೨೨. ಬಾವೀಸತಿಮವಗ್ಗೋ

(೨೧೭) ೧೦. ಖಣಿಕಕಥಾ

೯೦೬. ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕಾ ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಿತ್ತೇ ಮಹಾಪಥವೀ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೋ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಸಿನೇರುಪಬ್ಬತರಾಜಾ ಸಣ್ಠಾತಿ, ಆಪೋ ಸಣ್ಠಾತಿ, ತೇಜೋ ಸಣ್ಠಾತಿ, ವಾಯೋ ಸಣ್ಠಾತಿ, ತಿಣಕಟ್ಠವನಪ್ಪತಯೋ ಸಣ್ಠಹನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕಾ ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಸಹಜಾತನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಸಹಜಾತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಞ್ಚೇವ, ಆವುಸೋ, ಚಕ್ಖುಂ ಅಪರಿಭಿನ್ನಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹಿರಾ ಚ ರೂಪಾ ನ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನೋ ಚ ತಜ್ಜೋ ಸಮನ್ನಾಹಾರೋ ಹೋತಿ, ನೇವ ತಾವ ತಜ್ಜಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಭಾಗಸ್ಸ [ವಿಞ್ಞಾಣಭಾವಸ್ಸ (ಬಹೂಸು)] ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತಿ. ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಞ್ಚೇವ, ಆವುಸೋ, ಚಕ್ಖುಂ ಅಪರಿಭಿನ್ನಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹಿರಾ ಚ ರೂಪಾ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನೋ ಚ ತಜ್ಜೋ ಸಮನ್ನಾಹಾರೋ ಹೋತಿ, ನೇವ ತಾವ ತಜ್ಜಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಭಾಗಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತಿ. ಯತೋ ಚ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಜ್ಝತ್ತಿಕಞ್ಚೇವ ಚಕ್ಖುಂ ಅಪರಿಭಿನ್ನಂ ಹೋತಿ, ಬಾಹಿರಾ ಚ ರೂಪಾ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಜ್ಜೋ ಚ ಸಮನ್ನಾಹಾರೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ತಜ್ಜಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಭಾಗಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತೀ’’ತಿ [ಮ. ನಿ. ೧.೩೦೬]! ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಚಕ್ಖಾಯತನಂ ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಸಹಜಾತ’’ನ್ತಿ.

ಸೋತಾಯತನಂ…ಪೇ… ಘಾನಾಯತನಂ…ಪೇ… ಜಿವ್ಹಾಯತನಂ…ಪೇ… ಕಾಯಾಯತನಂ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಸಹಜಾತನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಕಾಯಾಯತನಂ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಸಹಜಾತನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತಿಕೋ ಚೇವ, ಆವುಸೋ, ಕಾಯೋ ಅಪರಿಭಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಬಾಹಿರಾ ಚ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ನ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನೋ ಚ…ಪೇ… ಅಜ್ಝತ್ತಿಕೋ ಚೇವ, ಆವುಸೋ, ಕಾಯೋ ಅಪರಿಭಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಬಾಹಿರಾ ಚ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ನೋ ಚ…ಪೇ… ಯತೋ ಚ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಜ್ಝತ್ತಿಕೋ ಚೇವ ಕಾಯೋ ಅಪರಿಭಿನ್ನೋ ಹೋತಿ, ಬಾಹಿರಾ ಚ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಆಪಾಥಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ, ತಜ್ಜೋ ಚ ಸಮನ್ನಾಹಾರೋ ಹೋತಿ, ಏವಂ ತಜ್ಜಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಣಭಾಗಸ್ಸ ಪಾತುಭಾವೋ ಹೋತೀ’’ತಿ [ಮ. ನಿ. ೧.೩೦೬]! ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಕಾಯಾಯತನಂ ಕಾಯವಿಞ್ಞಾಣೇನ ಸಹಜಾತ’’ನ್ತಿ.

೯೦೭. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕಾ ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ನಿಚ್ಚಾ ಧುವಾ ಸಸ್ಸತಾ ಅವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ. ತೇನ ಹಿ ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕಾ ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾತಿ.

ಖಣಿಕಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಬಾವೀಸತಿಮವಗ್ಗೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಅತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚಿ ಸಂಯೋಜನಂ ಅಪ್ಪಹಾಯ ಪರಿನಿಬ್ಬಾನಂ, ಅರಹಾ ಕುಸಲಚಿತ್ತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಅರಹಾ ಆನೇಞ್ಜೇ ಠಿತೋ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ, ಅತ್ಥಿ ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಾಯ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ, ಅತ್ಥಿ ಗಬ್ಭಸೇಯ್ಯಾಯ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಿ, ಅತ್ಥಿ ಸುಪಿನಗತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾಭಿಸಮಯೋ, ಅತ್ಥಿ ಸುಪಿನಗತಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಪ್ಪತ್ತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಸುಪಿನಗತಸ್ಸ ಚಿತ್ತಂ ಅಬ್ಯಾಕತಂ, ನತ್ಥಿ ಕಾಚಿ ಆಸೇವನಪಚ್ಚಯತಾ, ಏಕಚಿತ್ತಕ್ಖಣಿಕಾ ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾತಿ.