೯. ಸುಖುಮಾಲಸುತ್ತಂ

೩೯. ‘‘ಸುಖುಮಾಲೋ ಅಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪರಮಸುಖುಮಾಲೋ ಅಚ್ಚನ್ತಸುಖುಮಾಲೋ. ಮಮ ಸುದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಿತು ನಿವೇಸನೇ ಪೋಕ್ಖರಣಿಯೋ ಕಾರಿತಾ ಹೋನ್ತಿ. ಏಕತ್ಥ ಸುದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪ್ಪಲಂ ವಪ್ಪತಿ [ಪುಪ್ಫತಿ (ಸೀ. ಪೀ.)], ಏಕತ್ಥ ಪದುಮಂ, ಏಕತ್ಥ ಪುಣ್ಡರೀಕಂ, ಯಾವದೇವ ಮಮತ್ಥಾಯ. ನ ಖೋ ಪನಸ್ಸಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಕಾಸಿಕಂ ಚನ್ದನಂ ಧಾರೇಮಿ [ಕಾಸಿಕಂ ಚನ್ದನಂ ಧಾರೇಮಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.), ಅಕಾಸಿಕಂ ಧಾರೇಮಿ (?)]. ಕಾಸಿಕಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸು ಮೇ ತಂ ವೇಠನಂ ಹೋತಿ, ಕಾಸಿಕಾ ಕಞ್ಚುಕಾ, ಕಾಸಿಕಂ ನಿವಾಸನಂ, ಕಾಸಿಕೋ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗೋ. ರತ್ತಿನ್ದಿವಂ [ರತ್ತಿದಿವಂ (ಕ.)] ಖೋ ಪನ ಮೇ ಸು ತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸೇತಚ್ಛತ್ತಂ ಧಾರೀಯತಿ – ‘ಮಾ ನಂ ಫುಸಿ ಸೀತಂ ವಾ ಉಣ್ಹಂ ವಾ ತಿಣಂ ವಾ ರಜೋ ವಾ ಉಸ್ಸಾವೋ ವಾ’’’ತಿ.

‘‘ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಪಾಸಾದಾ ಅಹೇಸುಂ – ಏಕೋ ಹೇಮನ್ತಿಕೋ, ಏಕೋ ಗಿಮ್ಹಿಕೋ, ಏಕೋ ವಸ್ಸಿಕೋ. ಸೋ ಖೋ ಅಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ವಸ್ಸಿಕೇ ಪಾಸಾದೇ ವಸ್ಸಿಕೇ ಚತ್ತಾರೋ ಮಾಸೇ ನಿಪ್ಪುರಿಸೇಹಿ ತೂರಿಯೇಹಿ ಪರಿಚಾರಯಮಾನೋ [ಪರಿಚಾರಿಯಮಾನೋ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] ನ ಹೇಟ್ಠಾಪಾಸಾದಂ ಓರೋಹಾಮಿ. ಯಥಾ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಞ್ಞೇಸಂ ನಿವೇಸನೇ ದಾಸಕಮ್ಮಕರಪೋರಿಸಸ್ಸ ಕಣಾಜಕಂ ಭೋಜನಂ ದೀಯತಿ ಬಿಲಙ್ಗದುತಿಯಂ, ಏವಮೇವಸ್ಸು ಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಿತು ನಿವೇಸನೇ ದಾಸಕಮ್ಮಕರಪೋರಿಸಸ್ಸ ಸಾಲಿಮಂಸೋದನೋ ದೀಯತಿ.

‘‘ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವರೂಪಾಯ ಇದ್ಧಿಯಾ ಸಮನ್ನಾಗತಸ್ಸ ಏವರೂಪೇನ ಚ ಸುಖುಮಾಲೇನ ಏತದಹೋಸಿ – ‘ಅಸ್ಸುತವಾ ಖೋ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಅತ್ತನಾ ಜರಾಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ಜರಂ ಅನತೀತೋ ಪರಂ ಜಿಣ್ಣಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಟ್ಟೀಯತಿ ಹರಾಯತಿ ಜಿಗುಚ್ಛತಿ ಅತ್ತಾನಂಯೇವ ಅತಿಸಿತ್ವಾ, ಅಹಮ್ಪಿ ಖೋಮ್ಹಿ ಜರಾಧಮ್ಮೋ ಜರಂ ಅನತೀತೋ. ಅಹಞ್ಚೇವ [ಅಹಞ್ಚೇ (?)] ಖೋ ಪನ ಜರಾಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ಜರಂ ಅನತೀತೋ ಪರಂ ಜಿಣ್ಣಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಟ್ಟೀಯೇಯ್ಯಂ ಹರಾಯೇಯ್ಯಂ ಜಿಗುಚ್ಛೇಯ್ಯಂ ನ ಮೇತಂ ಅಸ್ಸ ಪತಿರೂಪ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತೋ ಯೋ ಯೋಬ್ಬನೇ ಯೋಬ್ಬನಮದೋ ಸೋ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಹೀಯಿ.

‘‘ಅಸ್ಸುತವಾ ಖೋ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಅತ್ತನಾ ಬ್ಯಾಧಿಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ಬ್ಯಾಧಿಂ ಅನತೀತೋ ಪರಂ ಬ್ಯಾಧಿತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಟ್ಟೀಯತಿ ಹರಾಯತಿ ಜಿಗುಚ್ಛತಿ ಅತ್ತಾನಂಯೇವ ಅತಿಸಿತ್ವಾ – ‘ಅಹಮ್ಪಿ ಖೋಮ್ಹಿ ಬ್ಯಾಧಿಧಮ್ಮೋ ಬ್ಯಾಧಿಂ ಅನತೀತೋ, ಅಹಞ್ಚೇವ ಖೋ ಪನ ಬ್ಯಾಧಿಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ಬ್ಯಾಧಿಂ ಅನತೀತೋ ಪರಂ ಬ್ಯಾಧಿಕಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಟ್ಟೀಯೇಯ್ಯಂ ಹರಾಯೇಯ್ಯಂ ಜಿಗುಚ್ಛೇಯ್ಯಂ, ನ ಮೇತಂ ಅಸ್ಸ ಪತಿರೂಪ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತೋ ಯೋ ಆರೋಗ್ಯೇ ಆರೋಗ್ಯಮದೋ ಸೋ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಹೀಯಿ.

‘‘ಅಸ್ಸುತವಾ ಖೋ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಅತ್ತನಾ ಮರಣಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ಮರಣಂ ಅನತೀತೋ ಪರಂ ಮತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಟ್ಟೀಯತಿ ಹರಾಯತಿ ಜಿಗುಚ್ಛತಿ ಅತ್ತಾನಂಯೇವ ಅತಿಸಿತ್ವಾ – ‘ಅಹಮ್ಪಿ ಖೋಮ್ಹಿ ಮರಣಧಮ್ಮೋ, ಮರಣಂ ಅನತೀತೋ, ಅಹಂ ಚೇವ ಖೋ ಪನ ಮರಣಧಮ್ಮೋ ಸಮಾನೋ ಮರಣಂ ಅನತೀತೋ ಪರಂ ಮತಂ ದಿಸ್ವಾ ಅಟ್ಟೀಯೇಯ್ಯಂ ಹರಾಯೇಯ್ಯಂ ಜಿಗುಚ್ಛೇಯ್ಯಂ, ನ ಮೇತಂ ಅಸ್ಸ ಪತಿರೂಪ’ನ್ತಿ. ತಸ್ಸ ಮಯ್ಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇತಿ ಪಟಿಸಞ್ಚಿಕ್ಖತೋ ಯೋ ಜೀವಿತೇ ಜೀವಿತಮದೋ ಸೋ ಸಬ್ಬಸೋ ಪಹೀಯೀ’’ತಿ.

‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮದಾ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಯೋಬ್ಬನಮದೋ, ಆರೋಗ್ಯಮದೋ, ಜೀವಿತಮದೋ. ಯೋಬ್ಬನಮದಮತ್ತೋ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ. ಸೋ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ, ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ, ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಆರೋಗ್ಯಮದಮತ್ತೋ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ…ಪೇ… ಜೀವಿತಮದಮತ್ತೋ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸ್ಸುತವಾ ಪುಥುಜ್ಜನೋ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ, ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರತಿ. ಸೋ ಕಾಯೇನ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ, ವಾಚಾಯ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ, ಮನಸಾ ದುಚ್ಚರಿತಂ ಚರಿತ್ವಾ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಪಾಯಂ ದುಗ್ಗತಿಂ ವಿನಿಪಾತಂ ನಿರಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ.

‘‘ಯೋಬ್ಬನಮದಮತ್ತೋ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತತಿ. ಆರೋಗ್ಯಮದಮತ್ತೋ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು…ಪೇ… ಜೀವಿತಮದಮತ್ತೋ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖು ಸಿಕ್ಖಂ ಪಚ್ಚಕ್ಖಾಯ ಹೀನಾಯಾವತ್ತತೀ’’ತಿ.

‘‘ಬ್ಯಾಧಿಧಮ್ಮಾ ಜರಾಧಮ್ಮಾ, ಅಥೋ ಮರಣಧಮ್ಮಿನೋ;

ಯಥಾಧಮ್ಮಾ [ಬ್ಯಾಧಿಧಮ್ಮೋ ಜರಾಧಮ್ಮೋ, ಅಥೋ ಮರಣಧಮ್ಮಿಕೋ; ಯಥಾ ಧಮ್ಮೋ (ಕ.)] ತಥಾಸನ್ತಾ, ಜಿಗುಚ್ಛನ್ತಿ ಪುಥುಜ್ಜನಾ.

‘‘ಅಹಞ್ಚೇ ತಂ ಜಿಗುಚ್ಛೇಯ್ಯಂ, ಏವಂಧಮ್ಮೇಸು ಪಾಣಿಸು;

ನ ಮೇತಂ ಪತಿರೂಪಸ್ಸ, ಮಮ ಏವಂ ವಿಹಾರಿನೋ.

‘‘ಸೋಹಂ ಏವಂ ವಿಹರನ್ತೋ, ಞತ್ವಾ ಧಮ್ಮಂ ನಿರೂಪಧಿಂ;

ಆರೋಗ್ಯೇ ಯೋಬ್ಬನಸ್ಮಿಞ್ಚ, ಜೀವಿತಸ್ಮಿಞ್ಚ ಯೇ ಮದಾ.

‘‘ಸಬ್ಬೇ ಮದೇ ಅಭಿಭೋಸ್ಮಿ [ಅತೀತೋಸ್ಮಿ (ಕ.)], ನೇಕ್ಖಮ್ಮೇ ದಟ್ಠು ಖೇಮತಂ;

ತಸ್ಸ ಮೇ ಅಹು ಉಸ್ಸಾಹೋ, ನಿಬ್ಬಾನಂ ಅಭಿಪಸ್ಸತೋ.

‘‘ನಾಹಂ ಭಬ್ಬೋ ಏತರಹಿ, ಕಾಮಾನಿ ಪಟಿಸೇವಿತುಂ;

ಅನಿವತ್ತಿ ಭವಿಸ್ಸಾಮಿ, ಬ್ರಹ್ಮಚರಿಯಪರಾಯಣೋ’’ತಿ. ನವಮಂ;