೧೦. ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಸುತ್ತಂ

೩೦. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ರಾಜಗಹೇ ವಿಹರತಿ ಗಿಜ್ಝಕೂಟೇ ಪಬ್ಬತೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಸಿಪ್ಪಿನಿಕಾತೀರೇ [ಸಪ್ಪಿನಿಯಾ ತೀರೇ (ಸೀ. ಪೀ.), ಸಿಪ್ಪಿನಿಯಾ ತೀರೇ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಸಿಪ್ಪಿನಿಯಾ ನದಿಯಾ ತೀರೇ (ಕ.)] ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾರಾಮೇ ಪಟಿವಸನ್ತಿ, ಸೇಯ್ಯಥಿದಂ ಅನ್ನಭಾರೋ ವರಧರೋ ಸಕುಲುದಾಯೀ ಚ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೋ ಅಞ್ಞೇ ಚ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಅಭಿಞ್ಞಾತಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ ಸಾಯನ್ಹಸಮಯಂ ಪಟಿಸಲ್ಲಾನಾ ವುಟ್ಠಿತೋ ಯೇನ ಸಿಪ್ಪಿನಿಕಾತೀರಂ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾರಾಮೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ ನಿಸೀದಿ. ನಿಸಜ್ಜ ಖೋ ಭಗವಾ ತೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕೇ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಧಮ್ಮಪದಾನಿ ಅಗ್ಗಞ್ಞಾನಿ ರತ್ತಞ್ಞಾನಿ ವಂಸಞ್ಞಾನಿ ಪೋರಾಣಾನಿ ಅಸಂಕಿಣ್ಣಾನಿ ಅಸಂಕಿಣ್ಣಪುಬ್ಬಾನಿ, ನ ಸಂಕೀಯನ್ತಿ ನ ಸಂಕೀಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಕುಟ್ಠಾನಿ ಸಮಣೇಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ವಿಞ್ಞೂಹಿ. ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ಅನಭಿಜ್ಝಾ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಧಮ್ಮಪದಂ ಅಗ್ಗಞ್ಞಂ ರತ್ತಞ್ಞಂ ವಂಸಞ್ಞಂ ಪೋರಾಣಂ ಅಸಂಕಿಣ್ಣಂ ಅಸಂಕಿಣ್ಣಪುಬ್ಬಂ, ನ ಸಂಕೀಯತಿ ನ ಸಂಕೀಯಿಸ್ಸತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಕುಟ್ಠಂ ಸಮಣೇಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ವಿಞ್ಞೂಹಿ. ಅಬ್ಯಾಪಾದೋ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಧಮ್ಮಪದಂ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸತಿ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಧಮ್ಮಪದಂ…ಪೇ… ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಧಮ್ಮಪದಂ ಅಗ್ಗಞ್ಞಂ ರತ್ತಞ್ಞಂ ವಂಸಞ್ಞಂ ಪೋರಾಣಂ ಅಸಂಕಿಣ್ಣಂ ಅಸಂಕಿಣ್ಣಪುಬ್ಬಂ, ನ ಸಂಕೀಯತಿ ನ ಸಂಕೀಯಿಸ್ಸತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಕುಟ್ಠಂ ಸಮಣೇಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ವಿಞ್ಞೂಹಿ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಚತ್ತಾರಿ ಧಮ್ಮಪದಾನಿ ಅಗ್ಗಞ್ಞಾನಿ ರತ್ತಞ್ಞಾನಿ ವಂಸಞ್ಞಾನಿ ಪೋರಾಣಾನಿ ಅಸಂಕಿಣ್ಣಾನಿ ಅಸಂಕಿಣ್ಣಪುಬ್ಬಾನಿ, ನ ಸಂಕೀಯನ್ತಿ ನ ಸಂಕೀಯಿಸ್ಸನ್ತಿ, ಅಪ್ಪಟಿಕುಟ್ಠಾನಿ ಸಮಣೇಹಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ವಿಞ್ಞೂಹಿ.

‘‘ಯೋ ಖೋ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಹಮೇತಂ ಅನಭಿಜ್ಝಂ ಧಮ್ಮಪದಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಅಭಿಜ್ಝಾಲುಂ ಕಾಮೇಸು ತಿಬ್ಬಸಾರಾಗಂ ಸಮಣಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಾ ಪಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ತಮಹಂ ತತ್ಥ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯಂ – ‘ಏತು ವದತು ಬ್ಯಾಹರತು ಪಸ್ಸಾಮಿಸ್ಸಾನುಭಾವ’ನ್ತಿ. ಸೋ ವತ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಅನಭಿಜ್ಝಂ ಧಮ್ಮಪದಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಅಭಿಜ್ಝಾಲುಂ ಕಾಮೇಸು ತಿಬ್ಬಸಾರಾಗಂ ಸಮಣಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಾ ಪಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ಯೋ ಖೋ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಹಮೇತಂ ಅಬ್ಯಾಪಾದಂ ಧಮ್ಮಪದಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತಂ ಪದುಟ್ಠಮನಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಸಮಣಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಾ ಪಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ತಮಹಂ ತತ್ಥ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯಂ – ‘ಏತು ವದತು ಬ್ಯಾಹರತು ಪಸ್ಸಾಮಿಸ್ಸಾನುಭಾವ’ನ್ತಿ. ಸೋ ವತ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಅಬ್ಯಾಪಾದಂ ಧಮ್ಮಪದಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತಂ ಪದುಟ್ಠಮನಸಙ್ಕಪ್ಪಂ ಸಮಣಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಾ ಪಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ಯೋ ಖೋ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಹಮೇತಂ ಸಮ್ಮಾಸತಿಂ ಧಮ್ಮಪದಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿಂ ಅಸಮ್ಪಜಾನಂ ಸಮಣಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಾ ಪಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ತಮಹಂ ತತ್ಥ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯಂ – ‘ಏತು ವದತು ಬ್ಯಾಹರತು ಪಸ್ಸಾಮಿಸ್ಸಾನುಭಾವ’ನ್ತಿ. ಸೋ ವತ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಸಮ್ಮಾಸತಿಂ ಧಮ್ಮಪದಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತಿಂ ಅಸಮ್ಪಜಾನಂ ಸಮಣಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಾ ಪಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ಯೋ ಖೋ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಏವಂ ವದೇಯ್ಯ – ‘ಅಹಮೇತಂ ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಂ ಧಮ್ಮಪದಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಅಸಮಾಹಿತಂ ವಿಬ್ಭನ್ತಚಿತ್ತಂ ಸಮಣಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಾ ಪಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ, ತಮಹಂ ತತ್ಥ ಏವಂ ವದೇಯ್ಯಂ – ‘ಏತು ವದತು ಬ್ಯಾಹರತು ಪಸ್ಸಾಮಿಸ್ಸಾನುಭಾವ’ನ್ತಿ. ಸೋ ವತ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಂ ಧಮ್ಮಪದಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಅಸಮಾಹಿತಂ ವಿಬ್ಭನ್ತಚಿತ್ತಂ ಸಮಣಂ ವಾ ಬ್ರಾಹ್ಮಣಂ ವಾ ಪಞ್ಞಾಪೇಸ್ಸತೀತಿ ನೇತಂ ಠಾನಂ ವಿಜ್ಜತಿ.

‘‘ಯೋ ಖೋ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಧಮ್ಮಪದಾನಿ ಗರಹಿತಬ್ಬಂ ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾ ವಾದಾನುಪಾತಾ ಗಾರಯ್ಹಾ ಠಾನಾ [ವಾದಾನುವಾದಾ ಗಾರಯ್ಹಂ ಠಾನಂ (ಮ. ನಿ. ೩.೮)] ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಕತಮೇ ಚತ್ತಾರೋ? ಅನಭಿಜ್ಝಂ ಚೇ ಭವಂ ಧಮ್ಮಪದಂ ಗರಹತಿ ಪಟಿಕ್ಕೋಸತಿ, ಯೇ ಚ ಹಿ [ಯೇ ಚ (ಮ. ನಿ. ೩.೧೪೨-೧೪೩)] ಅಭಿಜ್ಝಾಲೂ ಕಾಮೇಸು ತಿಬ್ಬಸಾರಾಗಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ತೇ ಭೋತೋ ಪುಜ್ಜಾ ತೇ ಭೋತೋ ಪಾಸಂಸಾ. ಅಬ್ಯಾಪಾದಂ ಚೇ ಭವಂ ಧಮ್ಮಪದಂ ಗರಹತಿ ಪಟಿಕ್ಕೋಸತಿ, ಯೇ ಚ ಹಿ ಬ್ಯಾಪನ್ನಚಿತ್ತಾ ಪದುಟ್ಠಮನಸಙ್ಕಪ್ಪಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ತೇ ಭೋತೋ ಪುಜ್ಜಾ ತೇ ಭೋತೋ ಪಾಸಂಸಾ. ಸಮ್ಮಾಸತಿಂ ಚೇ ಭವಂ ಧಮ್ಮಪದಂ ಗರಹತಿ ಪಟಿಕ್ಕೋಸತಿ, ಯೇ ಚ ಹಿ ಮುಟ್ಠಸ್ಸತೀ ಅಸಮ್ಪಜಾನಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ತೇ ಭೋತೋ ಪುಜ್ಜಾ ತೇ ಭೋತೋ ಪಾಸಂಸಾ. ಸಮ್ಮಾಸಮಾಧಿಂ ಚೇ ಭವಂ ಧಮ್ಮಪದಂ ಗರಹತಿ ಪಟಿಕ್ಕೋಸತಿ, ಯೇ ಚ ಹಿ ಅಸಮಾಹಿತಾ ವಿಬ್ಭನ್ತಚಿತ್ತಾ ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಾ ತೇ ಭೋತೋ ಪುಜ್ಜಾ ತೇ ಭೋತೋ ಪಾಸಂಸಾ.

‘‘ಯೋ ಖೋ, ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ, ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಧಮ್ಮಪದಾನಿ ಗರಹಿತಬ್ಬಂ ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿತಬ್ಬಂ ಮಞ್ಞೇಯ್ಯ, ತಸ್ಸ ದಿಟ್ಠೇವ ಧಮ್ಮೇ ಇಮೇ ಚತ್ತಾರೋ ಸಹಧಮ್ಮಿಕಾ ವಾದಾನುಪಾತಾ ಗಾರಯ್ಹಾ ಠಾನಾ ಆಗಚ್ಛನ್ತಿ. ಯೇಪಿ ತೇ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಅಹೇಸುಂ ಉಕ್ಕಲಾ ವಸ್ಸಭಞ್ಞಾ [ವಸ್ಸಭಿಞ್ಞಾ (ಕ.) ಸಂ. ನಿ. ೩.೬೨ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ] ಅಹೇತುಕವಾದಾ ಅಕಿರಿಯವಾದಾ ನತ್ಥಿಕವಾದಾ, ತೇಪಿ ಇಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ ಧಮ್ಮಪದಾನಿ ನ ಗರಹಿತಬ್ಬಂ ನ ಪಟಿಕ್ಕೋಸಿತಬ್ಬಂ ಅಮಞ್ಞಿಂಸು. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ನಿನ್ದಾಬ್ಯಾರೋಸನಉಪಾರಮ್ಭಭಯಾ’’ತಿ [ಉಪವಾದಭಯಾತಿ (ಕ.) ಮ. ನಿ. ೩.೧೫೦; ಸಂ. ನಿ. ೩.೬೨ ಪಸ್ಸಿತಬ್ಬಂ].

‘‘ಅಬ್ಯಾಪನ್ನೋ ಸದಾ ಸತೋ, ಅಜ್ಝತ್ತಂ ಸುಸಮಾಹಿತೋ;

ಅಭಿಜ್ಝಾವಿನಯೇ ಸಿಕ್ಖಂ, ಅಪ್ಪಮತ್ತೋತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ದಸಮಂ;

ಉರುವೇಲವಗ್ಗೋ ತತಿಯೋ.