(೬) ೧. ಗೋತಮೀವಗ್ಗೋ

೧. ಗೋತಮೀಸುತ್ತಂ

೫೧. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಕ್ಕೇಸು ವಿಹರತಿ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ನಿಗ್ರೋಧಾರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತೀ [ಮಹಾಪಜಾಪತಿ (ಸ್ಯಾ.) ಚೂಳವ. ೪೦೨] ಗೋತಮೀ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತೀ ಗೋತಮೀ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಲಭೇಯ್ಯ ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಗೋತಮಿ! ಮಾ ತೇ ರುಚ್ಚಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ’’ತಿ.

ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತೀ ಗೋತಮೀ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಲಭೇಯ್ಯ ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಗೋತಮಿ! ಮಾ ತೇ ರುಚ್ಚಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ’’ತಿ. ‘‘ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತೀ ಗೋತಮೀ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಾಧು ಭನ್ತೇ, ಲಭೇಯ್ಯ ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಗೋತಮಿ! ಮಾ ತೇ ರುಚ್ಚಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತೀ ಗೋತಮೀ ‘‘ನ ಭಗವಾ ಅನುಜಾನಾತಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನಾ ಅಸ್ಸುಮುಖೀ ರುದಮಾನಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಪದಕ್ಖಿಣಂ ಕತ್ವಾ ಪಕ್ಕಾಮಿ.

ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಕಪಿಲವತ್ಥುಸ್ಮಿಂ ಯಥಾಭಿರನ್ತಂ ವಿಹರಿತ್ವಾ ಯೇನ ವೇಸಾಲೀ ತೇನ ಚಾರಿಕಂ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಚಾರಿಕಂ ಚರಮಾನೋ ಯೇನ ವೇಸಾಲೀ ತದವಸರಿ. ತತ್ರ ಸುದಂ ಭಗವಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತೀ ಗೋತಮೀ ಕೇಸೇ ಛೇದಾಪೇತ್ವಾ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ ಅಚ್ಛಾದೇತ್ವಾ ಸಮ್ಬಹುಲಾಹಿ ಸಾಕಿಯಾನೀಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಯೇನ ವೇಸಾಲೀ ತೇನ ಪಕ್ಕಾಮಿ. ಅನುಪುಬ್ಬೇನ ಯೇನ ವೇಸಾಲೀ ಮಹಾವನಂ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತೀ ಗೋತಮೀ ಸೂನೇಹಿ ಪಾದೇಹಿ ರಜೋಕಿಣ್ಣೇನ ಗತ್ತೇನ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನಾ ಅಸ್ಸುಮುಖೀ ರುದಮಾನಾ ಬಹಿದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಮಹಾಪಜಾಪತಿಂ ಗೋತಮಿಂ ಸೂನೇಹಿ ಪಾದೇಹಿ ರಜೋಕಿಣ್ಣೇನ ಗತ್ತೇನ ದುಕ್ಖಿಂ ದುಮ್ಮನಂ ಅಸ್ಸುಮುಖಿಂ ರುದಮಾನಂ ಬಹಿದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಠಿತಂ. ದಿಸ್ವಾನ ಮಹಾಪಜಾಪತಿಂ ಗೋತಮಿಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಂ ನು ತ್ವಂ, ಗೋತಮಿ, ಸೂನೇಹಿ ಪಾದೇಹಿ ರಜೋಕಿಣ್ಣೇನ ಗತ್ತೇನ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನಾ ಅಸ್ಸುಮುಖೀ ರುದಮಾನಾ ಬಹಿದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಠಿತಾ’’ತಿ? ‘‘ತಥಾ ಹಿ ಪನ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ನ ಭಗವಾ ಅನುಜಾನಾತಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ. ‘‘ತೇನ ಹಿ ತ್ವಂ, ಗೋತಮಿ, ಮುಹುತ್ತಂ ಇಧೇವ ತಾವ ಹೋಹಿ, ಯಾವಾಹಂ ಭಗವನ್ತಂ ಯಾಚಾಮಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಏಸಾ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಪಜಾಪತೀ ಗೋತಮೀ ಸೂನೇಹಿ ಪಾದೇಹಿ ರಜೋಕಿಣ್ಣೇನ ಗತ್ತೇನ ದುಕ್ಖೀ ದುಮ್ಮನಾ ಅಸ್ಸುಮುಖೀ ರುದಮಾನಾ ಬಹಿದ್ವಾರಕೋಟ್ಠಕೇ ಠಿತಾ – ‘ನ ಭಗವಾ ಅನುಜಾನಾತಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’ನ್ತಿ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಲಭೇಯ್ಯ ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಆನನ್ದ! ಮಾ ತೇ ರುಚ್ಚಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ’’ತಿ.

ದುತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ…ಪೇ… ತತಿಯಮ್ಪಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಲಭೇಯ್ಯ ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಅಲಂ, ಆನನ್ದ! ಮಾ ತೇ ರುಚ್ಚಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಆನನ್ದಸ್ಸ ಏತದಹೋಸಿ – ‘‘ನ ಭಗವಾ ಅನುಜಾನಾತಿ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ. ಯಂನೂನಾಹಂ ಅಞ್ಞೇನಪಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ಭಗವನ್ತಂ ಯಾಚೇಯ್ಯಂ ಮಾತುಗಾಮಸ್ಸ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಭಬ್ಬೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಂ ವಾ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಂ ವಾ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಂ ವಾ ಅರಹತ್ತಫಲಂ ವಾ ಸಚ್ಛಿಕಾತು’’ನ್ತಿ? ‘‘ಭಬ್ಬೋ, ಆನನ್ದ, ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಮ್ಪಿ ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಮ್ಪಿ ಅನಾಗಾಮಿಫಲಮ್ಪಿ ಅರಹತ್ತಫಲಮ್ಪಿ ಸಚ್ಛಿಕಾತು’’ನ್ತಿ. ‘‘ಸಚೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಬ್ಬೋ ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತ್ವಾ ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಮ್ಪಿ…ಪೇ… ಅರಹತ್ತಫಲಮ್ಪಿ ಸಚ್ಛಿಕಾತುಂ, ಬಹುಕಾರಾ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಪಜಾಪತೀ ಗೋತಮೀ ಭಗವತೋ ಮಾತುಚ್ಛಾ ಆಪಾದಿಕಾ ಪೋಸಿಕಾ ಖೀರಸ್ಸ ದಾಯಿಕಾ; ಭಗವನ್ತಂ ಜನೇತ್ತಿಯಾ ಕಾಲಙ್ಕತಾಯ ಥಞ್ಞಂ ಪಾಯೇಸಿ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಲಭೇಯ್ಯ ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಸಚೇ, ಆನನ್ದ, ಮಹಾಪಜಾಪತೀ ಗೋತಮೀ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮೇ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸಾವಸ್ಸಾ ಹೋತು ಉಪಸಮ್ಪದಾ –

[ಪಾಚಿ. ೧೪೯; ಚೂಳವ. ೪೦೩] ‘‘ವಸ್ಸಸತೂಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ತದಹೂಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಭಿವಾದನಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಂ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ತಬ್ಬಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ [ಗರುಕತ್ವಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ.

‘‘ನ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಅಭಿಕ್ಖುಕೇ ಆವಾಸೇ ವಸ್ಸಂ ಉಪಗನ್ತಬ್ಬಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ.

‘‘ಅನ್ವಡ್ಢಮಾಸಂ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘತೋ ದ್ವೇ ಧಮ್ಮಾ ಪಚ್ಚಾಸೀಸಿತಬ್ಬಾ [ಪಚ್ಚಾಸಿಂಸಿತಬ್ಬಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] – ಉಪೋಸಥಪುಚ್ಛಕಞ್ಚ, ಓವಾದೂಪಸಙ್ಕಮನಞ್ಚ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ.

‘‘ವಸ್ಸಂವುಟ್ಠಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ತೀಹಿ ಠಾನೇಹಿ ಪವಾರೇತಬ್ಬಂ – ದಿಟ್ಠೇನ ವಾ ಸುತೇನ ವಾ ಪರಿಸಙ್ಕಾಯ ವಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ.

‘‘ಗರುಧಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ಪಕ್ಖಮಾನತ್ತಂ ಚರಿತಬ್ಬಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ.

‘‘ದ್ವೇ ವಸ್ಸಾನಿ ಛಸು ಧಮ್ಮೇಸು ಸಿಕ್ಖಿತಸಿಕ್ಖಾಯ ಸಿಕ್ಖಮಾನಾಯ ಉಭತೋಸಙ್ಘೇ ಉಪಸಮ್ಪದಾ ಪರಿಯೇಸಿತಬ್ಬಾ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ.

‘‘ನ ಕೇನಚಿ ಪರಿಯಾಯೇನ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ಭಿಕ್ಖು ಅಕ್ಕೋಸಿತಬ್ಬೋ ಪರಿಭಾಸಿತಬ್ಬೋ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ.

‘‘ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಓವಟೋ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಭಿಕ್ಖೂಸು ವಚನಪಥೋ, ಅನೋವಟೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ವಚನಪಥೋ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ.

‘‘ಸಚೇ, ಆನನ್ದ, ಮಹಾಪಜಾಪತೀ ಗೋತಮೀ ಇಮೇ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮೇ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ, ಸಾವಸ್ಸಾ ಹೋತು ಉಪಸಮ್ಪದಾ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವತೋ ಸನ್ತಿಕೇ ಇಮೇ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮೇ ಉಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಯೇನ ಮಹಾಪಜಾಪತೀ ಗೋತಮೀ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಹಾಪಜಾಪತಿಂ ಗೋತಮಿಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಸಚೇ ಖೋ ತ್ವಂ, ಗೋತಮಿ, ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮೇ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾಸಿ, ಸಾವ ತೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಉಪಸಮ್ಪದಾ –

‘‘ವಸ್ಸಸತೂಪಸಮ್ಪನ್ನಾಯ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ತದಹೂಪಸಮ್ಪನ್ನಸ್ಸ ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಭಿವಾದನಂ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾನಂ ಅಞ್ಜಲಿಕಮ್ಮಂ ಸಾಮೀಚಿಕಮ್ಮಂ ಕತ್ತಬ್ಬಂ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ…ಪೇ….

‘‘ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಓವಟೋ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಭಿಕ್ಖೂಸು ವಚನಪಥೋ, ಅನೋವಟೋ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಭಿಕ್ಖುನೀಸು ವಚನಪಥೋ. ಅಯಮ್ಪಿ ಧಮ್ಮೋ ಸಕ್ಕತ್ವಾ ಗರುಂ ಕತ್ವಾ ಮಾನೇತ್ವಾ ಪೂಜೇತ್ವಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೋ. ಸಚೇ ಖೋ ತ್ವಂ, ಗೋತಮಿ, ಇಮೇ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮೇ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹೇಯ್ಯಾಸಿ, ಸಾವ ತೇ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಉಪಸಮ್ಪದಾ’’ತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಇತ್ಥೀ ವಾ ಪುರಿಸೋ ವಾ ದಹರೋ ಯುವಾ ಮಣ್ಡನಕಜಾತಿಕೋ [ಮಣ್ಡನಕಜಾತಿಯೋ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಸೀಸಂನ್ಹಾತೋ [ಸೀಸಂನಹಾತೋ (ಸೀ. ಪೀ.), ಸೀಸನಹಾತೋ (ಸ್ಯಾ.)] ಉಪ್ಪಲಮಾಲಂ ವಾ ವಸ್ಸಿಕಮಾಲಂ ವಾ ಅಧಿಮುತ್ತಕಮಾಲಂ [ಅತಿಮುತ್ತಕಮಾಲಂ (ಸೀ.)] ವಾ ಲಭಿತ್ವಾ ಉಭೋಹಿ ಹತ್ಥೇಹಿ ಪಟಿಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಉತ್ತಮಙ್ಗೇ ಸಿರಸ್ಮಿಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ ಆನನ್ದ, ಇಮೇ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮೇ ಪಟಿಗ್ಗಣ್ಹಾಮಿ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯೇ’’ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಪಟಿಗ್ಗಹಿತಾ, ಭನ್ತೇ, ಮಹಾಪಜಾಪತಿಯಾ ಗೋತಮಿಯಾ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಸಚೇ, ಆನನ್ದ, ನಾಲಭಿಸ್ಸ ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಂ, ಆನನ್ದ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಅಭವಿಸ್ಸ, ವಸ್ಸಸಹಸ್ಸಮೇವ ಸದ್ಧಮ್ಮೋ ತಿಟ್ಠೇಯ್ಯ. ಯತೋ ಚ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಮಾತುಗಾಮೋ ತಥಾಗತಪ್ಪವೇದಿತೇ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜಿತೋ, ನ ದಾನಿ, ಆನನ್ದ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಪಞ್ಚೇವ ದಾನಿ, ಆನನ್ದ, ವಸ್ಸಸತಾನಿ ಸದ್ಧಮ್ಮೋ ಠಸ್ಸತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಯಾನಿ ಕಾನಿಚಿ ಕುಲಾನಿ ಬಹುತ್ಥಿಕಾನಿ [ಬಹುಕಿತ್ಥಿಕಾನಿ (ಸೀ. ಪೀ.), ಬಹುಇತ್ಥಿಕಾನಿ (ಸ್ಯಾ.)] ಅಪ್ಪಪುರಿಸಕಾನಿ, ತಾನಿ ಸುಪ್ಪಧಂಸಿಯಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಚೋರೇಹಿ ಕುಮ್ಭತ್ಥೇನಕೇಹಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಯಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಲಭತಿ ಮಾತುಗಾಮೋ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ನ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಸಮ್ಪನ್ನೇ ಸಾಲಿಕ್ಖೇತ್ತೇ ಸೇತಟ್ಠಿಕಾ ನಾಮ ರೋಗಜಾತಿ ನಿಪತತಿ, ಏವಂ ತಂ ಸಾಲಿಕ್ಖೇತ್ತಂ ನ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಂ ಹೋತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಯಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಲಭತಿ ಮಾತುಗಾಮೋ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ನ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಸಮ್ಪನ್ನೇ ಉಚ್ಛುಕ್ಖೇತ್ತೇ ಮಞ್ಜಿಟ್ಠಿಕಾ [ಮಞ್ಜೇಟ್ಠಿಕಾ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ನಾಮ ರೋಗಜಾತಿ ನಿಪತತಿ, ಏವಂ ತಂ ಉಚ್ಛುಕ್ಖೇತ್ತಂ ನ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಂ ಹೋತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಯಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ ಲಭತಿ ಮಾತುಗಾಮೋ ಅಗಾರಸ್ಮಾ ಅನಗಾರಿಯಂ ಪಬ್ಬಜ್ಜಂ, ನ ತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ಚಿರಟ್ಠಿತಿಕಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಆನನ್ದ, ಪುರಿಸೋ ಮಹತೋ ತಳಾಕಸ್ಸ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ [ಪಟಿಗಚ್ಚೇವ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಆಳಿಂ ಬನ್ಧೇಯ್ಯ ಯಾವದೇವ ಉದಕಸ್ಸ ಅನತಿಕ್ಕಮನಾಯ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಮಯಾ ಪಟಿಕಚ್ಚೇವ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಅಟ್ಠ ಗರುಧಮ್ಮಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾ ಯಾವಜೀವಂ ಅನತಿಕ್ಕಮನೀಯಾ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಓವಾದಸುತ್ತಂ

೫೨. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕತಿಹಿ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕೋ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ?

[ಪಾಚಿ. ೧೪೭] ‘‘ಅಟ್ಠಹಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕೋ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬೋ. ಕತಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ? ಇಧಾನನ್ದ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು; ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಾ; ಉಭಯಾನಿ ಖೋ ಪನಸ್ಸ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಾನಿ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಸ್ವಾಗತಾನಿ ಹೋನ್ತಿ ಸುವಿಭತ್ತಾನಿ ಸುಪ್ಪವತ್ತೀನಿ ಸುವಿನಿಚ್ಛಿತಾನಿ ಸುತ್ತಸೋ ಅನುಬ್ಯಞ್ಜನಸೋ; ಕಲ್ಯಾಣವಾಚೋ ಹೋತಿ ಕಲ್ಯಾಣವಾಕ್ಕರಣೋ, ಪೋರಿಯಾ ವಾಚಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ವಿಸ್ಸಟ್ಠಾಯ [ವಿಸಟ್ಠಾಯ (ಕ.)] ಅನೇಲಗಳಾಯ [ಅನೇಳಗಳಾಯ (ಸೀ. ಕ.)] ಅತ್ಥಸ್ಸ ವಿಞ್ಞಾಪನಿಯಾ; ಪಟಿಬಲೋ ಹೋತಿ ಭಿಕ್ಖುನಿಸಙ್ಘಸ್ಸ ಧಮ್ಮಿಯಾ ಕಥಾಯ ಸನ್ದಸ್ಸೇತುಂ ಸಮಾದಪೇತುಂ ಸಮುತ್ತೇಜೇತುಂ ಸಮ್ಪಹಂಸೇತುಂ; ಯೇಭುಯ್ಯೇನ ಭಿಕ್ಖುನೀನಂ ಪಿಯೋ ಹೋತಿ ಮನಾಪೋ; ನ ಖೋ ಪನೇತಂ ಭಗವನ್ತಂ ಉದ್ದಿಸ್ಸ ಪಬ್ಬಜಿತಾಯ ಕಾಸಾಯವತ್ಥನಿವಸನಾಯ ಗರುಧಮ್ಮಂ ಅಜ್ಝಾಪನ್ನಪುಬ್ಬೋ ಹೋತಿ; ವೀಸತಿವಸ್ಸೋ ವಾ ಹೋತಿ ಅತಿರೇಕವೀಸತಿವಸ್ಸೋ ವಾ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಅಟ್ಠಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಿಕ್ಖುನೋವಾದಕೋ ಸಮ್ಮನ್ನಿತಬ್ಬೋ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಸಂಖಿತ್ತಸುತ್ತಂ

೫೩. [ಚೂಳವ. ೪೦೬] ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ವೇಸಾಲಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಮಹಾವನೇ ಕೂಟಾಗಾರಸಾಲಾಯಂ. ಅಥ ಖೋ ಮಹಾಪಜಾಪತೀ ಗೋತಮೀ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಾಸಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಖೋ ಸಾ ಮಹಾಪಜಾಪತೀ ಗೋತಮೀ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಸಾಧು ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸಂಖಿತ್ತೇನ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತು, ಯಮಹಂ ಭಗವತೋ ಧಮ್ಮಂ ಸುತ್ವಾ ಏಕಾ ವೂಪಕಟ್ಠಾ ಅಪ್ಪಮತ್ತಾ ಆತಾಪಿನೀ ಪಹಿತತ್ತಾ ವಿಹರೇಯ್ಯ’’ನ್ತಿ. ‘‘ಯೇ ಖೋ ತ್ವಂ, ಗೋತಮಿ, ಧಮ್ಮೇ ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ – ‘ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ಸರಾಗಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ನೋ ವಿರಾಗಾಯ; ಸಂಯೋಗಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ನೋ ವಿಸಂಯೋಗಾಯ; ಆಚಯಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ನೋ ಅಪಚಯಾಯ; ಮಹಿಚ್ಛತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ನೋ ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾಯ; ಅಸನ್ತುಟ್ಠಿಯಾ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ನೋ ಸನ್ತುಟ್ಠಿಯಾ; ಸಙ್ಗಣಿಕಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ನೋ ಪವಿವೇಕಾಯ; ಕೋಸಜ್ಜಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ನೋ ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಾಯ; ದುಬ್ಭರತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ನೋ ಸುಭರತಾಯಾ’ತಿ, ಏಕಂಸೇನ, ಗೋತಮಿ, ಧಾರೇಯ್ಯಾಸಿ – ‘ನೇಸೋ ಧಮ್ಮೋ, ನೇಸೋ ವಿನಯೋ, ನೇತಂ ಸತ್ಥುಸಾಸನ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಯೇ ಚ ಖೋ ತ್ವಂ, ಗೋತಮಿ, ಧಮ್ಮೇ ಜಾನೇಯ್ಯಾಸಿ – ‘ಇಮೇ ಧಮ್ಮಾ ವಿರಾಗಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ನೋ ಸರಾಗಾಯ; ವಿಸಂಯೋಗಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ನೋ ಸಂಯೋಗಾಯ; ಅಪಚಯಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ನೋ ಆಚಯಾಯ; ಅಪ್ಪಿಚ್ಛತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ನೋ ಮಹಿಚ್ಛತಾಯ; ಸನ್ತುಟ್ಠಿಯಾ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ನೋ ಅಸನ್ತುಟ್ಠಿಯಾ; ಪವಿವೇಕಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ನೋ ಸಙ್ಗಣಿಕಾಯ; ವೀರಿಯಾರಮ್ಭಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ನೋ ಕೋಸಜ್ಜಾಯ; ಸುಭರತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ನೋ ದುಬ್ಭರತಾಯಾ’ತಿ, ಏಕಂಸೇನ, ಗೋತಮಿ, ಧಾರೇಯ್ಯಾಸಿ – ‘ಏಸೋ ಧಮ್ಮೋ, ಏಸೋ ವಿನಯೋ, ಏತಂ ಸತ್ಥುಸಾಸನ’’’ನ್ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ದೀಘಜಾಣುಸುತ್ತಂ

೫೪. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಲಿಯೇಸು ವಿಹರತಿ ಕಕ್ಕರಪತ್ತಂ ನಾಮ ಕೋಲಿಯಾನಂ ನಿಗಮೋ. ಅಥ ಖೋ ದೀಘಜಾಣು ಕೋಲಿಯಪುತ್ತೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ದೀಘಜಾಣು ಕೋಲಿಯಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ಗಿಹೀ ಕಾಮಭೋಗಿನೋ [ಕಾಮಭೋಗೀ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)] ಪುತ್ತಸಮ್ಬಾಧಸಯನಂ ಅಜ್ಝಾವಸಾಮ, ಕಾಸಿಕಚನ್ದನಂ ಪಚ್ಚನುಭೋಮ, ಮಾಲಾಗನ್ಧವಿಲೇಪನಂ ಧಾರಯಾಮ, ಜಾತರೂಪರಜತಂ ಸಾದಯಾಮ. ತೇಸಂ ನೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಅಮ್ಹಾಕಂ ತಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತು ಯೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಸ್ಸು ಧಮ್ಮಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಹಿತಾಯ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖಾಯ, ಸಮ್ಪರಾಯಹಿತಾಯ ಸಮ್ಪರಾಯಸುಖಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಧಮ್ಮಾ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಹಿತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖಾಯ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಉಟ್ಠಾನಸಮ್ಪದಾ, ಆರಕ್ಖಸಮ್ಪದಾ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾ, ಸಮಜೀವಿತಾ [ಸಮಜೀವಿಕತಾ (ಸೀ.) ಅ. ನಿ. ೮.೭೫]. ಕತಮಾ ಚ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಉಟ್ಠಾನಸಮ್ಪದಾ? ಇಧ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಯೇನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇನ ಜೀವಿಕಂ [ಜೀವಿತಂ (ಕ.)] ಕಪ್ಪೇತಿ – ಯದಿ ಕಸಿಯಾ, ಯದಿ ವಣಿಜ್ಜಾಯ, ಯದಿ ಗೋರಕ್ಖೇನ, ಯದಿ ಇಸ್ಸತ್ತೇನ [ಇಸ್ಸತ್ಥೇನ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಪೀ.)], ಯದಿ ರಾಜಪೋರಿಸೇನ, ಯದಿ ಸಿಪ್ಪಞ್ಞತರೇನ – ತತ್ಥ ದಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ಅನಲಸೋ, ತತ್ರುಪಾಯಾಯ ವೀಮಂಸಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಅಲಂ ಕಾತುಂ ಅಲಂ ಸಂವಿಧಾತುಂ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಉಟ್ಠಾನಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಆರಕ್ಖಸಮ್ಪದಾ? ಇಧ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಭೋಗಾ ಹೋನ್ತಿ ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಾಧಿಗತಾ ಬಾಹಾಬಲಪರಿಚಿತಾ, ಸೇದಾವಕ್ಖಿತ್ತಾ, ಧಮ್ಮಿಕಾ ಧಮ್ಮಲದ್ಧಾ. ತೇ ಆರಕ್ಖೇನ ಗುತ್ತಿಯಾ ಸಮ್ಪಾದೇತಿ – ‘ಕಿನ್ತಿ ಮೇ ಇಮೇ ಭೋಗೇ ನೇವ ರಾಜಾನೋ ಹರೇಯ್ಯುಂ, ನ ಚೋರಾ ಹರೇಯ್ಯುಂ, ನ ಅಗ್ಗಿ ಡಹೇಯ್ಯ, ನ ಉದಕಂ ವಹೇಯ್ಯ, ನ ಅಪ್ಪಿಯಾ ದಾಯಾದಾ ಹರೇಯ್ಯು’ನ್ತಿ! ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಆರಕ್ಖಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾ? ಇಧ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಯಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ವಾ ನಿಗಮೇ ವಾ ಪಟಿವಸತಿ, ತತ್ಥ ಯೇ ತೇ ಹೋನ್ತಿ – ಗಹಪತೀ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತಾ ವಾ ದಹರಾ ವಾ ವುದ್ಧಸೀಲಿನೋ, ವುದ್ಧಾ ವಾ ವುದ್ಧಸೀಲಿನೋ, ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಚಾಗಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪನ್ನಾ – ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ಸಲ್ಲಪತಿ ಸಾಕಚ್ಛಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ; ಯಥಾರೂಪಾನಂ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪದಂ ಅನುಸಿಕ್ಖತಿ, ಯಥಾರೂಪಾನಂ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ ಸೀಲಸಮ್ಪದಂ ಅನುಸಿಕ್ಖತಿ, ಯಥಾರೂಪಾನಂ ಚಾಗಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ ಚಾಗಸಮ್ಪದಂ ಅನುಸಿಕ್ಖತಿ, ಯಥಾರೂಪಾನಂ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಂ ಅನುಸಿಕ್ಖತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಸಮಜೀವಿತಾ? ಇಧ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಆಯಞ್ಚ ಭೋಗಾನಂ ವಿದಿತ್ವಾ, ವಯಞ್ಚ ಭೋಗಾನಂ ವಿದಿತ್ವಾ, ಸಮಂ ಜೀವಿಕಂ [ಸಮಜೀವಿಕಂ (ಸ್ಯಾ.), ಸಮಜೀವಿತಂ (ಕ.)] ಕಪ್ಪೇತಿ ನಾಚ್ಚೋಗಾಳ್ಹಂ ನಾತಿಹೀನಂ – ‘ಏವಂ ಮೇ ಆಯೋ ವಯಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ಠಸ್ಸತಿ, ನ ಚ ಮೇ ವಯೋ ಆಯಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ಠಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ತುಲಾಧಾರೋ ವಾ ತುಲಾಧಾರನ್ತೇವಾಸೀ ವಾ ತುಲಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಜಾನಾತಿ – ‘ಏತ್ತಕೇನ ವಾ ಓನತಂ [ಓಣತಂ (ಕ.)], ಏತ್ತಕೇನ ವಾ ಉನ್ನತ’ನ್ತಿ [ಉಣ್ಣತನ್ತಿ (ಕ.)]; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಆಯಞ್ಚ ಭೋಗಾನಂ ವಿದಿತ್ವಾ, ವಯಞ್ಚ ಭೋಗಾನಂ ವಿದಿತ್ವಾ, ಸಮಂ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ ನಾಚ್ಚೋಗಾಳ್ಹಂ ನಾತಿಹೀನಂ – ‘ಏವಂ ಮೇ ಆಯೋ ವಯಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ಠಸ್ಸತಿ, ನ ಚ ಮೇ ವಯೋ ಆಯಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ಠಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಸಚಾಯಂ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಅಪ್ಪಾಯೋ ಸಮಾನೋ ಉಳಾರಂ ಜೀವಿಕಂ [ಜೀವಿತಂ (ಕ.)] ಕಪ್ಪೇತಿ, ತಸ್ಸ ಭವನ್ತಿ ವತ್ತಾರೋ – ‘ಉದುಮ್ಬರಖಾದೀವಾಯಂ [ಉದುಮ್ಬರಖಾದಿಕಂ ವಾಯಂ (ಸೀ. ಪೀ.), ಉದುಮ್ಬರಖಾದಕಂ ಚಾಯಂ (ಸ್ಯಾ.)] ಕುಲಪುತ್ತೋ ಭೋಗೇ ಖಾದತೀ’ತಿ. ಸಚೇ ಪನಾಯಂ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಮಹಾಯೋ ಸಮಾನೋ ಕಸಿರಂ ಜೀವಿಕಂ [ಜೀವಿತಂ (ಕ.)] ಕಪ್ಪೇತಿ, ತಸ್ಸ ಭವನ್ತಿ ವತ್ತಾರೋ – ‘ಅಜೇಟ್ಠಮರಣಂವಾಯಂ [ಅಜದ್ಧುಮಾರಿಕಂ ವಾಯಂ (ಸೀ. ಪೀ.), ಅದ್ಧಮಾರಕಂ ಚಾಯಂ (ಸ್ಯಾ.), ಏತ್ಥ ಜದ್ಧೂತಿ ಅಸನಂ = ಭತ್ತಭುಞ್ಜನಂ, ತಸ್ಮಾ ಅಜದ್ಧುಮಾರಿಕನ್ತಿ ಅನಸನಮರಣನ್ತಿ ವುತ್ತಂ ಹೋತಿ. ಮ. ನಿ. ೧.೩೭೯ ಅಧೋಲಿಪಿಯಾ ‘‘ಅಜದ್ಧುಕ’’ನ್ತಿ ಪದಂ ದಸ್ಸಿತಂ] ಕುಲಪುತ್ತೋ ಮರಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಯತೋ ಚ ಖೋಯಂ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಆಯಞ್ಚ ಭೋಗಾನಂ ವಿದಿತ್ವಾ, ವಯಞ್ಚ ಭೋಗಾನಂ ವಿದಿತ್ವಾ, ಸಮಂ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ ನಾಚ್ಚೋಗಾಳ್ಹಂ ನಾತಿಹೀನಂ – ‘ಏವಂ ಮೇ ಆಯೋ ವಯಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ಠಸ್ಸತಿ, ನ ಚ ಮೇ ವಯೋ ಆಯಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ಠಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಸಮಜೀವಿತಾ.

‘‘ಏವಂ ಸಮುಪ್ಪನ್ನಾನಂ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಭೋಗಾನಂ ಚತ್ತಾರಿ ಅಪಾಯಮುಖಾನಿ ಹೋನ್ತಿ – ಇತ್ಥಿಧುತ್ತೋ, ಸುರಾಧುತ್ತೋ, ಅಕ್ಖಧುತ್ತೋ, ಪಾಪಮಿತ್ತೋ ಪಾಪಸಹಾಯೋ ಪಾಪಸಮ್ಪವಙ್ಕೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಮಹತೋ ತಳಾಕಸ್ಸ ಚತ್ತಾರಿ ಚೇವ ಆಯಮುಖಾನಿ, ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಅಪಾಯಮುಖಾನಿ. ತಸ್ಸ ಪುರಿಸೋ ಯಾನಿ ಚೇವ ಆಯಮುಖಾನಿ ತಾನಿ ಪಿದಹೇಯ್ಯ, ಯಾನಿ ಚ ಅಪಾಯಮುಖಾನಿ ತಾನಿ ವಿವರೇಯ್ಯ; ದೇವೋ ಚ ನ ಸಮ್ಮಾ ಧಾರಂ ಅನುಪ್ಪವೇಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಏವಞ್ಹಿ ತಸ್ಸ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಮಹತೋ ತಳಾಕಸ್ಸ ಪರಿಹಾನಿಯೇವ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನೋ ವುದ್ಧಿ; ಏವಮೇವಂ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಏವಂ ಸಮುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಭೋಗಾನಂ ಚತ್ತಾರಿ ಅಪಾಯಮುಖಾನಿ ಹೋನ್ತಿ – ಇತ್ಥಿಧುತ್ತೋ, ಸುರಾಧುತ್ತೋ, ಅಕ್ಖಧುತ್ತೋ, ಪಾಪಮಿತ್ತೋ ಪಾಪಸಹಾಯೋ ಪಾಪಸಮ್ಪವಙ್ಕೋ.

‘‘ಏವಂ ಸಮುಪ್ಪನ್ನಾನಂ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಭೋಗಾನಂ ಚತ್ತಾರಿ ಆಯಮುಖಾನಿ ಹೋನ್ತಿ – ನ ಇತ್ಥಿಧುತ್ತೋ, ನ ಸುರಾಧುತ್ತೋ, ನ ಅಕ್ಖಧುತ್ತೋ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ ಕಲ್ಯಾಣಸಹಾಯೋ ಕಲ್ಯಾಣಸಮ್ಪವಙ್ಕೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಮಹತೋ ತಳಾಕಸ್ಸ ಚತ್ತಾರಿ ಚೇವ ಆಯಮುಖಾನಿ, ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಅಪಾಯಮುಖಾನಿ. ತಸ್ಸ ಪುರಿಸೋ ಯಾನಿ ಚೇವ ಆಯಮುಖಾನಿ ತಾನಿ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಯಾನಿ ಚ ಅಪಾಯಮುಖಾನಿ ತಾನಿ ಪಿದಹೇಯ್ಯ; ದೇವೋ ಚ ಸಮ್ಮಾ ಧಾರಂ ಅನುಪ್ಪವೇಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಏವಞ್ಹಿ ತಸ್ಸ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಮಹತೋ ತಳಾಕಸ್ಸ ವುದ್ಧಿಯೇವ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನೋ ಪರಿಹಾನಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಏವಂ ಸಮುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಭೋಗಾನಂ ಚತ್ತಾರಿ ಆಯಮುಖಾನಿ ಹೋನ್ತಿ – ನ ಇತ್ಥಿಧುತ್ತೋ, ನ ಸುರಾಧುತ್ತೋ, ನ ಅಕ್ಖಧುತ್ತೋ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ ಕಲ್ಯಾಣಸಹಾಯೋ ಕಲ್ಯಾಣಸಮ್ಪವಙ್ಕೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮಾ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಹಿತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖಾಯ.

‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಧಮ್ಮಾ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಪರಾಯಹಿತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಪರಾಯಸುಖಾಯ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪದಾ, ಸೀಲಸಮ್ಪದಾ, ಚಾಗಸಮ್ಪದಾ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾ. ಕತಮಾ ಚ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪದಾ? ಇಧ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಸದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ಸದ್ದಹತಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಬೋಧಿಂ – ‘ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ’ತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಸೀಲಸಮ್ಪದಾ? ಇಧ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಸೀಲಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಚಾಗಸಮ್ಪದಾ? ಇಧ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಮುತ್ತಚಾಗೋ ಪಯತಪಾಣಿ ವೋಸ್ಸಗ್ಗರತೋ ಯಾಚಯೋಗೋ ದಾನಸಂವಿಭಾಗರತೋ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಚಾಗಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾ? ಇಧ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಪಞ್ಞವಾ ಹೋತಿ, ಉದಯತ್ಥಗಾಮಿನಿಯಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಾಯ ನಿಬ್ಬೇಧಿಕಾಯ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನಿಯಾ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾ. ಇಮೇ ಖೋ, ಬ್ಯಗ್ಘಪಜ್ಜ, ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮಾ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಪರಾಯಹಿತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಪರಾಯಸುಖಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಉಟ್ಠಾತಾ ಕಮ್ಮಧೇಯ್ಯೇಸು, ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ವಿಧಾನವಾ;

ಸಮಂ ಕಪ್ಪೇತಿ ಜೀವಿಕಂ [ಜೀವಿತಂ (ಕ.)], ಸಮ್ಭತಂ ಅನುರಕ್ಖತಿ.

‘‘ಸದ್ಧೋ ಸೀಲೇನ ಸಮ್ಪನ್ನೋ, ವದಞ್ಞೂ ವೀತಮಚ್ಛರೋ;

ನಿಚ್ಚಂ ಮಗ್ಗಂ ವಿಸೋಧೇತಿ, ಸೋತ್ಥಾನಂ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ.

‘‘ಇಚ್ಚೇತೇ ಅಟ್ಠ ಧಮ್ಮಾ ಚ, ಸದ್ಧಸ್ಸ ಘರಮೇಸಿನೋ;

ಅಕ್ಖಾತಾ ಸಚ್ಚನಾಮೇನ, ಉಭಯತ್ಥ ಸುಖಾವಹಾ.

‘‘ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಹಿತತ್ಥಾಯ, ಸಮ್ಪರಾಯಸುಖಾಯ ಚ;

ಏವಮೇತಂ ಗಹಟ್ಠಾನಂ, ಚಾಗೋ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತೀ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ;

೫. ಉಜ್ಜಯಸುತ್ತಂ

೫೫. ಅಥ ಖೋ ಉಜ್ಜಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಉಜ್ಜಯೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಮಯಂ, ಭೋ ಗೋತಮ, ಪವಾಸಂ ಗನ್ತುಕಾಮಾ. ತೇಸಂ ನೋ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಅಮ್ಹಾಕಂ ತಥಾ ಧಮ್ಮಂ ದೇಸೇತು – ಯೇ ಅಮ್ಹಾಕಂ ಅಸ್ಸು ಧಮ್ಮಾ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಹಿತಾಯ, ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖಾಯ, ಸಮ್ಪರಾಯಹಿತಾಯ, ಸಮ್ಪರಾಯಸುಖಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಧಮ್ಮಾ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಹಿತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ, ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖಾಯ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಉಟ್ಠಾನಸಮ್ಪದಾ, ಆರಕ್ಖಸಮ್ಪದಾ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾ, ಸಮಜೀವಿತಾ. ಕತಮಾ ಚ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉಟ್ಠಾನಸಮ್ಪದಾ? ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಯೇನ ಕಮ್ಮಟ್ಠಾನೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ – ಯದಿ ಕಸಿಯಾ, ಯದಿ ವಣಿಜ್ಜಾಯ, ಯದಿ ಗೋರಕ್ಖೇನ, ಯದಿ ಇಸ್ಸತ್ತೇನ, ಯದಿ ರಾಜಪೋರಿಸೇನ, ಯದಿ ಸಿಪ್ಪಞ್ಞತರೇನ – ತತ್ಥ ದಕ್ಖೋ ಹೋತಿ ಅನಲಸೋ, ತತ್ರುಪಾಯಾಯ ವೀಮಂಸಾಯ ಸಮನ್ನಾಗತೋ, ಅಲಂ ಕಾತುಂ ಅಲಂ ಸಂವಿಧಾತುಂ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಉಟ್ಠಾನಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆರಕ್ಖಸಮ್ಪದಾ? ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಭೋಗಾ ಹೋನ್ತಿ ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಾಧಿಗತಾ, ಬಾಹಾಬಲಪರಿಚಿತಾ, ಸೇದಾವಕ್ಖಿತ್ತಾ, ಧಮ್ಮಿಕಾ ಧಮ್ಮಲದ್ಧಾ. ತೇ ಆರಕ್ಖೇನ ಗುತ್ತಿಯಾ ಸಮ್ಪಾದೇತಿ – ‘ಕಿನ್ತಿ ಮೇ ಇಮೇ ಭೋಗೇ ನೇವ ರಾಜಾನೋ ಹರೇಯ್ಯುಂ, ನ ಚೋರಾ ಹರೇಯ್ಯುಂ, ನ ಅಗ್ಗಿ ಡಹೇಯ್ಯ, ನ ಉದಕಂ ವಹೇಯ್ಯ, ನ ಅಪ್ಪಿಯಾ ದಾಯಾದಾ ಹರೇಯ್ಯು’ನ್ತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಆರಕ್ಖಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾ? ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಯಸ್ಮಿಂ ಗಾಮೇ ವಾ ನಿಗಮೇ ವಾ ಪಟಿವಸತಿ ತತ್ರ ಯೇ ತೇ ಹೋನ್ತಿ – ಗಹಪತೀ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತಾ ವಾ ದಹರಾ ವಾ ವುದ್ಧಸೀಲಿನೋ, ವುದ್ಧಾ ವಾ ವುದ್ಧಸೀಲಿನೋ, ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಚಾಗಸಮ್ಪನ್ನಾ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪನ್ನಾ – ತೇಹಿ ಸದ್ಧಿಂ ಸನ್ತಿಟ್ಠತಿ ಸಲ್ಲಪತಿ ಸಾಕಚ್ಛಂ ಸಮಾಪಜ್ಜತಿ; ಯಥಾರೂಪಾನಂ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪದಂ ಅನುಸಿಕ್ಖತಿ, ಯಥಾರೂಪಾನಂ ಸೀಲಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ ಸೀಲಸಮ್ಪದಂ ಅನುಸಿಕ್ಖತಿ, ಯಥಾರೂಪಾನಂ ಚಾಗಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ ಚಾಗಸಮ್ಪದಂ ಅನುಸಿಕ್ಖತಿ, ಯಥಾರೂಪಾನಂ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಂ ಅನುಸಿಕ್ಖತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತತಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸಮಜೀವಿತಾ? ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಆಯಞ್ಚ ಭೋಗಾನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ವಯಞ್ಚ ಭೋಗಾನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಸಮಂ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ ನಾಚ್ಚೋಗಾಳ್ಹಂ ನಾತಿಹೀನಂ – ‘ಏವಂ ಮೇ ಆಯೋ ವಯಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ಠಸ್ಸತಿ, ನ ಚ ಮೇ ವಯೋ ಆಯಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ಠಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತುಲಾಧಾರೋ ವಾ ತುಲಾಧಾರನ್ತೇವಾಸೀ ವಾ ತುಲಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಜಾನಾತಿ – ‘ಏತ್ತಕೇನ ವಾ ಓನತಂ, ಏತ್ತಕೇನ ವಾ ಉನ್ನತ’ನ್ತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಆಯಞ್ಚ ಭೋಗಾನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ವಯಞ್ಚ ಭೋಗಾನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಸಮಂ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ ನಾಚ್ಚೋಗಾಳ್ಹಂ ನಾತಿಹೀನಂ – ‘ಏವಂ ಮೇ ಆಯೋ ವಯಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ಠಸ್ಸತಿ, ನ ಚ ಮೇ ವಯೋ ಆಯಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ಠಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಸಚಾಯಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಅಪ್ಪಾಯೋ ಸಮಾನೋ ಉಳಾರಂ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ತಸ್ಸ ಭವನ್ತಿ ವತ್ತಾರೋ – ‘ಉದುಮ್ಬರಖಾದೀವಾಯಂ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಭೋಗೇ ಖಾದತೀ’ತಿ. ಸಚೇ ಪನಾಯಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಮಹಾಯೋ ಸಮಾನೋ ಕಸಿರಂ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ತಸ್ಸ ಭವನ್ತಿ ವತ್ತಾರೋ – ‘ಅಜೇಟ್ಠಮರಣಂವಾಯಂ ಕುಲಪುತ್ತೋ ಮರಿಸ್ಸತೀ’ತಿ. ಯತೋ ಚ ಖೋಯಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಆಯಞ್ಚ ಭೋಗಾನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ವಯಞ್ಚ ಭೋಗಾನಂ ವಿದಿತ್ವಾ ಸಮಂ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತಿ ನಾಚ್ಚೋಗಾಳ್ಹಂ ನಾತಿಹೀನಂ – ‘ಏವಂ ಮೇ ಆಯೋ ವಯಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ಠಸ್ಸತಿ, ನ ಚ ಮೇ ವಯೋ ಆಯಂ ಪರಿಯಾದಾಯ ಠಸ್ಸತೀ’ತಿ, ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸಮಜೀವಿತಾ.

‘‘ಏವಂ ಸಮುಪ್ಪನ್ನಾನಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಭೋಗಾನಂ ಚತ್ತಾರಿ ಅಪಾಯಮುಖಾನಿ ಹೋನ್ತಿ – ಇತ್ಥಿಧುತ್ತೋ, ಸುರಾಧುತ್ತೋ, ಅಕ್ಖಧುತ್ತೋ, ಪಾಪಮಿತ್ತೋ ಪಾಪಸಹಾಯೋ ಪಾಪಸಮ್ಪವಙ್ಕೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮಹತೋ ತಳಾಕಸ್ಸ ಚತ್ತಾರಿ ಚೇವ ಆಯಮುಖಾನಿ, ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಅಪಾಯಮುಖಾನಿ. ತಸ್ಸ ಪುರಿಸೋ ಯಾನಿ ಚೇವ ಆಯಮುಖಾನಿ ತಾನಿ ಪಿದಹೇಯ್ಯ, ಯಾನಿ ಚ ಅಪಾಯಮುಖಾನಿ ತಾನಿ ವಿವರೇಯ್ಯ; ದೇವೋ ಚ ನ ಸಮ್ಮಾ ಧಾರಂ ಅನುಪ್ಪವೇಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಏವಞ್ಹಿ ತಸ್ಸ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮಹತೋ ತಳಾಕಸ್ಸ ಪರಿಹಾನಿಯೇವ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನೋ ವುದ್ಧಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏವಂ ಸಮುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಭೋಗಾನಂ ಚತ್ತಾರಿ ಅಪಾಯಮುಖಾನಿ ಹೋನ್ತಿ – ಇತ್ಥಿಧುತ್ತೋ, ಸುರಾಧುತ್ತೋ, ಅಕ್ಖಧುತ್ತೋ, ಪಾಪಮಿತ್ತೋ ಪಾಪಸಹಾಯೋ ಪಾಪಸಮ್ಪವಙ್ಕೋ.

‘‘ಏವಂ ಸಮುಪ್ಪನ್ನಾನಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಭೋಗಾನಂ ಚತ್ತಾರಿ ಆಯಮುಖಾನಿ ಹೋನ್ತಿ – ನ ಇತ್ಥಿಧುತ್ತೋ, ನ ಸುರಾಧುತ್ತೋ, ನ ಅಕ್ಖಧುತ್ತೋ, ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ ಕಲ್ಯಾಣಸಹಾಯೋ ಕಲ್ಯಾಣಸಮ್ಪವಙ್ಕೋ. ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮಹತೋ ತಳಾಕಸ್ಸ ಚತ್ತಾರಿ ಚೇವ ಆಯಮುಖಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಚ ಅಪಾಯಮುಖಾನಿ. ತಸ್ಸ ಪುರಿಸೋ ಯಾನಿ ಚೇವ ಆಯಮುಖಾನಿ ತಾನಿ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಯಾನಿ ಚ ಅಪಾಯಮುಖಾನಿ ತಾನಿ ಪಿದಹೇಯ್ಯ; ದೇವೋ ಚ ಸಮ್ಮಾ ಧಾರಂ ಅನುಪ್ಪವೇಚ್ಛೇಯ್ಯ. ಏವಞ್ಹಿ ತಸ್ಸ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಮಹತೋ ತಳಾಕಸ್ಸ ವುದ್ಧಿಯೇವ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಾ, ನೋ ಪರಿಹಾನಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಏವಂ ಸಮುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಭೋಗಾನಂ ಚತ್ತಾರಿ ಆಯಮುಖಾನಿ ಹೋನ್ತಿ – ನ ಇತ್ಥಿಧುತ್ತೋ…ಪೇ… ಕಲ್ಯಾಣಸಮ್ಪವಙ್ಕೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮಾ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಹಿತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖಾಯ.

‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಧಮ್ಮಾ ಸಮ್ಪರಾಯಹಿತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಪರಾಯಸುಖಾಯ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪದಾ, ಸೀಲಸಮ್ಪದಾ, ಚಾಗಸಮ್ಪದಾ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾ. ಕತಮಾ ಚ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪದಾ? ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಸದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ಸದ್ದಹತಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಬೋಧಿಂ – ‘ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ…ಪೇ… ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ’ತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸೀಲಸಮ್ಪದಾ? ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸೀಲಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಚಾಗಸಮ್ಪದಾ? ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಮುತ್ತಚಾಗೋ ಪಯತಪಾಣಿ ವೋಸ್ಸಗ್ಗರತೋ ಯಾಚಯೋಗೋ ದಾನಸಂವಿಭಾಗರತೋ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಚಾಗಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾ? ಇಧ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕುಲಪುತ್ತೋ ಪಞ್ಞವಾ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಗಾಮಿನಿಯಾ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾ. ಇಮೇ ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮಾ ಕುಲಪುತ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಪರಾಯಹಿತಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ ಸಮ್ಪರಾಯಸುಖಾಯಾ’’ತಿ.

‘‘ಉಟ್ಠಾತಾ ಕಮ್ಮಧೇಯ್ಯೇಸು, ಅಪ್ಪಮತ್ತೋ ವಿಧಾನವಾ;

ಸಮಂ ಕಪ್ಪೇತಿ ಜೀವಿಕಂ, ಸಮ್ಭತಂ ಅನುರಕ್ಖತಿ.

‘‘ಸದ್ಧೋ ಸೀಲೇನ ಸಮ್ಪನ್ನೋ, ವದಞ್ಞೂ ವೀತಮಚ್ಛರೋ;

ನಿಚ್ಚಂ ಮಗ್ಗಂ ವಿಸೋಧೇತಿ, ಸೋತ್ಥಾನಂ ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಂ.

‘‘ಇಚ್ಚೇತೇ ಅಟ್ಠ ಧಮ್ಮಾ ಚ, ಸದ್ಧಸ್ಸ ಘರಮೇಸಿನೋ;

ಅಕ್ಖಾತಾ ಸಚ್ಚನಾಮೇನ, ಉಭಯತ್ಥ ಸುಖಾವಹಾ.

‘‘ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಹಿತತ್ಥಾಯ, ಸಮ್ಪರಾಯಸುಖಾಯ ಚ;

ಏವಮೇತಂ ಗಹಟ್ಠಾನಂ, ಚಾಗೋ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ;

೬. ಭಯಸುತ್ತಂ

೫೬. ‘‘‘ಭಯ’ನ್ತಿ [ಚೂಳನಿ. ಖಗ್ಗವಿಸಾಣಸುತ್ತನಿದ್ದೇಸ ೧೩೭], ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಮಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ‘ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಮಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ‘ರೋಗೋ’ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಮಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ‘ಗಣ್ಡೋ’ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಮಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ‘ಸಲ್ಲ’ನ್ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಮಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ‘ಸಙ್ಗೋ’ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಮಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ‘ಪಙ್ಕೋ’ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಮಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ‘ಗಬ್ಭೋ’ತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಮಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಕಸ್ಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ಭಯ’ನ್ತಿ ಕಾಮಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ? ಯಸ್ಮಾ ಚ ಕಾಮರಾಗರತ್ತಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛನ್ದರಾಗವಿನಿಬದ್ಧೋ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾಪಿ ಭಯಾ ನ ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ, ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾಪಿ ಭಯಾ ನ ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘ಭಯ’ನ್ತಿ ಕಾಮಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ. ಕಸ್ಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ‘ದುಕ್ಖ’ನ್ತಿ…ಪೇ… ‘ರೋಗೋ’ತಿ… ‘ಗಣ್ಡೋ’ತಿ… ‘ಸಲ್ಲ’ನ್ತಿ… ‘ಸಙ್ಗೋ’ತಿ… ‘ಪಙ್ಕೋ’ತಿ… ‘ಗಬ್ಭೋ’ತಿ ಕಾಮಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ? ಯಸ್ಮಾ ಚ ಕಾಮರಾಗರತ್ತಾಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛನ್ದರಾಗವಿನಿಬದ್ಧೋ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಿಕಾಪಿ ಗಬ್ಭಾ ನ ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ, ಸಮ್ಪರಾಯಿಕಾಪಿ ಗಬ್ಭಾ ನ ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ, ತಸ್ಮಾ ‘ಗಬ್ಭೋ’ತಿ ಕಾಮಾನಮೇತಂ ಅಧಿವಚನಂ’’.

‘‘ಭಯಂ ದುಕ್ಖಞ್ಚ ರೋಗೋ ಚ, ಗಣ್ಡೋ ಸಲ್ಲಞ್ಚ ಸಙ್ಗೋ ಚ;

ಪಙ್ಕೋ ಗಬ್ಭೋ ಚ ಉಭಯಂ, ಏತೇ ಕಾಮಾ ಪವುಚ್ಚನ್ತಿ;

ಯತ್ಥ ಸತ್ತೋ ಪುಥುಜ್ಜನೋ.

‘‘ಓತಿಣ್ಣೋ ಸಾತರೂಪೇನ, ಪುನ ಗಬ್ಭಾಯ ಗಚ್ಛತಿ;

ಯತೋ ಚ ಭಿಕ್ಖು ಆತಾಪೀ, ಸಮ್ಪಜಞ್ಞಂ [ಸಮ್ಪಜಞ್ಞೋ (ಸ್ಯಾ. ಕ.) ಸಂ. ನಿ. ೪.೨೫೧ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ] ನ ರಿಚ್ಚತಿ.

‘‘ಸೋ ಇಮಂ ಪಲಿಪಥಂ ದುಗ್ಗಂ, ಅತಿಕ್ಕಮ್ಮ ತಥಾವಿಧೋ;

ಪಜಂ ಜಾತಿಜರೂಪೇತಂ, ಫನ್ದಮಾನಂ ಅವೇಕ್ಖತೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ;

೭. ಪಠಮಆಹುನೇಯ್ಯಸುತ್ತಂ

೫೭. ‘‘ಅಟ್ಠಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯೋ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸ. ಕತಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ …ಪೇ… ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು; ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಾ; ಕಲ್ಯಾಣಮಿತ್ತೋ ಹೋತಿ ಕಲ್ಯಾಣಸಹಾಯೋ ಕಲ್ಯಾಣಸಮ್ಪವಙ್ಕೋ; ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಹೋತಿ, ಸಮ್ಮಾದಸ್ಸನೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ; ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ; ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ – ಏಕಮ್ಪಿ ಜಾತಿಂ ದ್ವೇಪಿ ಜಾತಿಯೋ…ಪೇ… ಇತಿ ಸಾಕಾರಂ ಸಉದ್ದೇಸಂ ಅನೇಕವಿಹಿತಂ ಪುಬ್ಬೇನಿವಾಸಂ ಅನುಸ್ಸರತಿ; ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ…ಪೇ… ಯಥಾಕಮ್ಮೂಪಗೇ ಸತ್ತೇ ಪಜಾನಾತಿ; ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ…ಪೇ… ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ದುತಿಯಆಹುನೇಯ್ಯಸುತ್ತಂ

೫೮. ‘‘ಅಟ್ಠಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸ. ಕತಮೇಹಿ ಅಟ್ಠಹಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ …ಪೇ… ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು; ಬಹುಸ್ಸುತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸುಪ್ಪಟಿವಿದ್ಧಾ; ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ವಿಹರತಿ ಥಾಮವಾ ದಳ್ಹಪರಕ್ಕಮೋ ಅನಿಕ್ಖಿತ್ತಧುರೋ ಕುಸಲೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು; ಆರಞ್ಞಿಕೋ ಹೋತಿ ಪನ್ತಸೇನಾಸನೋ; ಅರತಿರತಿಸಹೋ ಹೋತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಅರತಿಂ ಅಭಿಭುಯ್ಯ ಅಭಿಭುಯ್ಯ ವಿಹರತಿ; ಭಯಭೇರವಸಹೋ ಹೋತಿ, ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಭಯಭೇರವಂ ಅಭಿಭುಯ್ಯ ಅಭಿಭುಯ್ಯ ವಿಹರತಿ; ಚತುನ್ನಂ ಝಾನಾನಂ ಆಭಿಚೇತಸಿಕಾನಂ ದಿಟ್ಠಧಮ್ಮಸುಖವಿಹಾರಾನಂ ನಿಕಾಮಲಾಭೀ ಹೋತಿ ಅಕಿಚ್ಛಲಾಭೀ ಅಕಸಿರಲಾಭೀ; ಆಸವಾನಂ ಖಯಾ…ಪೇ… ಸಚ್ಛಿಕತ್ವಾ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭಿಕ್ಖು ಆಹುನೇಯ್ಯೋ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ಪಠಮಪುಗ್ಗಲಸುತ್ತಂ

೫೯. ‘‘ಅಟ್ಠಿಮೇ ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲಾ ಆಹುನೇಯ್ಯಾ ಪಾಹುನೇಯ್ಯಾ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯಾ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸ? ಕತಮೇ ಅಟ್ಠ? ಸೋತಾಪನ್ನೋ, ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಸಕದಾಗಾಮೀ, ಸಕದಾಗಾಮಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಅನಾಗಾಮೀ, ಅನಾಗಾಮಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಅರಹಾ, ಅರಹತ್ತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠ ಪುಗ್ಗಲಾ ಆಹುನೇಯ್ಯಾ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾ’’ತಿ.

‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಫಲೇ ಠಿತಾ;

ಏಸ ಸಙ್ಘೋ ಉಜುಭೂತೋ, ಪಞ್ಞಾಸೀಲಸಮಾಹಿತೋ.

‘‘ಯಜಮಾನಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ, ಪುಞ್ಞಪೇಕ್ಖಾನ ಪಾಣಿನಂ;

ಕರೋತಂ ಓಪಧಿಕಂ ಪುಞ್ಞಂ, ಸಙ್ಘೇ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ. ನವಮಂ;

೧೦. ದುತಿಯಪುಗ್ಗಲಸುತ್ತಂ

೬೦. ‘‘ಅಟ್ಠಿಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲಾ ಆಹುನೇಯ್ಯಾ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸ. ಕತಮೇ ಅಟ್ಠ? ಸೋತಾಪನ್ನೋ, ಸೋತಾಪತ್ತಿಫಲಸಚ್ಛಿಕಿರಿಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ…ಪೇ… ಅರಹಾ, ಅರಹತ್ತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಟ್ಠ ಪುಗ್ಗಲಾ ಆಹುನೇಯ್ಯಾ…ಪೇ… ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾ’’ತಿ.

‘‘ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಪಟಿಪನ್ನಾ, ಚತ್ತಾರೋ ಚ ಫಲೇ ಠಿತಾ;

ಏಸ ಸಙ್ಘೋ ಸಮುಕ್ಕಟ್ಠೋ, ಸತ್ತಾನಂ ಅಟ್ಠ ಪುಗ್ಗಲಾ.

‘‘ಯಜಮಾನಾನಂ ಮನುಸ್ಸಾನಂ, ಪುಞ್ಞಪೇಕ್ಖಾನ ಪಾಣಿನಂ;

ಕರೋತಂ ಓಪಧಿಕಂ ಪುಞ್ಞಂ, ಏತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ. ದಸಮಂ;

ಗೋತಮೀವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.