅಧೋ ತಥಾ ತಿರಿಯಂ ತಥಾ ವಿದಿಸಂ.

೬೭೮. ‘‘ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕ’’ನ್ತಿ ಸಬ್ಬೇನ ಸಬ್ಬಂ ಸಬ್ಬಥಾ ಸಬ್ಬಂ ಅಸೇಸಂ ನಿಸ್ಸೇಸಂ. ಪರಿಯಾದಾಯವಚನಮೇತಂ – ‘‘ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕ’’ನ್ತಿ.

೬೭೯. ‘‘ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ’’ತಿ, ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಉಪೇಕ್ಖಾ? ಯಾ ಸತ್ತೇಸು ಉಪೇಕ್ಖಾ ಉಪೇಕ್ಖಾಯನಾ ಉಪೇಕ್ಖಾಯಿತತ್ತಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಉಪೇಕ್ಖಾ’’.

೬೮೦. ‘‘ವಿಪುಲೇನಾ’’ತಿ ಯಂ ವಿಪುಲಂ ತಂ ಮಹಗ್ಗತಂ, ಯಂ ಮಹಗ್ಗತಂ ತಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ, ಯಂ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಸೋ ಅವೇರೋ, ಯೋ ಅವೇರೋ ಸೋ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೋ.

೬೮೧. ‘‘ಫರಿತ್ವಾ’’ತಿ ಫರಿತ್ವಾ ಅಧಿಮುಚ್ಚಿತ್ವಾ.

೬೮೨. ‘‘ವಿಹರತೀ’’ತಿ…ಪೇ… ತೇನ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ವಿಹರತೀ’’ತಿ.

ಸುತ್ತನ್ತಭಾಜನೀಯಂ.

೨. ಅಭಿಧಮ್ಮಭಾಜನೀಯಂ

೬೮೩. ಚತಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ – ಮೇತ್ತಾ, ಕರುಣಾ, ಮುದಿತಾ, ಉಪೇಕ್ಖಾ.

೬೮೪. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಮೇತ್ತಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮೇತ್ತಿ ಮೇತ್ತಾಯನಾ ಮೇತ್ತಾಯಿತತ್ತಂ ಮೇತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮೇತ್ತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮೇತ್ತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಮೇತ್ತಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮೇತ್ತಿ ಮೇತ್ತಾಯನಾ ಮೇತ್ತಾಯಿತತ್ತಂ ಮೇತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮೇತ್ತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮೇತ್ತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಮೇತ್ತಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮೇತ್ತಿ ಮೇತ್ತಾಯನಾ ಮೇತ್ತಾಯಿತತ್ತಂ ಮೇತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮೇತ್ತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮೇತ್ತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

೬೮೫. ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮೇತ್ತಿ ಮೇತ್ತಾಯನಾ ಮೇತ್ತಾಯಿತತ್ತಂ ಮೇತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮೇತ್ತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮೇತ್ತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಅವಿತಕ್ಕಂ ವಿಚಾರಮತ್ತಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮೇತ್ತಿ ಮೇತ್ತಾಯನಾ ಮೇತ್ತಾಯಿತತ್ತಂ ಮೇತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮೇತ್ತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮೇತ್ತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮೇತ್ತಿ ಮೇತ್ತಾಯನಾ ಮೇತ್ತಾಯಿತತ್ತಂ ಮೇತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮೇತ್ತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮೇತ್ತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮೇತ್ತಿ ಮೇತ್ತಾಯನಾ ಮೇತ್ತಾಯಿತತ್ತಂ ಮೇತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮೇತ್ತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮೇತ್ತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

೬೮೬. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಕರುಣಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಕರುಣಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕರುಣಾ ಕರುಣಾಯನಾ ಕರುಣಾಯಿತತ್ತಂ ಕರುಣಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕರುಣಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಕರುಣಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಕರುಣಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಕರುಣಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕರುಣಾ ಕರುಣಾಯನಾ ಕರುಣಾಯಿತತ್ತಂ ಕರುಣಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕರುಣಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಕರುಣಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಕರುಣಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಕರುಣಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕರುಣಾ ಕರುಣಾಯನಾ ಕರುಣಾಯಿತತ್ತಂ ಕರುಣಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕರುಣಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಕರುಣಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

೬೮೭. ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಕರುಣಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕರುಣಾ ಕರುಣಾಯನಾ ಕರುಣಾಯಿತತ್ತಂ ಕರುಣಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕರುಣಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಕರುಣಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಅವಿತಕ್ಕಂ ವಿಚಾರಮತ್ತಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಕರುಣಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕರುಣಾ ಕರುಣಾಯನಾ ಕರುಣಾಯಿತತ್ತಂ ಕರುಣಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕರುಣಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಕರುಣಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಕರುಣಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕರುಣಾ ಕರುಣಾಯನಾ ಕರುಣಾಯಿತತ್ತಂ ಕರುಣಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕರುಣಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಕರುಣಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಕರುಣಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕರುಣಾ ಕರುಣಾಯನಾ ಕರುಣಾಯಿತತ್ತಂ ಕರುಣಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕರುಣಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಕರುಣಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

೬೮೮. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಮುದಿತಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮುದಿತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮುದಿತಾ ಮುದಿತಾಯನಾ ಮುದಿತಾಯಿತತ್ತಂ ಮುದಿತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮುದಿತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮುದಿತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಮುದಿತಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮುದಿತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮುದಿತಾ ಮುದಿತಾಯತನಾ ಮುದಿತಾಯಿತತ್ತಂ ಮುದಿತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮುದಿತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮುದಿತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಮುದಿತಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮುದಿತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮುದಿತಾ ಮುದಿತಾಯನಾ ಮುದಿತಾಯಿತತ್ತಂ ಮುದಿತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮುದಿತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮುದಿತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

೬೮೯. ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮುದಿತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮುದಿತಾ ಮುದಿತಾಯನಾ ಮುದಿತಾಯಿತತ್ತಂ ಮುದಿತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮುದಿತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮುದಿತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ ವಿವಿಚ್ಚ ಅಕುಸಲೇಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಅವಿತಕ್ಕಂ ವಿಚಾರಮತ್ತಂ ವಿವೇಕಜಂ ಪೀತಿಸುಖಂ ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮುದಿತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮುದಿತಾ ಮುದಿತಾಯನಾ ಮುದಿತಾಯಿತತ್ತಂ ಮುದಿತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮುದಿತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮುದಿತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮುದಿತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮುದಿತಾ ಮುದಿತಾಯನಾ ಮುದಿತಾಯಿತತ್ತಂ ಮುದಿತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮುದಿತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮುದಿತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮುದಿತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮುದಿತಾ ಮುದಿತಾಯನಾ ಮುದಿತಾಯಿತತ್ತಂ ಮುದಿತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮುದಿತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮುದಿತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

೬೯೦. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಉಪೇಕ್ಖಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಉಪೇಕ್ಖಾಯನಾ ಉಪೇಕ್ಖಾಯಿತತ್ತಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಉಪೇಕ್ಖಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಉಪೇಕ್ಖಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

೬೯೧. ಚತಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ – ಮೇತ್ತಾ, ಕರುಣಾ, ಮುದಿತಾ, ಉಪೇಕ್ಖಾ.

೬೯೨. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಮೇತ್ತಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಫಸ್ಸೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅವಿಕ್ಖೇಪೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ. ತಸ್ಸೇವ ರೂಪಾವಚರಸ್ಸ ಕುಸಲಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ಉಪಚಿತತ್ತಾ ವಿಪಾಕಂ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮೇತ್ತಿ ಮೇತ್ತಾಯನಾ ಮೇತ್ತಾಯಿತತ್ತಂ ಮೇತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮೇತ್ತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮೇತ್ತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಮೇತ್ತಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಫಸ್ಸೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅವಿಕ್ಖೇಪೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ. ತಸ್ಸೇವ ರೂಪಾವಚರಸ್ಸ ಕುಸಲಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ಉಪಚಿತತ್ತಾ ವಿಪಾಕಂ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮೇತ್ತಿ ಮೇತ್ತಾಯನಾ ಮೇತ್ತಾಯಿತತ್ತಂ ಮೇತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮೇತ್ತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮೇತ್ತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

೬೯೩. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಕರುಣಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಕರುಣಾಸಹಗತಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಫಸ್ಸೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅವಿಕ್ಖೇಪೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ. ತಸ್ಸೇವ ರೂಪಾವಚರಸ್ಸ ಕುಸಲಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ಉಪಚಿತತ್ತಾ ವಿಪಾಕಂ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಕರುಣಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕರುಣಾ ಕರುಣಾಯನಾ ಕರುಣಾಯಿತತ್ತಂ ಕರುಣಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕರುಣಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಕರುಣಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಕರುಣಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಕರುಣಾಸಹಗತಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಫಸ್ಸೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅವಿಕ್ಖೇಪೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ. ತಸ್ಸೇವ ರೂಪಾವಚರಸ್ಸ ಕುಸಲಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ಉಪಚಿತತ್ತಾ ವಿಪಾಕಂ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಕರುಣಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಕರುಣಾ ಕರುಣಾಯನಾ ಕರುಣಾಯಿತತ್ತಂ ಕರುಣಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಕರುಣಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಕರುಣಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

೬೯೪. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಮುದಿತಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮುದಿತಾಸಹಗತಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಫಸ್ಸೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅವಿಕ್ಖೇಪೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ. ತಸ್ಸೇವ ರೂಪಾವಚರಸ್ಸ ಕುಸಲಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ಉಪಚಿತತ್ತಾ ವಿಪಾಕಂ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮುದಿತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮುದಿತಾ ಮುದಿತಾಯನಾ ಮುದಿತಾಯಿತತ್ತಂ ಮುದಿತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮುದಿತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮುದಿತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಮುದಿತಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮುದಿತಾಸಹಗತಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಫಸ್ಸೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅವಿಕ್ಖೇಪೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ. ತಸ್ಸೇವ ರೂಪಾವಚರಸ್ಸ ಕುಸಲಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ಉಪಚಿತತ್ತಾ ವಿಪಾಕಂ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮುದಿತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮುದಿತಾ ಮುದಿತಾಯನಾ ಮುದಿತಾಯಿತತ್ತಂ ಮುದಿತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮುದಿತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮುದಿತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

೬೯೫. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಉಪೇಕ್ಖಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪೂಪಪತ್ತಿಯಾ ಮಗ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಂ, ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಫಸ್ಸೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅವಿಕ್ಖೇಪೋ ಹೋತಿ. ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಕುಸಲಾ. ತಸ್ಸೇವ ರೂಪಾವಚರಸ್ಸ ಕುಸಲಸ್ಸ ಕಮ್ಮಸ್ಸ ಕತತ್ತಾ ಉಪಚಿತತ್ತಾ ವಿಪಾಕಂ ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಉಪೇಕ್ಖಾಯನಾ ಉಪೇಕ್ಖಾಯಿತತ್ತಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಉಪೇಕ್ಖಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಉಪೇಕ್ಖಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

೬೯೬. ಚತಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ – ಮೇತ್ತಾ, ಕರುಣಾ, ಮುದಿತಾ, ಉಪೇಕ್ಖಾ.

೬೯೭. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಮೇತ್ತಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪಾವಚರಂ ಝಾನಂ ಭಾವೇತಿ ಕಿರಿಯಂ ನೇವ ಕುಸಲಂ ನಾಕುಸಲಂ ನ ಚ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಂ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮೇತ್ತಿ ಮೇತ್ತಾಯನಾ ಮೇತ್ತಾಯಿತತ್ತಂ ಮೇತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮೇತ್ತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮೇತ್ತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಮೇತ್ತಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪಾವಚರಂ ಝಾನಂ ಭಾವೇತಿ ಕಿರಿಯಂ ನೇವ ಕುಸಲಂ ನಾಕುಸಲಂ ನ ಚ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಂ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಮೇತ್ತಿ ಮೇತ್ತಾಯನಾ ಮೇತ್ತಾಯಿತತ್ತಂ ಮೇತ್ತಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಮೇತ್ತಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಮೇತ್ತಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

೬೯೮. ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಕರುಣಾ…ಪೇ… ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಮುದಿತಾ…ಪೇ… ತತ್ಥ ಕತಮಾ ಉಪೇಕ್ಖಾ? ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ರೂಪಾವಚರಂ ಝಾನಂ ಭಾವೇತಿ ಕಿರಿಯಂ ನೇವ ಕುಸಲಂ ನಾಕುಸಲಂ ನ ಚ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಂ ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಂ, ಯಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಉಪೇಕ್ಖಾ ಉಪೇಕ್ಖಾಯನಾ ಉಪೇಕ್ಖಾಯಿತತ್ತಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿ – ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ‘‘ಉಪೇಕ್ಖಾ’’. ಅವಸೇಸಾ ಧಮ್ಮಾ ಉಪೇಕ್ಖಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ.

ಅಭಿಧಮ್ಮಭಾಜನೀಯಂ.

೩. ಪಞ್ಹಾಪುಚ್ಛಕಂ

೬೯೯. ಚತಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ – ಇಧ ಭಿಕ್ಖು ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ ತಥಾ ದುತಿಯಂ ತಥಾ ತತಿಯಂ ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ, ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ; ಕರುಣಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ ತಥಾ ದುತಿಯಂ ತಥಾ ತತಿಯಂ ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ, ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಕರುಣಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ; ಮುದಿತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ ತಥಾ ದುತಿಯಂ ತಥಾ ತತಿಯಂ ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ, ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಮುದಿತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ; ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ ತಥಾ ದುತಿಯಂ ತಥಾ ತತಿಯಂ ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ, ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ.

೭೦೦. ಚತುನ್ನಂ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾನಂ ಕತಿ ಕುಸಲಾ, ಕತಿ ಅಕುಸಲಾ, ಕತಿ ಅಬ್ಯಾಕತಾ…ಪೇ… ಕತಿ ಸರಣಾ, ಕತಿ ಅರಣಾ?

೧. ತಿಕಂ

೭೦೧. ಸಿಯಾ ಕುಸಲಾ, ಸಿಯಾ ಅಬ್ಯಾಕತಾ. ತಿಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ ಸುಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ಉಪೇಕ್ಖಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಾಯ ವೇದನಾಯ ಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ. ಸಿಯಾ ವಿಪಾಕಾ, ಸಿಯಾ ವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮಾ, ಸಿಯಾ ನೇವವಿಪಾಕನವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮಾ. ಸಿಯಾ ಉಪಾದಿನ್ನುಪಾದಾನಿಯಾ, ಸಿಯಾ ಅನುಪಾದಿನ್ನುಪಾದಾನಿಯಾ. ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಸಂಕಿಲೇಸಿಕಾ. ತಿಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ ಸಿಯಾ ಸವಿತಕ್ಕಸವಿಚಾರಾ, ಸಿಯಾ ಅವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಮತ್ತಾ, ಸಿಯಾ ಅವಿತಕ್ಕಅವಿಚಾರಾ; ಉಪೇಕ್ಖಾ ಅವಿತಕ್ಕಅವಿಚಾರಾ. ತಿಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ ಸಿಯಾ ಪೀತಿಸಹಗತಾ, ಸಿಯಾ ಸುಖಸಹಗತಾ, ನ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಾ, ಸಿಯಾ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ ಪೀತಿಸಹಗತಾತಿ; ಉಪೇಕ್ಖಾ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಾ. ನೇವ ದಸ್ಸನೇನ ನ ಭಾವನಾಯ ಪಹಾತಬ್ಬಾ. ನೇವ ದಸ್ಸನೇನ ನ ಭಾವನಾಯ ಪಹಾತಬ್ಬಹೇತುಕಾ. ಸಿಯಾ ಆಚಯಗಾಮಿನೋ, ಸಿಯಾ ನೇವಾಚಯಗಾಮಿನಾಪಚಯಗಾಮಿನೋ, ನೇವಸೇಕ್ಖನಾಸೇಕ್ಖಾ, ಮಹಗ್ಗತಾ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ ಪರಿತ್ತಾರಮ್ಮಣಾತಿಪಿ, ಮಹಗ್ಗತಾರಮ್ಮಣಾತಿಪಿ, ಅಪ್ಪಮಾಣಾರಮ್ಮಣಾತಿಪಿ. ಮಜ್ಝಿಮಾ, ಅನಿಯತಾ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ ಮಗ್ಗಾರಮ್ಮಣಾತಿಪಿ, ಮಗ್ಗಹೇತುಕಾತಿಪಿ, ಮಗ್ಗಾಧಿಪತಿನೋತಿಪಿ. ಸಿಯಾ ಉಪ್ಪನ್ನಾ, ಸಿಯಾ ಅನುಪ್ಪನ್ನಾ, ಸಿಯಾ ಉಪ್ಪಾದಿನೋ. ಸಿಯಾ ಅತೀತಾ, ಸಿಯಾ ಅನಾಗತಾ, ಸಿಯಾ ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಾ. ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ ಅತೀತಾರಮ್ಮಣಾತಿಪಿ, ಅನಾಗತಾರಮ್ಮಣಾತಿಪಿ, ಪಚ್ಚುಪ್ಪನ್ನಾರಮ್ಮಣಾತಿಪಿ. ಸಿಯಾ ಅಜ್ಝತ್ತಾ, ಸಿಯಾ ಬಹಿದ್ಧಾ, ಸಿಯಾ ಅಜ್ಝತ್ತಬಹಿದ್ಧಾ, ಬಹಿದ್ಧಾರಮ್ಮಣಾ, ಅನಿದಸ್ಸನಅಪ್ಪಟಿಘಾ.

೨. ದುಕಂ

೭೦೨. ಮೇತ್ತಾ ಹೇತು, ತಿಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ ನ ಹೇತೂ, ಸಹೇತುಕಾ, ಹೇತುಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ. ಮೇತ್ತಾ ಹೇತು ಚೇವ ಸಹೇತುಕಾ ಚ; ತಿಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ ಹೇತೂ ಚೇವ ಸಹೇತುಕಾ ಚಾತಿ, ಸಹೇತುಕಾ ಚೇವ ನ ಚ ಹೇತೂ. ಮೇತ್ತಾ ಹೇತು ಚೇವ ಹೇತುಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಚ; ತಿಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ ಹೇತೂ ಚೇವ ಹೇತುಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಚಾತಿ, ಹೇತುಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಚೇವ ನ ಚ ಹೇತೂ. ತಿಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ ನ ಹೇತೂ ಸಹೇತುಕಾ; ಮೇತ್ತಾ ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ ನ ಹೇತು ಸಹೇತುಕಾತಿಪಿ, ನ ಹೇತು ಅಹೇತುಕಾತಿಪಿ.

ಸಪ್ಪಚ್ಚಯಾ, ಸಙ್ಖತಾ, ಅನಿದಸ್ಸನಾ, ಅಪ್ಪಟಿಘಾ, ಅರೂಪಾ, ಲೋಕಿಯಾ, ಕೇನಚಿ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ, ಕೇನಚಿ ನ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ, ನೋ ಆಸವಾ, ಸಾಸವಾ, ಆಸವವಿಪ್ಪಯುತ್ತಾ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ ಆಸವಾ ಚೇವ ಸಾಸವಾ ಚಾತಿ, ಸಾಸವಾ ಚೇವ ನೋ ಚ ಆಸವಾ, ನ ವತ್ತಬ್ಬಾ ಆಸವಾ ಚೇವ ಆಸವಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಚಾತಿಪಿ, ಆಸವಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ ಚೇವ ನೋ ಚ ಆಸವಾತಿಪಿ. ಆಸವವಿಪ್ಪಯುತ್ತಾ ಸಾಸವಾ.

ನೋ ಸಂಯೋಜನಾ…ಪೇ… ನೋ ಗನ್ಥಾ…ಪೇ… ನೋ ಓಘಾ…ಪೇ… ನೋ ಯೋಗಾ…ಪೇ… ನೋ ನೀವರಣಾ…ಪೇ… ನೋ ಪರಾಮಾಸಾ …ಪೇ… ಸಾರಮ್ಮಣಾ, ನೋ ಚಿತ್ತಾ, ಚೇತಸಿಕಾ, ಚಿತ್ತಸಮ್ಪಯುತ್ತಾ, ಚಿತ್ತಸಂಸಟ್ಠಾ, ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಾ, ಚಿತ್ತಸಹಭುನೋ, ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತಿನೋ, ಚಿತ್ತಸಂಸಟ್ಠಸಮುಟ್ಠಾನಾ, ಚಿತ್ತಸಂಸಟ್ಠಸಮುಟ್ಠಾನಸಹಭುನೋ, ಚಿತ್ತಸಂಸಟ್ಠಸಮುಟ್ಠಾನಾನುಪರಿವತ್ತಿನೋ, ಬಾಹಿರಾ, ನೋ ಉಪಾದಾ, ಸಿಯಾ ಉಪಾದಿನ್ನಾ, ಸಿಯಾ ಅನುಪಾದಿನ್ನಾ.

ನೋ ಉಪಾದಾನಾ…ಪೇ… ನೋ ಕಿಲೇಸಾ…ಪೇ… ನ ದಸ್ಸನೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಾ, ನ ಭಾವನಾಯ ಪಹಾತಬ್ಬಾ, ನ ದಸ್ಸನೇನ ಪಹಾತಬ್ಬಹೇತುಕಾ, ನ ಭಾವನಾಯ ಪಹಾತಬ್ಬಹೇತುಕಾ. ತಿಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ ಸಿಯಾ ಸವಿತಕ್ಕಾ, ಸಿಯಾ ಅವಿತಕ್ಕಾ; ಉಪೇಕ್ಖಾ ಅವಿತಕ್ಕಾ. ತಿಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ ಸಿಯಾ ಸವಿಚಾರಾ, ಸಿಯಾ ಅವಿಚಾರಾ; ಉಪೇಕ್ಖಾ ಅವಿಚಾರಾ. ತಿಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ ಸಿಯಾ ಸಪ್ಪೀತಿಕಾ, ಸಿಯಾ ಅಪ್ಪೀತಿಕಾ; ಉಪೇಕ್ಖಾ ಅಪ್ಪೀತಿಕಾ. ತಿಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ ಸಿಯಾ ಪೀತಿಸಹಗತಾ, ಸಿಯಾ ನ ಪೀತಿಸಹಗತಾ; ಉಪೇಕ್ಖಾ ನ ಪೀತಿಸಹಗತಾ. ತಿಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ ಸುಖಸಹಗತಾ, ಉಪೇಕ್ಖಾ ನ ಸುಖಸಹಗತಾ. ಉಪೇಕ್ಖಾ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಾ, ತಿಸ್ಸೋ ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾಯೋ ನ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಾ, ನ ಕಾಮಾವಚರಾ, ರೂಪಾವಚರಾ, ನ ಅರೂಪಾವಚರಾ, ಪರಿಯಾಪನ್ನಾ, ಅನಿಯ್ಯಾನಿಕಾ, ಅನಿಯತಾ, ಸಉತ್ತರಾ, ಅರಣಾತಿ.

ಪಞ್ಹಾಪುಚ್ಛಕಂ.

ಅಪ್ಪಮಞ್ಞಾವಿಭಙ್ಗೋ ನಿಟ್ಠಿತೋ.