೭. ಸತ್ತಮವಗ್ಗೋ

(೬೭) ೫. ಪರಿಭೋಗಮಯಪುಞ್ಞಕಥಾ

೪೮೩. ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಪರಿಭೋಗಮಯೋ ಫಸ್ಸೋ ವಡ್ಢತಿ, ವೇದನಾ ವಡ್ಢತಿ, ಸಞ್ಞಾ ವಡ್ಢತಿ, ಚೇತನಾ ವಡ್ಢತಿ, ಚಿತ್ತಂ ವಡ್ಢತಿ, ಸದ್ಧಾ ವಡ್ಢತಿ, ವೀರಿಯಂ ವಡ್ಢತಿ, ಸತಿ ವಡ್ಢತಿ, ಸಮಾಧಿ ವಡ್ಢತಿ, ಪಞ್ಞಾ ವಡ್ಢತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಲತಾ ವಿಯ ವಡ್ಢತಿ, ಮಾಲುವಾ ವಿಯ ವಡ್ಢತಿ, ರುಕ್ಖೋ ವಿಯ ವಡ್ಢತಿ, ತಿಣಂ ವಿಯ ವಡ್ಢತಿ, ಮುಞ್ಜಪುಞ್ಜೋ ವಿಯ ವಡ್ಢತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ….

೪೮೪. ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದಾಯಕೋ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ನ ಸಮನ್ನಾಹರತಿ, ಹೋತಿ ಪುಞ್ಞನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಅನಾವಟ್ಟೇನ್ತಸ್ಸ [ಅನಾವಟ್ಟನ್ತಸ್ಸ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.), ಅನಾವಜ್ಝನ್ತಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ.)] ಹೋತಿ… ಅನಾಭೋಗಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಅಸಮನ್ನಾಹರನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಅಮನಸಿಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಅಚೇತಯನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಅಪತ್ಥಯನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಅಪ್ಪಣಿದಹನ್ತಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ನನು ಆವಟ್ಟೇನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಆಭೋಗಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಸಮನ್ನಾಹರನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಮನಸಿಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಚೇತಯನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಪತ್ಥಯನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಪಣಿದಹನ್ತಸ್ಸ ಹೋತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ಆವಟ್ಟೇನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಆಭೋಗಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಸಮನ್ನಾಹರನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಮನಸಿಕರೋನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಚೇತಯನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಪತ್ಥಯನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ… ಪಣಿದಹನ್ತಸ್ಸ ಹೋತಿ, ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀ’’ತಿ.

೪೮೫. ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದಾಯಕೋ ದಾನಂ ದತ್ವಾ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇತಿ, ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇತಿ, ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇತಿ, ಹೋತಿ ಪುಞ್ಞನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ… ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ದ್ವಿನ್ನಂ ಫಸ್ಸಾನಂ…ಪೇ… ದ್ವಿನ್ನಂ ಚಿತ್ತಾನಂ ಸಮೋಧಾನಂ ಹೋತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಕುಸಲಾಕುಸಲಾ ಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜಾ ಹೀನಪಣೀತಾ ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ? ನ ಹೇವಂ ವತ್ತಬ್ಬೇ…ಪೇ… ಕುಸಲಾಕುಸಲಾ ಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜಾ ಹೀನಪಣೀತಾ ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸುವಿದೂರವಿದೂರಾನಿ! ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ನಭಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಥವೀ ಚ – ಇದಂ ಪಠಮಂ ಸುವಿದೂರವಿದೂರಂ. ಓರಿಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತೀರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ಪಾರಿಮಞ್ಚ ತೀರಂ – ಇದಂ ದುತಿಯಂ ಸುವಿದೂರವಿದೂರಂ. ಯತೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವೇರೋಚನೋ ಅಬ್ಭುದೇತಿ ಯತ್ಥ ಚ ಅತ್ಥಮೇತಿ – ಇದಂ ತತಿಯಂ ಸುವಿದೂರವಿದೂರಂ. ಸತಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೋ ಅಸತಞ್ಚ ಧಮ್ಮೋ – ಇದಂ ಚತುತ್ಥಂ ಸುವಿದೂರವಿದೂರಂ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರಿ ಸುವಿದೂರವಿದೂರಾನೀತಿ.

‘‘ನಭಞ್ಚ ದೂರೇ ಪಥವೀ ಚ ದೂರೇ,

ಪಾರಂ ಸಮುದ್ದಸ್ಸ ತದಾಹು ದೂರೇ;

ಯತೋ ಚ ವೇರೋಚನೋ ಅಬ್ಭುದೇತಿ,

ಪಭಙ್ಕರೋ ಯತ್ಥ ಚ ಅತ್ಥಮೇತಿ.

‘‘ತತೋ ಹವೇ ದೂರತರಂ ವದನ್ತಿ,

ಸತಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ ಅಸತಞ್ಚ ಧಮ್ಮಂ;

ಅಬ್ಯಾಯಿಕೋ ಹೋತಿ ಸತಂ ಸಮಾಗಮೋ,

ಯಾವಮ್ಪಿ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ ತಥೇವ ಹೋತಿ.

‘‘ಖಿಪ್ಪಞ್ಹಿ ವೇತಿ [ಖಿಪ್ಪಂಹವೇತಿ (ಬಹೂಸು)] ಅಸತಂ ಸಮಾಗಮೋ;

ತಸ್ಮಾ ಸತಂ ಧಮ್ಮೋ ಅಸಬ್ಭಿ ಆರಕಾ’’ತಿ [ಅ. ನಿ. ೪.೪೭].

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಕುಸಲಾಕುಸಲಾ ಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜಾ ಹೀನಪಣೀತಾ ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗಾ ಧಮ್ಮಾ ಸಮ್ಮುಖೀಭಾವಂ ಆಗಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ.

೪೮೬. ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ –

‘‘ಆರಾಮರೋಪಾ ವನರೋಪಾ, ಯೇ ಜನಾ ಸೇತುಕಾರಕಾ;

ಪಪಞ್ಚ ಉದಪಾನಞ್ಚ, ಯೇ ದದನ್ತಿ ಉಪಸ್ಸಯಂ.

‘‘ತೇಸಂ ದಿವಾ ಚ ರತ್ತೋ ಚ, ಸದಾ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತಿ;

ಧಮ್ಮಟ್ಠಾ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾ, ತೇ ಜನಾ ಸಗ್ಗಗಾಮಿನೋ’’ತಿ [ಸಂ. ನಿ. ೧.೪೭].

ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀತಿ.

ನ ವತ್ತಬ್ಬಂ – ‘‘ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀ’’ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ನನು ವುತ್ತಂ ಭಗವತಾ – ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಾ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದಾ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರಾ ಸೋವಗ್ಗಿಕಾ ಸುಖವಿಪಾಕಾ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಾ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ! ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಯಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚೀವರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಚೇತೋಸಮಾಧಿಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಅಪ್ಪಮಾಣೋ ತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ ಸೋವಗ್ಗಿಕೋ ಸುಖವಿಪಾಕೋ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ಯಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ…ಪೇ… ಸೇನಾಸನಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ…ಪೇ… ಗಿಲಾನಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಚೇತೋಸಮಾಧಿಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಅಪ್ಪಮಾಣೋ ತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ ಸೋವಗ್ಗಿಕೋ ಸುಖವಿಪಾಕೋ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಾ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದಾ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರಾ ಸೋವಗ್ಗಿಕಾ ಸುಖವಿಪಾಕಾ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಾ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ [ಅ. ನಿ. ೪.೫೧]. ಅತ್ಥೇವ ಸುತ್ತನ್ತೋತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ತೇನ ಹಿ ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀತಿ.

೪೮೭. ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದಾಯಕೋ ದಾನಂ ದೇತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೋ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ ಛಡ್ಡೇತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ, ಹೋತಿ ಪುಞ್ಞನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ದಾಯಕೋ ದಾನಂ ದೇತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೋ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ನ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ ಛಡ್ಡೇತಿ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇತಿ, ಹೋತಿ ಪುಞ್ಞಂ; ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀ’’ತಿ.

ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ದಾಯಕೋ ದಾನಂ ದೇತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇ ರಾಜಾನೋ ವಾ ಹರನ್ತಿ, ಚೋರಾ ವಾ ಹರನ್ತಿ, ಅಗ್ಗಿ ವಾ ದಹತಿ, ಉದಕಂ ವಾ ವಹತಿ, ಅಪ್ಪಿಯಾ ವಾ ದಾಯಾದಾ ಹರನ್ತಿ, ಹೋತಿ ಪುಞ್ಞನ್ತಿ? ಆಮನ್ತಾ. ಹಞ್ಚಿ ದಾಯಕೋ ದಾನಂ ದೇತಿ, ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕೇ ಪಟಿಗ್ಗಹಿತೇ ರಾಜಾನೋ ವಾ ಹರನ್ತಿ, ಚೋರಾ ವಾ ಹರನ್ತಿ, ಅಗ್ಗಿ ವಾ ದಹತಿ, ಉದಕಂ ವಾ ವಹತಿ, ಅಪ್ಪಿಯಾ ವಾ ದಾಯಾದಾ ಹರನ್ತಿ, ಹೋತಿ ಪುಞ್ಞಂ; ನೋ ಚ ವತ ರೇ ವತ್ತಬ್ಬೇ – ‘‘ಪರಿಭೋಗಮಯಂ ಪುಞ್ಞಂ ವಡ್ಢತೀ’’ತಿ.

ಪರಿಭೋಗಮಯಪುಞ್ಞಕಥಾ ನಿಟ್ಠಿತಾ.