೨. ಚರವಗ್ಗೋ

೧. ಚರಸುತ್ತಂ

೧೧. [ಇತಿವು. ೧೧೦] ‘‘ಚರತೋ ಚೇಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕಾಮವಿತಕ್ಕೋ ವಾ ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ ವಾ ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ ವಾ. ತಂ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ಅಧಿವಾಸೇತಿ, ನಪ್ಪಜಹತಿ ನ ವಿನೋದೇತಿ ನ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ [ಬ್ಯನ್ತಿಕರೋತಿ (ಪೀ.), ಬ್ಯನ್ತಿಂ ಕರೋತಿ (ಕ.)] ನ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ, ಚರಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂಭೂತೋ ‘ಅನಾತಾಪೀ ಅನೋತ್ತಾಪೀ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಕುಸೀತೋ ಹೀನವೀರಿಯೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಠಿತಸ್ಸ ಚೇಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕಾಮವಿತಕ್ಕೋ ವಾ ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ ವಾ ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ ವಾ. ತಂ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ಅಧಿವಾಸೇತಿ, ನಪ್ಪಜಹತಿ ನ ವಿನೋದೇತಿ ನ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ನ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ, ಠಿತೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂಭೂತೋ ‘ಅನಾತಾಪೀ ಅನೋತ್ತಾಪೀ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಕುಸೀತೋ ಹೀನವೀರಿಯೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಚೇಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕಾಮವಿತಕ್ಕೋ ವಾ ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ ವಾ ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ ವಾ. ತಂ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ಅಧಿವಾಸೇತಿ, ನಪ್ಪಜಹತಿ ನ ವಿನೋದೇತಿ ನ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ನ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ, ನಿಸಿನ್ನೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂಭೂತೋ ‘ಅನಾತಾಪೀ ಅನೋತ್ತಾಪೀ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಕುಸೀತೋ ಹೀನವೀರಿಯೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಸಯಾನಸ್ಸ ಚೇಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಜಾಗರಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕಾಮವಿತಕ್ಕೋ ವಾ ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ ವಾ ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ ವಾ. ತಂ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ಅಧಿವಾಸೇತಿ, ನಪ್ಪಜಹತಿ ನ ವಿನೋದೇತಿ ನ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ನ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ, ಸಯಾನೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಜಾಗರೋ ಏವಂಭೂತೋ ‘ಅನಾತಾಪೀ ಅನೋತ್ತಾಪೀ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಕುಸೀತೋ ಹೀನವೀರಿಯೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಚರತೋ ಚೇಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕಾಮವಿತಕ್ಕೋ ವಾ ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ ವಾ ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ ವಾ. ತಂ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ನಾಧಿವಾಸೇತಿ, ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ, ಚರಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂಭೂತೋ ‘ಆತಾಪೀ ಓತ್ತಾಪೀ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ಪಹಿತತ್ತೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಠಿತಸ್ಸ ಚೇಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕಾಮವಿತಕ್ಕೋ ವಾ ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ ವಾ ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ ವಾ. ತಂ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ನಾಧಿವಾಸೇತಿ, ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ, ಠಿತೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂಭೂತೋ ‘ಆತಾಪೀ ಓತ್ತಾಪೀ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ಪಹಿತತ್ತೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಚೇಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕಾಮವಿತಕ್ಕೋ ವಾ ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ ವಾ ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ ವಾ. ತಂ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ನಾಧಿವಾಸೇತಿ, ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ, ನಿಸಿನ್ನೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂಭೂತೋ ‘ಆತಾಪೀ ಓತ್ತಾಪೀ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ಪಹಿತತ್ತೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಸಯಾನಸ್ಸ ಚೇಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಜಾಗರಸ್ಸ ಉಪ್ಪಜ್ಜತಿ ಕಾಮವಿತಕ್ಕೋ ವಾ ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕೋ ವಾ ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕೋ ವಾ. ತಂ ಚೇ ಭಿಕ್ಖು ನಾಧಿವಾಸೇತಿ, ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ, ಸಯಾನೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಜಾಗರೋ ಏವಂಭೂತೋ ‘ಆತಾಪೀ ಓತ್ತಾಪೀ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ಪಹಿತತ್ತೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

‘‘ಚರಂ ವಾ ಯದಿ ವಾ ತಿಟ್ಠಂ, ನಿಸಿನ್ನೋ ಉದ ವಾ ಸಯಂ;

ಯೋ ವಿತಕ್ಕಂ ವಿತಕ್ಕೇತಿ, ಪಾಪಕಂ ಗೇಹನಿಸ್ಸಿತಂ.

‘‘ಕುಮ್ಮಗ್ಗಪ್ಪಟಿಪನ್ನೋ ಸೋ, ಮೋಹನೇಯ್ಯೇಸು ಮುಚ್ಛಿತೋ;

ಅಭಬ್ಬೋ ತಾದಿಸೋ ಭಿಕ್ಖು, ಫುಟ್ಠುಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಮುತ್ತಮಂ.

‘‘ಯೋ ಚ ಚರಂ ವಾ ತಿಟ್ಠಂ ವಾ, ನಿಸಿನ್ನೋ ಉದ ವಾ ಸಯಂ;

ವಿತಕ್ಕಂ ಸಮಯಿತ್ವಾನ, ವಿತಕ್ಕೂಪಸಮೇ ರತೋ;

ಭಬ್ಬೋ ಸೋ ತಾದಿಸೋ ಭಿಕ್ಖು, ಫುಟ್ಠುಂ ಸಮ್ಬೋಧಿಮುತ್ತಮ’’ನ್ತಿ. ಪಠಮಂ;

೨. ಸೀಲಸುತ್ತಂ

೧೨. ‘‘ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಹರಥ ಸಮ್ಪನ್ನಪಾತಿಮೋಕ್ಖಾ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತಾ ವಿಹರಥ ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನಾ ಅಣುಮತ್ತೇಸು ವಜ್ಜೇಸು ಭಯದಸ್ಸಾವಿನೋ. ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖಥ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು. ಸಮ್ಪನ್ನಸೀಲಾನಂ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಿಹರತಂ ಸಮ್ಪನ್ನಪಾತಿಮೋಕ್ಖಾನಂ ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತಾನಂ ವಿಹರತಂ ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನಾನಂ ಅಣುಮತ್ತೇಸು ವಜ್ಜೇಸು ಭಯದಸ್ಸಾವೀನಂ ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಂ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು ಕಿಮಸ್ಸ ಉತ್ತರಿ ಕರಣೀಯಂ?

‘‘ಚರತೋ ಚೇಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಭಿಜ್ಝಾಬ್ಯಾಪಾದೋ ವಿಗತೋ ಹೋತಿ, ಥಿನಮಿದ್ಧಂ… ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ… ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಪಹೀನಾ ಹೋತಿ, ಆರದ್ಧಂ ಹೋತಿ ವೀರಿಯಂ ಅಸಲ್ಲೀನಂ, ಉಪಟ್ಠಿತಾ ಸತಿ ಅಸಮ್ಮುಟ್ಠಾ, ಪಸ್ಸದ್ಧೋ ಕಾಯೋ ಅಸಾರದ್ಧೋ, ಸಮಾಹಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ, ಚರಮ್ಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂಭೂತೋ ‘ಆತಾಪೀ ಓತ್ತಾಪೀ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ಪಹಿತತ್ತೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಠಿತಸ್ಸ ಚೇಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಭಿಜ್ಝಾಬ್ಯಾಪಾದೋ ವಿಗತೋ ಹೋತಿ, ಥಿನಮಿದ್ಧಂ… ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ… ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಪಹೀನಾ ಹೋತಿ, ಆರದ್ಧಂ ಹೋತಿ ವೀರಿಯಂ ಅಸಲ್ಲೀನಂ, ಉಪಟ್ಠಿತಾ ಸತಿ ಅಸಮ್ಮುಟ್ಠಾ, ಪಸ್ಸದ್ಧೋ ಕಾಯೋ ಅಸಾರದ್ಧೋ, ಸಮಾಹಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ, ಠಿತೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂಭೂತೋ ‘ಆತಾಪೀ ಓತ್ತಾಪೀ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ಪಹಿತತ್ತೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ನಿಸಿನ್ನಸ್ಸ ಚೇಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಅಭಿಜ್ಝಾಬ್ಯಾಪಾದೋ ವಿಗತೋ ಹೋತಿ, ಥಿನಮಿದ್ಧಂ… ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ… ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಪಹೀನಾ ಹೋತಿ, ಆರದ್ಧಂ ಹೋತಿ ವೀರಿಯಂ ಅಸಲ್ಲೀನಂ, ಉಪಟ್ಠಿತಾ ಸತಿ ಅಸಮ್ಮುಟ್ಠಾ, ಪಸ್ಸದ್ಧೋ ಕಾಯೋ ಅಸಾರದ್ಧೋ, ಸಮಾಹಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ, ನಿಸಿನ್ನೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಏವಂಭೂತೋ ‘ಆತಾಪೀ ಓತ್ತಾಪೀ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ಪಹಿತತ್ತೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಸಯಾನಸ್ಸ ಚೇಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುನೋ ಜಾಗರಸ್ಸ ಅಭಿಜ್ಝಾಬ್ಯಾಪಾದೋ ವಿಗತೋ ಹೋತಿ, ಥಿನಮಿದ್ಧಂ… ಉದ್ಧಚ್ಚಕುಕ್ಕುಚ್ಚಂ… ವಿಚಿಕಿಚ್ಛಾ ಪಹೀನಾ ಹೋತಿ, ಆರದ್ಧಂ ಹೋತಿ ವೀರಿಯಂ ಅಸಲ್ಲೀನಂ, ಉಪಟ್ಠಿತಾ ಸತಿ ಅಸಮ್ಮುಟ್ಠಾ, ಪಸ್ಸದ್ಧೋ ಕಾಯೋ ಅಸಾರದ್ಧೋ, ಸಮಾಹಿತಂ ಚಿತ್ತಂ ಏಕಗ್ಗಂ, ಸಯಾನೋಪಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಜಾಗರೋ ಏವಂಭೂತೋ ‘ಆತಾಪೀ ಓತ್ತಾಪೀ ಸತತಂ ಸಮಿತಂ ಆರದ್ಧವೀರಿಯೋ ಪಹಿತತ್ತೋ’ತಿ ವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ.

‘‘ಯತಂ [ಯಥಾ (ಕ.) ಇತಿವು. ೧೧೧] ಚರೇ ಯತಂ [ಯಥಾ (ಕ.) ಇತಿವು. ೧೧೧] ತಿಟ್ಠೇ, ಯತಂ [ಯಥಾ (ಕ.) ಇತಿವು. ೧೧೧] ಅಚ್ಛೇ ಯತಂ [ಯಥಾ (ಕ.) ಇತಿವು. ೧೧೧] ಸಯೇ;

ಯತಂ [ಯಥಾ (ಕ.) ಇತಿವು. ೧೧೧] ಸಮಿಞ್ಜಯೇ [ಸಮ್ಮಿಞ್ಜಯೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಭಿಕ್ಖು, ಯತಮೇನಂ [ಯತಮೇವ ನಂ (ಸೀ.), ಯತಮೇತಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ.), ಯತಮೇವ (?)] ಪಸಾರಯೇ.

‘‘ಉದ್ಧಂ ತಿರಿಯಂ ಅಪಾಚೀನಂ, ಯಾವತಾ ಜಗತೋ ಗತಿ;

ಸಮವೇಕ್ಖಿತಾ ಚ ಧಮ್ಮಾನಂ, ಖನ್ಧಾನಂ ಉದಯಬ್ಬಯಂ.

‘‘ಚೇತೋಸಮಥಸಾಮೀಚಿಂ, ಸಿಕ್ಖಮಾನಂ ಸದಾ ಸತಂ;

ಸತತಂ ಪಹಿತತ್ತೋತಿ, ಆಹು ಭಿಕ್ಖುಂ ತಥಾವಿಧ’’ನ್ತಿ. ದುತಿಯಂ;

೩. ಪಧಾನಸುತ್ತಂ

೧೩. ‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಅನುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅನುಪ್ಪಾದಾಯ ಛನ್ದಂ ಜನೇತಿ ವಾಯಮತಿ ವೀರಿಯಂ ಆರಭತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಪದಹತಿ; ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಪಹಾನಾಯ ಛನ್ದಂ ಜನೇತಿ ವಾಯಮತಿ ವೀರಿಯಂ ಆರಭತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಪದಹತಿ; ಅನುಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಉಪ್ಪಾದಾಯ ಛನ್ದಂ ಜನೇತಿ ವಾಯಮತಿ ವೀರಿಯಂ ಆರಭತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಪದಹತಿ; ಉಪ್ಪನ್ನಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಠಿತಿಯಾ ಅಸಮ್ಮೋಸಾಯ ಭಿಯ್ಯೋಭಾವಾಯ ವೇಪುಲ್ಲಾಯ ಭಾವನಾಯ ಪಾರಿಪೂರಿಯಾ ಛನ್ದಂ ಜನೇತಿ ವಾಯಮತಿ ವೀರಿಯಂ ಆರಭತಿ ಚಿತ್ತಂ ಪಗ್ಗಣ್ಹಾತಿ ಪದಹತಿ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರಿ ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾನೀ’’ತಿ.

‘‘ಸಮ್ಮಪ್ಪಧಾನಾ ಮಾರಧೇಯ್ಯಾಭಿಭೂತಾ,

ತೇ ಅಸಿತಾ ಜಾತಿಮರಣಭಯಸ್ಸ ಪಾರಗೂ;

ತೇ ತುಸಿತಾ ಜೇತ್ವಾ ಮಾರಂ ಸವಾಹಿನಿಂ [ಸವಾಹನಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] ತೇ ಅನೇಜಾ,

ಸಬ್ಬಂ ನಮುಚಿಬಲಂ ಉಪಾತಿವತ್ತಾ ತೇ ಸುಖಿತಾ’’ತಿ. ತತಿಯಂ;

೪. ಸಂವರಸುತ್ತಂ

೧೪. ‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಧಾನಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ಸಂವರಪ್ಪಧಾನಂ, ಪಹಾನಪ್ಪಧಾನಂ, ಭಾವನಾಪ್ಪಧಾನಂ, ಅನುರಕ್ಖಣಾಪ್ಪಧಾನಂ. ಕತಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಂವರಪ್ಪಧಾನಂ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಚಕ್ಖುನಾ ರೂಪಂ ದಿಸ್ವಾ ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ ನಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಗ್ಗಾಹೀ. ಯತ್ವಾಧಿಕರಣಮೇನಂ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಸಂವುತಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅನ್ವಾಸ್ಸವೇಯ್ಯುಂ, ತಸ್ಸ ಸಂವರಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ರಕ್ಖತಿ ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯಂ, ಚಕ್ಖುನ್ದ್ರಿಯೇ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಸೋತೇನ ಸದ್ದಂ ಸುತ್ವಾ… ಘಾನೇನ ಗನ್ಧಂ ಘಾಯಿತ್ವಾ… ಜಿವ್ಹಾಯ ರಸಂ ಸಾಯಿತ್ವಾ… ಕಾಯೇನ ಫೋಟ್ಠಬ್ಬಂ ಫುಸಿತ್ವಾ… ಮನಸಾ ಧಮ್ಮಂ ವಿಞ್ಞಾಯ ನ ನಿಮಿತ್ತಗ್ಗಾಹೀ ಹೋತಿ ನಾನುಬ್ಯಞ್ಜನಗ್ಗಾಹೀ, ಯತ್ವಾಧಿಕರಣಮೇನಂ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಸಂವುತಂ ವಿಹರನ್ತಂ ಅಭಿಜ್ಝಾದೋಮನಸ್ಸಾ ಪಾಪಕಾ ಅಕುಸಲಾ ಧಮ್ಮಾ ಅನ್ವಾಸ್ಸವೇಯ್ಯುಂ, ತಸ್ಸ ಸಂವರಾಯ ಪಟಿಪಜ್ಜತಿ, ರಕ್ಖತಿ ಮನಿನ್ದ್ರಿಯಂ, ಮನಿನ್ದ್ರಿಯೇ ಸಂವರಂ ಆಪಜ್ಜತಿ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಂವರಪ್ಪಧಾನಂ.

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಹಾನಪ್ಪಧಾನಂ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಕಾಮವಿತಕ್ಕಂ ನಾಧಿವಾಸೇತಿ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ; ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಬ್ಯಾಪಾದವಿತಕ್ಕಂ…ಪೇ… ಉಪ್ಪನ್ನಂ ವಿಹಿಂಸಾವಿತಕ್ಕಂ…ಪೇ… ಉಪ್ಪನ್ನುಪ್ಪನ್ನೇ ಪಾಪಕೇ ಅಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ನಾಧಿವಾಸೇತಿ ಪಜಹತಿ ವಿನೋದೇತಿ ಬ್ಯನ್ತೀಕರೋತಿ ಅನಭಾವಂ ಗಮೇತಿ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಹಾನಪ್ಪಧಾನಂ.

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಾವನಾಪ್ಪಧಾನಂ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ, ಧಮ್ಮವಿಚಯಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ… ವೀರಿಯಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ… ಪೀತಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ… ಪಸ್ಸದ್ಧಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ… ಸಮಾಧಿಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ… ಉಪೇಕ್ಖಾಸಮ್ಬೋಜ್ಝಙ್ಗಂ ಭಾವೇತಿ ವಿವೇಕನಿಸ್ಸಿತಂ ವಿರಾಗನಿಸ್ಸಿತಂ ನಿರೋಧನಿಸ್ಸಿತಂ ವೋಸ್ಸಗ್ಗಪರಿಣಾಮಿಂ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಾವನಾಪ್ಪಧಾನಂ.

‘‘ಕತಮಞ್ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನುರಕ್ಖಣಾಪ್ಪಧಾನಂ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಉಪ್ಪನ್ನಂ ಭದ್ದಕಂ ಸಮಾಧಿನಿಮಿತ್ತಂ ಅನುರಕ್ಖತಿ ಅಟ್ಠಿಕಸಞ್ಞಂ ಪುಳವಕಸಞ್ಞಂ ವಿನೀಲಕಸಞ್ಞಂ ವಿಚ್ಛಿದ್ದಕಸಞ್ಞಂ ಉದ್ಧುಮಾತಕಸಞ್ಞಂ. ಇದಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅನುರಕ್ಖಣಾಪ್ಪಧಾನಂ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರಿ ಪಧಾನಾನೀ’’ತಿ.

‘‘ಸಂವರೋ ಚ ಪಹಾನಞ್ಚ, ಭಾವನಾ ಅನುರಕ್ಖಣಾ;

ಏತೇ ಪಧಾನಾ ಚತ್ತಾರೋ, ದೇಸಿತಾದಿಚ್ಚಬನ್ಧುನಾ;

ಯೇಹಿ ಭಿಕ್ಖು ಇಧಾತಾಪೀ, ಖಯಂ ದುಕ್ಖಸ್ಸ ಪಾಪುಣೇ’’ತಿ. ಚತುತ್ಥಂ;

೫. ಪಞ್ಞತ್ತಿಸುತ್ತಂ

೧೫. ‘‘ಚತಸ್ಸೋ ಇಮಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಗ್ಗಪಞ್ಞತ್ತಿಯೋ. ಕತಮಾ ಚತಸ್ಸೋ? ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅತ್ತಭಾವೀನಂ ಯದಿದಂ – ರಾಹು ಅಸುರಿನ್ದೋ. ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕಾಮಭೋಗೀನಂ ಯದಿದಂ – ರಾಜಾ ಮನ್ಧಾತಾ. ಏತದಗ್ಗಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಾನಂ ಯದಿದಂ – ಮಾರೋ ಪಾಪಿಮಾ. ಸದೇವಕೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಲೋಕೇ ಸಮಾರಕೇ ಸಬ್ರಹ್ಮಕೇ ಸಸ್ಸಮಣಬ್ರಾಹ್ಮಣಿಯಾ ಪಜಾಯ ಸದೇವಮನುಸ್ಸಾಯ ತಥಾಗತೋ ಅಗ್ಗಮಕ್ಖಾಯತಿ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ. ಇಮಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತಸ್ಸೋ ಅಗ್ಗಪಞ್ಞತ್ತಿಯೋ’’ತಿ.

‘‘ರಾಹುಗ್ಗಂ ಅತ್ತಭಾವೀನಂ, ಮನ್ಧಾತಾ ಕಾಮಭೋಗಿನಂ;

ಮಾರೋ ಆಧಿಪತೇಯ್ಯಾನಂ, ಇದ್ಧಿಯಾ ಯಸಸಾ ಜಲಂ.

‘‘ಉದ್ಧಂ ತಿರಿಯಂ ಅಪಾಚೀನಂ, ಯಾವತಾ ಜಗತೋ ಗತಿ;

ಸದೇವಕಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ, ಬುದ್ಧೋ ಅಗ್ಗೋ ಪವುಚ್ಚತೀ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ;

೬. ಸೋಖುಮ್ಮಸುತ್ತಂ

೧೬. ‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೋಖುಮ್ಮಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ರೂಪಸೋಖುಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಪರಮೇನ; ತೇನ ಚ ರೂಪಸೋಖುಮ್ಮೇನ ಅಞ್ಞಂ ರೂಪಸೋಖುಮ್ಮಂ ಉತ್ತರಿತರಂ ವಾ ಪಣೀತತರಂ ವಾ ನ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ; ತೇನ ಚ ರೂಪಸೋಖುಮ್ಮೇನ ಅಞ್ಞಂ ರೂಪಸೋಖುಮ್ಮಂ ಉತ್ತರಿತರಂ ವಾ ಪಣೀತತರಂ ವಾ ನ ಪತ್ಥೇತಿ. ವೇದನಾಸೋಖುಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಪರಮೇನ; ತೇನ ಚ ವೇದನಾಸೋಖುಮ್ಮೇನ ಅಞ್ಞಂ ವೇದನಾಸೋಖುಮ್ಮಂ ಉತ್ತರಿತರಂ ವಾ ಪಣೀತತರಂ ವಾ ನ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ; ತೇನ ಚ ವೇದನಾಸೋಖುಮ್ಮೇನ ಅಞ್ಞಂ ವೇದನಾಸೋಖುಮ್ಮಂ ಉತ್ತರಿತರಂ ವಾ ಪಣೀತತರಂ ವಾ ನ ಪತ್ಥೇತಿ. ಸಞ್ಞಾಸೋಖುಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಪರಮೇನ; ತೇನ ಚ ಸಞ್ಞಾಸೋಖುಮ್ಮೇನ ಅಞ್ಞಂ ಸಞ್ಞಾಸೋಖುಮ್ಮಂ ಉತ್ತರಿತರಂ ವಾ ಪಣೀತತರಂ ವಾ ನ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ; ತೇನ ಚ ಸಞ್ಞಾಸೋಖುಮ್ಮೇನ ಅಞ್ಞಂ ಸಞ್ಞಾಸೋಖುಮ್ಮಂ ಉತ್ತರಿತರಂ ವಾ ಪಣೀತತರಂ ವಾ ನ ಪತ್ಥೇತಿ. ಸಙ್ಖಾರಸೋಖುಮ್ಮೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಹೋತಿ ಪರಮೇನ; ತೇನ ಚ ಸಙ್ಖಾರಸೋಖುಮ್ಮೇನ ಅಞ್ಞಂ ಸಙ್ಖಾರಸೋಖುಮ್ಮಂ ಉತ್ತರಿತರಂ ವಾ ಪಣೀತತರಂ ವಾ ನ ಸಮನುಪಸ್ಸತಿ; ತೇನ ಚ ಸಙ್ಖಾರಸೋಖುಮ್ಮೇನ ಅಞ್ಞಂ ಸಙ್ಖಾರಸೋಖುಮ್ಮಂ ಉತ್ತರಿತರಂ ವಾ ಪಣೀತತರಂ ವಾ ನ ಪತ್ಥೇತಿ. ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರಿ ಸೋಖುಮ್ಮಾನೀ’’ತಿ.

‘‘ರೂಪಸೋಖುಮ್ಮತಂ ಞತ್ವಾ, ವೇದನಾನಞ್ಚ ಸಮ್ಭವಂ;

ಸಞ್ಞಾ ಯತೋ ಸಮುದೇತಿ, ಅತ್ಥಂ ಗಚ್ಛತಿ ಯತ್ಥ ಚ;

ಸಙ್ಖಾರೇ ಪರತೋ ಞತ್ವಾ, ದುಕ್ಖತೋ ನೋ ಚ ಅತ್ತತೋ.

‘‘ಸ ವೇ ಸಮ್ಮದ್ದಸೋ ಭಿಕ್ಖು, ಸನ್ತೋ ಸನ್ತಿಪದೇ ರತೋ;

ಧಾರೇತಿ ಅನ್ತಿಮಂ ದೇಹಂ, ಜೇತ್ವಾ ಮಾರಂ ಸವಾಹಿನಿ’’ನ್ತಿ. ಛಟ್ಠಂ;

೭. ಪಠಮಅಗತಿಸುತ್ತಂ

೧೭. ‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಗತಿಗಮನಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ – ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರಿ ಅಗತಿಗಮನಾನೀ’’ತಿ.

‘‘ಛನ್ದಾ ದೋಸಾ ಭಯಾ ಮೋಹಾ, ಯೋ ಧಮ್ಮಂ ಅತಿವತ್ತತಿ;

ನಿಹೀಯತಿ ತಸ್ಸ ಯಸೋ, ಕಾಳಪಕ್ಖೇವ ಚನ್ದಿಮಾ’’ತಿ. ಸತ್ತಮಂ;

೮. ದುತಿಯಅಗತಿಸುತ್ತಂ

೧೮. ‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಾಗತಿಗಮನಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ – ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರಿ ನಾಗತಿಗಮನಾನೀ’’ತಿ.

‘‘ಛನ್ದಾ ದೋಸಾ ಭಯಾ ಮೋಹಾ, ಯೋ ಧಮ್ಮಂ ನಾತಿವತ್ತತಿ;

ಆಪೂರತಿ ತಸ್ಸ ಯಸೋ, ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇವ ಚನ್ದಿಮಾ’’ತಿ. ಅಟ್ಠಮಂ;

೯. ತತಿಯಅಗತಿಸುತ್ತಂ

೧೯. ‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಗತಿಗಮನಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ – ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರಿ ಅಗತಿಗಮನಾನಿ.

‘‘ಚತ್ತಾರಿಮಾನಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನಾಗತಿಗಮನಾನಿ. ಕತಮಾನಿ ಚತ್ತಾರಿ? ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ – ಇಮಾನಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತ್ತಾರಿ ನಾಗತಿಗಮನಾನೀ’’ತಿ.

‘‘ಛನ್ದಾ ದೋಸಾ ಭಯಾ ಮೋಹಾ, ಯೋ ಧಮ್ಮಂ ಅತಿವತ್ತತಿ;

ನಿಹೀಯತಿ ತಸ್ಸ ಯಸೋ, ಕಾಳಪಕ್ಖೇವ ಚನ್ದಿಮಾ.

‘‘ಛನ್ದಾ ದೋಸಾ ಭಯಾ ಮೋಹಾ, ಯೋ ಧಮ್ಮಂ ನಾತಿವತ್ತತಿ;

ಆಪೂರತಿ ತಸ್ಸ ಯಸೋ, ಸುಕ್ಕಪಕ್ಖೇವ ಚನ್ದಿಮಾ’’ತಿ. ನವಮಂ;

೧೦. ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕಸುತ್ತಂ

೨೦. ‘‘ಚತೂಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕೋ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕೋ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ನಿರಯೇ.

‘‘ಚತೂಹಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕೋ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ. ಕತಮೇಹಿ ಚತೂಹಿ? ನ ಛನ್ದಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ದೋಸಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಮೋಹಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ, ನ ಭಯಾಗತಿಂ ಗಚ್ಛತಿ – ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಚತೂಹಿ ಧಮ್ಮೇಹಿ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಭತ್ತುದ್ದೇಸಕೋ ಯಥಾಭತಂ ನಿಕ್ಖಿತ್ತೋ ಏವಂ ಸಗ್ಗೇ’’ತಿ.

‘‘ಯೇ ಕೇಚಿ ಕಾಮೇಸು ಅಸಞ್ಞತಾ ಜನಾ,

ಅಧಮ್ಮಿಕಾ ಹೋನ್ತಿ ಅಧಮ್ಮಗಾರವಾ;

ಛನ್ದಾ ದೋಸಾ ಮೋಹಾ ಚ ಭಯಾ ಗಾಮಿನೋ [ಛನ್ದಾ ಚ ದೋಸಾ ಚ ಭಯಾ ಚ ಗಾಮಿನೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ)],

ಪರಿಸಾಕಸಟೋ [ಪರಿಸಕ್ಕಸಾವೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಚ ಪನೇಸ ವುಚ್ಚತಿ.

‘‘ಏವಞ್ಹಿ ವುತ್ತಂ ಸಮಣೇನ ಜಾನತಾ,

ತಸ್ಮಾ ಹಿ ತೇ ಸಪ್ಪುರಿಸಾ ಪಸಂಸಿಯಾ;

ಧಮ್ಮೇ ಠಿತಾ ಯೇ ನ ಕರೋನ್ತಿ ಪಾಪಕಂ,

ನ ಛನ್ದಾ ನ ದೋಸಾ ನ ಮೋಹಾ ನ ಭಯಾ ಚ ಗಾಮಿನೋ [ನ ಛನ್ದದೋಸಾ ನ ಭಯಾ ಚ ಗಾಮಿನೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)];

‘‘ಪರಿಸಾಯ ಮಣ್ಡೋ ಚ ಪನೇಸ ವುಚ್ಚತಿ,

ಏವಞ್ಹಿ ವುತ್ತಂ ಸಮಣೇನ ಜಾನತಾ’’ತಿ. ದಸಮಂ;

ಚರವಗ್ಗೋ ದುತಿಯೋ.