೨. ದುತಿಯಪಣ್ಣಾಸಕಂ

(೬) ೧. ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದವಗ್ಗೋ

೧. ಪಠಮಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಸುತ್ತಂ

೫೧. ಸಾವತ್ಥಿನಿದಾನಂ. ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಾ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದಾ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರಾ ಸೋವಗ್ಗಿಕಾ ಸುಖವಿಪಾಕಾ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಾ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಯಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚೀವರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಚೇತೋಸಮಾಧಿಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಅಪ್ಪಮಾಣೋ ತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ ಸೋವಗ್ಗಿಕೋ ಸುಖವಿಪಾಕೋ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ಯಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಪಿಣ್ಡಪಾತಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಚೇತೋಸಮಾಧಿಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಅಪ್ಪಮಾಣೋ ತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ ಸೋವಗ್ಗಿಕೋ ಸುಖವಿಪಾಕೋ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ಯಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸೇನಾಸನಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಚೇತೋಸಮಾಧಿಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಅಪ್ಪಮಾಣೋ ತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ ಸೋವಗ್ಗಿಕೋ ಸುಖವಿಪಾಕೋ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ಯಸ್ಸ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರಂ ಪರಿಭುಞ್ಜಮಾನೋ ಅಪ್ಪಮಾಣಂ ಚೇತೋಸಮಾಧಿಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ, ಅಪ್ಪಮಾಣೋ ತಸ್ಸ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ ಸೋವಗ್ಗಿಕೋ ಸುಖವಿಪಾಕೋ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಾ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದಾ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರಾ ಸೋವಗ್ಗಿಕಾ ಸುಖವಿಪಾಕಾ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಾ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ.

‘‘ಇಮೇಹಿ ಚ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತೂಹಿ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೇಹಿ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ನ ಸುಕರಂ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಪಮಾಣಂ ಗಹೇತುಂ [ಗಣೇತುಂ (ಕ.)] – ‘ಏತ್ತಕೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ ಸೋವಗ್ಗಿಕೋ ಸುಖವಿಪಾಕೋ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತತೀ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯೋ [ಅಸಙ್ಖೇಯ್ಯೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯೋ ಮಹಾಪುಞ್ಞಕ್ಖನ್ಧೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ [ಸಙ್ಖಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಗಚ್ಛತಿ.

‘‘ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಸಮುದ್ದೇ ನ ಸುಕರಂ ಉದಕಸ್ಸ ಪಮಾಣಂ ಗಹೇತುಂ – ‘ಏತ್ತಕಾನಿ ಉದಕಾಳ್ಹಕಾನೀತಿ ವಾ, ಏತ್ತಕಾನಿ ಉದಕಾಳ್ಹಕಸತಾನೀತಿ ವಾ, ಏತ್ತಕಾನಿ ಉದಕಾಳ್ಹಕಸಹಸ್ಸಾನೀತಿ ವಾ, ಏತ್ತಕಾನಿ ಉದಕಾಳ್ಹಕಸತಸಹಸ್ಸಾನೀತಿ ವಾ’, ಅಥ ಖೋ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯೋ ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯೋ ಮಹಾಉದಕಕ್ಖನ್ಧೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ; ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೇಹಿ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ನ ಸುಕರಂ ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಪಮಾಣಂ ಗಹೇತುಂ – ‘ಏತ್ತಕೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ ಸೋವಗ್ಗಿಕೋ ಸುಖವಿಪಾಕೋ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತತೀ’ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಅಸಙ್ಖ್ಯೇಯ್ಯೋ ಅಪ್ಪಮೇಯ್ಯೋ ಮಹಾಪುಞ್ಞಕ್ಖನ್ಧೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ.

‘‘ಮಹೋದಧಿಂ ಅಪರಿಮಿತಂ ಮಹಾಸರಂ,

ಬಹುಭೇರವಂ ರತನವರಾನಮಾಲಯಂ [ರತನಗಣಾನಮಾಲಯಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)];

ನಜ್ಜೋ ಯಥಾ ನರಗಣಸಙ್ಘಸೇವಿತಾ [ಮಚ್ಛಗಣಸಂಘಸೇವಿತಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)],

ಪುಥೂ ಸವನ್ತೀ ಉಪಯನ್ತಿ ಸಾಗರಂ.

‘‘ಏವಂ ನರಂ ಅನ್ನದಪಾನವತ್ಥದಂ [ಅನ್ನಪಾನವತ್ಥಂ (ಕ.)],

ಸೇಯ್ಯಾನಿಸಜ್ಜತ್ಥರಣಸ್ಸ ದಾಯಕಂ;

ಪುಞ್ಞಸ್ಸ ಧಾರಾ ಉಪಯನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಂ,

ನಜ್ಜೋ ಯಥಾ ವಾರಿವಹಾವ ಸಾಗರ’’ನ್ತಿ. ಪಠಮಂ;

೨. ದುತಿಯಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಸುತ್ತಂ

೫೨. ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಾ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದಾ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರಾ ಸೋವಗ್ಗಿಕಾ ಸುಖವಿಪಾಕಾ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಾ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಬುದ್ಧೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ‘ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಗತೋ ಲೋಕವಿದೂ ಅನುತ್ತರೋ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ’ತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಠಮೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ ಸೋವಗ್ಗಿಕೋ ಸುಖವಿಪಾಕೋ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಧಮ್ಮೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ‘ಸ್ವಾಕ್ಖಾತೋ ಭಗವತಾ ಧಮ್ಮೋ ಸನ್ದಿಟ್ಠಿಕೋ ಅಕಾಲಿಕೋ ಏಹಿಪಸ್ಸಿಕೋ ಓಪನೇಯ್ಯಿಕೋ ಪಚ್ಚತ್ತಂ ವೇದಿತಬ್ಬೋ ವಿಞ್ಞೂಹೀ’ತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದುತಿಯೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ ಸೋವಗ್ಗಿಕೋ ಸುಖವಿಪಾಕೋ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸಙ್ಘೇ ಅವೇಚ್ಚಪ್ಪಸಾದೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ – ‘ಸುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ, ಉಜುಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ, ಞಾಯಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ, ಸಾಮೀಚಿಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ, ಯದಿದಂ ಚತ್ತಾರಿ ಪುರಿಸಯುಗಾನಿ ಅಟ್ಠ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲಾ, ಏಸ ಭಗವತೋ ಸಾವಕಸಙ್ಘೋ ಆಹುನೇಯ್ಯೋ ಪಾಹುನೇಯ್ಯೋ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯೋ ಅಞ್ಜಲಿಕರಣೀಯೋ ಅನುತ್ತರಂ ಪುಞ್ಞಕ್ಖೇತ್ತಂ ಲೋಕಸ್ಸಾ’ತಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತತಿಯೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ ಸೋವಗ್ಗಿಕೋ ಸುಖವಿಪಾಕೋ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅರಿಯಕನ್ತೇಹಿ ಸೀಲೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಅಖಣ್ಡೇಹಿ ಅಚ್ಛಿದ್ದೇಹಿ ಅಸಬಲೇಹಿ ಅಕಮ್ಮಾಸೇಹಿ ಭುಜಿಸ್ಸೇಹಿ ವಿಞ್ಞುಪ್ಪಸತ್ಥೇಹಿ ಅಪರಾಮಟ್ಠೇಹಿ ಸಮಾಧಿಸಂವತ್ತನಿಕೇಹಿ. ಅಯಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತುತ್ಥೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದೋ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದೋ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರೋ ಸೋವಗ್ಗಿಕೋ ಸುಖವಿಪಾಕೋ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕೋ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಾ ಕುಸಲಾಭಿಸನ್ದಾ ಸುಖಸ್ಸಾಹಾರಾ ಸೋವಗ್ಗಿಕಾ ಸುಖವಿಪಾಕಾ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಾ ಇಟ್ಠಾಯ ಕನ್ತಾಯ ಮನಾಪಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತೀ’’ತಿ.

[ಅ. ನಿ. ೫.೪೭] ‘‘ಯಸ್ಸ ಸದ್ಧಾ ತಥಾಗತೇ, ಅಚಲಾ ಸುಪ್ಪತಿಟ್ಠಿತಾ;

ಸೀಲಞ್ಚ ಯಸ್ಸ ಕಲ್ಯಾಣಂ, ಅರಿಯಕನ್ತಂ ಪಸಂಸಿತಂ.

‘‘ಸಙ್ಘೇ ಪಸಾದೋ ಯಸ್ಸತ್ಥಿ, ಉಜುಭೂತಞ್ಚ ದಸ್ಸನಂ;

ಅದಲಿದ್ದೋತಿ ತಂ ಆಹು, ಅಮೋಘಂ ತಸ್ಸ ಜೀವಿತಂ.

‘‘ತಸ್ಮಾ ಸದ್ಧಞ್ಚ ಸೀಲಞ್ಚ, ಪಸಾದಂ ಧಮ್ಮದಸ್ಸನಂ;

ಅನುಯುಞ್ಜೇಥ ಮೇಧಾವೀ, ಸರಂ ಬುದ್ಧಾನ ಸಾಸನ’’ನ್ತಿ. ದುತಿಯಂ;

೩. ಪಠಮಸಂವಾಸಸುತ್ತಂ

೫೩. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಅನ್ತರಾ ಚ ಮಧುರಂ ಅನ್ತರಾ ಚ ವೇರಞ್ಜಂ ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಸಮ್ಬಹುಲಾಪಿ ಖೋ ಗಹಪತೀ ಚ ಗಹಪತಾನಿಯೋ ಚ ಅನ್ತರಾ ಚ ಮಧುರಂ ಅನ್ತರಾ ಚ ವೇರಞ್ಜಂ ಅದ್ಧಾನಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನಾ ಹೋನ್ತಿ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಮಗ್ಗಾ ಓಕ್ಕಮ್ಮ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ( ) [(ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ) (ಪೀ. ಕ.)] ನಿಸೀದಿ. ಅದ್ದಸಂಸು ಖೋ ಗಹಪತೀ ಚ ಗಹಪತಾನಿಯೋ ಚ ಭಗವನ್ತಂ ಅಞ್ಞತರಸ್ಮಿಂ ರುಕ್ಖಮೂಲೇ ನಿಸಿನ್ನಂ. ದಿಸ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೇ ಖೋ ತೇ ಗಹಪತೀ ಚ ಗಹಪತಾನಿಯೋ ಚ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಗಹಪತಯೋ, ಸಂವಾಸಾ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಛವೋ ಛವಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ, ಛವೋ ದೇವಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ, ದೇವೋ ಛವಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ, ದೇವೋ ದೇವಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಗಹಪತಯೋ, ಛವೋ ಛವಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ? ಇಧ, ಗಹಪತಯೋ, ಸಾಮಿಕೋ ಹೋತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ಅದಿನ್ನಾದಾಯೀ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೀ ಮುಸಾವಾದೀ ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾಯೀ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ ಮಚ್ಛೇರಮಲಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಅಕ್ಕೋಸಕಪರಿಭಾಸಕೋ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ; ಭರಿಯಾಪಿಸ್ಸ ಹೋತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಿನೀ ಅದಿನ್ನಾದಾಯಿನೀ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಿನೀ ಮುಸಾವಾದಿನೀ ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾಯಿನೀ ದುಸ್ಸೀಲಾ ಪಾಪಧಮ್ಮಾ ಮಚ್ಛೇರಮಲಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಅಕ್ಕೋಸಿಕಪರಿಭಾಸಿಕಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಗಹಪತಯೋ, ಛವೋ ಛವಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಗಹಪತಯೋ, ಛವೋ ದೇವಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ? ಇಧ, ಗಹಪತಯೋ, ಸಾಮಿಕೋ ಹೋತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ಅದಿನ್ನಾದಾಯೀ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೀ ಮುಸಾವಾದೀ ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾಯೀ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ ಮಚ್ಛೇರಮಲಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಅಕ್ಕೋಸಕಪರಿಭಾಸಕೋ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ; ಭರಿಯಾ ಖ್ವಸ್ಸ ಹೋತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತಾ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತಾ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತಾ ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತಾ ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತಾ ಸೀಲವತೀ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮಾ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಅನಕ್ಕೋಸಿಕಪರಿಭಾಸಿಕಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಗಹಪತಯೋ, ಛವೋ ದೇವಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಗಹಪತಯೋ, ದೇವೋ ಛವಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ? ಇಧ, ಗಹಪತಯೋ, ಸಾಮಿಕೋ ಹೋತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಸೀಲವಾ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಅನಕ್ಕೋಸಕಪರಿಭಾಸಕೋ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ; ಭರಿಯಾ ಖ್ವಸ್ಸ ಹೋತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಿನೀ…ಪೇ… ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾಯಿನೀ ದುಸ್ಸೀಲಾ ಪಾಪಧಮ್ಮಾ ಮಚ್ಛೇರಮಲಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಅಕ್ಕೋಸಿಕಪರಿಭಾಸಿಕಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಗಹಪತಯೋ, ದೇವೋ ಛವಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಗಹಪತಯೋ, ದೇವೋ ದೇವಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ? ಇಧ, ಗಹಪತಯೋ, ಸಾಮಿಕೋ ಹೋತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ…ಪೇ… ಸೀಲವಾ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಅನಕ್ಕೋಸಕಪರಿಭಾಸಕೋ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ; ಭರಿಯಾಪಿಸ್ಸ ಹೋತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತಾ…ಪೇ… ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತಾ ಸೀಲವತೀ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮಾ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಅನಕ್ಕೋಸಿಕಪರಿಭಾಸಿಕಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಗಹಪತಯೋ, ದೇವೋ ದೇವಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಗಹಪತಯೋ, ಚತ್ತಾರೋ ಸಂವಾಸಾ’’ತಿ.

‘‘ಉಭೋ ಚ ಹೋನ್ತಿ ದುಸ್ಸೀಲಾ, ಕದರಿಯಾ ಪರಿಭಾಸಕಾ;

ತೇ ಹೋನ್ತಿ ಜಾನಿಪತಯೋ, ಛವಾ ಸಂವಾಸಮಾಗತಾ.

‘‘ಸಾಮಿಕೋ ಹೋತಿ ದುಸ್ಸೀಲೋ, ಕದರಿಯೋ ಪರಿಭಾಸಕೋ;

ಭರಿಯಾ ಸೀಲವತೀ ಹೋತಿ, ವದಞ್ಞೂ ವೀತಮಚ್ಛರಾ;

ಸಾಪಿ ದೇವೀ ಸಂವಸತಿ, ಛವೇನ ಪತಿನಾ ಸಹ.

‘‘ಸಾಮಿಕೋ ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ, ವದಞ್ಞೂ ವೀತಮಚ್ಛರೋ;

ಭರಿಯಾ ಹೋತಿ ದುಸ್ಸೀಲಾ, ಕದರಿಯಾ ಪರಿಭಾಸಿಕಾ;

ಸಾಪಿ ಛವಾ ಸಂವಸತಿ, ದೇವೇನ ಪತಿನಾ ಸಹ.

‘‘ಉಭೋ ಸದ್ಧಾ ವದಞ್ಞೂ ಚ, ಸಞ್ಞತಾ ಧಮ್ಮಜೀವಿನೋ;

ತೇ ಹೋನ್ತಿ ಜಾನಿಪತಯೋ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಿಯಂವದಾ.

‘‘ಅತ್ಥಾಸಂ ಪಚುರಾ ಹೋನ್ತಿ, ಫಾಸುಕಂ [ಫಾಸತ್ತಂ (ಸೀ.), ವಾಸತ್ಥಂ (ಪೀ.)] ಉಪಜಾಯತಿ;

ಅಮಿತ್ತಾ ದುಮ್ಮನಾ ಹೋನ್ತಿ, ಉಭಿನ್ನಂ ಸಮಸೀಲಿನಂ.

‘‘ಇಧ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿತ್ವಾನ, ಸಮಸೀಲಬ್ಬತಾ ಉಭೋ;

ನನ್ದಿನೋ ದೇವಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಮೋದನ್ತಿ ಕಾಮಕಾಮಿನೋ’’ತಿ. ತತಿಯಂ;

೪. ದುತಿಯಸಂವಾಸಸುತ್ತಂ

೫೪. ‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಂವಾಸಾ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಛವೋ ಛವಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ, ಛವೋ ದೇವಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ, ದೇವೋ ಛವಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ, ದೇವೋ ದೇವಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛವೋ ಛವಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ. ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಮಿಕೋ ಹೋತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ ಅದಿನ್ನಾದಾಯೀ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರೀ ಮುಸಾವಾದೀ ಪಿಸುಣವಾಚೋ ಫರುಸವಾಚೋ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪೀ ಅಭಿಜ್ಝಾಲು ಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ ಮಚ್ಛೇರಮಲಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಅಕ್ಕೋಸಕಪರಿಭಾಸಕೋ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ; ಭರಿಯಾಪಿಸ್ಸ ಹೋತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಿನೀ ಅದಿನ್ನಾದಾಯಿನೀ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಿನೀ ಮುಸಾವಾದಿನೀ ಪಿಸುಣವಾಚಾ ಫರುಸವಾಚಾ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಿನೀ ಅಭಿಜ್ಝಾಲುನೀ ಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತಾ ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ದುಸ್ಸೀಲಾ ಪಾಪಧಮ್ಮಾ ಮಚ್ಛೇರಮಲಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಅಕ್ಕೋಸಿಕಪರಿಭಾಸಿಕಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛವೋ ಛವಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛವೋ ದೇವಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಮಿಕೋ ಹೋತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತೀ…ಪೇ… ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ದುಸ್ಸೀಲೋ ಪಾಪಧಮ್ಮೋ ಮಚ್ಛೇರಮಲಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಅಕ್ಕೋಸಕಪರಿಭಾಸಕೋ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ; ಭರಿಯಾ ಖ್ವಸ್ಸ ಹೋತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತಾ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತಾ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತಾ ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತಾ ಪಿಸುಣಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತಾ ಫರುಸಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತಾ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಾ ಪಟಿವಿರತಾ ಅನಭಿಜ್ಝಾಲುನೀ ಅಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತಾ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ಸೀಲವತೀ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮಾ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಅನಕ್ಕೋಸಿಕಪರಿಭಾಸಿಕಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಛವೋ ದೇವಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವೋ ಛವಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಮಿಕೋ ಹೋತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅದಿನ್ನಾದಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಕಾಮೇಸುಮಿಚ್ಛಾಚಾರಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಮುಸಾವಾದಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಪಿಸುಣಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಫರುಸಾಯ ವಾಚಾಯ ಪಟಿವಿರತೋ ಸಮ್ಫಪ್ಪಲಾಪಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಅನಭಿಜ್ಝಾಲು ಅಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತೋ ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಸೀಲವಾ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಅನಕ್ಕೋಸಕಪರಿಭಾಸಕೋ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ; ಭರಿಯಾ ಖ್ವಸ್ಸ ಹೋತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಿನೀ…ಪೇ… ಮಿಚ್ಛಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ದುಸ್ಸೀಲಾ ಪಾಪಧಮ್ಮಾ ಮಚ್ಛೇರಮಲಪರಿಯುಟ್ಠಿತೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಅಕ್ಕೋಸಿಕಪರಿಭಾಸಿಕಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವೋ ಛವಾಯ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ.

‘‘ಕಥಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವೋ ದೇವಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಾಮಿಕೋ ಹೋತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕೋ ಸೀಲವಾ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮೋ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಅನಕ್ಕೋಸಕಪರಿಭಾಸಕೋ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ; ಭರಿಯಾಪಿಸ್ಸ ಹೋತಿ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತಾ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾದಿಟ್ಠಿಕಾ ಸೀಲವತೀ ಕಲ್ಯಾಣಧಮ್ಮಾ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಅನಕ್ಕೋಸಿಕಪರಿಭಾಸಿಕಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾನಂ. ಏವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇವೋ ದೇವಿಯಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಂವಸತಿ. ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರೋ ಸಂವಾಸಾ’’ತಿ.

‘‘ಉಭೋ ಚ ಹೋನ್ತಿ ದುಸ್ಸೀಲಾ, ಕದರಿಯಾ ಪರಿಭಾಸಕಾ;

ತೇ ಹೋನ್ತಿ ಜಾನಿಪತಯೋ, ಛವಾ ಸಂವಾಸಮಾಗತಾ.

‘‘ಸಾಮಿಕೋ ಹೋತಿ ದುಸ್ಸೀಲೋ, ಕದರಿಯೋ ಪರಿಭಾಸಕೋ;

ಭರಿಯಾ ಸೀಲವತೀ ಹೋತಿ, ವದಞ್ಞೂ ವೀತಮಚ್ಛರಾ;

ಸಾಪಿ ದೇವೀ ಸಂವಸತಿ, ಛವೇನ ಪತಿನಾ ಸಹ.

‘‘ಸಾಮಿಕೋ ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ, ವದಞ್ಞೂ ವೀತಮಚ್ಛರೋ;

ಭರಿಯಾ ಹೋತಿ ದುಸ್ಸೀಲಾ, ಕದರಿಯಾ ಪರಿಭಾಸಿಕಾ;

ಸಾಪಿ ಛವಾ ಸಂವಸತಿ, ದೇವೇನ ಪತಿನಾ ಸಹ.

‘‘ಉಭೋ ಸದ್ಧಾ ವದಞ್ಞೂ ಚ, ಸಞ್ಞತಾ ಧಮ್ಮಜೀವಿನೋ;

ತೇ ಹೋನ್ತಿ ಜಾನಿಪತಯೋ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಿಯಂವದಾ.

‘‘ಅತ್ಥಾಸಂ ಪಚುರಾ ಹೋನ್ತಿ, ಫಾಸುಕಂ ಉಪಜಾಯತಿ;

ಅಮಿತ್ತಾ ದುಮ್ಮನಾ ಹೋನ್ತಿ, ಉಭಿನ್ನಂ ಸಮಸೀಲಿನಂ.

‘‘ಇಧ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿತ್ವಾನ, ಸಮಸೀಲಬ್ಬತಾ ಉಭೋ;

ನನ್ದಿನೋ ದೇವಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಮೋದನ್ತಿ ಕಾಮಕಾಮಿನೋ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ;

೫. ಪಠಮಸಮಜೀವೀಸುತ್ತಂ

೫೫. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಭಗ್ಗೇಸು ವಿಹರತಿ ಸುಸುಮಾರಗಿರೇ [ಸುಂಸುಮಾರಗಿರೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಭೇಸಕಳಾವನೇ [ಭೇಸಕಲಾವನೇ (ಸೀ. ಪೀ. ಕ.)] ಮಿಗದಾಯೇ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ನಕುಲಪಿತುನೋ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಖೋ ನಕುಲಪಿತಾ ಚ ಗಹಪತಿ ನಕುಲಮಾತಾ ಚ ಗಹಪತಾನೀ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ನಕುಲಪಿತಾ ಗಹಪತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಯತೋ ಮೇ, ಭನ್ತೇ, ನಕುಲಮಾತಾ ಗಹಪತಾನೀ ದಹರಸ್ಸೇವ ದಹರಾ ಆನೀತಾ, ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ ನಕುಲಮಾತರಂ ಗಹಪತಾನಿಂ ಮನಸಾಪಿ ಅತಿಚರಿತಾ, ಕುತೋ ಪನ ಕಾಯೇನ! ಇಚ್ಛೇಯ್ಯಾಮ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ದಿಟ್ಠೇ ಚೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಸ್ಸಿತುಂ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಸ್ಸಿತು’’ನ್ತಿ. ನಕುಲಮಾತಾಪಿ ಖೋ ಗಹಪತಾನೀ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಯತೋಹಂ, ಭನ್ತೇ, ನಕುಲಪಿತುನೋ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ದಹರಸ್ಸೇವ ದಹರಾ ಆನೀತಾ, ನಾಭಿಜಾನಾಮಿ ನಕುಲಪಿತರಂ ಗಹಪತಿಂ ಮನಸಾಪಿ ಅತಿಚರಿತಾ, ಕುತೋ ಪನ ಕಾಯೇನ! ಇಚ್ಛೇಯ್ಯಾಮ ಮಯಂ, ಭನ್ತೇ, ದಿಟ್ಠೇ ಚೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಸ್ಸಿತುಂ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಸ್ಸಿತು’’ನ್ತಿ.

‘‘ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯುಂ ಚೇ, ಗಹಪತಯೋ, ಉಭೋ ಜಾನಿಪತಯೋ ದಿಟ್ಠೇ ಚೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಸ್ಸಿತುಂ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಸ್ಸಿತುಂ ಉಭೋವ [ಉಭೋ ಚ (ಸೀ. ಪೀ.)] ಅಸ್ಸು ಸಮಸದ್ಧಾ ಸಮಸೀಲಾ ಸಮಚಾಗಾ ಸಮಪಞ್ಞಾ, ತೇ ದಿಟ್ಠೇ ಚೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಸ್ಸನ್ತಿ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ [ಪಸ್ಸಿಸ್ಸನ್ತೀತಿ (ಕ.)].

‘‘ಉಭೋ ಸದ್ಧಾ ವದಞ್ಞೂ ಚ, ಸಞ್ಞತಾ ಧಮ್ಮಜೀವಿನೋ;

ತೇ ಹೋನ್ತಿ ಜಾನಿಪತಯೋ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಿಯಂವದಾ.

‘‘ಅತ್ಥಾಸಂ ಪಚುರಾ ಹೋನ್ತಿ, ಫಾಸುಕಂ ಉಪಜಾಯತಿ;

ಅಮಿತ್ತಾ ದುಮ್ಮನಾ ಹೋನ್ತಿ, ಉಭಿನ್ನಂ ಸಮಸೀಲಿನಂ.

‘‘ಇಧ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿತ್ವಾನ, ಸಮಸೀಲಬ್ಬತಾ ಉಭೋ;

ನನ್ದಿನೋ ದೇವಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಮೋದನ್ತಿ ಕಾಮಕಾಮಿನೋ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ;

೬. ದುತಿಯಸಮಜೀವೀಸುತ್ತಂ

೫೬. ‘‘ಆಕಙ್ಖೇಯ್ಯುಂ ಚೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಭೋ ಜಾನಿಪತಯೋ ದಿಟ್ಠೇ ಚೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಸ್ಸಿತುಂ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಸ್ಸಿತುಂ ಉಭೋವ ಅಸ್ಸು ಸಮಸದ್ಧಾ ಸಮಸೀಲಾ ಸಮಚಾಗಾ ಸಮಪಞ್ಞಾ, ತೇ ದಿಟ್ಠೇ ಚೇವ ಧಮ್ಮೇ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಸ್ಸನ್ತಿ ಅಭಿಸಮ್ಪರಾಯಞ್ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಸ್ಸನ್ತೀ’’ತಿ.

‘‘ಉಭೋ ಸದ್ಧಾ ವದಞ್ಞೂ ಚ, ಸಞ್ಞತಾ ಧಮ್ಮಜೀವಿನೋ;

ತೇ ಹೋನ್ತಿ ಜಾನಿಪತಯೋ, ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಪಿಯಂವದಾ.

‘‘ಅತ್ಥಾಸಂ ಪಚುರಾ ಹೋನ್ತಿ, ಫಾಸುಕಂ ಉಪಜಾಯತಿ;

ಅಮಿತ್ತಾ ದುಮ್ಮನಾ ಹೋನ್ತಿ, ಉಭಿನ್ನಂ ಸಮಸೀಲಿನಂ.

‘‘ಇಧ ಧಮ್ಮಂ ಚರಿತ್ವಾನ, ಸಮಸೀಲಬ್ಬತಾ ಉಭೋ;

ನನ್ದಿನೋ ದೇವಲೋಕಸ್ಮಿಂ, ಮೋದನ್ತಿ ಕಾಮಕಾಮಿನೋ’’ತಿ. ಛಟ್ಠಂ;

೭. ಸುಪ್ಪವಾಸಾಸುತ್ತಂ

೫೭. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಕೋಲಿಯೇಸು ವಿಹರತಿ ಪಜ್ಜನಿಕಂ [ಸಜ್ಜನೇಲಂ (ಸೀ. ಪೀ.), ಪಜ್ಜನೇಲಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)] ನಾಮ ಕೋಲಿಯಾನಂ ನಿಗಮೋ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಪುಬ್ಬಣ್ಹಸಮಯಂ ನಿವಾಸೇತ್ವಾ ಪತ್ತಚೀವರಮಾದಾಯ ಯೇನ ಸುಪ್ಪವಾಸಾಯ ಕೋಲಿಯಧೀತುಯಾ ನಿವೇಸನಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ಅಥ ಖೋ ಸುಪ್ಪವಾಸಾ ಕೋಲಿಯಧೀತಾ ಭಗವನ್ತಂ ಪಣೀತೇನ ಖಾದನೀಯೇನ ಭೋಜನೀಯೇನ ಸಹತ್ಥಾ ಸನ್ತಪ್ಪೇಸಿ ಸಮ್ಪವಾರೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ ಸುಪ್ಪವಾಸಾ ಕೋಲಿಯಧೀತಾ ಭಗವನ್ತಂ ಭುತ್ತಾವಿಂ ಓನೀತಪತ್ತಪಾಣಿಂ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಸುಪ್ಪವಾಸಂ ಕೋಲಿಯಧೀತರಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಭೋಜನಂ, ಸುಪ್ಪವಾಸೇ, ದೇನ್ತೀ ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಾನಂ ಚತ್ತಾರಿ ಠಾನಾನಿ ದೇತಿ. ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ಆಯುಂ ದೇತಿ, ವಣ್ಣಂ ದೇತಿ, ಸುಖಂ ದೇತಿ, ಬಲಂ ದೇತಿ. ಆಯುಂ ಖೋ ಪನ ದತ್ವಾ ಆಯುಸ್ಸ ಭಾಗಿನೀ ಹೋತಿ ದಿಬ್ಬಸ್ಸ ವಾ ಮಾನುಸಸ್ಸ ವಾ. ವಣ್ಣಂ ದತ್ವಾ ವಣ್ಣಸ್ಸ ಭಾಗಿನೀ ಹೋತಿ ದಿಬ್ಬಸ್ಸ ವಾ ಮಾನುಸಸ್ಸ ವಾ. ಸುಖಂ ದತ್ವಾ ಸುಖಸ್ಸ ಭಾಗಿನೀ ಹೋತಿ ದಿಬ್ಬಸ್ಸ ವಾ ಮಾನುಸಸ್ಸ ವಾ. ಬಲಂ ದತ್ವಾ ಬಲಸ್ಸ ಭಾಗಿನೀ ಹೋತಿ ದಿಬ್ಬಸ್ಸ ವಾ ಮಾನುಸಸ್ಸ ವಾ. ಭೋಜನಂ, ಸುಪ್ಪವಾಸೇ, ದೇನ್ತೀ ಅರಿಯಸಾವಿಕಾ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಾನಂ ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಠಾನಾನಿ ದೇತೀ’’ತಿ.

‘‘ಸುಸಙ್ಖತಂ ಭೋಜನಂ ಯಾ ದದಾತಿ,

ಸುಚಿಂ ಪಣೀತಂ [ಸುಪಣೀತಂ (ಕ.)] ರಸಸಾ ಉಪೇತಂ;

ಸಾ ದಕ್ಖಿಣಾ ಉಜ್ಜುಗತೇಸು ದಿನ್ನಾ,

ಚರಣೂಪಪನ್ನೇಸು ಮಹಗ್ಗತೇಸು;

ಪುಞ್ಞೇನ ಪುಞ್ಞಂ ಸಂಸನ್ದಮಾನಾ,

ಮಹಪ್ಫಲಾ ಲೋಕವಿದೂನ ವಣ್ಣಿತಾ.

‘‘ಏತಾದಿಸಂ ಯಞ್ಞಮನುಸ್ಸರನ್ತಾ,

ಯೇ ವೇದಜಾತಾ ವಿಚರನ್ತಿ ಲೋಕೇ;

ವಿನೇಯ್ಯ ಮಚ್ಛೇರಮಲಂ ಸಮೂಲಂ,

ಅನಿನ್ದಿತಾ ಸಗ್ಗಮುಪೇನ್ತಿ ಠಾನ’’ನ್ತಿ. ಸತ್ತಮಂ;

೮. ಸುದತ್ತಸುತ್ತಂ

೫೮. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಭೋಜನಂ, ಗಹಪತಿ, ದದಮಾನೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಾನಂ ಚತ್ತಾರಿ ಠಾನಾನಿ ದೇತಿ. ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ಆಯುಂ ದೇತಿ, ವಣ್ಣಂ ದೇತಿ, ಸುಖಂ ದೇತಿ, ಬಲಂ ದೇತಿ. ಆಯುಂ ಖೋ ಪನ ದತ್ವಾ ಆಯುಸ್ಸ ಭಾಗೀ ಹೋತಿ ದಿಬ್ಬಸ್ಸ ವಾ ಮಾನುಸಸ್ಸ ವಾ. ವಣ್ಣಂ ದತ್ವಾ… ಸುಖಂ ದತ್ವಾ… ಬಲಂ ದತ್ವಾ ಬಲಸ್ಸ ಭಾಗೀ ಹೋತಿ ದಿಬ್ಬಸ್ಸ ವಾ ಮಾನುಸಸ್ಸ ವಾ. ಭೋಜನಂ, ಗಹಪತಿ, ದದಮಾನೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಾನಂ ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಠಾನಾನಿ ದೇತೀ’’ತಿ.

[ಮಹಾವ. ೨೮೨] ‘‘ಯೋ ಸಞ್ಞತಾನಂ ಪರದತ್ತಭೋಜಿನಂ,

ಕಾಲೇನ ಸಕ್ಕಚ್ಚ ದದಾತಿ ಭೋಜನಂ;

ಚತ್ತಾರಿ ಠಾನಾನಿ ಅನುಪ್ಪವೇಚ್ಛತಿ,

ಆಯುಞ್ಚ ವಣ್ಣಞ್ಚ ಸುಖಂ ಬಲಞ್ಚ.

‘‘ಸೋ ಆಯುದಾಯೀ ವಣ್ಣದಾಯೀ [ಸೋ ಆಯುದಾಯೀ ಬಲದಾಯೀ (ಸೀ. ಪೀ.), ಆಯುದಾಯೀ ಬಲದಾಯೀ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ಸುಖಂ ಬಲಂ ದದೋ [ಸುಖಂ ವಣ್ಣಂ ದದೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.), ಸುಖಬಲದದೋ (ಕ.)] ನರೋ;

ದೀಘಾಯು ಯಸವಾ ಹೋತಿ, ಯತ್ಥ ಯತ್ಥೂಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ;

೯. ಭೋಜನಸುತ್ತಂ

೫೯. ‘‘ಭೋಜನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದದಮಾನೋ ದಾಯಕೋ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಾನಂ ಚತ್ತಾರಿ ಠಾನಾನಿ ದೇತಿ. ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ಆಯುಂ ದೇತಿ, ವಣ್ಣಂ ದೇತಿ, ಸುಖಂ ದೇತಿ, ಬಲಂ ದೇತಿ. ಆಯುಂ ಖೋ ಪನ ದತ್ವಾ ಆಯುಸ್ಸ ಭಾಗೀ ಹೋತಿ ದಿಬ್ಬಸ್ಸ ವಾ ಮಾನುಸಸ್ಸ ವಾ. ವಣ್ಣಂ ದತ್ವಾ… ಸುಖಂ ದತ್ವಾ… ಬಲಂ ದತ್ವಾ ಬಲಸ್ಸ ಭಾಗೀ ಹೋತಿ ದಿಬ್ಬಸ್ಸ ವಾ ಮಾನುಸಸ್ಸ ವಾ. ಭೋಜನಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದದಮಾನೋ ದಾಯಕೋ ಪಟಿಗ್ಗಾಹಕಾನಂ ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಠಾನಾನಿ ದೇತೀ’’ತಿ.

[ಮಹಾವ. ೨೮೨] ‘‘ಯೋ ಸಞ್ಞತಾನಂ ಪರದತ್ತಭೋಜಿನಂ,

ಕಾಲೇನ ಸಕ್ಕಚ್ಚ ದದಾತಿ ಭೋಜನಂ;

ಚತ್ತಾರಿ ಠಾನಾನಿ ಅನುಪ್ಪವೇಚ್ಛತಿ,

ಆಯುಞ್ಚ ವಣ್ಣಞ್ಚ ಸುಖಂ ಬಲಞ್ಚ.

‘‘ಸೋ ಆಯುದಾಯೀ ವಣ್ಣದಾಯೀ, ಸುಖಂ ಬಲಂ ದದೋ ನರೋ;

ದೀಘಾಯು ಯಸವಾ ಹೋತಿ, ಯತ್ಥ ಯತ್ಥೂಪಪಜ್ಜತೀ’’ತಿ. ನವಮಂ;

೧೦. ಗಿಹಿಸಾಮೀಚಿಸುತ್ತಂ

೬೦. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಚತೂಹಿ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಗಿಹಿಸಾಮೀಚಿಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಯಸೋಪಟಿಲಾಭಿನಿಂ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಂ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಇಧ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ ಹೋತಿ ಚೀವರೇನ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ ಹೋತಿ ಪಿಣ್ಡಪಾತೇನ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ ಹೋತಿ ಸೇನಾಸನೇನ, ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಂ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತೋ ಹೋತಿ ಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯಭೇಸಜ್ಜಪರಿಕ್ಖಾರೇನ. ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಗಿಹಿಸಾಮೀಚಿಪಟಿಪದಂ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ ಯಸೋಪಟಿಲಾಭಿನಿಂ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕ’’ನ್ತಿ.

‘‘ಗಿಹಿಸಾಮೀಚಿಪಟಿಪದಂ, ಪಟಿಪಜ್ಜನ್ತಿ ಪಣ್ಡಿತಾ;

ಸಮ್ಮಗ್ಗತೇ ಸೀಲವನ್ತೇ, ಚೀವರೇನ ಉಪಟ್ಠಿತಾ.

ಪಿಣ್ಡಪಾತಸಯನೇನ, ಗಿಲಾನಪ್ಪಚ್ಚಯೇನ ಚ;

ತೇಸಂ ದಿವಾ ಚ ರತ್ತೋ ಚ, ಸದಾ ಪುಞ್ಞಂ ಪವಡ್ಢತಿ;

ಸಗ್ಗಞ್ಚ ಕಮತಿಟ್ಠಾನಂ [ಸಗ್ಗಞ್ಚ ಸಪ್ಪತಿಟ್ಠಾನಂ (ಕ.)], ಕಮ್ಮಂ ಕತ್ವಾನ ಭದ್ದಕ’’ನ್ತಿ. ದಸಮಂ;

ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದವಗ್ಗೋ ಪಠಮೋ.

ತಸ್ಸುದ್ದಾನಂ –

ದ್ವೇ ಪುಞ್ಞಾಭಿಸನ್ದಾ ದ್ವೇ ಚ, ಸಂವಾಸಾ ಸಮಜೀವಿನೋ;

ಸುಪ್ಪವಾಸಾ ಸುದತ್ತೋ ಚ, ಭೋಜನಂ ಗಿಹಿಸಾಮಿಚೀತಿ.

(೭) ೨. ಪತ್ತಕಮ್ಮವಗ್ಗೋ

೧. ಪತ್ತಕಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೬೧. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಂ ಗಹಪತಿಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಚತ್ತಾರೋಮೇ, ಗಹಪತಿ, ಧಮ್ಮಾ ಇಟ್ಠಾ ಕನ್ತಾ ಮನಾಪಾ ದುಲ್ಲಭಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಭೋಗಾ ಮೇ ಉಪ್ಪಜ್ಜನ್ತು ಸಹಧಮ್ಮೇನಾತಿ, ಅಯಂ ಪಠಮೋ ಧಮ್ಮೋ ಇಟ್ಠೋ ಕನ್ತೋ ಮನಾಪೋ ದುಲ್ಲಭೋ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ.

‘‘ಭೋಗೇ ಲದ್ಧಾ ಸಹಧಮ್ಮೇನ ಯಸೋ ಮೇ ಆಗಚ್ಛತು ಸಹ ಞಾತೀಹಿ ಸಹ ಉಪಜ್ಝಾಯೇಹೀತಿ, ಅಯಂ ದುತಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ ಇಟ್ಠೋ ಕನ್ತೋ ಮನಾಪೋ ದುಲ್ಲಭೋ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ.

‘‘ಭೋಗೇ ಲದ್ಧಾ ಸಹಧಮ್ಮೇನ ಯಸಂ ಲದ್ಧಾ ಸಹ ಞಾತೀಹಿ ಸಹ ಉಪಜ್ಝಾಯೇಹಿ ಚಿರಂ ಜೀವಾಮಿ ದೀಘಮಾಯುಂ ಪಾಲೇಮೀತಿ, ಅಯಂ ತತಿಯೋ ಧಮ್ಮೋ ಇಟ್ಠೋ ಕನ್ತೋ ಮನಾಪೋ ದುಲ್ಲಭೋ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ.

‘‘ಭೋಗೇ ಲದ್ಧಾ ಸಹಧಮ್ಮೇನ ಯಸಂ ಲದ್ಧಾ ಸಹ ಞಾತೀಹಿ ಸಹ ಉಪಜ್ಝಾಯೇಹಿ ಚಿರಂ ಜೀವಿತ್ವಾ ದೀಘಮಾಯುಂ ಪಾಲೇತ್ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಸುಗತಿಂ ಸಗ್ಗಂ ಲೋಕಂ ಉಪಪಜ್ಜಾಮೀತಿ, ಅಯಂ ಚತುತ್ಥೋ ಧಮ್ಮೋ ಇಟ್ಠೋ ಕನ್ತೋ ಮನಾಪೋ ದುಲ್ಲಭೋ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಇಮೇ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮಾ ಇಟ್ಠಾ ಕನ್ತಾ ಮನಾಪಾ ದುಲ್ಲಭಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ.

‘‘ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಚತುನ್ನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಇಟ್ಠಾನಂ ಕನ್ತಾನಂ ಮನಾಪಾನಂ ದುಲ್ಲಭಾನಂ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮಾ ಪಟಿಲಾಭಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪದಾ, ಸೀಲಸಮ್ಪದಾ, ಚಾಗಸಮ್ಪದಾ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಗಹಪತಿ, ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪದಾ? ಇಧ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಸದ್ಧೋ ಹೋತಿ, ಸದ್ದಹತಿ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಬೋಧಿಂ – ‘ಇತಿಪಿ ಸೋ ಭಗವಾ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ವಿಜ್ಜಾಚರಣಸಮ್ಪನ್ನೋ ಸುಗತೋ ಲೋಕವಿದೂ ಅನುತ್ತರೋ ಪುರಿಸದಮ್ಮಸಾರಥಿ, ಸತ್ಥಾ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ ಬುದ್ಧೋ ಭಗವಾ’ತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಗಹಪತಿ, ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಗಹಪತಿ, ಸೀಲಸಮ್ಪದಾ? ಇಧ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಪಾಣಾತಿಪಾತಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಸುರಾಮೇರಯಮಜ್ಜಪಮಾದಟ್ಠಾನಾ ಪಟಿವಿರತೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಗಹಪತಿ, ಸೀಲಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಗಹಪತಿ, ಚಾಗಸಮ್ಪದಾ? ಇಧ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ವಿಗತಮಲಮಚ್ಛೇರೇನ ಚೇತಸಾ ಅಗಾರಂ ಅಜ್ಝಾವಸತಿ ಮುತ್ತಚಾಗೋ ಪಯತಪಾಣಿ ವೋಸಗ್ಗರತೋ ಯಾಚಯೋಗೋ ದಾನಸಂವಿಭಾಗರತೋ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಗಹಪತಿ, ಚಾಗಸಮ್ಪದಾ.

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಗಹಪತಿ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾ? ಅಭಿಜ್ಝಾವಿಸಮಲೋಭಾಭಿಭೂತೇನ, ಗಹಪತಿ, ಚೇತಸಾ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋತಿ, ಕಿಚ್ಚಂ ಅಪರಾಧೇತಿ. ಅಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತೋ ಕಿಚ್ಚಂ ಅಪರಾಧೇನ್ತೋ ಯಸಾ ಚ ಸುಖಾ ಚ ಧಂಸತಿ. ಬ್ಯಾಪಾದಾಭಿಭೂತೇನ, ಗಹಪತಿ, ಚೇತಸಾ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋತಿ, ಕಿಚ್ಚಂ ಅಪರಾಧೇತಿ. ಅಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತೋ ಕಿಚ್ಚಂ ಅಪರಾಧೇನ್ತೋ ಯಸಾ ಚ ಸುಖಾ ಚ ಧಂಸತಿ. ಥಿನಮಿದ್ಧಾಭಿಭೂತೇನ, ಗಹಪತಿ, ಚೇತಸಾ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋತಿ ಕಿಚ್ಚಂ ಅಪರಾಧೇತಿ. ಅಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತೋ ಕಿಚ್ಚಂ ಅಪರಾಧೇನ್ತೋ ಯಸಾ ಚ ಸುಖಾ ಚ ಧಂಸತಿ. ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಾಭಿಭೂತೇನ, ಗಹಪತಿ, ಚೇತಸಾ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋತಿ, ಕಿಚ್ಚಂ ಅಪರಾಧೇತಿ. ಅಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತೋ ಕಿಚ್ಚಂ ಅಪರಾಧೇನ್ತೋ ಯಸಾ ಚ ಸುಖಾ ಚ ಧಂಸತಿ. ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾಭಿಭೂತೇನ, ಗಹಪತಿ, ಚೇತಸಾ ವಿಹರನ್ತೋ ಅಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋತಿ, ಕಿಚ್ಚಂ ಅಪರಾಧೇತಿ. ಅಕಿಚ್ಚಂ ಕರೋನ್ತೋ ಕಿಚ್ಚಂ ಅಪರಾಧೇನ್ತೋ ಯಸಾ ಚ ಸುಖಾ ಚ ಧಂಸತಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಅಭಿಜ್ಝಾವಿಸಮಲೋಭೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋತಿ, ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಅಭಿಜ್ಝಾವಿಸಮಲೋಭಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಂ ಪಜಹತಿ. ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋತಿ, ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಬ್ಯಾಪಾದಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಂ ಪಜಹತಿ. ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋತಿ, ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಂ ಪಜಹತಿ. ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋತಿ, ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಂ ಪಜಹತಿ. ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋತಿ, ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸಂ ಪಜಹತಿ.

‘‘ಯತೋ ಚ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕಸ್ಸ ಅಭಿಜ್ಝಾವಿಸಮಲೋಭೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋತಿ, ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಅಭಿಜ್ಝಾವಿಸಮಲೋಭೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ. ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋತಿ, ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಬ್ಯಾಪಾದೋ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ. ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋತಿ, ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಥಿನಮಿದ್ಧಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ. ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋತಿ, ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ. ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋತಿ, ಇತಿ ವಿದಿತ್ವಾ ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಚಿತ್ತಸ್ಸ ಉಪಕ್ಕಿಲೇಸೋ ಪಹೀನೋ ಹೋತಿ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಮಹಾಪಞ್ಞೋ ಪುಥುಪಞ್ಞೋ ಆಪಾತದಸೋ [ಆಪಾಥದಸೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪನ್ನೋ [ಹಾಸಪಞ್ಞೋ (ಕ.)]. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಗಹಪತಿ, ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾ. ಇಮೇಸಂ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಚತುನ್ನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಇಟ್ಠಾನಂ ಕನ್ತಾನಂ ಮನಾಪಾನಂ ದುಲ್ಲಭಾನಂ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಧಮ್ಮಾ ಪಟಿಲಾಭಾಯ ಸಂವತ್ತನ್ತಿ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಾಧಿಗತೇಹಿ ಭೋಗೇಹಿ ಬಾಹಾಬಲಪರಿಚಿತೇಹಿ ಸೇದಾವಕ್ಖಿತ್ತೇಹಿ ಧಮ್ಮಿಕೇಹಿ ಧಮ್ಮಲದ್ಧೇಹಿ ಚತ್ತಾರಿ ಪತ್ತಕಮ್ಮಾನಿ ಕತ್ತಾ ಹೋತಿ. ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ಇಧ ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಾಧಿಗತೇಹಿ ಭೋಗೇಹಿ ಬಾಹಾಬಲಪರಿಚಿತೇಹಿ ಸೇದಾವಕ್ಖಿತ್ತೇಹಿ ಧಮ್ಮಿಕೇಹಿ ಧಮ್ಮಲದ್ಧೇಹಿ ಅತ್ತಾನಂ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ ಸಮ್ಮಾ ಸುಖಂ ಪರಿಹರತಿ. ಮಾತಾಪಿತರೋ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ ಸಮ್ಮಾ ಸುಖಂ ಪರಿಹರತಿ. ಪುತ್ತದಾರದಾಸಕಮ್ಮಕರಪೋರಿಸೇ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ ಸಮ್ಮಾ ಸುಖಂ ಪರಿಹರತಿ. ಮಿತ್ತಾಮಚ್ಚೇ ಸುಖೇತಿ ಪೀಣೇತಿ ಸಮ್ಮಾ ಸುಖಂ ಪರಿಹರತಿ. ಇದಮಸ್ಸ ಪಠಮಂ ಠಾನಗತಂ ಹೋತಿ ಪತ್ತಗತಂ ಆಯತನಸೋ ಪರಿಭುತ್ತಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಾಧಿಗತೇಹಿ ಭೋಗೇಹಿ ಬಾಹಾಬಲಪರಿಚಿತೇಹಿ ಸೇದಾವಕ್ಖಿತ್ತೇಹಿ ಧಮ್ಮಿಕೇಹಿ ಧಮ್ಮಲದ್ಧೇಹಿ ಯಾ ತಾ ಹೋನ್ತಿ ಆಪದಾ ಅಗ್ಗಿತೋ ವಾ ಉದಕತೋ ವಾ ರಾಜತೋ ವಾ ಚೋರತೋ ವಾ ಅಪ್ಪಿಯತೋ ವಾ ದಾಯಾದತೋ [ಅ. ನಿ. ೫.೪೧], ತಥಾರೂಪಾಸು ಆಪದಾಸು ಪರಿಯೋಧಾಯ ಸಂವತ್ತತಿ. ಸೋತ್ಥಿಂ ಅತ್ತಾನಂ ಕರೋತಿ. ಇದಮಸ್ಸ ದುತಿಯಂ ಠಾನಗತಂ ಹೋತಿ ಪತ್ತಗತಂ ಆಯತನಸೋ ಪರಿಭುತ್ತಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಾಧಿಗತೇಹಿ ಭೋಗೇಹಿ ಬಾಹಾಬಲಪರಿಚಿತೇಹಿ ಸೇದಾವಕ್ಖಿತ್ತೇಹಿ ಧಮ್ಮಿಕೇಹಿ ಧಮ್ಮಲದ್ಧೇಹಿ ಪಞ್ಚಬಲಿಂ ಕತ್ತಾ ಹೋತಿ – ಞಾತಿಬಲಿಂ, ಅತಿಥಿಬಲಿಂ, ಪುಬ್ಬಪೇತಬಲಿಂ, ರಾಜಬಲಿಂ, ದೇವತಾಬಲಿಂ. ಇದಮಸ್ಸ ತತಿಯಂ ಠಾನಗತಂ ಹೋತಿ ಪತ್ತಗತಂ ಆಯತನಸೋ ಪರಿಭುತ್ತಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಾಧಿಗತೇಹಿ ಭೋಗೇಹಿ ಬಾಹಾಬಲಪರಿಚಿತೇಹಿ ಸೇದಾವಕ್ಖಿತ್ತೇಹಿ ಧಮ್ಮಿಕೇಹಿ ಧಮ್ಮಲದ್ಧೇಹಿ ಯೇ ತೇ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ಮದಪ್ಪಮಾದಾ ಪಟಿವಿರತಾ ಖನ್ತಿಸೋರಚ್ಚೇ ನಿವಿಟ್ಠಾ ಏಕಮತ್ತಾನಂ ದಮೇನ್ತಿ, ಏಕಮತ್ತಾನಂ ಸಮೇನ್ತಿ, ಏಕಮತ್ತಾನಂ ಪರಿನಿಬ್ಬಾಪೇನ್ತಿ, ತಥಾರೂಪೇಸು ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಸು ಉದ್ಧಗ್ಗಿಕಂ ದಕ್ಖಿಣಂ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಿ ಸೋವಗ್ಗಿಕಂ ಸುಖವಿಪಾಕಂ ಸಗ್ಗಸಂವತ್ತನಿಕಂ. ಇದಮಸ್ಸ ಚತುತ್ಥಂ ಠಾನಗತಂ ಹೋತಿ ಪತ್ತಗತಂ ಆಯತನಸೋ ಪರಿಭುತ್ತಂ.

‘‘ಸ ಖೋ ಸೋ, ಗಹಪತಿ, ಅರಿಯಸಾವಕೋ ಉಟ್ಠಾನವೀರಿಯಾಧಿಗತೇಹಿ ಭೋಗೇಹಿ ಬಾಹಾಬಲಪರಿಚಿತೇಹಿ ಸೇದಾವಕ್ಖಿತ್ತೇಹಿ ಧಮ್ಮಿಕೇಹಿ ಧಮ್ಮಲದ್ಧೇಹಿ ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಪತ್ತಕಮ್ಮಾನಿ ಕತ್ತಾ ಹೋತಿ. ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಗಹಪತಿ, ಅಞ್ಞತ್ರ ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಪತ್ತಕಮ್ಮೇಹಿ ಭೋಗಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಗಹಪತಿ, ಭೋಗಾ ಅಟ್ಠಾನಗತಾ ಅಪತ್ತಗತಾ ಅನಾಯತನಸೋ ಪರಿಭುತ್ತಾ. ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಗಹಪತಿ, ಇಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ ಪತ್ತಕಮ್ಮೇಹಿ ಭೋಗಾ ಪರಿಕ್ಖಯಂ ಗಚ್ಛನ್ತಿ, ಇಮೇ ವುಚ್ಚನ್ತಿ, ಗಹಪತಿ, ಭೋಗಾ ಠಾನಗತಾ ಪತ್ತಗತಾ ಆಯತನಸೋ ಪರಿಭುತ್ತಾ’’ತಿ.

‘‘ಭುತ್ತಾ ಭೋಗಾ ಭತಾ ಭಚ್ಚಾ [ಗತಾ ಭೂತಾ (ಕ.) ಭಟಾ ಭಚ್ಚಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.)], ವಿತಿಣ್ಣಾ ಆಪದಾಸು ಮೇ;

ಉದ್ಧಗ್ಗಾ ದಕ್ಖಿಣಾ ದಿನ್ನಾ, ಅಥೋ ಪಞ್ಚಬಲೀ ಕತಾ;