೩. ಸುತ್ತಸಾಧನಪರಿಹಾನಿ

೨೬೫. ಪರಿಹಾಯತಿ ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ –

‘‘ಉಚ್ಚಾವಚಾ ಹಿ ಪಟಿಪದಾ [ಪಟಿಪಾದಾ (ಅಟ್ಠ.)], ಸಮಣೇನ ಪಕಾಸಿತಾ;

ನ ಪಾರಂ ದಿಗುಣಂ ಯನ್ತಿ, ನಯಿದಂ ಏಕಗುಣಂ ಮುತ’’ನ್ತಿ [ಸು. ನಿ. ೭೧೯ ಸುತ್ತನಿಪಾತೇ].

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಪರಿಹಾಯತಿ ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಾ’’ತಿ.

ಪರಿಹಾಯತಿ ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅತ್ಥಿ ಛಿನ್ನಸ್ಸ ಛೇದಿಯನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ.

ಅತ್ಥಿ ಛಿನ್ನಸ್ಸ ಛೇದಿಯನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ –

‘‘ವೀತತಣ್ಹೋ ಅನಾದಾನೋ, ಕಿಚ್ಚಂ ಯಸ್ಸ ನ ವಿಜ್ಜತಿ;

ಛಿನ್ನಸ್ಸ ಛೇದಿಯಂ ನತ್ಥಿ, ಓಘಪಾಸೋ ಸಮೂಹತೋ’’ತಿ.

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ಛಿನ್ನಸ್ಸ ಛೇದಿಯ’’ನ್ತಿ.

೨೬೬. ಪರಿಹಾಯತಿ ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅತ್ಥಿ ಕತಸ್ಸ ಪತಿಚಯೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ.

ಅತ್ಥಿ ಕತಸ್ಸ ಪತಿಚಯೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ –

‘‘ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮಾ ವಿಮುತ್ತಸ್ಸ, ಸನ್ತಚಿತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ;

ಕತಸ್ಸ ಪತಿಚಯೋ ನತ್ಥಿ, ಕರಣೀಯಂ ನ ವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ಸೇಲೋ ಯಥಾ ಏಕಗ್ಘನೋ, ವಾತೇನ ನ ಸಮೀರತಿ;

ಏವಂ ರೂಪಾ ರಸಾ ಸದ್ದಾ, ಗನ್ಧಾ ಫಸ್ಸಾ ಚ ಕೇವಲಾ.

‘‘ಇಟ್ಠಾ ಧಮ್ಮಾ ಅನಿಟ್ಠಾ ಚ, ನಪ್ಪವೇಧೇನ್ತಿ ತಾದಿನೋ;

ಠಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ವಿಪ್ಪಮುತ್ತಂ, ವಯಂ ಚಸ್ಸಾನುಪಸ್ಸತೀ’’ತಿ [ಮಹಾವ. ೨೪೪; ಅ. ನಿ. ೬.೫೫].

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಅತ್ಥಿ ಕತಸ್ಸ ಪತಿಚಯೋ’’ತಿ.

೨೬೭. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಪರಿಹಾಯತಿ ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಾ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಸಮಯವಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪರಿಹಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಕಮ್ಮಾರಾಮತಾ, ಭಸ್ಸಾರಾಮತಾ, ನಿದ್ದಾರಾಮತಾ, ಸಙ್ಗಣಿಕಾರಾಮತಾ, ಯಥಾವಿಮುತ್ತಂ ಚಿತ್ತಂ ನ ಪಚ್ಚವೇಕ್ಖತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾ ಸಮಯವಿಮುತ್ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪರಿಹಾನಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ [ಅ. ನಿ. ೫.೧೪೯]. ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ಪರಿಹಾಯತಿ ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಾತಿ.

ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಕಮ್ಮಾರಾಮತಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ.

ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಕಮ್ಮಾರಾಮತಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ರಾಗೋ ಕಾಮರಾಗೋ ಕಾಮರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಕಾಮರಾಗಸಂಯೋಜನಂ ಕಾಮೋಘೋ ಕಾಮಯೋಗೋ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದನೀವರಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ.

ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಭಸ್ಸಾರಾಮತಾ, ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ನಿದ್ದಾರಾಮತಾ, ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಸಙ್ಗಣಿಕಾರಾಮತಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ.

ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಸಙ್ಗಣಿಕಾರಾಮತಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ರಾಗೋ ಕಾಮರಾಗೋ ಕಾಮರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಕಾಮರಾಗಸಂಯೋಜನಂ ಕಾಮೋಘೋ ಕಾಮಯೋಗೋ ಕಾಮಚ್ಛನ್ದನೀವರಣನ್ತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ.

೨೬೮. ಪರಿಹಾಯತಿ ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಾ ಪರಿಹಾಯಮಾನೋ ಕಿಂ ಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋ ಪರಿಹಾಯತೀತಿ? ರಾಗಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋ ಪರಿಹಾಯತೀತಿ. ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಕಿಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಅನುಸಯಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ. ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅನುಸಯಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ.

ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅನುಸಯಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯೋ ಪಟಿಘಾನುಸಯೋ ಮಾನಾನುಸಯೋ ದಿಟ್ಠಾನುಸಯೋ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾನುಸಯೋ ಭವರಾಗಾನುಸಯೋ ಅವಿಜ್ಜಾನುಸಯೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ.

ದೋಸಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋ ಪರಿಹಾಯತೀತಿ…ಪೇ… ಮೋಹಪರಿಯುಟ್ಠಿತೋ ಪರಿಹಾಯತೀತಿ…. ಪರಿಯುಟ್ಠಾನಂ ಕಿಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ? ಅನುಸಯಂ ಪಟಿಚ್ಚ ಉಪ್ಪಜ್ಜತೀತಿ. ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅನುಸಯಾತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಅನುಸಯಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅತ್ಥಿ ಅರಹತೋ ಕಾಮರಾಗಾನುಸಯೋ…ಪೇ… ಅವಿಜ್ಜಾನುಸಯೋತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ.

ಪರಿಹಾಯತಿ ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅರಹತೋ ಅರಹತ್ತಾ ಪರಿಹಾಯಮಾನಸ್ಸ ಕಿಂ ಉಪಚಯಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ? ರಾಗೋ ಉಪಚಯಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ. ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿ ಉಪಚಯಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಉಪಚಯಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ, ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸೋ ಉಪಚಯಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ. ದೋಸೋ ಉಪಚಯಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ…ಪೇ… ಮೋಹೋ ಉಪಚಯಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ, ಸಕ್ಕಾಯದಿಟ್ಠಿ ಉಪಚಯಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ, ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಉಪಚಯಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ, ಸೀಲಬ್ಬತಪರಾಮಾಸೋ ಉಪಚಯಂ ಗಚ್ಛತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ.

ಪರಿಹಾಯತಿ ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಾತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅರಹಾ ಆಚಿನತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ. ಅರಹಾ ಅಪಚಿನತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ. ಅರಹಾ ಪಜಹತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ. ಅರಹಾ ಉಪಾದಿಯತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ. ಅರಹಾ ವಿಸಿನೇತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ. ಅರಹಾ ಉಸ್ಸಿನೇತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ. ಅರಹಾ ವಿಧೂಪೇತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ. ಅರಹಾ ಸನ್ಧೂಪೇತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ.

ನನು ಅರಹಾ ನೇವಾಚಿನತಿ ನ ಅಪಚಿನತಿ ಅಪಚಿನಿತ್ವಾ ಠಿತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅರಹಾ ನೇವಾಚಿನತಿ ನ ಅಪಚಿನತಿ ಅಪಚಿನಿತ್ವಾ ಠಿತೋ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪರಿಹಾಯತಿ ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಾ’’ತಿ.

ನನು ಅರಹಾ ನೇವ ಪಜಹತಿ ನ ಉಪಾದಿಯತಿ ಪಜಹಿತ್ವಾ ಠಿತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅರಹಾ ನೇವ ಪಜಹತಿ ನ ಉಪಾದಿಯತಿ ಪಜಹಿತ್ವಾ ಠಿತೋ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪರಿಹಾಯತಿ ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಾ’’ತಿ.

ನನು ಅರಹಾ ನೇವ ವಿಸಿನೇತಿ ನ ಉಸ್ಸಿನೇತಿ ವಿಸಿನಿತ್ವಾ ಠಿತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅರಹಾ ನೇವ ವಿಸಿನೇತಿ ನ ಉಸ್ಸಿನೇತಿ ವಿಸಿನಿತ್ವಾ ಠಿತೋ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪರಿಹಾಯತಿ ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಾ’’ತಿ.

ನನು ಅರಹಾ ನೇವ ವಿಧೂಪೇತಿ ನ ಸನ್ಧೂಪೇತಿ ವಿಧೂಪೇತ್ವಾ ಠಿತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಅರಹಾ ನೇವ ವಿಧೂಪೇತಿ ನ ಸನ್ಧೂಪೇತಿ ವಿಧೂಪೇತ್ವಾ ಠಿತೋ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪರಿಹಾಯತಿ ಅರಹಾ ಅರಹತ್ತಾ’’ತಿ.

ಪರಿಹಾನಿಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.