೨. ಸೀಹನಾದವಗ್ಗೋ

೧. ಸೀಹನಾದಸುತ್ತಂ

೧೧. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ವುತ್ಥೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಸ್ಸಾವಾಸೋ. ಇಚ್ಛಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಜನಪದಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮಿತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಯಸ್ಸದಾನಿ ತ್ವಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಕಾಲಂ ಮಞ್ಞಸೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಅಚಿರಪಕ್ಕನ್ತೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೇ ಸಾರಿಪುತ್ತೇ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಆಯಸ್ಮಾ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಆಸಜ್ಜ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕನ್ತೋ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಅಞ್ಞತರಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಏಹಿ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಮಮ ವಚನೇನ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಆಮನ್ತೇಹಿ – ‘ಸತ್ಥಾ ತಂ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಆಮನ್ತೇತೀ’’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವತೋ ಪಟಿಸ್ಸುತ್ವಾ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸತ್ಥಾ ತಂ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಆಮನ್ತೇತೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮಾವುಸೋ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ [ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲಾನೋ (ಕ.)] ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಆನನ್ದೋ ಅವಾಪುರಣಂ [ಅಪಾಪುರಣಂ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)] ಆದಾಯ ವಿಹಾರೇ ಆಹಿಣ್ಡನ್ತಿ [ವಿಹಾರೇನ ವಿಹಾರಂ ಅನ್ವಾಹಿಣ್ಡನ್ತಿ (ಸೀ. ಪೀ.), ವಿಹಾರಂ ಆಹಿಣ್ಡನ್ತಿ (ಸ್ಯಾ.)] – ‘‘ಅಭಿಕ್ಕಮಥಾಯಸ್ಮನ್ತೋ, ಅಭಿಕ್ಕಮಥಾಯಸ್ಮನ್ತೋ! ಇದಾನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಗವತೋ ಸಮ್ಮುಖಾ ಸೀಹನಾದಂ ನದಿಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಇಧ ತೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಞ್ಞತರೋ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಖೀಯನಧಮ್ಮಂ ಆಪನ್ನೋ – ‘ಆಯಸ್ಮಾ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಆಸಜ್ಜ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕನ್ತೋ’’’ತಿ.

‘‘ಯಸ್ಸ ನೂನ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಯೇ ಕಾಯಗತಾಸತಿ ಅನುಪಟ್ಠಿತಾ ಅಸ್ಸ, ಸೋ ಇಧ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ ಆಸಜ್ಜ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮೇಯ್ಯ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಪಥವಿಯಂ ಸುಚಿಮ್ಪಿ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತಿ ಅಸುಚಿಮ್ಪಿ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತಿ ಗೂಥಗತಮ್ಪಿ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತಿ ಮುತ್ತಗತಮ್ಪಿ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತಿ ಖೇಳಗತಮ್ಪಿ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತಿ ಪುಬ್ಬಗತಮ್ಪಿ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತಿ ಲೋಹಿತಗತಮ್ಪಿ ನಿಕ್ಖಿಪನ್ತಿ, ನ ಚ ತೇನ ಪಥವೀ ಅಟ್ಟೀಯತಿ ವಾ ಹರಾಯತಿ ವಾ ಜಿಗುಚ್ಛತಿ ವಾ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಥವೀಸಮೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರಾಮಿ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ. ಯಸ್ಸ ನೂನ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಯೇ ಕಾಯಗತಾಸತಿ ಅನುಪಟ್ಠಿತಾ ಅಸ್ಸ, ಸೋ ಇಧ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ ಆಸಜ್ಜ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮೇಯ್ಯ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಆಪಸ್ಮಿಂ ಸುಚಿಮ್ಪಿ ಧೋವನ್ತಿ ಅಸುಚಿಮ್ಪಿ ಧೋವನ್ತಿ ಗೂಥಗತಮ್ಪಿ… ಮುತ್ತಗತಮ್ಪಿ… ಖೇಳಗತಮ್ಪಿ… ಪುಬ್ಬಗತಮ್ಪಿ… ಲೋಹಿತಗತಮ್ಪಿ ಧೋವನ್ತಿ, ನ ಚ ತೇನ ಆಪೋ ಅಟ್ಟೀಯತಿ ವಾ ಹರಾಯತಿ ವಾ ಜಿಗುಚ್ಛತಿ ವಾ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಆಪೋಸಮೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರಾಮಿ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ. ಯಸ್ಸ ನೂನ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಯೇ ಕಾಯಗತಾಸತಿ ಅನುಪಟ್ಠಿತಾ ಅಸ್ಸ, ಸೋ ಇಧ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ ಆಸಜ್ಜ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮೇಯ್ಯ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ತೇಜೋ ಸುಚಿಮ್ಪಿ ಡಹತಿ ಅಸುಚಿಮ್ಪಿ ಡಹತಿ ಗೂಥಗತಮ್ಪಿ… ಮುತ್ತಗತಮ್ಪಿ… ಖೇಳಗತಮ್ಪಿ… ಪುಬ್ಬಗತಮ್ಪಿ… ಲೋಹಿತಗತಮ್ಪಿ ಡಹತಿ, ನ ಚ ತೇನ ತೇಜೋ ಅಟ್ಟೀಯತಿ ವಾ ಹರಾಯತಿ ವಾ ಜಿಗುಚ್ಛತಿ ವಾ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತೇಜೋಸಮೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರಾಮಿ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ. ಯಸ್ಸ ನೂನ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಯೇ ಕಾಯಗತಾಸತಿ ಅನುಪಟ್ಠಿತಾ ಅಸ್ಸ, ಸೋ ಇಧ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ ಆಸಜ್ಜ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮೇಯ್ಯ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ವಾಯೋ ಸುಚಿಮ್ಪಿ ಉಪವಾಯತಿ ಅಸುಚಿಮ್ಪಿ ಉಪವಾಯತಿ ಗೂಥಗತಮ್ಪಿ… ಮುತ್ತಗತಮ್ಪಿ… ಖೇಳಗತಮ್ಪಿ… ಪುಬ್ಬಗತಮ್ಪಿ… ಲೋಹಿತಗತಮ್ಪಿ ಉಪವಾಯತಿ, ನ ಚ ತೇನ ವಾಯೋ ಅಟ್ಟೀಯತಿ ವಾ ಹರಾಯತಿ ವಾ ಜಿಗುಚ್ಛತಿ ವಾ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ವಾಯೋಸಮೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರಾಮಿ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ. ಯಸ್ಸ ನೂನ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಯೇ ಕಾಯಗತಾಸತಿ ಅನುಪಟ್ಠಿತಾ ಅಸ್ಸ, ಸೋ ಇಧ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ ಆಸಜ್ಜ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮೇಯ್ಯ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ರಜೋಹರಣಂ ಸುಚಿಮ್ಪಿ ಪುಞ್ಛತಿ ಅಸುಚಿಮ್ಪಿ ಪುಞ್ಛತಿ ಗೂಥಗತಮ್ಪಿ… ಮುತ್ತಗತಮ್ಪಿ… ಖೇಳಗತಮ್ಪಿ… ಪುಬ್ಬಗತಮ್ಪಿ… ಲೋಹಿತಗತಮ್ಪಿ ಪುಞ್ಛತಿ, ನ ಚ ತೇನ ರಜೋಹರಣಂ ಅಟ್ಟೀಯತಿ ವಾ ಹರಾಯತಿ ವಾ ಜಿಗುಚ್ಛತಿ ವಾ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ರಜೋಹರಣಸಮೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರಾಮಿ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ. ಯಸ್ಸ ನೂನ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಯೇ ಕಾಯಗತಾಸತಿ ಅನುಪಟ್ಠಿತಾ ಅಸ್ಸ, ಸೋ ಇಧ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ ಆಸಜ್ಜ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮೇಯ್ಯ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಚಣ್ಡಾಲಕುಮಾರಕೋ ವಾ ಚಣ್ಡಾಲಕುಮಾರಿಕಾ ವಾ ಕಳೋಪಿಹತ್ಥೋ ನನ್ತಕವಾಸೀ ಗಾಮಂ ವಾ ನಿಗಮಂ ವಾ ಪವಿಸನ್ತೋ ನೀಚಚಿತ್ತಂಯೇವ ಉಪಟ್ಠಪೇತ್ವಾ ಪವಿಸತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಚಣ್ಡಾಲಕುಮಾರಕಚಣ್ಡಾಲಕುಮಾರಿಕಾಸಮೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರಾಮಿ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ. ಯಸ್ಸ ನೂನ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಯೇ ಕಾಯಗತಾಸತಿ ಅನುಪಟ್ಠಿತಾ ಅಸ್ಸ, ಸೋ ಇಧ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ ಆಸಜ್ಜ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮೇಯ್ಯ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಉಸಭೋ ಛಿನ್ನವಿಸಾಣೋ ಸೂರತೋ ಸುದನ್ತೋ ಸುವಿನೀತೋ ರಥಿಯಾಯ ರಥಿಯಂ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇನ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ ಅನ್ವಾಹಿಣ್ಡನ್ತೋ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಹಿಂಸತಿ ಪಾದೇನ ವಾ ವಿಸಾಣೇನ ವಾ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಉಸಭಛಿನ್ನವಿಸಾಣಸಮೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಹರಾಮಿ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ. ಯಸ್ಸ ನೂನ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಯೇ ಕಾಯಗತಾಸತಿ ಅನುಪಟ್ಠಿತಾ ಅಸ್ಸ, ಸೋ ಇಧ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ ಆಸಜ್ಜ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮೇಯ್ಯ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಇತ್ಥೀ ವಾ ಪುರಿಸೋ ವಾ ದಹರೋ ಯುವಾ ಮಣ್ಡನಕಜಾತಿಕೋ ಸೀಸಂನ್ಹಾತೋ ಅಹಿಕುಣಪೇನ ವಾ ಕುಕ್ಕುರಕುಣಪೇನ ವಾ ಮನುಸ್ಸಕುಣಪೇನ ವಾ ಕಣ್ಠೇ ಆಸತ್ತೇನ ಅಟ್ಟೀಯೇಯ್ಯ ಹರಾಯೇಯ್ಯ ಜಿಗುಚ್ಛೇಯ್ಯ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಇಮಿನಾ ಪೂತಿಕಾಯೇನ ಅಟ್ಟೀಯಾಮಿ ಹರಾಯಾಮಿ ಜಿಗುಚ್ಛಾಮಿ. ಯಸ್ಸ ನೂನ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಯೇ ಕಾಯಗತಾಸತಿ ಅನುಪಟ್ಠಿತಾ ಅಸ್ಸ, ಸೋ ಇಧ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ ಆಸಜ್ಜ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮೇಯ್ಯ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ, ಪುರಿಸೋ ಮೇದಕಥಾಲಿಕಂ ಪರಿಹರೇಯ್ಯ ಛಿದ್ದಾವಛಿದ್ದಂ ಉಗ್ಘರನ್ತಂ ಪಗ್ಘರನ್ತಂ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಇಮಂ ಕಾಯಂ ಪರಿಹರಾಮಿ ಛಿದ್ದಾವಛಿದ್ದಂ ಉಗ್ಘರನ್ತಂ ಪಗ್ಘರನ್ತಂ. ಯಸ್ಸ ನೂನ, ಭನ್ತೇ, ಕಾಯೇ ಕಾಯಗತಾಸತಿ ಅನುಪಟ್ಠಿತಾ ಅಸ್ಸ, ಸೋ ಇಧ ಅಞ್ಞತರಂ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಂ ಆಸಜ್ಜ ಅಪ್ಪಟಿನಿಸ್ಸಜ್ಜ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಮೇಯ್ಯಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಏಕಂಸಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಪಾದೇಸು ಸಿರಸಾ ನಿಪತಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಚ್ಚಯೋ ಮಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಚ್ಚಗಮಾ ಯಥಾಬಾಲಂ ಯಥಾಮೂಳ್ಹಂ ಯಥಾಅಕುಸಲಂ, ಯೋ ಅಹಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಅಸತಾ ತುಚ್ಛಾ ಮುಸಾ ಅಭೂತೇನ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖಿಂ. ತಸ್ಸ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅಚ್ಚಯಂ ಅಚ್ಚಯತೋ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹತು ಆಯತಿಂ ಸಂವರಾಯಾ’’ತಿ. ‘‘ತಗ್ಘ ತಂ [ತ್ವಂ (ಸೀ. ಪೀ.)], ಭಿಕ್ಖು, ಅಚ್ಚಯೋ ಅಚ್ಚಗಮಾ ಯಥಾಬಾಲಂ ಯಥಾಮೂಳ್ಹಂ ಯಥಾಅಕುಸಲಂ, ಯೋ ತ್ವಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಅಸತಾ ತುಚ್ಛಾ ಮುಸಾ ಅಭೂತೇನ ಅಬ್ಭಾಚಿಕ್ಖಿ. ಯತೋ ಚ ಖೋ ತ್ವಂ, ಭಿಕ್ಖು, ಅಚ್ಚಯಂ ಅಚ್ಚಯತೋ ದಿಸ್ವಾ ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಕರೋಸಿ, ತಂ ತೇ ಮಯಂ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮ. ವುಡ್ಢಿಹೇಸಾ, ಭಿಕ್ಖು, ಅರಿಯಸ್ಸ ವಿನಯೇ ಯೋ ಅಚ್ಚಯಂ ಅಚ್ಚಯತೋ ದಿಸ್ವಾ ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಕರೋತಿ ಆಯತಿಂ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಖಮ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಇಮಸ್ಸ ಮೋಘಪುರಿಸಸ್ಸ, ಪುರಾ ತಸ್ಸ ತತ್ಥೇವ ಸತ್ತಧಾ ಮುದ್ಧಾ ಫಲತೀ’’ತಿ [ಫಲಿಸ್ಸತೀತಿ (ಕ. ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ. ಕ.) ಅಟ್ಠಕಥಾಸು ಪನ ‘‘ಫಲತೀತಿ’’ ಇತ್ವೇವ ದಿಸ್ಸತಿ]. ‘‘ಖಮಾಮಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತಸ್ಸ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಚೇ ಮಂ ಸೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಏವಮಾಹ – ‘ಖಮತು ಚ ಮೇ ಸೋ ಆಯಸ್ಮಾ’’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಸಉಪಾದಿಸೇಸಸುತ್ತಂ

೧೨. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ಅತಿಪ್ಪಗೋ ಖೋ ತಾವ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತುಂ, ಯಂನೂನಾಹಂ ಯೇನ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಆರಾಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಯೇನ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಆರಾಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತೇಹಿ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯೇಹಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ.

ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾನಂ ಅಯಮನ್ತರಾಕಥಾ ಉದಪಾದಿ – ‘‘ಯೋ ಹಿ ಕೋಚಿ, ಆವುಸೋ, ಸಉಪಾದಿಸೇಸೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ಅಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಅಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಅಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಅಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಭಾಸಿತಂ ನೇವ ಅಭಿನನ್ದಿ ನಪ್ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿ. ಅನಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ – ‘‘ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಏತಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತ್ವಾ ಪಚ್ಛಾಭತ್ತಂ ಪಿಣ್ಡಪಾತಪಟಿಕ್ಕನ್ತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಇಧಾಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಸಾವತ್ಥಿಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಪಾವಿಸಿಂ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಅತಿಪ್ಪಗೋ ಖೋ ತಾವ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ಪಿಣ್ಡಾಯ ಚರಿತುಂ; ಯಂನೂನಾಹಂ ಯೇನ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಆರಾಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಯೇನ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಆರಾಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ತೇಹಿ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯೇಹಿ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿಂ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಸನ್ನಿಸಿನ್ನಾನಂ ಸನ್ನಿಪತಿತಾನಂ ಅಯಮನ್ತರಾಕಥಾ ಉದಪಾದಿ – ‘ಯೋ ಹಿ ಕೋಚಿ, ಆವುಸೋ, ಸಉಪಾದಿಸೇಸೋ ಕಾಲಂ ಕರೋತಿ, ಸಬ್ಬೋ ಸೋ ಅಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಅಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಅಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಅಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾನಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾನಂ ಭಾಸಿತಂ ನೇವ ಅಭಿನನ್ದಿಂ ನಪ್ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿಂ. ಅನಭಿನನ್ದಿತ್ವಾ ಅಪ್ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿತ್ವಾ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಪಕ್ಕಮಿಂ – ‘ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಏತಸ್ಸ ಭಾಸಿತಸ್ಸ ಅತ್ಥಂ ಆಜಾನಿಸ್ಸಾಮೀ’’’ತಿ.

‘‘ಕೇ ಚ [ಕೇಚಿ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.), ತೇ ಚ (ಕ.)], ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಬಾಲಾ ಅಬ್ಯತ್ತಾ, ಕೇ ಚ [ಕೇಚಿ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ. ಕ.) ಅ. ನಿ. ೬.೪೪ ಪಾಳಿಯಾ ಸಂಸನ್ದೇತಬ್ಬಂ] ಸಉಪಾದಿಸೇಸಂ ವಾ ‘ಸಉಪಾದಿಸೇಸೋ’ತಿ ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅನುಪಾದಿಸೇಸಂ ವಾ ‘ಅನುಪಾದಿಸೇಸೋ’ತಿ ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ’’!

‘‘ನವಯಿಮೇ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಪುಗ್ಗಲಾ ಸಉಪಾದಿಸೇಸಾ ಕಾಲಂ ಕುರುಮಾನಾ ಪರಿಮುತ್ತಾ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತಾ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತಾ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ. ಕತಮೇ ನವ? ಇಧ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಏಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸೀಲೇಸು ಪರಿಪೂರಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಪರಿಪೂರಕಾರೀ, ಪಞ್ಞಾಯ ಮತ್ತಸೋ ಕಾರೀ. ಸೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಅನ್ತರಾಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ಹೋತಿ. ಅಯಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಪಠಮೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಉಪಾದಿಸೇಸೋ ಕಾಲಂ ಕುರುಮಾನೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸೀಲೇಸು ಪರಿಪೂರಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಪರಿಪೂರಕಾರೀ, ಪಞ್ಞಾಯ ಮತ್ತಸೋ ಕಾರೀ. ಸೋ ಪಞ್ಚನ್ನಂ ಓರಮ್ಭಾಗಿಯಾನಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಉಪಹಚ್ಚಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಸಸಙ್ಖಾರಪರಿನಿಬ್ಬಾಯೀ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಉದ್ಧಂಸೋತೋ ಹೋತಿ ಅಕನಿಟ್ಠಗಾಮೀ. ಅಯಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಪಞ್ಚಮೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಉಪಾದಿಸೇಸೋ ಕಾಲಂ ಕುರುಮಾನೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸೀಲೇಸು ಪರಿಪೂರಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಮತ್ತಸೋ ಕಾರೀ, ಪಞ್ಞಾಯ ಮತ್ತಸೋ ಕಾರೀ. ಸೋ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ರಾಗದೋಸಮೋಹಾನಂ ತನುತ್ತಾ ಸಕದಾಗಾಮೀ ಹೋತಿ, ಸಕಿದೇವ ಇಮಂ ಲೋಕಂ ಆಗನ್ತ್ವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರೋತಿ. ಅಯಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಛಟ್ಠೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಉಪಾದಿಸೇಸೋ ಕಾಲಂ ಕುರುಮಾನೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ…ಪೇ… ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸೀಲೇಸು ಪರಿಪೂರಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಮತ್ತಸೋ ಕಾರೀ, ಪಞ್ಞಾಯ ಮತ್ತಸೋ ಕಾರೀ. ಸೋ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಏಕಬೀಜೀ ಹೋತಿ, ಏಕಂಯೇವ ಮಾನುಸಕಂ ಭವಂ ನಿಬ್ಬತ್ತೇತ್ವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರೋತಿ. ಅಯಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸತ್ತಮೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಉಪಾದಿಸೇಸೋ ಕಾಲಂ ಕುರುಮಾನೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ…ಪೇ… ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸೀಲೇಸು ಪರಿಪೂರಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಮತ್ತಸೋ ಕಾರೀ, ಪಞ್ಞಾಯ ಮತ್ತಸೋ ಕಾರೀ. ಸೋ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಕೋಲಂಕೋಲೋ ಹೋತಿ, ದ್ವೇ ವಾ ತೀಣಿ ವಾ ಕುಲಾನಿ ಸನ್ಧಾವಿತ್ವಾ ಸಂಸರಿತ್ವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರೋತಿ. ಅಯಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಟ್ಠಮೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಉಪಾದಿಸೇಸೋ ಕಾಲಂ ಕುರುಮಾನೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ…ಪೇ… ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಇಧೇಕಚ್ಚೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸೀಲೇಸು ಪರಿಪೂರಕಾರೀ ಹೋತಿ, ಸಮಾಧಿಸ್ಮಿಂ ಮತ್ತಸೋ ಕಾರೀ, ಪಞ್ಞಾಯ ಮತ್ತಸೋ ಕಾರೀ. ಸೋ ತಿಣ್ಣಂ ಸಂಯೋಜನಾನಂ ಪರಿಕ್ಖಯಾ ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಪರಮೋ ಹೋತಿ, ಸತ್ತಕ್ಖತ್ತುಪರಮಂ ದೇವೇ ಚ ಮನುಸ್ಸೇ ಚ ಸನ್ಧಾವಿತ್ವಾ ಸಂಸರಿತ್ವಾ ದುಕ್ಖಸ್ಸನ್ತಂ ಕರೋತಿ. ಅಯಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ನವಮೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸಉಪಾದಿಸೇಸೋ ಕಾಲಂ ಕುರುಮಾನೋ ಪರಿಮುತ್ತೋ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತೋ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ.

‘‘ಕೇ ಚ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಬಾಲಾ ಅಬ್ಯತ್ತಾ, ಕೇ ಚ ಸಉಪಾದಿಸೇಸಂ ವಾ ‘ಸಉಪಾದಿಸೇಸೋ’ತಿ ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅನುಪಾದಿಸೇಸಂ ವಾ ‘ಅನುಪಾದಿಸೇಸೋ’ತಿ ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ! ಇಮೇ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ನವ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸಉಪಾದಿಸೇಸಾ ಕಾಲಂ ಕುರುಮಾನಾ ಪರಿಮುತ್ತಾ ನಿರಯಾ ಪರಿಮುತ್ತಾ ತಿರಚ್ಛಾನಯೋನಿಯಾ ಪರಿಮುತ್ತಾ ಪೇತ್ತಿವಿಸಯಾ ಪರಿಮುತ್ತಾ ಅಪಾಯದುಗ್ಗತಿವಿನಿಪಾತಾ. ನ ತಾವಾಯಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯೋ ಪಟಿಭಾಸಿ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಉಪಾಸಕಾನಂ ಉಪಾಸಿಕಾನಂ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಮಾಯಿಮಂ ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯಂ ಸುತ್ವಾ ಪಮಾದಂ ಆಹರಿಂಸೂತಿ [ಆಹರಿಂಸು (ಸೀ. ಪೀ.)]. ಅಪಿ ಚ ಮಯಾ [ಅಪಿ ಚಾಯಂ (?)], ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯೋ ಪಞ್ಹಾಧಿಪ್ಪಾಯೇನ ಭಾಸಿತೋ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಕೋಟ್ಠಿಕಸುತ್ತಂ

೧೩. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ [ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ‘ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮವೇದನೀಯಂ, ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ಸಮ್ಪರಾಯವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂ’ತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’’.

‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ‘ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಸುಖವೇದನೀಯಂ [ಸುಖವೇದನಿಯಂ (ಕ.) ಮ. ನಿ. ೩.೮ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ], ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ದುಕ್ಖವೇದನೀಯಂ [ದುಕ್ಖವೇದನಿಯಂ (ಕ.)] ಹೋತೂ’ತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’’.

‘‘ಕಿಂ ಪನಾವುಸೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ‘ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ದುಕ್ಖವೇದನೀಯಂ, ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ಸುಖವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂ’ತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’’.

‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ‘ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಪರಿಪಕ್ಕವೇದನೀಯಂ, ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ಅಪರಿಪಕ್ಕವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂ’ತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’’.

‘‘ಕಿಂ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ‘ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಪರಿಪಕ್ಕವೇದನೀಯಂ, ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ಪರಿಪಕ್ಕವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂ’ತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’’.

‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ‘ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಬಹುವೇದನೀಯಂ, ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ಅಪ್ಪವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂ’ತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’’.

‘‘ಕಿಂ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ‘ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಪ್ಪವೇದನೀಯಂ, ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ಬಹುವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂ’ತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’’.

‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ‘ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ವೇದನೀಯಂ, ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ಅವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂ’ತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’’.

‘‘ಕಿಂ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ‘ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಅವೇದನೀಯಂ, ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂ’ತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’’ತಿ? ‘‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’’.

‘‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮವೇದನೀಯಂ ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ಸಮ್ಪರಾಯವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’ತಿ ವದೇಸಿ.

‘‘‘ಕಿಂ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಸಮ್ಪರಾಯವೇದನೀಯಂ ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’ತಿ ವದೇಸಿ.

‘‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಸುಖವೇದನೀಯಂ ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ದುಕ್ಖವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’ತಿ ವದೇಸಿ.

‘‘‘ಕಿಂ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ದುಕ್ಖವೇದನೀಯಂ ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ಸುಖವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’ತಿ ವದೇಸಿ.

‘‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಪರಿಪಕ್ಕವೇದನೀಯಂ ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ಅಪರಿಪಕ್ಕವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’ತಿ ವದೇಸಿ.

‘‘‘ಕಿಂ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಪರಿಪಕ್ಕವೇದನೀಯಂ ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ಪರಿಪಕ್ಕವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’ತಿ ವದೇಸಿ.

‘‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಬಹುವೇದನೀಯಂ ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ಅಪ್ಪವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’ತಿ ವದೇಸಿ.

‘‘‘ಕಿಂ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಅಪ್ಪವೇದನೀಯಂ ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ಬಹುವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’ತಿ ವದೇಸಿ.

‘‘‘ಕಿಂ ನು ಖೋ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ವೇದನೀಯಂ ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ಅವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’ತಿ ವದೇಸಿ.

‘‘‘ಕಿಂ ಪನಾವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಯಂ ಕಮ್ಮಂ ಅವೇದನೀಯಂ ತಂ ಮೇ ಕಮ್ಮಂ ವೇದನೀಯಂ ಹೋತೂತಿ, ಏತಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ನೋ ಹಿದಂ, ಆವುಸೋ’ತಿ ವದೇಸಿ. ಅಥ ಕಿಮತ್ಥಂ ಚರಹಾವುಸೋ, ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’’ತಿ?

‘‘ಯಂ ಖ್ವಸ್ಸ [ಯಂ ಖೋ (ಕ.)], ಆವುಸೋ, ಅಞ್ಞಾತಂ ಅದಿಟ್ಠಂ ಅಪ್ಪತ್ತಂ ಅಸಚ್ಛಿಕತಂ ಅನಭಿಸಮೇತಂ, ತಸ್ಸ ಞಾಣಾಯ ದಸ್ಸನಾಯ ಪತ್ತಿಯಾ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಅಭಿಸಮಯಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’’ತಿ [ವುಸ್ಸತಿ (ಸ್ಯಾ.)]. (‘‘ಕಿಂ ಪನಸ್ಸಾವುಸೋ, ಅಞ್ಞಾತಂ ಅದಿಟ್ಠಂ ಅಪ್ಪತ್ತಂ ಅಸಚ್ಛಿಕತಂ ಅನಭಿಸಮೇತಂ, ಯಸ್ಸ ಞಾಣಾಯ ದಸ್ಸನಾಯ ಪತ್ತಿಯಾ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಅಭಿಸಮಯಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’’ತಿ?) [( ) ಸ್ಯಾ. ಕ. ಪೋತ್ಥಕೇಸು ನತ್ಥಿ] ‘‘‘ಇದಂ ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ ಖ್ವಸ್ಸ [ಖೋ ಯಂ (ಕ.)], ಆವುಸೋ, ಅಞ್ಞಾತಂ ಅದಿಟ್ಠಂ ಅಪ್ಪತ್ತಂ ಅಸಚ್ಛಿಕತಂ ಅನಭಿಸಮೇತಂ. ತಸ್ಸ ಞಾಣಾಯ ದಸ್ಸನಾಯ ಪತ್ತಿಯಾ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಅಭಿಸಮಯಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ. ಅಯಂ ‘ದುಕ್ಖಸಮುದಯೋ’ತಿ ಖ್ವಸ್ಸ, ಆವುಸೋ…ಪೇ… ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧೋ’ತಿ ಖ್ವಸ್ಸ, ಆವುಸೋ…ಪೇ… ‘ಅಯಂ ದುಕ್ಖನಿರೋಧಗಾಮಿನೀ ಪಟಿಪದಾ’ತಿ ಖ್ವಸ್ಸ, ಆವುಸೋ, ಅಞ್ಞಾತಂ ಅದಿಟ್ಠಂ ಅಪ್ಪತ್ತಂ ಅಸಚ್ಛಿಕತಂ ಅನಭಿಸಮೇತಂ. ತಸ್ಸ ಞಾಣಾಯ ದಸ್ಸನಾಯ ಪತ್ತಿಯಾ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಅಭಿಸಮಯಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ. ಇದಂ ಖ್ವಸ್ಸ [ಇತಿ ಖೋ ಯಂ (ಕ.)], ಆವುಸೋ, ಅಞ್ಞಾತಂ ಅದಿಟ್ಠಂ ಅಪ್ಪತ್ತಂ ಅಸಚ್ಛಿಕತಂ ಅನಭಿಸಮೇತಂ. ತಸ್ಸ [ಯಸ್ಸ (?)] ಞಾಣಾಯ ದಸ್ಸನಾಯ ಪತ್ತಿಯಾ ಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಅಭಿಸಮಯಾಯ ಭಗವತಿ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತೀ’’ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಸಮಿದ್ಧಿಸುತ್ತಂ

೧೪. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಮಿದ್ಧಿ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಮಿದ್ಧಿಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಮಾರಮ್ಮಣಾ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸಙ್ಕಪ್ಪವಿತಕ್ಕಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ನಾಮರೂಪಾರಮ್ಮಣಾ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ತೇ ಪನ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಕ್ವ ನಾನತ್ತಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಧಾತೂಸು, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ತೇ ಪನ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಕಿಂಸಮುದಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಫಸ್ಸಸಮುದಯಾ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ತೇ ಪನ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಕಿಂಸಮೋಸರಣಾ’’ತಿ? ‘‘ವೇದನಾಸಮೋಸರಣಾ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ತೇ ಪನ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಕಿಂಪಮುಖಾ’’ತಿ? ‘‘ಸಮಾಧಿಪ್ಪಮುಖಾ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ತೇ ಪನ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಕಿಂಅಧಿಪತೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಸತಾಧಿಪತೇಯ್ಯಾ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ತೇ ಪನ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಕಿಂಉತ್ತರಾ’’ತಿ? ‘‘ಪಞ್ಞುತ್ತರಾ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ತೇ ಪನ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಕಿಂಸಾರಾ’’ತಿ? ‘‘ವಿಮುತ್ತಿಸಾರಾ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ. ‘‘ತೇ ಪನ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಕಿಂಓಗಧಾ’’ತಿ? ‘‘ಅಮತೋಗಧಾ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ.

‘‘‘ಕಿಮಾರಮ್ಮಣಾ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಪುರಿಸಸ್ಸ ಸಙ್ಕಪ್ಪವಿತಕ್ಕಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ನಾಮರೂಪಾರಮ್ಮಣಾ, ಭನ್ತೇ’ತಿ ವದೇಸಿ. ‘ತೇ ಪನ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಕ್ವ ನಾನತ್ತಂ ಗಚ್ಛನ್ತೀ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ಧಾತೂಸು, ಭನ್ತೇ’ತಿ ವದೇಸಿ. ‘ತೇ ಪನ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಕಿಂಸಮುದಯಾ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ಫಸ್ಸಸಮುದಯಾ, ಭನ್ತೇ’ತಿ ವದೇಸಿ. ‘ತೇ ಪನ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಕಿಂಸಮೋಸರಣಾ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ವೇದನಾಸಮೋಸರಣಾ, ಭನ್ತೇ’ತಿ ವದೇಸಿ. ‘ತೇ ಪನ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಕಿಂಪಮುಖಾ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ಸಮಾಧಿಪ್ಪಮುಖಾ, ಭನ್ತೇ’ತಿ ವದೇಸಿ. ‘ತೇ ಪನ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಕಿಂಅಧಿಪತೇಯ್ಯಾ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ಸತಾಧಿಪತೇಯ್ಯಾ, ಭನ್ತೇ’ತಿ ವದೇಸಿ. ‘ತೇ ಪನ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಕಿಂಉತ್ತರಾ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ಪಞ್ಞುತ್ತರಾ, ಭನ್ತೇ’ತಿ ವದೇಸಿ. ‘ತೇ ಪನ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಕಿಂಸಾರಾ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ವಿಮುತ್ತಿಸಾರಾ, ಭನ್ತೇ’ತಿ ವದೇಸಿ. ‘ತೇ ಪನ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಕಿಂಓಗಧಾ’ತಿ, ಇತಿ ಪುಟ್ಠೋ ಸಮಾನೋ ‘ಅಮತೋಗಧಾ, ಭನ್ತೇ’ತಿ ವದೇಸಿ. ಸಾಧು ಸಾಧು, ಸಮಿದ್ಧಿ! ಸಾಧು ಖೋ ತ್ವಂ, ಸಮಿದ್ಧಿ, ಪುಟ್ಠೋ [ಪಞ್ಹಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಪುಟ್ಠೋ ವಿಸ್ಸಜ್ಜೇಸಿ, ತೇನ ಚ ಮಾ ಮಞ್ಞೀ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಗಣ್ಡಸುತ್ತಂ

೧೫. ‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಗಣ್ಡೋ ಅನೇಕವಸ್ಸಗಣಿಕೋ. ತಸ್ಸಸ್ಸು ಗಣ್ಡಸ್ಸ ನವ ವಣಮುಖಾನಿ ನವ ಅಭೇದನಮುಖಾನಿ. ತತೋ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಗ್ಘರೇಯ್ಯ – ಅಸುಚಿಯೇವ ಪಗ್ಘರೇಯ್ಯ, ದುಗ್ಗನ್ಧಂಯೇವ ಪಗ್ಘರೇಯ್ಯ, ಜೇಗುಚ್ಛಿಯಂಯೇವ [ಜೇಗುಚ್ಛಿಯೇವ (ಕ.)] ಪಗ್ಘರೇಯ್ಯ; ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಸವೇಯ್ಯ – ಅಸುಚಿಯೇವ ಪಸವೇಯ್ಯ, ದುಗ್ಗನ್ಧಂಯೇವ ಪಸವೇಯ್ಯ, ಜೇಗುಚ್ಛಿಯಂಯೇವ ಪಸವೇಯ್ಯ.

‘‘ಗಣ್ಡೋತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಸ್ಸೇತಂ ಚಾತುಮಹಾಭೂತಿಕಸ್ಸ [ಚಾತುಮ್ಮಹಾಭೂತಿಕಸ್ಸ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಕಾಯಸ್ಸ ಅಧಿವಚನಂ ಮಾತಾಪೇತ್ತಿಕಸಮ್ಭವಸ್ಸ ಓದನಕುಮ್ಮಾಸೂಪಚಯಸ್ಸ ಅನಿಚ್ಚುಚ್ಛಾದನಪರಿಮದ್ದನಭೇದನವಿದ್ಧಂಸನಧಮ್ಮಸ್ಸ. ತಸ್ಸಸ್ಸು ಗಣ್ಡಸ್ಸ ನವ ವಣಮುಖಾನಿ ನವ ಅಭೇದನಮುಖಾನಿ. ತತೋ ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಗ್ಘರತಿ – ಅಸುಚಿಯೇವ ಪಗ್ಘರತಿ, ದುಗ್ಗನ್ಧಂಯೇವ ಪಗ್ಘರತಿ, ಜೇಗುಚ್ಛಿಯಂಯೇವ ಪಗ್ಘರತಿ; ಯಂ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಸವತಿ – ಅಸುಚಿಯೇವ ಪಸವತಿ, ದುಗ್ಗನ್ಧಂಯೇವ ಪಸವತಿ, ಜೇಗುಚ್ಛಿಯಂಯೇವ ಪಸವತಿ. ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕಾಯೇ ನಿಬ್ಬಿನ್ದಥಾ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಸಞ್ಞಾಸುತ್ತಂ

೧೬. ‘‘ನವಯಿಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಞ್ಞಾ ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಮಹಪ್ಫಲಾ ಹೋನ್ತಿ ಮಹಾನಿಸಂಸಾ ಅಮತೋಗಧಾ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಾ. ಕತಮಾ ನವ? ಅಸುಭಸಞ್ಞಾ, ಮರಣಸಞ್ಞಾ, ಆಹಾರೇ ಪಟಿಕೂಲಸಞ್ಞಾ [ಪಟಿಕ್ಕೂಲಸಞ್ಞಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)], ಸಬ್ಬಲೋಕೇ ಅನಭಿರತಸಞ್ಞಾ [ಅನಭಿರತಿಸಞ್ಞಾ (ಕ.) ಅ. ನಿ. ೫.೧೨೧-೧೨೨], ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಾ, ಅನಿಚ್ಚೇ ದುಕ್ಖಸಞ್ಞಾ, ದುಕ್ಖೇ ಅನತ್ತಸಞ್ಞಾ, ಪಹಾನಸಞ್ಞಾ, ವಿರಾಗಸಞ್ಞಾ – ಇಮಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನವ ಸಞ್ಞಾ, ಭಾವಿತಾ ಬಹುಲೀಕತಾ ಮಹಪ್ಫಲಾ ಹೋನ್ತಿ ಮಹಾನಿಸಂಸಾ ಅಮತೋಗಧಾ ಅಮತಪರಿಯೋಸಾನಾ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಕುಲಸುತ್ತಂ

೧೭. ‘‘ನವಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಕುಲಂ ಅನುಪಗನ್ತ್ವಾ ವಾ ನಾಲಂ ಉಪಗನ್ತುಂ, ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ವಾ ನಾಲಂ ನಿಸೀದಿತುಂ. ಕತಮೇಹಿ ನವಹಿ? ನ ಮನಾಪೇನ ಪಚ್ಚುಟ್ಠೇನ್ತಿ, ನ ಮನಾಪೇನ ಅಭಿವಾದೇನ್ತಿ, ನ ಮನಾಪೇನ ಆಸನಂ ದೇನ್ತಿ, ಸನ್ತಮಸ್ಸ ಪರಿಗುಹನ್ತಿ, ಬಹುಕಮ್ಪಿ ಥೋಕಂ ದೇನ್ತಿ, ಪಣೀತಮ್ಪಿ ಲೂಖಂ ದೇನ್ತಿ, ಅಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ದೇನ್ತಿ ನೋ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ, ನ ಉಪನಿಸೀದನ್ತಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾಯ, ಭಾಸಿತಮಸ್ಸ ನ ಸುಸ್ಸೂಸನ್ತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನವಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಕುಲಂ ಅನುಪಗನ್ತ್ವಾ ವಾ ನಾಲಂ ಉಪಗನ್ತುಂ ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ವಾ ನಾಲಂ ನಿಸೀದಿತುಂ.

‘‘ನವಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಕುಲಂ ಅನುಪಗನ್ತ್ವಾ ವಾ ಅಲಂ ಉಪಗನ್ತುಂ, ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ವಾ ಅಲಂ ನಿಸೀದಿತುಂ. ಕತಮೇಹಿ ನವಹಿ? ಮನಾಪೇನ ಪಚ್ಚುಟ್ಠೇನ್ತಿ, ಮನಾಪೇನ ಅಭಿವಾದೇನ್ತಿ, ಮನಾಪೇನ ಆಸನಂ ದೇನ್ತಿ, ಸನ್ತಮಸ್ಸ ನ ಪರಿಗುಹನ್ತಿ, ಬಹುಕಮ್ಪಿ ಬಹುಕಂ ದೇನ್ತಿ, ಪಣೀತಮ್ಪಿ ಪಣೀತಂ ದೇನ್ತಿ, ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ದೇನ್ತಿ ನೋ ಅಸಕ್ಕಚ್ಚಂ, ಉಪನಿಸೀದನ್ತಿ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾಯ, ಭಾಸಿತಮಸ್ಸ ಸುಸ್ಸೂಸನ್ತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನವಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಂ ಕುಲಂ ಅನುಪಗನ್ತ್ವಾ ವಾ ಅಲಂ ಉಪಗನ್ತುಂ, ಉಪಗನ್ತ್ವಾ ವಾ ಅಲಂ ನಿಸೀದಿತು’’ನ್ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ನವಙ್ಗುಪೋಸಥಸುತ್ತಂ

೧೮. ‘‘ನವಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಉಪೋಸಥೋ ಉಪವುತ್ಥೋ ಮಹಪ್ಫಲೋ ಹೋತಿ ಮಹಾನಿಸಂಸೋ ಮಹಾಜುತಿಕೋ ಮಹಾವಿಪ್ಫಾರೋ. ಕಥಂ ಉಪವುತ್ಥೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನವಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಉಪೋಸಥೋ ಮಹಪ್ಫಲೋ ಹೋತಿ ಮಹಾನಿಸಂಸೋ ಮಹಾಜುತಿಕೋ ಮಹಾವಿಪ್ಫಾರೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತಿ – ‘ಯಾವಜೀವಂ ಅರಹನ್ತೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಪಹಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತಾ ನಿಹಿತದಣ್ಡಾ ನಿಹಿತಸತ್ಥಾ ಲಜ್ಜೀ ದಯಾಪನ್ನಾ ಸಬ್ಬಪಾಣಭೂತಹಿತಾನುಕಮ್ಪಿನೋ ವಿಹರನ್ತಿ; ಅಹಮ್ಪಜ್ಜ ಇಮಞ್ಚ ರತ್ತಿಂ ಇಮಞ್ಚ ದಿವಸಂ ಪಾಣಾತಿಪಾತಂ ಪಹಾಯ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ನಿಹಿತದಣ್ಡೋ ನಿಹಿತಸತ್ಥೋ ಲಜ್ಜೀ ದಯಾಪನ್ನೋ ಸಬ್ಬಪಾಣಭೂತಹಿತಾನುಕಮ್ಪೀ ವಿಹರಾಮಿ. ಇಮಿನಾಪಙ್ಗೇನ [ಇಮಿನಾಪಿ ಅಙ್ಗೇನ (ಕ. ಸೀ.)] ಅರಹತಂ ಅನುಕರೋಮಿ; ಉಪೋಸಥೋ ಚ ಮೇ ಉಪವುತ್ಥೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಇಮಿನಾ ಪಠಮೇನ ಅಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ. ….

‘‘‘ಯಾವಜೀವಂ ಅರಹನ್ತೋ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಂ ಪಹಾಯ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಾ ಪಟಿವಿರತಾ ನೀಚಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇನ್ತಿ – ಮಞ್ಚಕೇ ವಾ ತಿಣಸನ್ಥಾರಕೇ ವಾ; ಅಹಮ್ಪಜ್ಜ ಇಮಞ್ಚ ರತ್ತಿಂ ಇಮಞ್ಚ ದಿವಸಂ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಂ ಪಹಾಯ ಉಚ್ಚಾಸಯನಮಹಾಸಯನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ನೀಚಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಮಿ – ಮಞ್ಚಕೇ ವಾ ತಿಣಸನ್ಥಾರಕೇ ವಾ. ಇಮಿನಾಪಙ್ಗೇನ ಅರಹತಂ ಅನುಕರೋಮಿ; ಉಪೋಸಥೋ ಚ ಮೇ ಉಪವುತ್ಥೋ ಭವಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಇಮಿನಾ ಅಟ್ಠಮೇನ ಅಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ.

‘‘ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ಏಕಂ ದಿಸಂ ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ, ತಥಾ ದುತಿಯಂ ತಥಾ ತತಿಯಂ ತಥಾ ಚತುತ್ಥಂ. ಇತಿ ಉದ್ಧಮಧೋ ತಿರಿಯಂ ಸಬ್ಬಧಿ ಸಬ್ಬತ್ತತಾಯ ಸಬ್ಬಾವನ್ತಂ ಲೋಕಂ ಮೇತ್ತಾಸಹಗತೇನ ಚೇತಸಾ ವಿಪುಲೇನ ಮಹಗ್ಗತೇನ ಅಪ್ಪಮಾಣೇನ ಅವೇರೇನ ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಜೇನ [ಅಬ್ಯಾಪಜ್ಝೇನ (ಕ.), ಅಬ್ಯಾಬಜ್ಝೇನ (?)] ಫರಿತ್ವಾ ವಿಹರತಿ. ಇಮಿನಾ ನವಮೇನ ಅಙ್ಗೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಉಪವುತ್ಥೋ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನವಹಙ್ಗೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಉಪೋಸಥೋ ಮಹಪ್ಫಲೋ ಹೋತಿ ಮಹಾನಿಸಂಸೋ ಮಹಾಜುತಿಕೋ ಮಹಾವಿಪ್ಫಾರೋ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ದೇವತಾಸುತ್ತಂ

೧೯. ‘‘ಇಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರತ್ತಿಂ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ದೇವತಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಾಯ ರತ್ತಿಯಾ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತವಣ್ಣಾ ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ಜೇತವನಂ ಓಭಾಸೇತ್ವಾ ಯೇನಾಹಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಾ ದೇವತಾ ಮಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬೇ ಮನುಸ್ಸಭೂತಾನಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಅಗಾರಾನಿ. ತೇ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಚ್ಚುಟ್ಠಿಮ್ಹ, ನೋ ಚ ಖೋ ಅಭಿವಾದಿಮ್ಹ. ತಾ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಪರಿಪುಣ್ಣಕಮ್ಮನ್ತಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಿನಿಯೋ ಪಚ್ಚಾನುತಾಪಿನಿಯೋ ಹೀನಂ ಕಾಯಂ ಉಪಪನ್ನಾ’’’ತಿ.

‘‘ಅಪರಾಪಿ ಮಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ದೇವತಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತದವೋಚುಂ – ‘ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬೇ ಮನುಸ್ಸಭೂತಾನಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಅಗಾರಾನಿ. ತೇ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಚ್ಚುಟ್ಠಿಮ್ಹ ಅಭಿವಾದಿಮ್ಹ [ಪಚ್ಚುಟ್ಠಿಮ್ಹ ಚ ಅಭಿವಾದಿಮ್ಹ ಚ (ಸ್ಯಾ.)], ನೋ ಚ ತೇಸಂ ಆಸನಂ ಅದಮ್ಹ. ತಾ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಪರಿಪುಣ್ಣಕಮ್ಮನ್ತಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಿನಿಯೋ ಪಚ್ಚಾನುತಾಪಿನಿಯೋ ಹೀನಂ ಕಾಯಂ ಉಪಪನ್ನಾ’’’ತಿ.

‘‘ಅಪರಾಪಿ ಮಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ದೇವತಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತದವೋಚುಂ – ‘ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬೇ ಮನುಸ್ಸಭೂತಾನಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಅಗಾರಾನಿ. ತೇ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಚ್ಚುಟ್ಠಿಮ್ಹ ಅಭಿವಾದಿಮ್ಹ [ಪಚ್ಚುಟ್ಠಿಮ್ಹ ಚ ಅಭಿವಾದಿಮ್ಹ ಚ (ಸ್ಯಾ.)] ಆಸನಂ [ಆಸನಞ್ಚ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಅದಮ್ಹ, ನೋ ಚ ಖೋ ಯಥಾಸತ್ತಿ ಯಥಾಬಲಂ ಸಂವಿಭಜಿಮ್ಹ…ಪೇ… ಯಥಾಸತ್ತಿ ಯಥಾಬಲಂ [ಯಥಾಬಲಂ ಚ (?)] ಸಂವಿಭಜಿಮ್ಹ, ನೋ ಚ ಖೋ ಉಪನಿಸೀದಿಮ್ಹ ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾಯ…ಪೇ… ಉಪನಿಸೀದಿಮ್ಹ [ಉಪನಿಸೀದಿಮ್ಹ ಚ (ಸ್ಯಾ.)] ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾಯ, ನೋ ಚ ಖೋ ಓಹಿತಸೋತಾ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಿಮ್ಹ…ಪೇ… ಓಹಿತಸೋತಾ ಚ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಿಮ್ಹ, ನೋ ಚ ಖೋ ಸುತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಧಾರಯಿಮ್ಹ…ಪೇ… ಸುತ್ವಾ ಚ ಧಮ್ಮಂ ಧಾರಯಿಮ್ಹ, ನೋ ಚ ಖೋ ಧಾತಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅತ್ಥಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿಮ್ಹ…ಪೇ… ಧಾತಾನಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅತ್ಥಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿಮ್ಹ, ನೋ ಚ ಖೋ ಅತ್ಥಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಪಜ್ಜಿಮ್ಹ. ತಾ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಪರಿಪುಣ್ಣಕಮ್ಮನ್ತಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಿನಿಯೋ ಪಚ್ಚಾನುತಾಪಿನಿಯೋ ಹೀನಂ ಕಾಯಂ ಉಪಪನ್ನಾ’’’ತಿ.

‘‘ಅಪರಾಪಿ ಮಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ದೇವತಾ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏತದವೋಚುಂ – ‘ಉಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಪುಬ್ಬೇ ಮನುಸ್ಸಭೂತಾನಂ ಪಬ್ಬಜಿತಾ ಅಗಾರಾನಿ. ತೇ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಚ್ಚುಟ್ಠಿಮ್ಹ ಅಭಿವಾದಿಮ್ಹ [ಪಚ್ಚುಟ್ಠಿಮ್ಹ ಚ ಅಭಿವಾದಿಮ್ಹ ಚ (ಸ್ಯಾ.)], ಆಸನಂ [ಆಸನಞ್ಚ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಅದಮ್ಹ, ಯಥಾಸತ್ತಿ ಯಥಾಬಲಂ [ಯಥಾಬಲಂ ಚ (?)] ಸಂವಿಭಜಿಮ್ಹ, ಉಪನಿಸೀದಿಮ್ಹ [ಉಪನಿಸೀದಿಮ್ಹ ಚ (ಸ್ಯಾ.)] ಧಮ್ಮಸ್ಸವನಾಯ, ಓಹಿತಸೋತಾ ಚ ಧಮ್ಮಂ ಸುಣಿಮ್ಹ, ಸುತ್ವಾ ಚ ಧಮ್ಮಂ ಧಾರಯಿಮ್ಹ, ಧಾತಾನಞ್ಚ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅತ್ಥಂ ಉಪಪರಿಕ್ಖಿಮ್ಹ, ಅತ್ಥಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಮಞ್ಞಾಯ ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಂ [ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಞ್ಚ (?)] ಪಟಿಪಜ್ಜಿಮ್ಹ. ತಾ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಪರಿಪುಣ್ಣಕಮ್ಮನ್ತಾ ಅವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಿನಿಯೋ ಅಪಚ್ಚಾನುತಾಪಿನಿಯೋ ಪಣೀತಂ ಕಾಯಂ ಉಪಪನ್ನಾ’ತಿ. ಏತಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರುಕ್ಖಮೂಲಾನಿ ಏತಾನಿ ಸುಞ್ಞಾಗಾರಾನಿ. ಝಾಯಥ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾ ಪಮಾದತ್ಥ, ಮಾ ಪಚ್ಛಾ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಿನೋ ಅಹುವತ್ಥ ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತಾ ಪುರಿಮಿಕಾ ದೇವತಾ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ವೇಲಾಮಸುತ್ತಂ

೨೦. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಅಪಿ ನು ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಕುಲೇ ದಾನಂ ದೀಯತೀ’’ತಿ? ‘‘ದೀಯತಿ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಕುಲೇ ದಾನಂ; ತಞ್ಚ ಖೋ ಲೂಖಂ ಕಣಾಜಕಂ ಬಿಳಙ್ಗದುತಿಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಲೂಖಞ್ಚೇಪಿ [ಲೂಖಂ ವಾಪಿ (ಸ್ಯಾ.), ಲೂಖಞ್ಚಾಪಿ (ಕ.)], ಗಹಪತಿ, ದಾನಂ ದೇತಿ ಪಣೀತಂ ವಾ; ತಞ್ಚ ಅಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ದೇತಿ, ಅಚಿತ್ತೀಕತ್ವಾ [ಅಚಿತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ (ಕ.), ಅಪಚಿತ್ತಿಂ ಕತ್ವಾ (ಸ್ಯಾ.), ಅಚಿತ್ತಿಕತ್ವಾ (ಪೀ.)] ದೇತಿ, ಅಸಹತ್ಥಾ ದೇತಿ, ಅಪವಿದ್ಧಂ [ಅಪವಿಟ್ಠಂ (ಸ್ಯಾ.)] ದೇತಿ, ಅನಾಗಮನದಿಟ್ಠಿಕೋ ದೇತಿ. ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ದಾನಸ್ಸ ವಿಪಾಕೋ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ, ನ ಉಳಾರಾಯ ಭತ್ತಭೋಗಾಯ ಚಿತ್ತಂ ನಮತಿ, ನ ಉಳಾರಾಯ ವತ್ಥಭೋಗಾಯ ಚಿತ್ತಂ ನಮತಿ, ನ ಉಳಾರಾಯ ಯಾನಭೋಗಾಯ ಚಿತ್ತಂ ನಮತಿ, ನ ಉಳಾರೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಕಾಮಗುಣೇಸು ಭೋಗಾಯ ಚಿತ್ತಂ ನಮತಿ. ಯೇಪಿಸ್ಸ ತೇ ಹೋನ್ತಿ ಪುತ್ತಾತಿ ವಾ ದಾರಾತಿ ವಾ ದಾಸಾತಿ ವಾ ಪೇಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಕಮ್ಮಕರಾತಿ ವಾ, ತೇಪಿ ನ ಸುಸ್ಸೂಸನ್ತಿ ನ ಸೋತಂ ಓದಹನ್ತಿ ನ ಅಞ್ಞಾ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಪೇನ್ತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಏವಞ್ಹೇತಂ [ಏವಞ್ಚೇತಂ (ಸ್ಯಾ. ಕ.)], ಗಹಪತಿ, ಹೋತಿ ಅಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಕತಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋ’’.

‘‘ಲೂಖಞ್ಚೇಪಿ, ಗಹಪತಿ, ದಾನಂ ದೇತಿ ಪಣೀತಂ ವಾ; ತಞ್ಚ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ದೇತಿ, ಚಿತ್ತೀಕತ್ವಾ ದೇತಿ, ಸಹತ್ಥಾ ದೇತಿ, ಅನಪವಿದ್ಧಂ ದೇತಿ, ಆಗಮನದಿಟ್ಠಿಕೋ ದೇತಿ. ಯತ್ಥ ಯತ್ಥ ತಸ್ಸ ತಸ್ಸ ದಾನಸ್ಸ ವಿಪಾಕೋ ನಿಬ್ಬತ್ತತಿ, ಉಳಾರಾಯ ಭತ್ತಭೋಗಾಯ ಚಿತ್ತಂ ನಮತಿ, ಉಳಾರಾಯ ವತ್ಥಭೋಗಾಯ ಚಿತ್ತಂ ನಮತಿ, ಉಳಾರಾಯ ಯಾನಭೋಗಾಯ ಚಿತ್ತಂ ನಮತಿ, ಉಳಾರೇಸು ಪಞ್ಚಸು ಕಾಮಗುಣೇಸು ಭೋಗಾಯ ಚಿತ್ತಂ ನಮತಿ. ಯೇಪಿಸ್ಸ ತೇ ಹೋನ್ತಿ ಪುತ್ತಾತಿ ವಾ ದಾರಾತಿ ವಾ ದಾಸಾತಿ ವಾ ಪೇಸ್ಸಾತಿ ವಾ ಕಮ್ಮಕರಾತಿ ವಾ, ತೇಪಿ ಸುಸ್ಸೂಸನ್ತಿ ಸೋತಂ ಓದಹನ್ತಿ ಅಞ್ಞಾ ಚಿತ್ತಂ ಉಪಟ್ಠಪೇನ್ತಿ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಏವಞ್ಹೇತಂ, ಗಹಪತಿ, ಹೋತಿ ಸಕ್ಕಚ್ಚಂ ಕತಾನಂ ಕಮ್ಮಾನಂ ವಿಪಾಕೋ.

‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಗಹಪತಿ, ವೇಲಾಮೋ ನಾಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಹೋಸಿ. ಸೋ ಏವರೂಪಂ ದಾನಂ ಅದಾಸಿ ಮಹಾದಾನಂ. ಚತುರಾಸೀತಿ ಸುವಣ್ಣಪಾತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅದಾಸಿ ರೂಪಿಯಪೂರಾನಿ, ಚತುರಾಸೀತಿ ರೂಪಿಯಪಾತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅದಾಸಿ ಸುವಣ್ಣಪೂರಾನಿ, ಚತುರಾಸೀತಿ ಕಂಸಪಾತಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅದಾಸಿ ಹಿರಞ್ಞಪೂರಾನಿ, ಚತುರಾಸೀತಿ ಹತ್ಥಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅದಾಸಿ ಸೋವಣ್ಣಾಲಙ್ಕಾರಾನಿ ಸೋವಣ್ಣಧಜಾನಿ ಹೇಮಜಾಲಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾನಿ [ಹೇಮಜಾಲಸಞ್ಛನ್ನಾನಿ (ಸೀ. ಪೀ.)], ಚತುರಾಸೀತಿ ರಥಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅದಾಸಿ ಸೀಹಚಮ್ಮಪರಿವಾರಾನಿ ಬ್ಯಗ್ಘಚಮ್ಮಪರಿವಾರಾನಿ ದೀಪಿಚಮ್ಮಪರಿವಾರಾನಿ ಪಣ್ಡುಕಮ್ಬಲಪರಿವಾರಾನಿ ಸೋವಣ್ಣಾಲಙ್ಕಾರಾನಿ ಸೋವಣ್ಣಧಜಾನಿ ಹೇಮಜಾಲಪ್ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಾನಿ, ಚತುರಾಸೀತಿ ಧೇನುಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅದಾಸಿ ದುಕೂಲಸನ್ಧನಾನಿ [ದುಕೂಲಸನ್ದಸ್ಸನಾನಿ (ಸೀ.), ದುಕೂಲಸಣ್ಠನಾನಿ (ಸ್ಯಾ.), ದುಕೂಲಸನ್ಥನಾನಿ (ಪೀ.), ದುಹಸನ್ದನಾನಿ (ದೀ. ನಿ. ೨.೨೬೩), ದುಕೂಲಸನ್ದನಾನಿ (ತತ್ಥ ಪಾಠನ್ತರಂ)] ಕಂಸೂಪಧಾರಣಾನಿ, ಚತುರಾಸೀತಿ ಕಞ್ಞಾಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅದಾಸಿ ಆಮುತ್ತಮಣಿಕುಣ್ಡಲಾಯೋ [ಆಮುಕ್ಕಮಣಿಕುಣ್ಡಲಾಯೋ (?)], ಚತುರಾಸೀತಿ ಪಲ್ಲಙ್ಕಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅದಾಸಿ ಗೋನಕತ್ಥತಾನಿ ಪಟಿಕತ್ಥತಾನಿ ಪಟಲಿಕತ್ಥತಾನಿ ಕದಲಿಮಿಗಪವರಪಚ್ಚತ್ಥರಣಾನಿ ಸಉತ್ತರಚ್ಛದಾನಿ ಉಭತೋಲೋಹಿತಕೂಪಧಾನಾನಿ, ಚತುರಾಸೀತಿ ವತ್ಥಕೋಟಿಸಹಸ್ಸಾನಿ ಅದಾಸಿ ಖೋಮಸುಖುಮಾನಂ ಕೋಸೇಯ್ಯಸುಖುಮಾನಂ ಕಮ್ಬಲಸುಖುಮಾನಂ ಕಪ್ಪಾಸಿಕಸುಖುಮಾನಂ, ಕೋ ಪನ ವಾದೋ ಅನ್ನಸ್ಸ ಪಾನಸ್ಸ ಖಜ್ಜಸ್ಸ ಭೋಜ್ಜಸ್ಸ ಲೇಯ್ಯಸ್ಸ ಪೇಯ್ಯಸ್ಸ, ನಜ್ಜೋ ಮಞ್ಞೇ ವಿಸ್ಸನ್ದನ್ತಿ [ವಿಸ್ಸನ್ದತಿ (ಸೀ. ಪೀ.)].

‘‘ಸಿಯಾ ಖೋ ಪನ ತೇ, ಗಹಪತಿ, ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಅಞ್ಞೋ ನೂನ ತೇನ ಸಮಯೇನ ವೇಲಾಮೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಹೋಸಿ, ಸೋ [ಯೋ (?)] ತಂ ದಾನಂ ಅದಾಸಿ ಮಹಾದಾನ’ನ್ತಿ. ನ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಗಹಪತಿ, ಏವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅಹಂ ತೇನ ಸಮಯೇನ ವೇಲಾಮೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಅಹೋಸಿಂ. ಅಹಂ ತಂ ದಾನಂ ಅದಾಸಿಂ ಮಹಾದಾನಂ. ತಸ್ಮಿಂ ಖೋ ಪನ, ಗಹಪತಿ, ದಾನೇ ನ ಕೋಚಿ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಅಹೋಸಿ, ನ ತಂ ಕೋಚಿ ದಕ್ಖಿಣಂ ವಿಸೋಧೇತಿ.

‘‘ಯಂ, ಗಹಪತಿ, ವೇಲಾಮೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ದಾನಂ ಅದಾಸಿ ಮಹಾದಾನಂ, ಯೋ ಚೇಕಂ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ, ಇದಂ ತತೋ ಮಹಪ್ಫಲತರಂ.

( ) [(ಯಞ್ಚ ಗಹಪತಿ ವೇಲಾಮೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ದಾನಂ ಅದಾಸಿ ಮಹಾದಾನಂ) (ಸೀ. ಪೀ.)] ‘‘ಯೋ ಚ ಸತಂ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ, ಯೋ ಚೇಕಂ ಸಕದಾಗಾಮಿಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ, ಇದಂ ತತೋ ಮಹಪ್ಫಲತರಂ.

( ) [(ಯಞ್ಚ ಗಹಪತಿ ವೇಲಾಮೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ದಾನಂ ಅದಾಸಿ ಮಹಾದಾನಂ) (ಸೀ. ಪೀ.)] ‘‘ಯೋ ಚ ಸತಂ ಸಕದಾಗಾಮೀನಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ, ಯೋ ಚೇಕಂ ಅನಾಗಾಮಿಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ…ಪೇ… ಯೋ ಚ ಸತಂ ಅನಾಗಾಮೀನಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ, ಯೋ ಚೇಕಂ ಅರಹನ್ತಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ… ಯೋ ಚ ಸತಂ ಅರಹನ್ತಾನಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ, ಯೋ ಚೇಕಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ … ಯೋ ಚ ಸತಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ, ಯೋ ಚ ತಥಾಗತಂ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ… ಯೋ ಚ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ… ಯೋ ಚ ಚಾತುದ್ದಿಸಂ ಸಙ್ಘಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ವಿಹಾರಂ ಕಾರಾಪೇಯ್ಯ… ಯೋ ಚ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಬುದ್ಧಞ್ಚ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಸಙ್ಘಞ್ಚ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ… ಯೋ ಚ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಸಮಾದಿಯೇಯ್ಯ – ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವೇರಮಣಿಂ, ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ವೇರಮಣಿಂ, ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ವೇರಮಣಿಂ, ಮುಸಾವಾದಾ ವೇರಮಣಿಂ, ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ವೇರಮಣಿಂ, ಯೋ ಚ ಅನ್ತಮಸೋ ಗನ್ಧೋಹನಮತ್ತಮ್ಪಿ [ಗನ್ಧೂಹನಮತ್ತಮ್ಪಿ (ಸೀ.), ಗದ್ದೂಹನಮತ್ತಮ್ಪಿ (ಸ್ಯಾ. ಪೀ.) ಮ. ನಿ. ೩.೨೧೧] ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇಯ್ಯ, ( ) [(ಯೋ ಚ ಅಚ್ಛರಾಸಙ್ಘಾತಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಂ ಭಾವೇಯ್ಯ) (ಕ.)] ಇದಂ ತತೋ ಮಹಪ್ಫಲತರಂ.

‘‘ಯಞ್ಚ, ಗಹಪತಿ, ವೇಲಾಮೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ದಾನಂ ಅದಾಸಿ ಮಹಾದಾನಂ, ಯೋ ಚೇಕಂ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ… ಯೋ ಚ ಸತಂ ದಿಟ್ಠಿಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ, ಯೋ ಚೇಕಂ ಸಕದಾಗಾಮಿಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ… ಯೋ ಚ ಸತಂ ಸಕದಾಗಾಮೀನಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ, ಯೋ ಚೇಕಂ ಅನಾಗಾಮಿಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ… ಯೋ ಚ ಸತಂ ಅನಾಗಾಮೀನಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ, ಯೋ ಚೇಕಂ ಅರಹನ್ತಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ… ಯೋ ಚ ಸತಂ ಅರಹನ್ತಾನಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ, ಯೋ ಚೇಕಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ… ಯೋ ಚ ಸತಂ ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧಾನಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ, ಯೋ ಚ ತಥಾಗತಂ ಅರಹನ್ತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ… ಯೋ ಚ ಬುದ್ಧಪ್ಪಮುಖಂ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಭೋಜೇಯ್ಯ, ಯೋ ಚ ಚಾತುದ್ದಿಸಂ ಸಙ್ಘಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ವಿಹಾರಂ ಕಾರಾಪೇಯ್ಯ… ಯೋ ಚ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಬುದ್ಧಞ್ಚ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಸಙ್ಘಞ್ಚ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಯೋ ಚ ಪಸನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸಿಕ್ಖಾಪದಾನಿ ಸಮಾದಿಯೇಯ್ಯ – ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ವೇರಮಣಿಂ… ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ವೇರಮಣಿಂ, ಯೋ ಚ ಅನ್ತಮಸೋ ಗನ್ಧೋಹನಮತ್ತಮ್ಪಿ ಮೇತ್ತಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇಯ್ಯ, ಯೋ ಚ ಅಚ್ಛರಾಸಙ್ಘಾತಮತ್ತಮ್ಪಿ ಅನಿಚ್ಚಸಞ್ಞಂ ಭಾವೇಯ್ಯ, ಇದಂ ತತೋ ಮಹಪ್ಫಲತರ’’ನ್ತಿ. ದಸಮಂ.

ಸೀಹನಾದವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.