(೧೭೭) ೧. ಮನುಸ್ಸಲೋಕಕಥಾ

೮೦೨. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಅಟ್ಠಾಸೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಅತ್ಥಿ ಬುದ್ಧವುತ್ಥಾನಿ ಚೇತಿಯಾನಿ ಆರಾಮವಿಹಾರಗಾಮನಿಗಮನಗರಾನಿ ರಟ್ಠಾನಿ ಜನಪದಾನೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಬುದ್ಧವುತ್ಥಾನಿ ಚೇತಿಯಾನಿ ಆರಾಮವಿಹಾರಗಾಮನಿಗಮನಗರಾನಿ ರಟ್ಠಾನಿ ಜನಪದಾನಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಅಟ್ಠಾಸೀ’’ತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಅಟ್ಠಾಸೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಭಗವಾ ಲುಮ್ಬಿನಿಯಾ ಜಾತೋ, ಬೋಧಿಯಾ ಮೂಲೇ ಅಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ, ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮಚಕ್ಕಂ ಪವತ್ತಿತಂ, ಚಾಪಾಲೇ ಚೇತಿಯೇ ಆಯುಸಙ್ಖಾರೋ ಓಸ್ಸಟ್ಠೋ, ಕುಸಿನಾರಾಯಂ ಭಗವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಭಗವಾ ಲುಮ್ಬಿನಿಯಾ ಜಾತೋ…ಪೇ… ಕುಸಿನಾರಾಯಂ ಭಗವಾ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಅಟ್ಠಾಸೀ’’ತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಅಟ್ಠಾಸೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಏಕಮಿದಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯಂ ಉಕ್ಕಟ್ಠಾಯಂ ವಿಹರಾಮಿ ಸುಭಗವನೇ ಸಾಲರಾಜಮೂಲೇ’’ತಿ [ದೀ. ನಿ. ೨.೯೧]; ‘‘ಏಕಮಿದಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯಂ ಉರುವೇಲಾಯಂ ವಿಹರಾಮಿ ಅಜಪಾಲನಿಗ್ರೋಧೇ ಪಠಮಾಭಿಸಮ್ಬುದ್ಧೋ’’ತಿ [ಅ. ನಿ. ೪.೨೧]; ‘‘ಏಕಮಿದಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯಂ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರಾಮಿ ವೇಳುವನೇ ಕಳನ್ದಕನಿವಾಪೇ’’ತಿ [ದೀ. ನಿ. ೨.೧೮೦]; ‘‘ಏಕಮಿದಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯಂ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರಾಮಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ’’ತಿ; ‘‘ಏಕಮಿದಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯಂ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರಾಮಿ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯ’’ನ್ತಿ [ದೀ. ನಿ. ೩.೧೧]! ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಅಟ್ಠಾಸೀತಿ.

೮೦೩. ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಅಟ್ಠಾಸೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಭಗವಾ ಲೋಕೇ ಜಾತೋ, ಲೋಕೇ ಸಂವಡ್ಢೋ, ಲೋಕಂ ಅಭಿಭುಯ್ಯ ವಿಹರತಿ ಅನುಪಲಿತ್ತೋ ಲೋಕೇನಾತಿ [ಅ. ನಿ. ೪.೩೬]? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಭಗವಾ ಲೋಕೇ ಜಾತೋ, ಲೋಕೇ ಸಂವಡ್ಢೋ, ಲೋಕಂ ಅಭಿಭುಯ್ಯ ವಿಹರತಿ ಅನುಪಲಿತ್ತೋ ಲೋಕೇನ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ ಮನುಸ್ಸಲೋಕೇ ಅಟ್ಠಾಸೀ’’ತಿ.

ಮನುಸ್ಸಲೋಕಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.