೧. ಸಮ್ಬಾಧಸುತ್ತಂ

೪೨. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಘೋಸಿತಾರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಆನನ್ದೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಉದಾಯೀ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ವುತ್ತಮಿದಂ, ಆವುಸೋ, ಪಞ್ಚಾಲಚಣ್ಡೇನ ದೇವಪುತ್ತೇನ –

‘‘ಸಮ್ಬಾಧೇ ಗತಂ [ಸಮ್ಬಾಧೇ ವತ (ಸೀ.)] ಓಕಾಸಂ, ಅವಿದ್ವಾ ಭೂರಿಮೇಧಸೋ;

ಯೋ ಝಾನಮಬುಜ್ಝಿ ಬುದ್ಧೋ, ಪಟಿಲೀನನಿಸಭೋ ಮುನೀ’’ತಿ.

‘‘ಕತಮೋ, ಆವುಸೋ, ಸಮ್ಬಾಧೋ, ಕತಮೋ ಸಮ್ಬಾಧೇ ಓಕಾಸಾಧಿಗಮೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ’’ತಿ? ‘‘ಪಞ್ಚಿಮೇ, ಆವುಸೋ, ಕಾಮಗುಣಾ ಸಮ್ಬಾಧೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ. ಕತಮೇ ಪಞ್ಚ? ಚಕ್ಖುವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ರೂಪಾ ಇಟ್ಠಾ ಕನ್ತಾ ಮನಾಪಾ ಪಿಯರೂಪಾ ಕಾಮೂಪಸಂಹಿತಾ ರಜನೀಯಾ, ಸೋತವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಸದ್ದಾ…ಪೇ… ಘಾನವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಗನ್ಧಾ… ಜಿವ್ಹಾವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ರಸಾ… ಕಾಯವಿಞ್ಞೇಯ್ಯಾ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಾ ಇಟ್ಠಾ ಕನ್ತಾ ಮನಾಪಾ ಪಿಯರೂಪಾ ಕಾಮೂಪಸಂಹಿತಾ ರಜನೀಯಾ. ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಪಞ್ಚ ಕಾಮಗುಣಾ ಸಮ್ಬಾಧೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ.

‘‘ಇಧಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಪಠಮಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಸಮ್ಬಾಧೇ ಓಕಾಸಾಧಿಗಮೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ ಪರಿಯಾಯೇನ. ತತ್ರಾಪತ್ಥಿ ಸಮ್ಬಾಧೋ. ಕಿಞ್ಚ ತತ್ಥ ಸಮ್ಬಾಧೋ? ಯದೇವ ತತ್ಥ ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾ ಅನಿರುದ್ಧಾ ಹೋನ್ತಿ, ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಮ್ಬಾಧೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ವಿತಕ್ಕವಿಚಾರಾನಂ ವೂಪಸಮಾ…ಪೇ… ದುತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಸಮ್ಬಾಧೇ ಓಕಾಸಾಧಿಗಮೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ ಪರಿಯಾಯೇನ. ತತ್ರಾಪತ್ಥಿ ಸಮ್ಬಾಧೋ. ಕಿಞ್ಚ ತತ್ಥ ಸಮ್ಬಾಧೋ? ಯದೇವ ತತ್ಥ ಪೀತಿ ಅನಿರುದ್ಧಾ ಹೋತಿ, ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಮ್ಬಾಧೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಪೀತಿಯಾ ಚ ವಿರಾಗಾ…ಪೇ… ತತಿಯಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಸಮ್ಬಾಧೇ ಓಕಾಸಾಧಿಗಮೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ ಪರಿಯಾಯೇನ. ತತ್ರಾಪತ್ಥಿ ಸಮ್ಬಾಧೋ. ಕಿಞ್ಚ ತತ್ಥ ಸಮ್ಬಾಧೋ? ಯದೇವ ತತ್ಥ ಉಪೇಕ್ಖಾಸುಖಂ ಅನಿರುದ್ಧಂ ಹೋತಿ, ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಮ್ಬಾಧೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಸುಖಸ್ಸ ಚ ಪಹಾನಾ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಸಮ್ಬಾಧೇ ಓಕಾಸಾಧಿಗಮೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ ಪರಿಯಾಯೇನ. ತತ್ರಾಪತ್ಥಿ ಸಮ್ಬಾಧೋ. ಕಿಞ್ಚ ತತ್ಥ ಸಮ್ಬಾಧೋ? ಯದೇವ ತತ್ಥ ರೂಪಸಞ್ಞಾ ಅನಿರುದ್ಧಾ ಹೋತಿ, ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಮ್ಬಾಧೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬಸೋ ರೂಪಸಞ್ಞಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮಾ ಪಟಿಘಸಞ್ಞಾನಂ ಅತ್ಥಙ್ಗಮಾ ನಾನತ್ತಸಞ್ಞಾನಂ ಅಮನಸಿಕಾರಾ ‘ಅನನ್ತೋ ಆಕಾಸೋ’ತಿ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಸಮ್ಬಾಧೇ ಓಕಾಸಾಧಿಗಮೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ ಪರಿಯಾಯೇನ. ತತ್ರಾಪತ್ಥಿ ಸಮ್ಬಾಧೋ. ಕಿಞ್ಚ ತತ್ಥ ಸಮ್ಬಾಧೋ? ಯದೇವ ತತ್ಥ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಸಞ್ಞಾ ಅನಿರುದ್ಧಾ ಹೋತಿ, ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಮ್ಬಾಧೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬಸೋ ಆಕಾಸಾನಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ‘ಅನನ್ತಂ ವಿಞ್ಞಾಣ’ನ್ತಿ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಸಮ್ಬಾಧೇ ಓಕಾಸಾಧಿಗಮೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ ಪರಿಯಾಯೇನ. ತತ್ರಾಪತ್ಥಿ ಸಮ್ಬಾಧೋ. ಕಿಞ್ಚ ತತ್ಥ ಸಮ್ಬಾಧೋ? ಯದೇವ ತತ್ಥ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಸಞ್ಞಾ ಅನಿರುದ್ಧಾ ಹೋತಿ, ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಮ್ಬಾಧೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬಸೋ ವಿಞ್ಞಾಣಞ್ಚಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ‘ನತ್ಥಿ ಕಿಞ್ಚೀ’ತಿ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಸಮ್ಬಾಧೇ ಓಕಾಸಾಧಿಗಮೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ ಪರಿಯಾಯೇನ. ತತ್ರಾಪತ್ಥಿ ಸಮ್ಬಾಧೋ. ಕಿಞ್ಚ ತತ್ಥ ಸಮ್ಬಾಧೋ? ಯದೇವ ತತ್ಥ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಸಞ್ಞಾ ಅನಿರುದ್ಧಾ ಹೋತಿ, ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಮ್ಬಾಧೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬಸೋ ಆಕಿಞ್ಚಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಸಮ್ಬಾಧೇ ಓಕಾಸಾಧಿಗಮೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ ಪರಿಯಾಯೇನ. ತತ್ರಾಪತ್ಥಿ ಸಮ್ಬಾಧೋ. ಕಿಞ್ಚ ತತ್ಥ ಸಮ್ಬಾಧೋ? ಯದೇವ ತತ್ಥ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಸಞ್ಞಾ ಅನಿರುದ್ಧಾ ಹೋತಿ, ಅಯಮೇತ್ಥ ಸಮ್ಬಾಧೋ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಸಬ್ಬಸೋ ನೇವಸಞ್ಞಾನಾಸಞ್ಞಾಯತನಂ ಸಮತಿಕ್ಕಮ್ಮ ಸಞ್ಞಾವೇದಯಿತನಿರೋಧಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಪಞ್ಞಾಯ ಚಸ್ಸ ದಿಸ್ವಾ ಆಸವಾ ಪರಿಕ್ಖೀಣಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏತ್ತಾವತಾಪಿ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಸಮ್ಬಾಧೇ ಓಕಾಸಾಧಿಗಮೋ ವುತ್ತೋ ಭಗವತಾ ನಿಪ್ಪರಿಯಾಯೇನಾ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.