(೨೫) ೫. ಆಪತ್ತಿಭಯವಗ್ಗೋ

೧. ಸಙ್ಘಭೇದಕಸುತ್ತಂ

೨೪೩. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಸಮ್ಬಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಘೋಸಿತಾರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಆನನ್ದೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಆನನ್ದಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಪಿ ನು ತಂ, ಆನನ್ದ, ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸನ್ತ’’ನ್ತಿ? ‘‘ಕುತೋ ತಂ, ಭನ್ತೇ, ಅಧಿಕರಣಂ ವೂಪಸಮಿಸ್ಸತಿ [ವೂಪಸಮ್ಮಿಸ್ಸತಿ (?)]! ಆಯಸ್ಮತೋ, ಭನ್ತೇ, ಅನುರುದ್ಧಸ್ಸ ಬಾಹಿಯೋ ನಾಮ ಸದ್ಧಿವಿಹಾರಿಕೋ ಕೇವಲಕಪ್ಪಂ ಸಙ್ಘಭೇದಾಯ ಠಿತೋ. ತತ್ರಾಯಸ್ಮಾ ಅನುರುದ್ಧೋ ನ ಏಕವಾಚಿಕಮ್ಪಿ ಭಣಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞತೀ’’ತಿ.

‘‘ಕದಾ ಪನಾನನ್ದ, ಅನುರುದ್ಧೋ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಅಧಿಕರಣೇಸು [ಅಧಿಕರಣೇಸು ತೇಸು (ಕ.)] ವೋಯುಞ್ಜತಿ! ನನು, ಆನನ್ದ, ಯಾನಿ ಕಾನಿಚಿ ಅಧಿಕರಣಾನಿ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತಿ, ಸಬ್ಬಾನಿ ತಾನಿ ತುಮ್ಹೇ ಚೇವ ವೂಪಸಮೇಥ ಸಾರಿಪುತ್ತಮೋಗ್ಗಲ್ಲಾನಾ ಚ.

‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಆನನ್ದ, ಅತ್ಥವಸೇ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಭೇದೇನ ನನ್ದತಿ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಇಧಾನನ್ದ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ದುಸ್ಸೀಲೋ ಹೋತಿ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ ಅಸುಚಿ ಸಙ್ಕಸ್ಸರಸಮಾಚಾರೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಕಮ್ಮನ್ತೋ ಅಸ್ಸಮಣೋ ಸಮಣಪಟಿಞ್ಞೋ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಪಟಿಞ್ಞೋ ಅನ್ತೋಪೂತಿ ಅವಸ್ಸುತೋ ಕಸಮ್ಬುಜಾತೋ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಸಚೇ ಖೋ ಮಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ – ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ ಅಸುಚಿ ಸಙ್ಕಸ್ಸರಸಮಾಚಾರೋ ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಕಮ್ಮನ್ತೋ ಅಸ್ಸಮಣೋ ಸಮಣಪಟಿಞ್ಞೋ ಅಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀ ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಪಟಿಞ್ಞೋ ಅನ್ತೋಪೂತಿ ಅವಸ್ಸುತೋ ಕಸಮ್ಬುಜಾತೋತಿ, ಸಮಗ್ಗಾ ಮಂ ಸನ್ತಾ ನಾಸೇಸ್ಸನ್ತಿ; ವಗ್ಗಾ ಪನ ಮಂ ನ ನಾಸೇಸ್ಸನ್ತೀ’ತಿ. ಇದಂ, ಆನನ್ದ, ಪಠಮಂ ಅತ್ಥವಸಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಭೇದೇನ ನನ್ದತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆನನ್ದ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಹೋತಿ, ಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಸಚೇ ಖೋ ಮಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ – ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಅನ್ತಗ್ಗಾಹಿಕಾಯ ದಿಟ್ಠಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತೋತಿ, ಸಮಗ್ಗಾ ಮಂ ಸನ್ತಾ ನಾಸೇಸ್ಸನ್ತಿ; ವಗ್ಗಾ ಪನ ಮಂ ನ ನಾಸೇಸ್ಸನ್ತೀ’ತಿ. ಇದಂ, ಆನನ್ದ, ದುತಿಯಂ ಅತ್ಥವಸಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಭೇದೇನ ನನ್ದತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆನನ್ದ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಮಿಚ್ಛಾಆಜೀವೋ ಹೋತಿ, ಮಿಚ್ಛಾಆಜೀವೇನ ಜೀವಿಕಂ [ಜೀವಿತಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] ಕಪ್ಪೇತಿ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಸಚೇ ಖೋ ಮಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ – ಮಿಚ್ಛಾಆಜೀವೋ ಮಿಚ್ಛಾಆಜೀವೇನ ಜೀವಿಕಂ ಕಪ್ಪೇತೀತಿ, ಸಮಗ್ಗಾ ಮಂ ಸನ್ತಾ ನಾಸೇಸ್ಸನ್ತಿ; ವಗ್ಗಾ ಪನ ಮಂ ನ ನಾಸೇಸ್ಸನ್ತೀ’ತಿ. ಇದಂ, ಆನನ್ದ, ತತಿಯಂ ಅತ್ಥವಸಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಭೇದೇನ ನನ್ದತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆನನ್ದ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಲಾಭಕಾಮೋ ಹೋತಿ ಸಕ್ಕಾರಕಾಮೋ ಅನವಞ್ಞತ್ತಿಕಾಮೋ. ತಸ್ಸ ಏವಂ ಹೋತಿ – ‘ಸಚೇ ಖೋ ಮಂ ಭಿಕ್ಖೂ ಜಾನಿಸ್ಸನ್ತಿ – ಲಾಭಕಾಮೋ ಸಕ್ಕಾರಕಾಮೋ ಅನವಞ್ಞತ್ತಿಕಾಮೋತಿ, ಸಮಗ್ಗಾ ಮಂ ಸನ್ತಾ ನ ಸಕ್ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ ನ ಗರುಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ ನ ಮಾನೇಸ್ಸನ್ತಿ ನ ಪೂಜೇಸ್ಸನ್ತಿ; ವಗ್ಗಾ ಪನ ಮಂ ಸಕ್ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ ಗರುಂ ಕರಿಸ್ಸನ್ತಿ ಮಾನೇಸ್ಸನ್ತಿ ಪೂಜೇಸ್ಸನ್ತೀ’ತಿ. ಇದಂ, ಆನನ್ದ, ಚತುತ್ಥಂ ಅತ್ಥವಸಂ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಭೇದೇನ ನನ್ದತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಆನನ್ದ, ಚತ್ತಾರೋ ಅತ್ಥವಸೇ ಸಮ್ಪಸ್ಸಮಾನೋ ಪಾಪಭಿಕ್ಖು ಸಙ್ಘಭೇದೇನ ನನ್ದತೀ’’ತಿ. ಪಠಮಂ.

೨. ಆಪತ್ತಿಭಯಸುತ್ತಂ

೨೪೪. ‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಪತ್ತಿಭಯಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚೋರಂ ಆಗುಚಾರಿಂ ಗಹೇತ್ವಾ ರಞ್ಞೋ ದಸ್ಸೇಯ್ಯುಂ – ‘ಅಯಂ ತೇ, ದೇವ, ಚೋರೋ ಆಗುಚಾರೀ. ಇಮಸ್ಸ ದೇವೋ ದಣ್ಡಂ ಪಣೇತೂ’ತಿ. ತಮೇನಂ ರಾಜಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಗಚ್ಛಥ, ಭೋ, ಇಮಂ ಪುರಿಸಂ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಪಚ್ಛಾಬಾಹಂ ಗಾಳ್ಹಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಖುರಮುಣ್ಡಂ ಕರಿತ್ವಾ ಖರಸ್ಸರೇನ ಪಣವೇನ ರಥಿಕಾಯ ರಥಿಕಂ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇನ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ ಪರಿನೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಾಮೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣತೋ ನಗರಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಥಾ’ತಿ. ತಮೇನಂ ರಞ್ಞೋ ಪುರಿಸಾ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಪಚ್ಛಾಬಾಹಂ ಗಾಳ್ಹಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಖುರಮುಣ್ಡಂ ಕರಿತ್ವಾ ಖರಸ್ಸರೇನ ಪಣವೇನ ರಥಿಕಾಯ ರಥಿಕಂ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇನ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ ಪರಿನೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಾಮೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣತೋ ನಗರಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದೇಯ್ಯುಂ. ತತ್ರಞ್ಞತರಸ್ಸ ಥಲಟ್ಠಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಪಾಪಕಂ ವತ, ಭೋ, ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿ ಗಾರಯ್ಹಂ ಸೀಸಚ್ಛೇಜ್ಜಂ. ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ರಞ್ಞೋ ಪುರಿಸಾ ದಳ್ಹಾಯ ರಜ್ಜುಯಾ ಪಚ್ಛಾಬಾಹಂ ಗಾಳ್ಹಬನ್ಧನಂ ಬನ್ಧಿತ್ವಾ ಖುರಮುಣ್ಡಂ ಕರಿತ್ವಾ ಖರಸ್ಸರೇನ ಪಣವೇನ ರಥಿಕಾಯ ರಥಿಕಂ ಸಿಙ್ಘಾಟಕೇನ ಸಿಙ್ಘಾಟಕಂ ಪರಿನೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ದ್ವಾರೇನ ನಿಕ್ಖಾಮೇತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣತೋ ನಗರಸ್ಸ ಸೀಸಂ ಛಿನ್ದಿಸ್ಸನ್ತಿ! ಸೋ ವತಸ್ಸಾಹಂ [ಸೋ ವತಸ್ಸಾಯಂ (ಸೀ.)] ಏವರೂಪಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ [ಪಾಪಂ ಕಮ್ಮಂ (ಸೀ. ಪೀ.)] ನ ಕರೇಯ್ಯಂ [ನ ಕರೇಯ್ಯ (ಸೀ.) ದೀ. ನಿ. ೧.೧೮೩ ಪಾಳಿಯಾ ತದಟ್ಠಕಥಾಯ ಚ ಸಂಸನ್ದೇತಬ್ಬಂ] ಗಾರಯ್ಹಂ ಸೀಸಚ್ಛೇಜ್ಜ’ನ್ತಿ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಏವಂ ತಿಬ್ಬಾ ಭಯಸಞ್ಞಾ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತಿ ಪಾರಾಜಿಕೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು. ತಸ್ಸೇತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ – ಅನಾಪನ್ನೋ ವಾ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ನ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಆಪನ್ನೋ ವಾ ಪಾರಾಜಿಕಂ ಧಮ್ಮಂ ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಕರಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಕಾಳವತ್ಥಂ [ಕಾಳಕಂ ವತ್ಥಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಪರಿಧಾಯ ಕೇಸೇ ಪಕಿರಿತ್ವಾ ಮುಸಲಂ ಖನ್ಧೇ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಕಾಯಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿಂ ಗಾರಯ್ಹಂ ಮೋಸಲ್ಲಂ, ಯೇನ ಮೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಅತ್ತಮನಾ ಹೋನ್ತಿ ತಂ ಕರೋಮೀ’ತಿ. ತತ್ರಞ್ಞತರಸ್ಸ ಥಲಟ್ಠಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಪಾಪಕಂ ವತ, ಭೋ, ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿ ಗಾರಯ್ಹಂ ಮೋಸಲ್ಲಂ. ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಕಾಳವತ್ಥಂ ಪರಿಧಾಯ ಕೇಸೇ ಪಕಿರಿತ್ವಾ ಮುಸಲಂ ಖನ್ಧೇ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಕಾಯಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಂ ವಕ್ಖತಿ – ‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿಂ ಗಾರಯ್ಹಂ ಮೋಸಲ್ಲಂ, ಯೇನ ಮೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಅತ್ತಮನಾ ಹೋನ್ತಿ ತಂ ಕರೋಮೀತಿ. ಸೋ ವತಸ್ಸಾಹಂ ಏವರೂಪಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ನ ಕರೇಯ್ಯಂ ಗಾರಯ್ಹಂ ಮೋಸಲ್ಲ’ನ್ತಿ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಏವಂ ತಿಬ್ಬಾ ಭಯಸಞ್ಞಾ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತಿ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ತಸ್ಸೇತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ – ಅನಾಪನ್ನೋ ವಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಧಮ್ಮಂ ನ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಆಪನ್ನೋ ವಾ ಸಙ್ಘಾದಿಸೇಸಂ ಧಮ್ಮಂ ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಕರಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಕಾಳವತ್ಥಂ ಪರಿಧಾಯ ಕೇಸೇ ಪಕಿರಿತ್ವಾ ಭಸ್ಮಪುಟಂ [ಅಸ್ಸಪುಟಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಖನ್ಧೇ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಕಾಯಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿಂ ಗಾರಯ್ಹಂ ಭಸ್ಮಪುಟಂ. ಯೇನ ಮೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಅತ್ತಮನಾ ಹೋನ್ತಿ ತಂ ಕರೋಮೀ’ತಿ. ತತ್ರಞ್ಞತರಸ್ಸ ಥಲಟ್ಠಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಪಾಪಕಂ ವತ, ಭೋ, ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿ ಗಾರಯ್ಹಂ ಭಸ್ಮಪುಟಂ. ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಕಾಳವತ್ಥಂ ಪರಿಧಾಯ ಕೇಸೇ ಪಕಿರಿತ್ವಾ ಭಸ್ಮಪುಟಂ ಖನ್ಧೇ ಆರೋಪೇತ್ವಾ ಮಹಾಜನಕಾಯಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಂ ವಕ್ಖತಿ – ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿಂ ಗಾರಯ್ಹಂ ಭಸ್ಮಪುಟಂ; ಯೇನ ಮೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಅತ್ತಮನಾ ಹೋನ್ತಿ ತಂ ಕರೋಮೀತಿ. ಸೋ ವತಸ್ಸಾಹಂ ಏವರೂಪಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ನ ಕರೇಯ್ಯಂ ಗಾರಯ್ಹಂ ಭಸ್ಮಪುಟ’ನ್ತಿ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಏವಂ ತಿಬ್ಬಾ ಭಯಸಞ್ಞಾ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತಿ ಪಾಚಿತ್ತಿಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ತಸ್ಸೇತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ – ಅನಾಪನ್ನೋ ವಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಧಮ್ಮಂ ನ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಆಪನ್ನೋ ವಾ ಪಾಚಿತ್ತಿಯಂ ಧಮ್ಮಂ ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಕರಿಸ್ಸತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುರಿಸೋ ಕಾಳವತ್ಥಂ ಪರಿಧಾಯ ಕೇಸೇ ಪಕಿರಿತ್ವಾ ಮಹಾಜನಕಾಯಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿಂ ಗಾರಯ್ಹಂ ಉಪವಜ್ಜಂ. ಯೇನ ಮೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಅತ್ತಮನಾ ಹೋನ್ತಿ ತಂ ಕರೋಮೀ’ತಿ. ತತ್ರಞ್ಞತರಸ್ಸ ಥಲಟ್ಠಸ್ಸ ಪುರಿಸಸ್ಸ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಪಾಪಕಂ ವತ, ಭೋ, ಅಯಂ ಪುರಿಸೋ ಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿ ಗಾರಯ್ಹಂ ಉಪವಜ್ಜಂ. ಯತ್ರ ಹಿ ನಾಮ ಕಾಳವತ್ಥಂ ಪರಿಧಾಯ ಕೇಸೇ ಪಕಿರಿತ್ವಾ ಮಹಾಜನಕಾಯಂ ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಏವಂ ವಕ್ಖತಿ – ಅಹಂ, ಭನ್ತೇ, ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ಅಕಾಸಿಂ ಗಾರಯ್ಹಂ ಉಪವಜ್ಜಂ; ಯೇನ ಮೇ ಆಯಸ್ಮನ್ತೋ ಅತ್ತಮನಾ ಹೋನ್ತಿ ತಂ ಕರೋಮೀತಿ. ಸೋ ವತಸ್ಸಾಹಂ ಏವರೂಪಂ ಪಾಪಕಮ್ಮಂ ನ ಕರೇಯ್ಯಂ ಗಾರಯ್ಹಂ ಉಪವಜ್ಜ’ನ್ತಿ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಏವಂ ತಿಬ್ಬಾ ಭಯಸಞ್ಞಾ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತಿ ಪಾಟಿದೇಸನೀಯೇಸು ಧಮ್ಮೇಸು, ತಸ್ಸೇತಂ ಪಾಟಿಕಙ್ಖಂ – ಅನಾಪನ್ನೋ ವಾ ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಂ ಧಮ್ಮಂ ನ ಆಪಜ್ಜಿಸ್ಸತಿ, ಆಪನ್ನೋ ವಾ ಪಾಟಿದೇಸನೀಯಂ ಧಮ್ಮಂ ಯಥಾಧಮ್ಮಂ ಪಟಿಕರಿಸ್ಸತಿ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರಿ ಆಪತ್ತಿಭಯಾನೀ’’ತಿ. ದುತಿಯಂ.

೩. ಸಿಕ್ಖಾನಿಸಂಸಸುತ್ತಂ

೨೪೫. ‘‘ಸಿಕ್ಖಾನಿಸಂಸಮಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ ಪಞ್ಞುತ್ತರಂ ವಿಮುತ್ತಿಸಾರಂ ಸತಾಧಿಪತೇಯ್ಯಂ. ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಾನಿಸಂಸಂ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ಸಾವಕಾನಂ ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕಾ ಸಿಕ್ಖಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ಪಸಾದಾಯ ಪಸನ್ನಾನಂ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಾಯ. ಯಥಾ ಯಥಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ಸಾವಕಾನಂ ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕಾ ಸಿಕ್ಖಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾ ಅಪ್ಪಸನ್ನಾನಂ ಪಸಾದಾಯ ಪಸನ್ನಾನಂ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಾಯ ತಥಾ ತಥಾ ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಖಣ್ಡಕಾರೀ ಹೋತಿ ಅಚ್ಛಿದ್ದಕಾರೀ ಅಸಬಲಕಾರೀ ಅಕಮ್ಮಾಸಕಾರೀ, ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ಸಾವಕಾನಂ ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಿಕಾ ಸಿಕ್ಖಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾಯ. ಯಥಾ ಯಥಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ಸಾವಕಾನಂ ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಿಕಾ ಸಿಕ್ಖಾ ಪಞ್ಞತ್ತಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾಯ ತಥಾ ತಥಾ ಸೋ ತಸ್ಸಾ ಸಿಕ್ಖಾಯ ಅಖಣ್ಡಕಾರೀ ಹೋತಿ ಅಚ್ಛಿದ್ದಕಾರೀ ಅಸಬಲಕಾರೀ ಅಕಮ್ಮಾಸಕಾರೀ, ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಾನಿಸಂಸಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಞುತ್ತರಂ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ಸಾವಕಾನಂ ಧಮ್ಮಾ ದೇಸಿತಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾಯ. ಯಥಾ ಯಥಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ಸಾವಕಾನಂ ಧಮ್ಮಾ ದೇಸಿತಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾಯ ತಥಾ ತಥಾಸ್ಸ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮವೇಕ್ಖಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಞ್ಞುತ್ತರಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಮುತ್ತಿಸಾರಂ ಹೋತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ಸಾವಕಾನಂ ಧಮ್ಮಾ ದೇಸಿತಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾಯ. ಯಥಾ ಯಥಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಯಾ ಸಾವಕಾನಂ ಧಮ್ಮಾ ದೇಸಿತಾ ಸಬ್ಬಸೋ ಸಮ್ಮಾ ದುಕ್ಖಕ್ಖಯಾಯ ತಥಾ ತಥಾಸ್ಸ ತೇ ಧಮ್ಮಾ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಫುಸಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಮುತ್ತಿಸಾರಂ ಹೋತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತಾಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ? ‘ಇತಿ ಅಪರಿಪೂರಂ ವಾ ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕಂ ಸಿಕ್ಖಂ ಪರಿಪೂರೇಸ್ಸಾಮಿ, ಪರಿಪೂರಂ ವಾ ಆಭಿಸಮಾಚಾರಿಕಂ ಸಿಕ್ಖಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪಞ್ಞಾಯ ಅನುಗ್ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ – ಅಜ್ಝತ್ತಂಯೇವ ಸತಿ ಸೂಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತಿ. ‘ಇತಿ ಅಪರಿಪೂರಂ ವಾ ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಿಕಂ ಸಿಕ್ಖಂ ಪರಿಪೂರೇಸ್ಸಾಮಿ, ಪರಿಪೂರಂ ವಾ ಆದಿಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಿಕಂ ಸಿಕ್ಖಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪಞ್ಞಾಯ ಅನುಗ್ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ – ಅಜ್ಝತ್ತಂಯೇವ ಸತಿ ಸೂಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತಿ. ‘ಇತಿ ಅಸಮವೇಕ್ಖಿತಂ ವಾ ಧಮ್ಮಂ ಪಞ್ಞಾಯ ಸಮವೇಕ್ಖಿಸ್ಸಾಮಿ, ಸಮವೇಕ್ಖಿತಂ ವಾ ಧಮ್ಮಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪಞ್ಞಾಯ ಅನುಗ್ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ – ಅಜ್ಝತ್ತಂಯೇವ ಸತಿ ಸೂಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತಿ. ‘ಇತಿ ಅಫುಸಿತಂ ವಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಮುತ್ತಿಯಾ ಫುಸಿಸ್ಸಾಮಿ, ಫುಸಿತಂ ವಾ ಧಮ್ಮಂ ತತ್ಥ ತತ್ಥ ಪಞ್ಞಾಯ ಅನುಗ್ಗಹೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ – ಅಜ್ಝತ್ತಂಯೇವ ಸತಿ ಸೂಪಟ್ಠಿತಾ ಹೋತಿ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸತಾಧಿಪತೇಯ್ಯಂ ಹೋತಿ. ‘ಸಿಕ್ಖಾನಿಸಂಸಮಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಂ ವುಸ್ಸತಿ ಪಞ್ಞುತ್ತರಂ ವಿಮುತ್ತಿಸಾರಂ ಸತಾಧಿಪತೇಯ್ಯ’ನ್ತಿ, ಇತಿ ಯಂ ತಂ ವುತ್ತಂ ಇದಮೇತಂ ಪಟಿಚ್ಚ ವುತ್ತ’’ನ್ತಿ. ತತಿಯಂ.

೪. ಸೇಯ್ಯಾಸುತ್ತಂ

೨೪೬. ‘‘ಚತಸ್ಸೋ ಇಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೇಯ್ಯಾ. ಕತಮಾ ಚತಸ್ಸೋ? ಪೇತಸೇಯ್ಯಾ, ಕಾಮಭೋಗಿಸೇಯ್ಯಾ, ಸೀಹಸೇಯ್ಯಾ, ತಥಾಗತಸೇಯ್ಯಾ. ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪೇತಸೇಯ್ಯಾ? ಯೇಭುಯ್ಯೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪೇತಾ ಉತ್ತಾನಾ ಸೇನ್ತಿ; ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪೇತಸೇಯ್ಯಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಮಭೋಗಿಸೇಯ್ಯಾ? ಯೇಭುಯ್ಯೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಮಭೋಗೀ ವಾಮೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸೇನ್ತಿ; ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಮಭೋಗಿಸೇಯ್ಯಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಹಸೇಯ್ಯಾ? ಸೀಹೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಿಗರಾಜಾ ದಕ್ಖಿಣೇನ ಪಸ್ಸೇನ ಸೇಯ್ಯಂ ಕಪ್ಪೇತಿ, ಪಾದೇ ಪಾದಂ ಅಚ್ಚಾಧಾಯ, ಅನ್ತರಸತ್ಥಿಮ್ಹಿ ನಙ್ಗುಟ್ಠಂ ಅನುಪಕ್ಖಿಪಿತ್ವಾ. ಸೋ ಪಟಿಬುಜ್ಝಿತ್ವಾ ಪುರಿಮಂ ಕಾಯಂ ಅಬ್ಭುನ್ನಾಮೇತ್ವಾ ಪಚ್ಛಿಮಂ ಕಾಯಂ ಅನುವಿಲೋಕೇತಿ. ಸಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಹೋ ಮಿಗರಾಜಾ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಸ್ಸತಿ ಕಾಯಸ್ಸ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ವಾ ವಿಸಟಂ ವಾ, ತೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಹೋ ಮಿಗರಾಜಾ ಅನತ್ತಮನೋ ಹೋತಿ. ಸಚೇ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಹೋ ಮಿಗರಾಜಾ ನ ಕಿಞ್ಚಿ ಪಸ್ಸತಿ ಕಾಯಸ್ಸ ವಿಕ್ಖಿತ್ತಂ ವಾ ವಿಸಟಂ ವಾ, ತೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಹೋ ಮಿಗರಾಜಾ ಅತ್ತಮನೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೀಹಸೇಯ್ಯಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತಸೇಯ್ಯಾ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತೋ ವಿವಿಚ್ಚೇವ ಕಾಮೇಹಿ…ಪೇ… ಚತುತ್ಥಂ ಝಾನಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಥಾಗತಸೇಯ್ಯಾ. ಇಮಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತಸ್ಸೋ ಸೇಯ್ಯಾ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ.

೫. ಥೂಪಾರಹಸುತ್ತಂ

೨೪೭. ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಥೂಪಾರಹಾ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ತಥಾಗತೋ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಥೂಪಾರಹೋ, ಪಚ್ಚೇಕಬುದ್ಧೋ ಥೂಪಾರಹೋ, ತಥಾಗತಸಾವಕೋ ಥೂಪಾರಹೋ, ರಾಜಾ ಚಕ್ಕವತ್ತೀ ಥೂಪಾರಹೋ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಥೂಪಾರಹಾ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.

೬. ಪಞ್ಞಾವುದ್ಧಿಸುತ್ತಂ

೨೪೮. ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಪಞ್ಞಾವುದ್ಧಿಯಾ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸೇವೋ, ಸದ್ಧಮ್ಮಸವನಂ, ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೋ, ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮಾ ಪಞ್ಞಾವುದ್ಧಿಯಾ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ.

೭. ಬಹುಕಾರಸುತ್ತಂ

೨೪೯. ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮಾ ಮನುಸ್ಸಭೂತಸ್ಸ ಬಹುಕಾರಾ ಹೋನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಸಪ್ಪುರಿಸಸಂಸೇವೋ, ಸದ್ಧಮ್ಮಸವನಂ, ಯೋನಿಸೋಮನಸಿಕಾರೋ, ಧಮ್ಮಾನುಧಮ್ಮಪ್ಪಟಿಪತ್ತಿ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮಾ ಮನುಸ್ಸಭೂತಸ್ಸ ಬಹುಕಾರಾ ಹೋನ್ತೀ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ.

೮. ಪಠಮವೋಹಾರಸುತ್ತಂ

೨೫೦. ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನರಿಯವೋಹಾರಾ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಅದಿಟ್ಠೇ ದಿಟ್ಠವಾದಿತಾ, ಅಸುತೇ ಸುತವಾದಿತಾ, ಅಮುತೇ ಮುತವಾದಿತಾ, ಅವಿಞ್ಞಾತೇ ವಿಞ್ಞಾತವಾದಿತಾ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಅನರಿಯವೋಹಾರಾ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ.

೯. ದುತಿಯವೋಹಾರಸುತ್ತಂ

೨೫೧. ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯವೋಹಾರಾ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಅದಿಟ್ಠೇ ಅದಿಟ್ಠವಾದಿತಾ, ಅಸುತೇ ಅಸುತವಾದಿತಾ, ಅಮುತೇ ಅಮುತವಾದಿತಾ, ಅವಿಞ್ಞಾತೇ ಅವಿಞ್ಞಾತವಾದಿತಾ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಅರಿಯವೋಹಾರಾ’’ತಿ. ನವಮಂ.

೧೦. ತತಿಯವೋಹಾರಸುತ್ತಂ

೨೫೨. ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನರಿಯವೋಹಾರಾ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ದಿಟ್ಠೇ ಅದಿಟ್ಠವಾದಿತಾ, ಸುತೇ ಅಸುತವಾದಿತಾ, ಮುತೇ ಅಮುತವಾದಿತಾ, ವಿಞ್ಞಾತೇ ಅವಿಞ್ಞಾತವಾದಿತಾ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಅನರಿಯವೋಹಾರಾ’’ತಿ. ದಸಮಂ.

೧೧. ಚತುತ್ಥವೋಹಾರಸುತ್ತಂ

೨೫೩. ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯವೋಹಾರಾ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ದಿಟ್ಠೇ ದಿಟ್ಠವಾದಿತಾ, ಸುತೇ ಸುತವಾದಿತಾ, ಮುತೇ ಮುತವಾದಿತಾ, ವಿಞ್ಞಾತೇ ವಿಞ್ಞಾತವಾದಿತಾ – ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಅರಿಯವೋಹಾರಾ’’ತಿ. ಏಕಾದಸಮಂ.

ಆಪತ್ತಿಭಯವಗ್ಗೋ ಪಞ್ಚಮೋ.