೧. ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ

೩೩. ತತ್ಥ ಕತಮೋ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ? ಏಕವಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ – ಸಬ್ಬಂ ರೂಪಂ ನ ಹೇತು, ಅಹೇತುಕಂ, ಹೇತುವಿಪ್ಪಯುತ್ತಂ, ಸಪ್ಪಚ್ಚಯಂ, ಸಙ್ಖತಂ, ರೂಪಂ, ಲೋಕಿಯಂ, ಸಾಸವಂ, ಸಂಯೋಜನಿಯಂ, ಗನ್ಥನಿಯಂ, ಓಘನಿಯಂ, ಯೋಗನಿಯಂ, ನೀವರಣಿಯಂ, ಪರಾಮಟ್ಠಂ, ಉಪಾದಾನಿಯಂ, ಸಂಕಿಲೇಸಿಕಂ, ಅಬ್ಯಾಕತಂ, ಅನಾರಮ್ಮಣಂ, ಅಚೇತಸಿಕಂ, ಚಿತ್ತವಿಪ್ಪಯುತ್ತಂ, ನೇವವಿಪಾಕನವಿಪಾಕಧಮ್ಮಧಮ್ಮಂ, ಅಸಂಕಿಲಿಟ್ಠಸಂಕಿಲೇಸಿಕಂ, ನ ಸವಿತಕ್ಕಸವಿಚಾರಂ, ನ ಅವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಮತ್ತಂ, ಅವಿತಕ್ಕಅವಿಚಾರಂ, ನ ಪೀತಿಸಹಗತಂ, ನ ಸುಖಸಹಗತಂ, ನ ಉಪೇಕ್ಖಾಸಹಗತಂ, ನೇವ ದಸ್ಸನೇನ ನ ಭಾವನಾಯ ಪಹಾತಬ್ಬಂ, ನೇವ ದಸ್ಸನೇನ ನ ಭಾವನಾಯ ಪಹಾತಬ್ಬಹೇತುಕಂ, ನೇವಾಚಯಗಾಮಿನಾಪಚಯಗಾಮೀ, ನೇವಸೇಕ್ಖನಾಸೇಕ್ಖಂ, ಪರಿತ್ತಂ, ಕಾಮಾವಚರಂ, ನ ರೂಪಾವಚರಂ, ನ ಅರೂಪಾವಚರಂ, ಪರಿಯಾಪನ್ನಂ, ನೋ ಅಪರಿಯಾಪನ್ನಂ, ಅನಿಯತಂ, ಅನಿಯ್ಯಾನಿಕಂ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ, ಛಹಿ ವಿಞ್ಞಾಣೇಹಿ ವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ, ಅನಿಚ್ಚಂ, ಜರಾಭಿಭೂತಂ. ಏವಂ ಏಕವಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ.

ದುವಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ – ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಉಪಾದಾ, ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ನೋ ಉಪಾದಾ [ನುಪಾದಾ (ಸೀ. ಕ.)]. ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಉಪಾದಿನ್ನಂ, ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಅನುಪಾದಿನ್ನಂ. ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಉಪಾದಿನ್ನುಪಾದಾನಿಯಂ, ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಅನುಪಾದಿನ್ನುಪಾದಾನಿಯಂ. ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಸನಿದಸ್ಸನಂ, ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಅನಿದಸ್ಸನಂ. ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಸಪ್ಪಟಿಘಂ, ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಅಪ್ಪಟಿಘಂ. ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಇನ್ದ್ರಿಯಂ, ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ನ ಇನ್ದ್ರಿಯಂ. ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಮಹಾಭೂತಂ, ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ನ ಮಹಾಭೂತಂ. ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ, ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ನ ವಿಞ್ಞತ್ತಿ. ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಂ, ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ನ ಚಿತ್ತಸಮುಟ್ಠಾನಂ. ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಚಿತ್ತಸಹಭು, ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ನ ಚಿತ್ತಸಹಭು. ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತಿ, ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ನ ಚಿತ್ತಾನುಪರಿವತ್ತಿ. ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಂ, ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಬಾಹಿರಂ. ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಓಳಾರಿಕಂ, ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಸುಖುಮಂ. ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ದೂರೇ, ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಸನ್ತಿಕೇ…ಪೇ… ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ಕಬಳೀಕಾರೋ ಆಹಾರೋ, ಅತ್ಥಿ ರೂಪಂ ನ ಕಬಳೀಕಾರೋ ಆಹಾರೋ. ಏವಂ ದುವಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ.

(ಯಥಾ ರೂಪಕಣ್ಡೇ ವಿಭತ್ತಂ, ತಥಾ ಇಧ ವಿಭಜಿತಬ್ಬಂ.)

ತಿವಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ – ಯಂ ತಂ ರೂಪಂ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಂ ತಂ ಉಪಾದಾ, ಯಂ ತಂ ರೂಪಂ ಬಾಹಿರಂ ತಂ ಅತ್ಥಿ ಉಪಾದಾ, ಅತ್ಥಿ ನೋ ಉಪಾದಾ. ಯಂ ತಂ ರೂಪಂ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಂ ತಂ ಉಪಾದಿನ್ನಂ, ಯಂ ತಂ ರೂಪಂ ಬಾಹಿರಂ ತಂ ಅತ್ಥಿ ಉಪಾದಿನ್ನಂ, ಅತ್ಥಿ ಅನುಪಾದಿನ್ನಂ. ಯಂ ತಂ ರೂಪಂ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಂ ತಂ ಉಪಾದಿನ್ನುಪಾದಾನಿಯಂ, ಯಂ ತಂ ರೂಪಂ ಬಾಹಿರಂ ತಂ ಅತ್ಥಿ ಉಪಾದಿನ್ನುಪಾದಾನಿಯಂ, ಅತ್ಥಿ ಅನುಪಾದಿನ್ನುಪಾದಾನಿಯಂ…ಪೇ… ಯಂ ತಂ ರೂಪಂ ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಂ ತಂ ನ ಕಬಳೀಕಾರೋ ಆಹಾರೋ, ಯಂ ತಂ ರೂಪಂ ಬಾಹಿರಂ ತಂ ಅತ್ಥಿ ಕಬಳೀಕಾರೋ ಆಹಾರೋ, ಅತ್ಥಿ ನ ಕಬಳೀಕಾರೋ ಆಹಾರೋ. ಏವಂ ತಿವಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ.

ಚತುಬ್ಬಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ – ಯಂ ತಂ ರೂಪಂ ಉಪಾದಾ ತಂ ಅತ್ಥಿ ಉಪಾದಿನ್ನಂ, ಅತ್ಥಿ ಅನುಪಾದಿನ್ನಂ; ಯಂ ತಂ ರೂಪಂ ನೋ ಉಪಾದಾ ತಂ ಅತ್ಥಿ ಉಪಾದಿನ್ನಂ, ಅತ್ಥಿ ಅನುಪಾದಿನ್ನಂ. ಯಂ ತಂ ರೂಪಂ ಉಪಾದಾ ತಂ ಅತ್ಥಿ ಉಪಾದಿನ್ನುಪಾದಾನಿಯಂ, ಅತ್ಥಿ ಅನುಪಾದಿನ್ನುಪಾದಾನಿಯಂ; ಯಂ ತಂ ರೂಪಂ ನೋ ಉಪಾದಾ ತಂ ಅತ್ಥಿ ಉಪಾದಿನ್ನುಪಾದಾನಿಯಂ, ಅತ್ಥಿ ಅನುಪಾದಿನ್ನುಪಾದಾನಿಯಂ. ಯಂ ತಂ ರೂಪಂ ಉಪಾದಾ ತಂ ಅತ್ಥಿ ಸಪ್ಪಟಿಘಂ, ಅತ್ಥಿ ಅಪ್ಪಟಿಘಂ; ಯಂ ತಂ ರೂಪಂ ನೋ ಉಪಾದಾ ತಂ ಅತ್ಥಿ ಸಪ್ಪಟಿಘಂ, ಅತ್ಥಿ ಅಪ್ಪಟಿಘಂ. ಯಂ ತಂ ರೂಪಂ ಉಪಾದಾ ತಂ ಅತ್ಥಿ ಓಳಾರಿಕಂ, ಅತ್ಥಿ ಸುಖುಮಂ; ಯಂ ತಂ ರೂಪಂ ನೋ ಉಪಾದಾ ತಂ ಅತ್ಥಿ ಓಳಾರಿಕಂ, ಅತ್ಥಿ ಸುಖುಮಂ. ಯಂ ತಂ ರೂಪಂ ಉಪಾದಾ ತಂ ಅತ್ಥಿ ದೂರೇ, ಅತ್ಥಿ ಸನ್ತಿಕೇ; ಯಂ ತಂ ರೂಪಂ ನೋ ಉಪಾದಾ ತಂ ಅತ್ಥಿ ದೂರೇ, ಅತ್ಥಿ ಸನ್ತಿಕೇ…ಪೇ… ದಿಟ್ಠಂ, ಸುತಂ, ಮುತಂ, ವಿಞ್ಞಾತಂ ರೂಪಂ. ಏವಂ ಚತುಬ್ಬಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ.

ಪಞ್ಚವಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ – ಪಥವೀಧಾತು, ಆಪೋಧಾತು, ತೇಜೋಧಾತು, ವಾಯೋಧಾತು, ಯಞ್ಚ ರೂಪಂ ಉಪಾದಾ. ಏವಂ ಪಞ್ಚವಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ.

ಛಬ್ಬಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ – ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ, ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ, ಘಾನವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ, ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ, ಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ, ಮನೋವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ. ಏವಂ ಛಬ್ಬಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ.

ಸತ್ತವಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ – ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ, ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ, ಘಾನವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ, ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ, ಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ, ಮನೋಧಾತುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ. ಏವಂ ಸತ್ತವಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ.

ಅಟ್ಠವಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ – ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ, ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ, ಘಾನವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ, ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ, ಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ ಅತ್ಥಿ ಸುಖಸಮ್ಫಸ್ಸಂ, ಅತ್ಥಿ ದುಕ್ಖಸಮ್ಫಸ್ಸಂ, ಮನೋಧಾತುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ, ಮನೋವಿಞ್ಞಾಣಧಾತುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಂ ರೂಪಂ. ಏವಂ ಅಟ್ಠವಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ.

ನವವಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ – ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಘಾನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಜಿವ್ಹಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಕಾಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಇತ್ಥಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಪುರಿಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಯಞ್ಚ ರೂಪಂ ನ ಇನ್ದ್ರಿಯಂ. ಏವಂ ನವವಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ.

ದಸವಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ – ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಸೋತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಘಾನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಜಿವ್ಹಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಕಾಯಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಇತ್ಥಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಪುರಿಸಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಜೀವಿತಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ನ ಇನ್ದ್ರಿಯಂ ರೂಪಂ ಅತ್ಥಿ ಸಪ್ಪಟಿಘಂ, ಅತ್ಥಿ ಅಪ್ಪಟಿಘಂ. ಏವಂ ದಸವಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ.

ಏಕಾದಸವಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ – ಚಕ್ಖಾಯತನಂ, ಸೋತಾಯತನಂ, ಘಾನಾಯತನಂ, ಜಿವ್ಹಾಯತನಂ, ಕಾಯಾಯತನಂ, ರೂಪಾಯತನಂ, ಸದ್ದಾಯತನಂ, ಗನ್ಧಾಯತನಂ, ರಸಾಯತನಂ, ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾಯತನಂ, ಯಞ್ಚ ರೂಪಂ ಅನಿದಸ್ಸನಅಪ್ಪಟಿಘಂ ಧಮ್ಮಾಯತನಪರಿಯಾಪನ್ನಂ. ಏವಂ ಏಕಾದಸವಿಧೇನ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ.

ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ ರೂಪಕ್ಖನ್ಧೋ.