೧. ಅಬ್ಯಾಕತಸುತ್ತಂ

೫೪. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಭಿಕ್ಖು ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಭಿಕ್ಖು ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ ಯೇನ ಸುತವತೋ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ನುಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅಬ್ಯಾಕತವತ್ಥೂಸೂ’’ತಿ?

‘‘ದಿಟ್ಠಿನಿರೋಧಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಸುತವತೋ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ನುಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅಬ್ಯಾಕತವತ್ಥೂಸು. ‘ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ದಿಟ್ಠಿಗತಮೇತಂ; ‘ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ದಿಟ್ಠಿಗತಮೇತಂ; ‘ಹೋತಿ ಚ ನ ಚ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ದಿಟ್ಠಿಗತಮೇತಂ; ‘ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ದಿಟ್ಠಿಗತಮೇತಂ. ಅಸ್ಸುತವಾ, ಭಿಕ್ಖು, ಪುಥುಜ್ಜನೋ ದಿಟ್ಠಿಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ದಿಟ್ಠಿಸಮುದಯಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ದಿಟ್ಠಿನಿರೋಧಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ದಿಟ್ಠಿನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸ ಸಾ ದಿಟ್ಠಿ ಪವಡ್ಢತಿ, ಸೋ ನ ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ಜಾತಿಯಾ ಜರಾಯ ಮರಣೇನ ಸೋಕೇಹಿ ಪರಿದೇವೇಹಿ ದುಕ್ಖೇಹಿ ದೋಮನಸ್ಸೇಹಿ ಉಪಾಯಾಸೇಹಿ, ನ ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ದುಕ್ಖಸ್ಮಾತಿ ವದಾಮಿ.

‘‘ಸುತವಾ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ದಿಟ್ಠಿಂ ಪಜಾನಾತಿ, ದಿಟ್ಠಿಸಮುದಯಂ ಪಜಾನಾತಿ, ದಿಟ್ಠಿನಿರೋಧಂ ಪಜಾನಾತಿ, ದಿಟ್ಠಿನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸ ಸಾ ದಿಟ್ಠಿ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ಸೋ ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ಜಾತಿಯಾ ಜರಾಯ ಮರಣೇನ ಸೋಕೇಹಿ ಪರಿದೇವೇಹಿ ದುಕ್ಖೇಹಿ ದೋಮನಸ್ಸೇಹಿ ಉಪಾಯಾಸೇಹಿ, ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ದುಕ್ಖಸ್ಮಾತಿ ವದಾಮಿ. ಏವಂ ಜಾನಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ ‘ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿಪಿ ನ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ; ‘ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿಪಿ ನ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ; ‘ಹೋತಿ ಚ ನ ಚ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿಪಿ ನ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ; ‘ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿಪಿ ನ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ. ಏವಂ ಜಾನಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ ಏವಂ ಅಬ್ಯಾಕರಣಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ ಅಬ್ಯಾಕತವತ್ಥೂಸು. ಏವಂ ಜಾನಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ ನ ಛಮ್ಭತಿ, ನ ಕಮ್ಪತಿ, ನ ವೇಧತಿ, ನ ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಅಬ್ಯಾಕತವತ್ಥೂಸು.

‘‘‘ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ತಣ್ಹಾಗತಮೇತಂ…ಪೇ… ಸಞ್ಞಾಗತಮೇತಂ …ಪೇ… ಮಞ್ಞಿತಮೇತಂ…ಪೇ… ಪಪಞ್ಚಿತಮೇತಂ…ಪೇ… ಉಪಾದಾನಗತಮೇತಂ…ಪೇ… ‘ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ ಏಸೋ; ‘ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ ಏಸೋ; ‘ಹೋತಿ ಚ ನ ಚ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ ಏಸೋ; ‘ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ ಏಸೋ. ಅಸ್ಸುತವಾ, ಭಿಕ್ಖು, ಪುಥುಜ್ಜನೋ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಸಮುದಯಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರನಿರೋಧಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ, ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ನಪ್ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸ ಸೋ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ ಪವಡ್ಢತಿ, ಸೋ ನ ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ಜಾತಿಯಾ ಜರಾಯ ಮರಣೇನ ಸೋಕೇಹಿ ಪರಿದೇವೇಹಿ ದುಕ್ಖೇಹಿ ದೋಮನಸ್ಸೇಹಿ ಉಪಾಯಾಸೇಹಿ, ನ ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ದುಕ್ಖಸ್ಮಾತಿ ವದಾಮಿ.

‘‘ಸುತವಾ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಂ ಪಜಾನಾತಿ, ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರಸಮುದಯಂ ಪಜಾನಾತಿ, ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರನಿರೋಧಂ ಪಜಾನಾತಿ, ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರನಿರೋಧಗಾಮಿನಿಂ ಪಟಿಪದಂ ಪಜಾನಾತಿ. ತಸ್ಸ ಸೋ ವಿಪ್ಪಟಿಸಾರೋ ನಿರುಜ್ಝತಿ, ಸೋ ಪರಿಮುಚ್ಚತಿ ಜಾತಿಯಾ…ಪೇ… ದುಕ್ಖಸ್ಮಾತಿ ವದಾಮಿ. ಏವಂ ಜಾನಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ ‘ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿಪಿ ನ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ…ಪೇ… ‘ನೇವ ಹೋತಿ ನ ನ ಹೋತಿ ತಥಾಗತೋ ಪರಂ ಮರಣಾ’ತಿಪಿ ನ ಬ್ಯಾಕರೋತಿ. ಏವಂ ಜಾನಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ ಏವಂ ಅಬ್ಯಾಕರಣಧಮ್ಮೋ ಹೋತಿ ಅಬ್ಯಾಕತವತ್ಥೂಸು. ಏವಂ ಜಾನಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಸುತವಾ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಏವಂ ಪಸ್ಸಂ ನ ಛಮ್ಭತಿ, ನ ಕಮ್ಪತಿ, ನ ವೇಧತಿ, ನ ಸನ್ತಾಸಂ ಆಪಜ್ಜತಿ ಅಬ್ಯಾಕತವತ್ಥೂಸು. ಅಯಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖು, ಹೇತು ಅಯಂ ಪಚ್ಚಯೋ ಯೇನ ಸುತವತೋ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ನುಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಅಬ್ಯಾಕತವತ್ಥೂಸೂ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.