೧೭. ಸತ್ತರಸಮವಗ್ಗೋ

(೧೬೬) ೧. ಅರಹತೋ ಪುಞ್ಞೂಪಚಯಕಥಾ

೭೭೬. ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಪುಞ್ಞೂಪಚಯೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅಪುಞ್ಞೂಪಚಯೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅಪುಞ್ಞೂಪಚಯೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಪುಞ್ಞೂಪಚಯೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೭೭೭. ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಪುಞ್ಞೂಪಚಯೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅರಹಾ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸಙ್ಖಾರಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರೋತಿ, ಆನೇಞ್ಜಾಭಿಸಙ್ಖಾರಂ ಅಭಿಸಙ್ಖರೋತಿ, ಗತಿಸಂವತ್ತನಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ಭವಸಂವತ್ತನಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ಇಸ್ಸರಿಯಸಂವತ್ತನಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ಅಧಿಪಚ್ಚಸಂವತ್ತನಿಯಂ [ಆಧಿಪಚ್ಚಸಂವತ್ತನಿಕಂ (?)] ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ಮಹಾಭೋಗಸಂವತ್ತನಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ಮಹಾಪರಿವಾರಸಂವತ್ತನಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ದೇವಸೋಭಗ್ಯಸಂವತ್ತನಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತಿ, ಮನುಸ್ಸಸೋಭಗ್ಯಸಂವತ್ತನಿಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಕರೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೭೭೮. ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಪುಞ್ಞೂಪಚಯೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅರಹಾ ಆಚಿನಾತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಅರಹಾ ಅಪಚಿನಾತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ …ಪೇ… ಅರಹಾ ಪಜಹತೀತಿ…ಪೇ… ಅರಹಾ ಉಪಾದಿಯತೀತಿ…ಪೇ… ಅರಹಾ ವಿಸಿನೇತೀತಿ…ಪೇ… ಅರಹಾ ಉಸ್ಸಿನೇತೀತಿ…ಪೇ… ಅರಹಾ ವಿಧೂಪೇತೀತಿ …ಪೇ… ಅರಹಾ ಸನ್ಧೂಪೇತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ನನು ಅರಹಾ ನೇವಾಚಿನಾತಿ ನ ಅಪಚಿನಾತಿ ಅಪಚಿನಿತ್ವಾ ಠಿತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅರಹಾ ನೇವಾಚಿನಾತಿ ನಾಪಚಿನಾತಿ ಅಪಚಿನಿತ್ವಾ ಠಿತೋ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಪುಞ್ಞೂಪಚಯೋ’’ತಿ.

ನನು ಅರಹಾ ನೇವ ಪಜಹತಿ ನ ಉಪಾದಿಯತಿ ಪಜಹಿತ್ವಾ ಠಿತೋ, ನೇವ ವಿಸಿನೇತಿ ನ ಉಸ್ಸಿನೇತಿ ವಿಸಿನೇತ್ವಾ ಠಿತೋ, ನೇವ ವಿಧೂಪೇತಿ ನ ಸನ್ಧೂಪೇತಿ ವಿಧೂಪೇತ್ವಾ ಠಿತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅರಹಾ ನೇವ ವಿಧೂಪೇತಿ ನ ಸನ್ಧೂಪೇತಿ ವಿಧೂಪೇತ್ವಾ ಠಿತೋ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಪುಞ್ಞೂಪಚಯೋ’’ತಿ.

೭೭೯. ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಪುಞ್ಞೂಪಚಯೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅರಹಾ ದಾನಂ ದದೇಯ್ಯಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅರಹಾ ದಾನಂ ದದೇಯ್ಯ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಪುಞ್ಞೂಪಚಯೋ’’ತಿ.

ಅರಹಾ ಚೀವರಂ ದದೇಯ್ಯ…ಪೇ… ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದದೇಯ್ಯ… ಸೇನಾಸನಂ ದದೇಯ್ಯ… ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಂ ದದೇಯ್ಯ… ಖಾದನೀಯಂ ದದೇಯ್ಯ… ಭೋಜನೀಯಂ ದದೇಯ್ಯ… ಪಾನೀಯಂ ದದೇಯ್ಯ… ಚೇತಿಯಂ ವನ್ದೇಯ್ಯ… ಚೇತಿಯೇ ಮಾಲಂ ಆರೋಪೇಯ್ಯ… ಗನ್ಧಂ ಆರೋಪೇಯ್ಯ… ವಿಲೇಪನಂ ಆರೋಪೇಯ್ಯ…ಪೇ… ಚೇತಿಯಂ ಅಭಿದಕ್ಖಿಣಂ [ಪದಕ್ಖಿಣಂ (?)] ಕರೇಯ್ಯಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅರಹಾ ಚೇತಿಯಂ ಅಭಿದಕ್ಖಿಣಂ ಕರೇಯ್ಯ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಪುಞ್ಞೂಪಚಯೋ’’ತಿ.

ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಪುಞ್ಞೂಪಚಯೋತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೭. ಸತ್ತರಸಮವಗ್ಗೋ

(೧೬೭) ೨. ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅಕಾಲಮಚ್ಚೂತಿಕಥಾ

೭೮೦. ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅಕಾಲಮಚ್ಚೂತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನತ್ಥಿ ಅರಹನ್ತಘಾತಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಅತ್ಥಿ ಅರಹನ್ತಘಾತಕೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅಕಾಲಮಚ್ಚೂತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅಕಾಲಮಚ್ಚೂತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಯೋ ಅರಹನ್ತಂ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತಿ, ಸತಿ ಜೀವಿತೇ ಜೀವಿತಾವಸೇಸೇ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತಿ, ಅಸತಿ ಜೀವಿತೇ ಜೀವಿತಾವಸೇಸೇ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತೀತಿ? ಸತಿ ಜೀವಿತೇ ಜೀವಿತಾವಸೇಸೇ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತೀತಿ. ಹಞ್ಚಿ ಸತಿ ಜೀವಿತೇ ಜೀವಿತಾವಸೇಸೇ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅಕಾಲಮಚ್ಚೂ’’ತಿ. ಅಸತಿ ಜೀವಿತೇ ಜೀವಿತಾವಸೇಸೇ ಜೀವಿತಾ ವೋರೋಪೇತೀತಿ, ನತ್ಥಿ ಅರಹನ್ತಘಾತಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೭೮೧. ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅಕಾಲಮಚ್ಚೂತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅರಹತೋ ಕಾಯೇ ವಿಸಂ ನ ಕಮೇಯ್ಯ, ಸತ್ಥಂ ನ ಕಮೇಯ್ಯ, ಅಗ್ಗಿ ನ ಕಮೇಯ್ಯಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ನನು ಅರಹತೋ ಕಾಯೇ ವಿಸಂ ಕಮೇಯ್ಯ, ಸತ್ಥಂ ಕಮೇಯ್ಯ, ಅಗ್ಗಿ ಕಮೇಯ್ಯಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅರಹತೋ ಕಾಯೇ ವಿಸಂ ಕಮೇಯ್ಯ, ಸತ್ಥಂ ಕಮೇಯ್ಯ, ಅಗ್ಗಿ ಕಮೇಯ್ಯ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅಕಾಲಮಚ್ಚೂ’’ತಿ.

ಅರಹತೋ ಕಾಯೇ ವಿಸಂ ನ ಕಮೇಯ್ಯ, ಸತ್ಥಂ ನ ಕಮೇಯ್ಯ, ಅಗ್ಗಿ ನ ಕಮೇಯ್ಯಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನತ್ಥಿ ಅರಹನ್ತಘಾತಕೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೭೮೨. ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅಕಾಲಮಚ್ಚೂತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಞ್ಚೇತನಿಕಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ಕತಾನಂ ಉಪಚಿತಾನಂ ಅಪ್ಪಟಿಸಂವೇದಿತ್ವಾ ಬ್ಯನ್ತೀಭಾವಂ ವದಾಮಿ; ತಞ್ಚ ಖೋ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಉಪಪಜ್ಜಂ ವಾ ಅಪರೇ ವಾ ಪರಿಯಾಯೇ’’ತಿ. ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅಕಾಲಮಚ್ಚೂತಿ.

ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅಕಾಲಮಚ್ಚೂತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೭. ಸತ್ತರಸಮವಗ್ಗೋ

(೧೬೮) ೩. ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಕಮ್ಮತೋತಿಕಥಾ

೭೮೩. ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಕಮ್ಮತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಕಮ್ಮಮ್ಪಿ ಕಮ್ಮತೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಕಮ್ಮತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಪುಬ್ಬೇಕತಹೇತೂತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಕಮ್ಮತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕತೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೭೮೪. ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಕಮ್ಮವಿಪಾಕತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ ಪಾಣಂ ಹನೇಯ್ಯಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ ಸಫಲೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ ಸಫಲೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ ಅಫಲೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಪಾಣಾತಿಪಾತೋ ಅಫಲೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ ಅದಿನ್ನಂ ಆದಿಯೇಯ್ಯ…ಪೇ… ಮುಸಾ ಭಣೇಯ್ಯ… ಪಿಸುಣಂ ಭಣೇಯ್ಯ… ಫರುಸಂ ಭಣೇಯ್ಯ… ಸಮ್ಫಂ ಪಲಪೇಯ್ಯ… ಸನ್ಧಿಂ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯ… ನಿಲ್ಲೋಪಂ ಹರೇಯ್ಯ… ಏಕಾಗಾರಿಕಂ ಕರೇಯ್ಯ… ಪರಿಪನ್ಥೇ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ… ಪರದಾರಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ… ಗಾಮಘಾತಕಂ ಕರೇಯ್ಯ… ನಿಗಮಘಾತಕಂ ಕರೇಯ್ಯ… ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೇನ ದಾನಂ ದದೇಯ್ಯ… ಚೀವರಂ ದದೇಯ್ಯ … ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದದೇಯ್ಯ… ಸೇನಾಸನಂ ದದೇಯ್ಯ… ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಂ ದದೇಯ್ಯಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೋ ಸಫಲೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ ಸಫಲೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಕಮ್ಮವಿಪಾಕೋ ಅಫಲೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೋ ಅಫಲೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೭೮೫. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಕಮ್ಮತೋ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ –

‘‘ಕಮ್ಮುನಾ ವತ್ತತೀ [ವತ್ತತಿ (ಪೀ. ಕ., ಮ. ನಿ. ೨.೪೬೦), ವತ್ತತೇ (?)] ಲೋಕೋ, ಕಮ್ಮುನಾ ವತ್ತತೀ [ವತ್ತತಿ (ಪೀ. ಕ., ಮ. ನಿ. ೨.೪೬೦), ವತ್ತತೇ (?)] ಪಜಾ;

ಕಮ್ಮನಿಬನ್ಧನಾ ಸತ್ತಾ, ರಥಸ್ಸಾಣೀವ ಯಾಯತೋ [ಮ. ನಿ. ೨.೪೬೦; ಸು. ನಿ. ೬೫೯].

‘‘ಕಮ್ಮೇನ ಕಿತ್ತಿಂ ಲಭತೇ ಪಸಂಸಂ,

ಕಮ್ಮೇನ ಜಾನಿಞ್ಚ ವಧಞ್ಚ ಬನ್ಧಂ;

ತಂ ಕಮ್ಮಂ ನಾನಾಕರಣಂ ವಿದಿತ್ವಾ,

ಕಸ್ಮಾ ವದೇ ನತ್ಥಿ ಕಮ್ಮನ್ತಿ ಲೋಕೇ’’ತಿ.

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ‘‘ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಕಮ್ಮತೋ’’ತಿ.

ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಕಮ್ಮತೋತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೭. ಸತ್ತರಸಮವಗ್ಗೋ

(೧೬೯) ೪. ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಕಥಾ

೭೮೬. ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಞ್ಞೇವ ದುಕ್ಖನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಞ್ಞೇವ ಅನಿಚ್ಚಂ ಸಙ್ಖತಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಖಯಧಮ್ಮಂ ವಯಧಮ್ಮಂ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮಂ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ನನು ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಸಙ್ಖತಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಖಯಧಮ್ಮಂ ವಯಧಮ್ಮಂ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮಂ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಸಙ್ಖತಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ ಖಯಧಮ್ಮಂ ವಯಧಮ್ಮಂ ವಿರಾಗಧಮ್ಮಂ ನಿರೋಧಧಮ್ಮಂ ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಂ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಞ್ಞೇವ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ.

ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಸಙ್ಖತಂ ಪಟಿಚ್ಚಸಮುಪ್ಪನ್ನಂ…ಪೇ… ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಂ, ತಞ್ಚ ನ ದುಕ್ಖನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಸಙ್ಖತಂ…ಪೇ… ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಂ, ತಞ್ಚ ನ ದುಕ್ಖನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಸಙ್ಖತಂ…ಪೇ… ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಂ, ತಞ್ಚ ದುಕ್ಖನ್ತಿ [ಇದಂ-ಪುಚ್ಛಾದ್ವಯೇನ ಪುರಿಮಪುಚ್ಛಾದ್ವಯಸ್ಸ ಪುರತೋ ಭವಿತಬ್ಬಂ]? ಆಮನ್ತಾ. ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಂ ಅನಿಚ್ಚಂ ಸಙ್ಖತಂ…ಪೇ… ವಿಪರಿಣಾಮಧಮ್ಮಂ, ತಞ್ಚ ದುಕ್ಖನ್ತಿ [ಇದಂ-ಪುಚ್ಛಾದ್ವಯೇನ ಪುರಿಮಪುಚ್ಛಾದ್ವಯಸ್ಸ ಪುರತೋ ಭವಿತಬ್ಬಂ]? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೭೮೭. ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಞ್ಞೇವ ದುಕ್ಖನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಯದನಿಚ್ಚಂ ತಂ ದುಕ್ಖಂ [ಸಂ. ನಿ. ೩.೧೫] ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಂ ಅನಿಚ್ಚ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಯದನಿಚ್ಚಂ ತಂ ದುಕ್ಖಂ [ಸಂ. ನಿ. ೩.೧೫] ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಂ ಅನಿಚ್ಚಂ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಞ್ಞೇವ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ.

೭೮೮. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಞ್ಞೇವ ದುಕ್ಖ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಯಥಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ, ಏವಮೇವಂ ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಸ್ಸ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಯಥಾ ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಂ ದುಕ್ಖಂ ಪರಿಞ್ಞಾತಂ ನ ಪುನ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ, ಏವಮೇವಂ ಅನಿನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಂ ದುಕ್ಖಂ ಪರಿಞ್ಞಾತಂ ನ ಪುನ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ. ತೇನ ಹಿ ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಞ್ಞೇವ ದುಕ್ಖನ್ತಿ.

ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೭. ಸತ್ತರಸಮವಗ್ಗೋ

(೧೭೦) ೫. ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗನ್ತಿಕಥಾ

೭೮೯. ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಅವಸೇಸಾ ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋಪಿ ದುಕ್ಖೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋಪಿ ದುಕ್ಖೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೀಣೇವ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ತೀಣೇವ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಚತ್ತಾರಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ ಭಗವತಾ – ದುಕ್ಖಂ, ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ, ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ, ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಚತ್ತಾರಿ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ ಭಗವತಾ – ದುಕ್ಖಂ, ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ, ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ, ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ; ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ತೀಣೇವ ಅರಿಯಸಚ್ಚಾನೀ’’ತಿ.

ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋಪಿ ದುಕ್ಖೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಕೇನಟ್ಠೇನಾತಿ? ಅನಿಚ್ಚಟ್ಠೇನ. ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ ಅನಿಚ್ಚೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ ದುಕ್ಖೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ ಅನಿಚ್ಚೋ, ಸೋ ಚ ನ ದುಕ್ಖೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ ಅನಿಚ್ಚೋ, ಸೋ ಚ ನ ದುಕ್ಖೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ ಅನಿಚ್ಚೋ, ಸೋ ಚ ದುಕ್ಖೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅರಿಯಮಗ್ಗೋ ಅನಿಚ್ಚೋ, ಸೋ ಚ ದುಕ್ಖೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೭೯೦. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಅವಸೇಸಾ ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಸಾ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಸಾ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಅವಸೇಸಾ ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾ’’ತಿ.

ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗನ್ತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೭. ಸತ್ತರಸಮವಗ್ಗೋ

(೧೭೧) ೬. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿಕಥಾ

೭೯೧. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಸಙ್ಘೋ ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯೋ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಸಙ್ಘೋ ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯೋ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಚತ್ತಾರೋ ಪುರಿಸಯುಗಾ ಅಟ್ಠಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಚತ್ತಾರೋ ಪುರಿಸಯುಗಾ ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಂ ದೇನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಂ ದೇನ್ತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ. ನನು ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚೀವರಂ ದೇನ್ತಿ…ಪೇ… ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದೇನ್ತಿ… ಸೇನಾಸನಂ ದೇನ್ತಿ… ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಂ ದೇನ್ತಿ… ಖಾದನೀಯಂ ದೇನ್ತಿ… ಭೋಜನೀಯಂ ದೇನ್ತಿ…ಪೇ… ಪಾನೀಯಂ ದೇನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪಾನೀಯಂ ದೇನ್ತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ –

‘‘ಆಹುತಿಂ ಜಾತವೇದೋವ, ಮಹಾಮೇಘಂವ ಮೇದನೀ;

ಸಙ್ಘೋ ಸಮಾಧಿಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ದಕ್ಖಿಣ’’ನ್ತಿ.

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ.

೭೯೨. ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಮಗ್ಗೋ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಫಲಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತೀತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೭. ಸತ್ತರಸಮವಗ್ಗೋ

(೧೭೨) ೭. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತೀತಿಕಥಾ

೭೯೩. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಸಙ್ಘೋ ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯೋ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಸಙ್ಘೋ ಆಹುನೇಯ್ಯೋ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತೀ’’ತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಚತ್ತಾರೋ ಪುರಿಸಯುಗಾ ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಚತ್ತಾರೋ ಪುರಿಸಯುಗಾ ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತೀ’’ತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಂ ಆರಾಧೇನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಂ ಆರಾಧೇನ್ತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತೀ’’ತಿ.

ನನು ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಚೀವರಂ ದತ್ವಾ…ಪೇ… ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ದತ್ವಾ…ಪೇ… ಸೇನಾಸನಂ ದತ್ವಾ… ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಂ ದತ್ವಾ… ಖಾದನೀಯಂ ದತ್ವಾ… ಭೋಜನೀಯಂ ದತ್ವಾ…ಪೇ… ಪಾನೀಯಂ ದತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಂ ಆರಾಧೇನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ಪಾನೀಯಂ ದತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಂ ಆರಾಧೇನ್ತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತೀ’’ತಿ.

೭೯೪. ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಮಗ್ಗೋ ವಿಸೋಧೇತಿ, ಫಲಂ ವಿಸೋಧೇತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತೀತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೭. ಸತ್ತರಸಮವಗ್ಗೋ

(೧೭೩) ೮. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೋ ಭುಞ್ಜತೀತಿಕಥಾ

೭೯೫. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಭುಞ್ಜತಿ ಪಿವತಿ ಖಾದತಿ ಸಾಯತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಸಙ್ಘಭತ್ತಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಯಾಗುಪಾನಾನಿ ಕರೋನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಸಙ್ಘಭತ್ತಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಉದ್ದೇಸಭತ್ತಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ, ಯಾಗುಪಾನಾನಿ ಕರೋನ್ತಿ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಭುಞ್ಜತಿ ಪಿವತಿ ಖಾದತಿ ಸಾಯತೀ’’ತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಭುಞ್ಜತಿ ಪಿವತಿ ಖಾದತಿ ಸಾಯತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಗಣಭೋಜನಂ ಪರಮ್ಪರಭೋಜನಂ ಅತಿರಿತ್ತಭೋಜನಂ ಅನತಿರಿತ್ತಭೋಜನ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಗಣಭೋಜನಂ ಪರಮ್ಪರಭೋಜನಂ ಅತಿರಿತ್ತಭೋಜನಂ ಅನತಿರಿತ್ತಭೋಜನಂ’’, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಭುಞ್ಜತಿ ಪಿವತಿ ಖಾದತಿ ಸಾಯತೀ’’ತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಭುಞ್ಜತಿ ಪಿವತಿ ಖಾದತಿ ಸಾಯತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಅಟ್ಠ ಪಾನಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ ಭಗವತಾ – ಅಮ್ಬಪಾನಂ, ಜಮ್ಬುಪಾನಂ, ಚೋಚಪಾನಂ, ಮೋಚಪಾನಂ, ಮಧುಕಪಾನಂ, [ಮಧುಪಾನಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.) ಮಹಾವ. ೩೦೦ ಪನ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ] ಮುದ್ದಿಕಪಾನಂ, ಸಾಲುಕಪಾನಂ, ಫಾರುಸಕಪಾನನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅಟ್ಠ ಪಾನಾನಿ ವುತ್ತಾನಿ ಭಗವತಾ – ಅಮ್ಬಪಾನಂ, ಜಮ್ಬುಪಾನಂ, ಚೋಚಪಾನಂ, ಮೋಚಪಾನಂ, ಮಧುಕಪಾನಂ, ಮುದ್ದಿಕಪಾನಂ, ಸಾಲುಕಪಾನಂ, ಫಾರುಸಕಪಾನಂ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸಙ್ಘೋ ಭುಞ್ಜತಿ ಪಿವತಿ ಖಾದತಿ ಸಾಯತೀ’’ತಿ.

೭೯೬. ಸಙ್ಘೋ ಭುಞ್ಜತಿ ಪಿವತಿ ಖಾದತಿ ಸಾಯತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಮಗ್ಗೋ ಭುಞ್ಜತಿ ಪಿವತಿ ಖಾದತಿ ಸಾಯತಿ, ಫಲಂ ಭುಞ್ಜತಿ ಪಿವತಿ ಖಾದತಿ ಸಾಯತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘೋ ಭುಞ್ಜತೀತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೭. ಸತ್ತರಸಮವಗ್ಗೋ

(೧೭೪) ೯. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿಕಥಾ

೭೯೭. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಸಙ್ಘೋ ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯೋ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಸಙ್ಘೋ ಆಹುನೇಯ್ಯೋ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಚತ್ತಾರೋ ಪುರಿಸಯುಗಾ ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಚತ್ತಾರೋ ಪುರಿಸಯುಗಾ ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ.

೭೯೮. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಸಙ್ಘೇ, ಗೋತಮಿ, ದೇಹಿ, ಸಙ್ಘೇ ತೇ ದಿನ್ನೇ ಅಹಞ್ಚೇವ ಪೂಜಿತೋ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ ಸಙ್ಘೋ ಚಾ’’ತಿ [ಮ. ನಿ. ೩.೩೭೬]. ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಸಕ್ಕೋ ದೇವಾನಮಿನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಯಜಮಾನಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ, ಪುಞ್ಞಪೇಕ್ಖಾನ ಪಾಣಿನಂ;

ಕರೋತಂ ಓಪಧಿಕಂ ಪುಞ್ಞಂ, ಕತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿ.

‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಫಲೇ ಠಿತಾ;

ಏಸ ಸಙ್ಘೋ ಉಜುಭೂತೋ, ಪಞ್ಞಾಸೀಲಸಮಾಹಿತೋ.

‘‘ಯಜಮಾನಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ, ಪುಞ್ಞಪೇಕ್ಖಾನ ಪಾಣಿನಂ;

ಕರೋತಂ ಓಪಧಿಕಂ ಪುಞ್ಞಂ, ಸಙ್ಘೇ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ [ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೬೨; ವಿ. ವ. ೬೪೨, ೭೫೧].

‘‘ಏಸೋ ಹಿ ಸಙ್ಘೋ ವಿಪುಲೋ ಮಹಗ್ಗತೋ,

ಏಸಪ್ಪಮೇಯ್ಯೋ ಉದಧೀವ ಸಾಗರೋ;

ಏತೇ ಹಿ ಸೇಟ್ಠಾ ನರವೀರಸಾವಕಾ [ನರಸೀಹಸಾವಕಾ (ಕ.)],

ಪಭಙ್ಕರಾ ಧಮ್ಮಮುದೀರಯನ್ತಿ.

‘‘ತೇಸಂ ಸುದಿನ್ನಂ ಸುಹುತಂ ಸುಯಿಟ್ಠಂ,

ಯೇ ಸಙ್ಘಮುದ್ದಿಸ್ಸ ದದನ್ತಿ ದಾನಂ;

ಸಾ ದಕ್ಖಿಣಾ ಸಙ್ಘಗತಾ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ,

ಮಹಪ್ಫಲಾ ಲೋಕವಿದೂನ ವಣ್ಣಿತಾ.

‘‘ಏತಾದಿಸಂ ಯಞ್ಞಮನುಸ್ಸರನ್ತಾ,

ಯೇ ವೇದಜಾತಾ ವಿಚರನ್ತಿ [ವಿಹರನ್ತಿ (ಸೀ. ಕ.)] ಲೋಕೇ;

ವಿನೇಯ್ಯ ಮಚ್ಛೇರಮಲಂ ಸಮೂಲಂ,

ಅನಿನ್ದಿತಾ ಸಗ್ಗಮುಪೇನ್ತಿ ಠಾನ’’ನ್ತಿ [ವಿ. ವ. ೬೪೫, ೭೫೪].

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೭. ಸತ್ತರಸಮವಗ್ಗೋ

(೧೭೫) ೧೦. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿಕಥಾ

೭೯೯. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಬುದ್ಧಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಭಗವಾ ದ್ವಿಪದಾನಂ ಅಗ್ಗೋ, ದ್ವಿಪದಾನಂ ಸೇಟ್ಠೋ, ದ್ವಿಪದಾನಂ ಪಮೋಕ್ಖೋ, ದ್ವಿಪದಾನಂ ಉತ್ತಮೋ, ದ್ವಿಪದಾನಂ ಪವರೋ ಅಸಮೋ ಅಸಮಸಮೋ ಅಪ್ಪಟಿಸಮೋ ಅಪ್ಪಟಿಭಾಗೋ ಅಪ್ಪಟಿಪುಗ್ಗಲೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಭಗವಾ ದ್ವಿಪದಾನಂ ಅಗ್ಗೋ, ದ್ವಿಪದಾನಂ ಸೇಟ್ಠೋ, ದ್ವಿಪದಾನಂ ಪಮೋಕ್ಖೋ, ದ್ವಿಪದಾನಂ ಉತ್ತಮೋ, ದ್ವಿಪದಾನಂ ಪವರೋ ಅಸಮೋ ಅಸಮಸಮೋ ಅಪ್ಪಟಿಸಮೋ ಅಪ್ಪಟಿಭಾಗೋ ಅಪ್ಪಟಿಪುಗ್ಗಲೋ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಬುದ್ಧಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಬುದ್ಧಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ಬುದ್ಧೇನ ಸಮಸಮೋ – ಸೀಲೇನ ಸಮಾಧಿನಾ ಪಞ್ಞಾಯಾತಿ? ನತ್ಥಿ. ಹಞ್ಚಿ ನತ್ಥಿ ಕೋಚಿ ಬುದ್ಧೇನ ಸಮಸಮೋ – ಸೀಲೇನ ಸಮಾಧಿನಾ ಪಞ್ಞಾಯ, ತೇನ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಬುದ್ಧಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಬುದ್ಧಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ –

‘‘ನಯಿಮಸ್ಮಿಂ ವಾ ಲೋಕೇ ಪರಸ್ಮಿಂ ವಾ ಪನ,

ಬುದ್ಧೇನ ಸೇಟ್ಠೋ ಚ ಸಮೋ ಚ ವಿಜ್ಜತಿ;

ಯಮಾಹುನೇಯ್ಯಾನಂ ಅಗ್ಗತಂ ಗತೋ,

ಪುಞ್ಞತ್ಥಿಕಾನಂ ವಿಪುಲಪ್ಫಲೇಸಿನ’’ನ್ತಿ [ವಿ. ವ. ೧೦೪೭].

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ ಬುದ್ಧಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲನ್ತಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

೧೭. ಸತ್ತರಸಮವಗ್ಗೋ

(೧೭೬) ೧೧. ದಕ್ಖಿಣಾವಿಸುದ್ಧಿಕಥಾ

೮೦೦. ದಾಯಕತೋವ ದಾನಂ ವಿಸುಜ್ಝತಿ, ನೋ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಾ ಆಹುನೇಯ್ಯಾ ಪಾಹುನೇಯ್ಯಾ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯಾ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಾ ಆಹುನೇಯ್ಯಾ ಪಾಹುನೇಯ್ಯಾ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯಾ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ದಾಯಕತೋವ ದಾನಂ ವಿಸುಜ್ಝತಿ, ನೋ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ’’ತಿ.

ದಾಯಕತೋವ ದಾನಂ ವಿಸುಜ್ಝತಿ, ನೋ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಚತ್ತಾರೋ ಪುರಿಸಯುಗಾ ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಚತ್ತಾರೋ ಪುರಿಸಯುಗಾ ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ವುತ್ತಾ ಭಗವತಾ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ದಾಯಕತೋವ ದಾನಂ ವಿಸುಜ್ಝತಿ, ನೋ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ’’ತಿ.

ದಾಯಕತೋವ ದಾನಂ ವಿಸುಜ್ಝತಿ, ನೋ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಸೋತಾಪನ್ನೇ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಂ ಆರಾಧೇನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಸೋತಾಪನ್ನೇ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಂ ಆರಾಧೇನ್ತಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ದಾಯಕತೋವ ದಾನಂ ವಿಸುಜ್ಝತಿ, ನೋ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ’’ತಿ.

ನನು ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಸಕದಾಗಾಮಿಸ್ಸ…ಪೇ… ಅನಾಗಾಮಿಸ್ಸ…ಪೇ… ಅರಹತೋ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಂ ಆರಾಧೇನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅತ್ಥಿ ಕೇಚಿ ಅರಹತೋ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಂ ಆರಾಧೇನ್ತಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ದಾಯಕತೋವ ದಾನಂ ವಿಸುಜ್ಝತಿ, ನೋ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ’’ತಿ.

೮೦೧. ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ ದಾನಂ ವಿಸುಜ್ಝತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅಞ್ಞೋ ಅಞ್ಞಸ್ಸ ಕಾರಕೋ, ಪರಕತಂ ಸುಖದುಕ್ಖಂ, ಅಞ್ಞೋ ಕರೋತಿ ಅಞ್ಞೋ ಪಟಿಸಂವೇದೇತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ದಾಯಕತೋವ ದಾನಂ ವಿಸುಜ್ಝತಿ, ನೋ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಚತಸ್ಸೋ ಖೋ ಇಮಾ, ಆನನ್ದ, ದಕ್ಖಿಣಾ ವಿಸುದ್ಧಿಯೋ! ಕತಮಾ ಚತಸ್ಸೋ? ಅತ್ಥಾನನ್ದ, ದಕ್ಖಿಣಾ ದಾಯಕತೋ ವಿಸುಜ್ಝತಿ, ನೋ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ; ಅತ್ಥಾನನ್ದ, ದಕ್ಖಿಣಾ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ ವಿಸುಜ್ಝತಿ, ನೋ ದಾಯಕತೋ; ಅತ್ಥಾನನ್ದ, ದಕ್ಖಿಣಾ ದಾಯಕತೋ ಚೇವ ವಿಸುಜ್ಝತಿ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ ಚ; ಅತ್ಥಾನನ್ದ, ದಕ್ಖಿಣಾ ನೇವ ದಾಯಕತೋ ವಿಸುಜ್ಝತಿ, ನೋ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ. ಇಮಾ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಚತಸ್ಸೋ ದಕ್ಖಿಣಾ ವಿಸುದ್ಧಿಯೋ’’ತಿ [ಮ. ನಿ. ೩.೩೮೧]. ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ದಾಯಕತೋವ ದಾನಂ ವಿಸುಜ್ಝತಿ, ನೋ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕತೋ’’ತಿ.

ದಕ್ಖಿಣಾವಿಸುದ್ಧಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.

ಸತ್ತರಸಮವಗ್ಗೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಪುಞ್ಞೂಪಚಯೋ, ನತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅಕಾಲಮಚ್ಚು, ಸಬ್ಬಮಿದಂ ಕಮ್ಮತೋ, ಇನ್ದ್ರಿಯಬದ್ಧಞ್ಞೇವ ದುಕ್ಖಂ, ಠಪೇತ್ವಾ ಅರಿಯಮಗ್ಗಂ ಅವಸೇಸಾ ಸಙ್ಖಾರಾ ದುಕ್ಖಾ, ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸಙ್ಘೋ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತಿ, ಸಙ್ಘೋ ಭುಞ್ಜತಿ ಪಿವತಿ ಖಾದತಿ ಸಾಯತಿ, ಸಙ್ಘಸ್ಸ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲಂ, ಅತ್ಥಿ ದಾನಂ ವಿಸುದ್ಧಿಯಾತಿ [ವಿಸುಜ್ಝತೀತಿ (ಸ್ಯಾ.)].