೮. ಪಚಲಾಯಮಾನಸುತ್ತಂ

೬೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಭಗ್ಗೇಸು ವಿಹರತಿ ಸುಸುಮಾರಗಿರೇ ಭೇಸಕಳಾವನೇ ಮಿಗದಾಯೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಮಗಧೇಸು ಕಲ್ಲವಾಳಪುತ್ತಗಾಮೇ [ಕಲ್ಲವಾಲಮುತ್ತಗಾಮೇ (ಸ್ಯಾ.)] ಪಚಲಾಯಮಾನೋ ನಿಸಿನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಅದ್ದಸಾ ಖೋ ಭಗವಾ ದಿಬ್ಬೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ವಿಸುದ್ಧೇನ ಅತಿಕ್ಕನ್ತಮಾನುಸಕೇನ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಂ ಮಗಧೇಸು ಕಲ್ಲವಾಳಪುತ್ತಗಾಮೇ ಪಚಲಾಯಮಾನಂ ನಿಸಿನ್ನಂ. ದಿಸ್ವಾ – ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಸಮಿಞ್ಜಿತಂ ವಾ ಬಾಹಂ ಪಸಾರೇಯ್ಯ, ಪಸಾರಿತಂ ವಾ ಬಾಹಂ ಸಮಿಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವಂ – ಭಗ್ಗೇಸು ಸುಸುಮಾರಗಿರೇ ಭೇಸಕಳಾವನೇ ಮಿಗದಾಯೇ ಅನ್ತರಹಿತೋ ಮಗಧೇಸು ಕಲ್ಲವಾಳಪುತ್ತಗಾಮೇ ಆಯಸ್ಮತೋ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖೇ ಪಾತುರಹೋಸಿ. ನಿಸೀದಿ ಭಗವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ. ನಿಸಜ್ಜ ಖೋ ಭಗವಾ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಪಚಲಾಯಸಿ ನೋ ತ್ವಂ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಪಚಲಾಯಸಿ ನೋ ತ್ವಂ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’. ‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಯಥಾಸಞ್ಞಿಸ್ಸ ತೇ ವಿಹರತೋ ತಂ ಮಿದ್ಧಂ ಓಕ್ಕಮತಿ, ತಂ ಸಞ್ಞಂ ಮಾ ಮನಸಾಕಾಸಿ [ಮಾ ಮನಸಿಕಾಸಿ (ಸೀ.), ಮನಸಿ ಕರೇಯ್ಯಾಸಿ (ಸ್ಯಾ.), ಮನಸಾಕಾಸಿ (ಕ.)], ತಂ ಸಞ್ಞಂ ಮಾ ಬಹುಲಮಕಾಸಿ [ತಂ ಸಞ್ಞಂ ಬಹುಲಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸಿ (ಸ್ಯಾ.), ತಂ ಸಞ್ಞಂ ಬಹುಲಮಕಾಸಿ (ಕ.)]. ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ತೇ ಏವಂ ವಿಹರತೋ ತಂ ಮಿದ್ಧಂ ಪಹೀಯೇಥ’’.

‘‘ನೋ ಚೇ ತೇ ಏವಂ ವಿಹರತೋ ತಂ ಮಿದ್ಧಂ ಪಹೀಯೇಥ, ತತೋ ತ್ವಂ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಯಥಾಸುತಂ ಯಥಾಪರಿಯತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ಚೇತಸಾ ಅನುವಿತಕ್ಕೇಯ್ಯಾಸಿ ಅನುವಿಚಾರೇಯ್ಯಾಸಿ, ಮನಸಾ ಅನುಪೇಕ್ಖೇಯ್ಯಾಸಿ. ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ತೇ ಏವಂ ವಿಹರತೋ ತಂ ಮಿದ್ಧಂ ಪಹೀಯೇಥ.

‘‘ನೋ ಚೇ ತೇ ಏವಂ ವಿಹರತೋ ತಂ ಮಿದ್ಧಂ ಪಹೀಯೇಥ, ತತೋ ತ್ವಂ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಯಥಾಸುತಂ ಯಥಾಪರಿಯತ್ತಂ ಧಮ್ಮಂ ವಿತ್ಥಾರೇನ ಸಜ್ಝಾಯಂ ಕರೇಯ್ಯಾಸಿ. ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ತೇ ಏವಂ ವಿಹರತೋ ತಂ ಮಿದ್ಧಂ ಪಹೀಯೇಥ.

‘‘ನೋ ಚೇ ತೇ ಏವಂ ವಿಹರತೋ ತಂ ಮಿದ್ಧಂ ಪಹೀಯೇಥ, ತತೋ ತ್ವಂ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಉಭೋ ಕಣ್ಣಸೋತಾನಿ ಆವಿಞ್ಛೇಯ್ಯಾಸಿ [ಆವಿಞ್ಜೇಯ್ಯಾಸಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)], ಪಾಣಿನಾ ಗತ್ತಾನಿ ಅನುಮಜ್ಜೇಯ್ಯಾಸಿ. ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ತೇ ಏವಂ ವಿಹರತೋ ತಂ ಮಿದ್ಧಂ ಪಹೀಯೇಥ.

‘‘ನೋ ಚೇ ತೇ ಏವಂ ವಿಹರತೋ ತಂ ಮಿದ್ಧಂ ಪಹೀಯೇಥ, ತತೋ ತ್ವಂ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಉದಕೇನ ಅಕ್ಖೀನಿ ಅನುಮಜ್ಜಿತ್ವಾ [ಪನಿಞ್ಜಿತ್ವಾ (ಕ.)] ದಿಸಾ ಅನುವಿಲೋಕೇಯ್ಯಾಸಿ, ನಕ್ಖತ್ತಾನಿ ತಾರಕರೂಪಾನಿ ಉಲ್ಲೋಕೇಯ್ಯಾಸಿ. ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ತೇ ಏವಂ ವಿಹರತೋ ತಂ ಮಿದ್ಧಂ ಪಹೀಯೇಥ.

‘‘ನೋ ಚೇ ತೇ ಏವಂ ವಿಹರತೋ ತಂ ಮಿದ್ಧಂ ಪಹೀಯೇಥ, ತತೋ ತ್ವಂ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಆಲೋಕಸಞ್ಞಂ ಮನಸಿ ಕರೇಯ್ಯಾಸಿ, ದಿವಾಸಞ್ಞಂ ಅಧಿಟ್ಠಹೇಯ್ಯಾಸಿ – ಯಥಾ ದಿವಾ ತಥಾ ರತ್ತಿಂ ಯಥಾ ರತ್ತಿಂ ತಥಾ ದಿವಾ. ಇತಿ ವಿವಟೇನ [ವಿವಟ್ಟೇನ (ಸ್ಯಾ.), ಮಿದ್ಧವಿಗತೇನ (ಕ.)] ಚೇತಸಾ ಅಪರಿಯೋನದ್ಧೇನ ಸಪ್ಪಭಾಸಂ ಚಿತ್ತಂ ಭಾವೇಯ್ಯಾಸಿ. ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ತೇ ಏವಂ ವಿಹರತೋ ತಂ ಮಿದ್ಧಂ ಪಹೀಯೇಥ.

‘‘ನೋ ಚೇ ತೇ ಏವಂ ವಿಹರತೋ ತಂ ಮಿದ್ಧಂ ಪಹೀಯೇಥ, ತತೋ ತ್ವಂ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಪಚ್ಛಾಪುರೇಸಞ್ಞೀ [ಪಚ್ಛಾಪುರೇ ತಥಾಸಞ್ಞೀ (ಕತ್ಥಚಿ)] ಚಙ್ಕಮಂ ಅಧಿಟ್ಠಹೇಯ್ಯಾಸಿ ಅನ್ತೋಗತೇಹಿ ಇನ್ದ್ರಿಯೇಹಿ ಅಬಹಿಗತೇನ ಮಾನಸೇನ. ಠಾನಂ ಖೋ ಪನೇತಂ ವಿಜ್ಜತಿ ಯಂ ತೇ ಏವಂ ವಿಹರತೋ ತಂ ಮಿದ್ಧಂ ಪಹೀಯೇಥ.

‘‘ನೋ ಚೇ ತೇ ಏವಂ ವಿಹರತೋ ತಂ ಮಿದ್ಧಂ ಪಹೀಯೇಥ, ತತೋ ತ್ವಂ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ದಕ್ಖಿಣೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸೀಹಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇಯ್ಯಾಸಿ ಪಾದೇ ಪಾದಂ ಅಚ್ಚಾಧಾಯ ಸತೋ ಸಮ್ಪಜಾನೋ ಉಟ್ಠಾನಸಞ್ಞಂ ಮನಸಿ ಕರಿತ್ವಾ. ಪಟಿಬುದ್ಧೇನ ಚ [ಪಟಿಬುದ್ಧೇನೇವ (ಸ್ಯಾ.)] ತೇ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಖಿಪ್ಪಞ್ಞೇವ ಪಚ್ಚುಟ್ಠಾತಬ್ಬಂ – ‘ನ ಸೇಯ್ಯಸುಖಂ ನ ಪಸ್ಸಸುಖಂ ನ ಮಿದ್ಧಸುಖಂ ಅನುಯುತ್ತೋ ವಿಹರಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ತೇ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ನ ಉಚ್ಚಾಸೋಣ್ಡಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಕುಲಾನಿ ಉಪಸಙ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ತೇ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಸಚೇ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಭಿಕ್ಖು ಉಚ್ಚಾಸೋಣ್ಡಂ ಪಗ್ಗಹೇತ್ವಾ ಕುಲಾನಿ ಉಪಸಙ್ಕಮತಿ, ಸನ್ತಿ ಹಿ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಕುಲೇಸು ಕಿಚ್ಚಕರಣೀಯಾನಿ. ಯೇಹಿ ಮನುಸ್ಸಾ ಆಗತಂ ಭಿಕ್ಖುಂ ನ ಮನಸಿ ಕರೋನ್ತಿ, ತತ್ರ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಕೋಸು ನಾಮ ಇದಾನಿ ಮಂ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಕುಲೇ ಪರಿಭಿನ್ದಿ, ವಿರತ್ತರೂಪಾ ದಾನಿಮೇ ಮಯಿ ಮನುಸ್ಸಾ’ತಿ. ಇತಿಸ್ಸ ಅಲಾಭೇನ ಮಙ್ಕುಭಾವೋ, ಮಙ್ಕುಭೂತಸ್ಸ ಉದ್ಧಚ್ಚಂ, ಉದ್ಧತಸ್ಸ ಅಸಂವರೋ, ಅಸಂವುತಸ್ಸ ಆರಾ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧಿಮ್ಹಾ.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ನ ವಿಗ್ಗಾಹಿಕಕಥಂ ಕಥೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ತೇ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ವಿಗ್ಗಾಹಿಕಾಯ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಕಥಾಯ ಸತಿ ಕಥಾಬಾಹುಲ್ಲಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ, ಕಥಾಬಾಹುಲ್ಲೇ ಸತಿ ಉದ್ಧಚ್ಚಂ, ಉದ್ಧತಸ್ಸ ಅಸಂವರೋ, ಅಸಂವುತಸ್ಸ ಆರಾ ಚಿತ್ತಂ ಸಮಾಧಿಮ್ಹಾ [ನಾಹಂ ಮೋಗ್ಗಲಾನ ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಸಮಗ್ಗಂ ವಣ್ಣಯಾಮಿ ಗಹಟ್ಠೇಹಿ. ಪಬ್ಬಜಿತೇಹಿ ಖೋ ಅಹಂ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ ಸಮಗ್ಗಂ ವಣ್ಣಯಾಮಿ (ಕ.)]. ನಾಹಂ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಸಂಸಗ್ಗಂ ವಣ್ಣಯಾಮಿ. ನ ಪನಾಹಂ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಸಂಸಗ್ಗಂ ನ ವಣ್ಣಯಾಮಿ. ಸಗಹಟ್ಠಪಬ್ಬಜಿತೇಹಿ ಖೋ ಅಹಂ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಸಂಸಗ್ಗಂ ನ ವಣ್ಣಯಾಮಿ [ನಾಹಂ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಸಮಗ್ಗಂ ವಣ್ಣಯಾಮಿ ಗಹಟ್ಠೇಹಿ, ಪಬ್ಬಜಿತೇಹಿ ಖೋ ಅಹಂ ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ ಸಮಗ್ಗಂ ವಣ್ಣಯಾಮಿ (ಕ.)]. ಯಾನಿ ಚ ಖೋ ತಾನಿ ಸೇನಾಸನಾನಿ ಅಪ್ಪಸದ್ದಾನಿ ಅಪ್ಪನಿಗ್ಘೋಸಾನಿ ವಿಜನವಾತಾನಿ ಮನುಸ್ಸರಾಹಸ್ಸೇಯ್ಯಕಾನಿ [ಮನುಸ್ಸರಾಹಸೇಯ್ಯಕಾನಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ.)] ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಸಾರುಪ್ಪಾನಿ ತಥಾರೂಪೇಹಿ ಸೇನಾಸನೇಹಿ ಸಂಸಗ್ಗಂ [ಸಮಗ್ಗಂ (ಕ.)] ವಣ್ಣಯಾಮೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿತ್ತಾವತಾ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಂಖಿತ್ತೇನ ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಯವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ ಅಚ್ಚನ್ತನಿಟ್ಠೋ ಅಚ್ಚನ್ತಯೋಗಕ್ಖೇಮೀ ಅಚ್ಚನ್ತಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಚ್ಚನ್ತಪರಿಯೋಸಾನೋ ಸೇಟ್ಠೋ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನ’’ನ್ತಿ?

‘‘ಇಧ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸುತಂ ಹೋತಿ – ‘ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ನಾಲಂ ಅಭಿನಿವೇಸಾಯಾ’ತಿ; ಏವಞ್ಚೇತಂ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಸುತಂ ಹೋತಿ – ‘ಸಬ್ಬೇ ಧಮ್ಮಾ ನಾಲಂ ಅಭಿನಿವೇಸಾಯಾ’ತಿ. ಸೋ ಸಬ್ಬಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಜಾನಾತಿ, ಸಬ್ಬಂ ಧಮ್ಮಂ ಅಭಿಞ್ಞಾಯ ಸಬ್ಬಂ ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಜಾನಾತಿ. ಸಬ್ಬಂ ಧಮ್ಮಂ ಪರಿಞ್ಞಾಯ ಯಂಕಿಞ್ಚಿ ವೇದನಂ ವೇದಿಯತಿ ಸುಖಂ ವಾ ದುಕ್ಖಂ ವಾ ಅದುಕ್ಖಮಸುಖಂ ವಾ. ಸೋ ತಾಸು ವೇದನಾಸು ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರತಿ, ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರತಿ, ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರತಿ, ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ತಾಸು ವೇದನಾಸು ಅನಿಚ್ಚಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ ವಿರಾಗಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ ನಿರೋಧಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ ಪಟಿನಿಸ್ಸಗ್ಗಾನುಪಸ್ಸೀ ವಿಹರನ್ತೋ ನ ಕಿಞ್ಚಿ [ನ ಚ ಕಿಞ್ಚಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕ.) ಮ. ನಿ. ೧.೩೯೦ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ] ಲೋಕೇ ಉಪಾದಿಯತಿ, ಅನುಪಾದಿಯಂ ನ ಪರಿತಸ್ಸತಿ, ಅಪರಿತಸ್ಸಂ ಪಚ್ಚತ್ತಂಯೇವ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಯತಿ. ‘ಖೀಣಾ ಜಾತಿ, ವುಸಿತಂ ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ, ಕತಂ ಕರಣೀಯಂ, ನಾಪರಂ ಇತ್ಥತ್ತಾಯಾ’ತಿ ಪಜಾನಾತಿ. ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನ, ಭಿಕ್ಖು ಸಂಖಿತ್ತೇನ ತಣ್ಹಾಸಙ್ಖಯವಿಮುತ್ತೋ ಹೋತಿ ಅಚ್ಚನ್ತನಿಟ್ಠೋ ಅಚ್ಚನ್ತಯೋಗಕ್ಖೇಮೀ ಅಚ್ಚನ್ತಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಅಚ್ಚನ್ತಪರಿಯೋಸಾನೋ ಸೇಟ್ಠೋ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನ’’ನ್ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.