ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ

ಚಾಣಕ್ಯನೀತಿಪಾಳಿ

೧. ನಾನಾಸತ್ಥೋ ದ್ಧತಂ ವಕ್ಖೇ,

ರಾಜ ನೀತಿ ಸಮುಚ್ಚಯಂ;

ಸಬ್ಬ ಬೀಜ ಮಿದಂ ಸತ್ಥಂ,

ಚಾಣಕ್ಯಂ ಸಾರಸಙ್ಗಹಂ.

೨. ಮೂಲಸುತ್ತಂ ಪವಕ್ಖಾಮಿ,

ಚಾಣಕ್ಯೇನ ಯಥೋದಿತಂ;

ಯಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾನ ಮತ್ತೇನ,

ಮೂಳ್ಹೋ ಭವತಿ ಪಣ್ಡಿತೋ.

೩. ವಿದುತ್ತಂ ನರಪಚ್ಚಞ್ಚ,

ನೇವತುಲ್ಯಂ ಕುದಾಚನಂ;

ಸದೇಸೇ ಪುಜ್ಜತೇ ರಾಜಾ,

ವಿದೂ ಸಬ್ಬತ್ಥ ಪುಜ್ಜತೇ.

೪. ಪಣ್ಡಿತೇ ಚ ಗುಣಾ ಸಬ್ಬೇ,

ಮೂಳ್ಹೇ ದೋಸಾ ಹಿ ಕೇವಲಂ;

ತಸ್ಮಾ ಮೂಳ್ಹಸಹಸ್ಸೇಸು,

ಪಞ್ಞೋ ಏಕೋ ವಿಸಿಸ್ಯತೇ.

೫. ಮಾತರಿವ ಪರದಾರೇಸು,

ಪರದಬ್ಬೇಸು ಲೇಟ್ಟುವ;

ಅತ್ತನಿವ ಸಬ್ಬಭೂತೇಸು,

ಯೋ ಪಸ್ಸತಿ ಸಪಣ್ಡಿತೋ.

೬. ಕಿಂಕುಲೇನ ವಿಸಾಲೇನ,

ಗುಣಹೀನೋ ತು ಯೋನರೋ;

ಅಕುಲಿನೋಪಿ ಸತ್ಥಞ್ಞೋ,

ದೇವತಾಹಿಪಿ ಪುಜ್ಜತೇ.

೭. ರೂಪಯೋಬ್ಬನಸಮ್ಪನ್ನಾ,

ವಿಸಾಲಕುಲಸಮ್ಭವಾ;

ವಿಜ್ಜಾಹೀನಾ ನಸೋಭನ್ತೇ,

ನಿಗ್ಗನ್ಧಾ ಇವ ಕಿಂಸುಕಾ.

೮. ತಾರಾನಂ ಭೂಸಣಂ ಚನ್ದೋ,

ನಾರೀನಂ ಭೂಸಣಂ ಪತಿ;

ಪುಥಬ್ಯಾ ಭೂಸಣಂ ರಾಜಾ,

ವಿಜ್ಜಾ ಸಬ್ಬಸ್ಸ ಭೂಸಣಂ.

೯. ಮಾತಾ ಸತ್ತು ಪಿತಾ ವೇರೀ,

ಯೇನ ಬಾಲೋ ನಪಾಟ್ಠಿತೋ;

ನ ಸೋಭತೇ ಸಭಾಮಜ್ಝೇ,

ಹಂಸಮಜ್ಝೇ ಬಕೋಯಥಾ.

೧೦. ವರಮೇಕೋ ಗುಣೀ ಪುತ್ತೋ,

ನ ಚ ಮೂಳ್ಹಸತೇಹಿಪಿ;

ಏಕೋ ಚನ್ದೋ ತಮೋ ಹನ್ತಿ,

ನ ಚ ತಾರಗಣೇಹಿಪಿ.

೧೧. ಲಾಲಯೇ ಪಞ್ಚವಸ್ಸಾನಿ,

ದಸವಸ್ಸಾನಿ ತಾಲಯೇ;

ಪತ್ತೇ ತು ಸೋಳಸೇ ವಸ್ಸೇ,

ಪುತ್ತಂ ಮಿತ್ತಂವ ಆಚರೇ.

೧೨. ಲಾಲನೇ ಬಹವೋ ದೋಸಾ,

ತಾಲನೇ ಬಹವೋ ಗುಣಾ;

ತಸ್ಮಾ ಪುತ್ತಞ್ಚ ಸಿಸ್ಸಞ್ಚ,

ತಾಲಯೇ ನ ತು ಲಾಲಯೇ.

೧೩. ಏಕೇನಾಪಿ ಸುವಕ್ಖೇನ,

ಪುಪ್ಫಿತೇನ ಸುಗನ್ಧಿನಾ;

ವಾಸಿತಸ್ಸ ವನಂ ಸಬ್ಬಂ,

ಸುಪುತ್ತೇನ ಕುಲಂಯಥಾ.

೧೪. ಏಕಸ್ಸಾಪಿ ಕುವಕ್ಖಸ್ಸ,

ಕೋಟರಟ್ಠೇನ ಅಗ್ಗಿನಾ;

ದಯ್ಹತೇ ಹಿ ವನಂ ಸಬ್ಬಂ,

ಕುಪುತ್ತೇನ ಕುಲಂ ಯಥಾ.

೧೫. ದೂರತೋ ಸೋಭತೇ ಮೂಳ್ಹೋ,

ಲಮ್ಬಮಾನ ಪಟಾವುತೋ;

ತಾವಞ್ಚ ಸೋಭತೇ ಮೂಳ್ಹೋ,

ಯಾವ ಕಿಞ್ಚಿ ನಭಾಸತೇ.

೧೬. ವಿಸತೋ ಅಮತಂ ಗಾಯ್ಹಂ,

ಅಮೇಜ್ಝಾಅಪಿ ಕಞ್ಚನಂ;

ನೀಚತೋ ಉತ್ತಮಾ ವಿಜ್ಜಾ,

ಥೀರತ್ನಂ ದುಕ್ಕುಲಾಅಪಿ.

೧೭. ಉಸ್ಸವೇ ಬ್ಯಸನೇಚೇವ,

ದುಬ್ಭಿಕ್ಖೇ ಸತ್ತುವಿಗ್ಗಹೇ;

ರಾಜದ್ವಾರೇ ಸುಸಾನೇಚ,

ಯೋ ತಿಟ್ಠತಿ ಸಬನ್ಧವೋ.

೧೮. ಪರೋಕ್ಖೇ ಕಿಚ್ಚಹನ್ತಾರಂ,

ಪಚ್ಚಕ್ಖೇ ಪಿಯವಾದಿನಂ;

ವಜ್ಜಯೇ ತಾದಿಸಂ ಮಿತ್ತಂ,

ವಿಸಕುಮ್ಭಂ ಪಯೋಮುಖಂ.

೧೯. ಸಕಿಂ ದುಟ್ಠಞ್ಚ ಮಿತ್ತಂ ಯೋ,

ಪುನ ಸನ್ಧಾತು ಮಿಚ್ಛತಿ;

ಸಮಚ್ಚು ಮುಪಗಣ್ಹಾತಿ,

ಗಬ್ಭ ಮಸ್ಸತರೀ ಯಥಾ.

೨೦. ನ ವಿಸ್ಸಸೇ ಅವಿಸ್ಸತ್ಥಂ,

ಮಿತ್ತಞ್ಚಾಪಿ ನ ವಿಸ್ಸಸೇ;

ಕದಾಚಿ ಕುಪಿತಂ ಮಿತ್ತಂ,

ಸಬ್ಬದೋಸಂ ಪಕಾಸಯೇ.

೨೧. ಜಾನಿಯಾ ಪೇಸನೇ ಭಚ್ಚೇ,

ಬನ್ಧವೇ ಬ್ಯಸನಾಗಮೇ;

ಮಿತ್ತಞ್ಚಾ ಪದಿಕಾಲೇಚ,

ಭರಿಯಞ್ಚ ವಿಭವಕ್ಖಯೇ.

೨೨. ಉಪಕಾರಗ್ಗಹಿತೇನ,

ಸತ್ತುನಾಸತ್ತುಮುದ್ಧರೇ;

ಪಾದಲಗ್ಗಂ ಕರಟ್ಠೇನ,

ಕಣ್ಟಕೇನೇವ ಕಣ್ಟಕಂ.

೨೩. ನ ಮಿತ್ತಂ ಕೋಚಿ ಕಸ್ಸಚಿ,

ನ ಕೋಚಿ ರಿಪು ಕಸ್ಸಚಿ;

ಕಾರಣೇನ ಹಿ ಞಾಯತಿ,

ಮಿತ್ತಾನಿ ಚ ರಿಪೂ ತಥಾ.

೨೪. ದುಜ್ಜನೋ ಪಿಯವಾದೀ ಚ,

ನೇತಂ ವಿಸ್ಸಾಸಕಾರಣಂ;

ಮಧು ತಿಟ್ಠತಿ ಜಿವ್ಹಗ್ಗೇ,

ಹದಯೇ ತು ಹಲಾಹಲಂ.

೨೫. ದುಜ್ಜನೋ ಪರಿಹನ್ತಬ್ಬೋ,

ವಿಜ್ಜಾಯಾ ಲಙ್ಕತೋಪಿ ಸಂ;

ಮಣಿನಾ ಭೂಸಿತೋ ಸಪ್ಪೋ,

ಕಿಮೇ ಸೋ ನಭಯಂ ಕರೋ.

೨೬. ಸಪ್ಪೋ ಕೂರೋ ಖಲೋ ಕೂರೋ,

ಸಪ್ಪಾ ಕೂರತರೋ ಖಲೋ;

ಮನ್ತೋ ಸಧಿವಸೋ ಸಪ್ಪೋ,

ಖಲೋ ಕೇನ ನಿವಾಯ್ಯತೇ.

೨೭. ನಖೀನಞ್ಚ ನದೀನಞ್ಚ,

ಸಿಙ್ಗೀನಂ ಸತ್ಥಪಾಣಿನಂ;

ವಿಸ್ಸಾಸೋ ನೇವಕಾತಬ್ಬೋ,

ಥೀಸು ರಾಜಕುಲೇಸು ಚ.

೨೮. ಹತ್ಥೀ ಹತ್ಥಸಹಸ್ಸೇನ,

ಸತಹತ್ಥೇನ ವಾಜಿನೋ;

ಸಿಙ್ಗಿನೋ ದಸಹತ್ಥೇನ,

ಠಾನಚಾಗೇನ ದುಜ್ಜನೋ.

೨೯. ಆಪದತ್ಥಂ ಧನಂ ರಕ್ಖೇ,

ದಾರಂ ರಕ್ಖೇ ಧನೇಹಿಪಿ;

ಅತ್ತಾನಂ ಸತತಂ ರಕ್ಖೇ,

ದಾರೇಹಿಪಿ ಧನೇಹಿಪಿ.

೩೦. ಪರದಾರಂ ಪರದಬ್ಬಂ,

ಪರಿವಾದಂ ಪರಸ್ಸ ಚ;

ಪರಿಹಾಸಂ ಗುರುಟ್ಠಾನೇ,

ಚಾಪಲ್ಯಞ್ಚ ವಿವಜ್ಜಯೇ.

೩೧. ಚಜೇ ಏಕಂ ಕುಲಸ್ಸತ್ಥೇ,

ಗಾಮಸ್ಸತ್ಥೇ ಕುಲಂ ಚಜೇ;

ಗಾಮ ಜನಪದಸ್ಸತ್ಥೇ,

ಅತ್ತತ್ಥೇ ಪಥವಿಂ ಚಜೇ.

೩೨. ಚಲತ್ಯೇಕೇನ ಪಾದೇನ,

ತಿಟ್ಠ ತ್ಯೇಕೇನ ಬುದ್ಧಿಮಾ;

ನಾಸಮಿಕ್ಖ್ಯ ಪರಂ ಠಾನಂ,

ಪುಬ್ಬಮಾಯತನಂ ಚಜೇ.

೩೩. ಲುದ್ಧ ಮತ್ಥೇನ ಗಣ್ಹೇಯ್ಯ,

ಥದ್ಧ ಮಞ್ಜಲೀ ಕಮ್ಮುನಾ;

ಮೂಳ್ಹಂ ಛನ್ದೋ ನುವತ್ತೇನ,

ತಥಾ ತಥೇನ ಪಣ್ಡಿತಂ.

೩೪. ಅತ್ಥನಾಸಂ ಮನೋತಾಪಂ,

ಗೇಹೇ ದುಚ್ಚರಿತಾನಿ ಚ;

ವಞ್ಚನಞ್ಚ ಪಮಾಣಞ್ಚ,

ಮತಿಮಾ ನ ಪಕಾಸಯೇ.

೩೫. ಧನಧಞ್ಞಪ್ಪಯೋಗೇಸು,

ತಥಾ ವಿಜ್ಜಾಗಮೇಸು ಚ;

ಆಹಾರೇ ಬ್ಯವಹಾರೇ ಚ,

ಚತ್ತಲಜ್ಜೋ ಸದಾ ಭವೇ.

೩೬. ಧನಿನೋ ಸೋತ್ಥಿಯೋ ರಾಜಾ,

ನದೀ ವೇಜ್ಜೋ ತು ಪಞ್ಚಮೋ;

ಪಞ್ಚ ಯತ್ರ ನವಿಜ್ಜನ್ತೇ,

ತತ್ರ ವಾಸಂ ನಕಾರಯೇ.

೩೭. ಯಸ್ಮಿಂದೇಸೇ ನ ಸಮ್ಮಾನಂ,

ನ ಪೀತಿ ನಚ ಬನ್ಧವಾ;

ನ ಚ ವಿಜ್ಜಾಗಮೋ ಕೋಚಿ,

ತಂದೇಸಂ ಪರಿವಜ್ಜಯೇ.