೫. ಹತ್ಥಕಸುತ್ತಂ

೩೫. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಆಳವಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಗೋಮಗ್ಗೇ ಸಿಂಸಪಾವನೇ ಪಣ್ಣಸನ್ಥರೇ. ಅಥ ಖೋ ಹತ್ಥಕೋ ಆಳವಕೋ ಜಙ್ಘಾವಿಹಾರಂ ಅನುಚಙ್ಕಮಮಾನೋ ಅನುವಿಚರಮಾನೋ ಅದ್ದಸ ಭಗವನ್ತಂ ಗೋಮಗ್ಗೇ ಸಿಂಸಪಾವನೇ ಪಣ್ಣಸನ್ಥರೇ ನಿಸಿನ್ನಂ. ದಿಸ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಹತ್ಥಕೋ ಆಳವಕೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಚ್ಚಿ, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಸುಖಮಸಯಿತ್ಥಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಕುಮಾರ, ಸುಖಮಸಯಿತ್ಥಂ. ಯೇ ಚ ಪನ ಲೋಕೇ ಸುಖಂ ಸೇನ್ತಿ, ಅಹಂ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತರೋ’’ತಿ.

‘‘ಸೀತಾ, ಭನ್ತೇ, ಹೇಮನ್ತಿಕಾ ರತ್ತಿ, ಅನ್ತರಟ್ಠಕೋ ಹಿಮಪಾತಸಮಯೋ, ಖರಾ ಗೋಕಣ್ಟಕಹತಾ ಭೂಮಿ, ತನುಕೋ ಪಣ್ಣಸನ್ಥರೋ, ವಿರಳಾನಿ ರುಕ್ಖಸ್ಸ ಪತ್ತಾನಿ, ಸೀತಾನಿ ಕಾಸಾಯಾನಿ ವತ್ಥಾನಿ, ಸೀತೋ ಚ ವೇರಮ್ಭೋ ವಾತೋ ವಾಯತಿ. ಅಥ ಚ ಪನ ಭಗವಾ ಏವಮಾಹ – ‘ಏವಂ, ಕುಮಾರ, ಸುಖಮಸಯಿತ್ಥಂ. ಯೇ ಚ ಪನ ಲೋಕೇ ಸುಖಂ ಸೇನ್ತಿ, ಅಹಂ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತರೋ’’’ತಿ.

‘‘ತೇನ ಹಿ, ಕುಮಾರ, ತಞ್ಞೇವೇತ್ಥ ಪಟಿಪುಚ್ಛಿಸ್ಸಾಮಿ. ಯಥಾ ತೇ ಖಮೇಯ್ಯ ತಥಾ ನಂ ಬ್ಯಾಕರೇಯ್ಯಾಸಿ. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಕುಮಾರ, ಇಧಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತಸ್ಸ ವಾ ಕೂಟಾಗಾರಂ ಉಲ್ಲಿತ್ತಾವಲಿತ್ತಂ ನಿವಾತಂ ಫುಸಿತಗ್ಗಳಂ ಪಿಹಿತವಾತಪಾನಂ. ತತ್ರಸ್ಸ ಪಲ್ಲಙ್ಕೋ ಗೋನಕತ್ಥತೋ ಪಟಿಕತ್ಥತೋ ಪಟಲಿಕತ್ಥತೋ ಕದಲಿಮಿಗಪವರಪಚ್ಚತ್ಥರಣೋ [ಕಾದಲಿಮಿಗಪವರಪಚ್ಚತ್ಥರಣೋ (ಸೀ.)] ಸಉತ್ತರಚ್ಛದೋ ಉಭತೋ ಲೋಹಿತಕೂಪಧಾನೋ; ತೇಲಪ್ಪದೀಪೋ ಚೇತ್ಥ ಝಾಯೇಯ್ಯ [ಜಾಲೇಯ್ಯ (ಕ.)]; ಚತಸ್ಸೋ ಚ [ತಸ್ಸೇವ (ಕ.)] ಪಜಾಪತಿಯೋ ಮನಾಪಾಮನಾಪೇನ ಪಚ್ಚುಪಟ್ಠಿತಾ ಅಸ್ಸು. ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಕುಮಾರ, ಸುಖಂ ವಾ ಸೋ ಸಯೇಯ್ಯ ನೋ ವಾ? ಕಥಂ ವಾ ತೇ ಏತ್ಥ ಹೋತೀ’’ತಿ? ‘‘ಸುಖಂ ಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಸಯೇಯ್ಯ. ಯೇ ಚ ಪನ ಲೋಕೇ ಸುಖಂ ಸೇನ್ತಿ, ಸೋ ತೇಸಂ ಅಞ್ಞತರೋ’’ತಿ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಕುಮಾರ, ಅಪಿ ನು ತಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತಸ್ಸ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ರಾಗಜಾ ಪರಿಳಾಹಾ ಕಾಯಿಕಾ ವಾ ಚೇತಸಿಕಾ ವಾ ಯೇಹಿ ಸೋ ರಾಗಜೇಹಿ ಪರಿಳಾಹೇಹಿ ಪರಿಡಯ್ಹಮಾನೋ ದುಕ್ಖಂ ಸಯೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ.

‘‘ಯೇಹಿ ಖೋ ಸೋ, ಕುಮಾರ, ಗಹಪತಿ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೋ ವಾ ರಾಗಜೇಹಿ ಪರಿಳಾಹೇಹಿ ಪರಿಡಯ್ಹಮಾನೋ ದುಕ್ಖಂ ಸಯೇಯ್ಯ, ಸೋ ರಾಗೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪಹೀನೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಙ್ಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ. ತಸ್ಮಾಹಂ ಸುಖಮಸಯಿತ್ಥಂ.

‘‘ತಂ ಕಿಂ ಮಞ್ಞಸಿ, ಕುಮಾರ, ಅಪಿ ನು ತಸ್ಸ ಗಹಪತಿಸ್ಸ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತಸ್ಸ ವಾ ಉಪ್ಪಜ್ಜೇಯ್ಯುಂ ದೋಸಜಾ ಪರಿಳಾಹಾ…ಪೇ… ಮೋಹಜಾ ಪರಿಳಾಹಾ ಕಾಯಿಕಾ ವಾ ಚೇತಸಿಕಾ ವಾ ಯೇಹಿ ಸೋ ಮೋಹಜೇಹಿ ಪರಿಳಾಹೇಹಿ ಪರಿಡಯ್ಹಮಾನೋ ದುಕ್ಖಂ ಸಯೇಯ್ಯಾ’’ತಿ? ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ.

‘‘ಯೇ ಹಿ ಖೋ ಸೋ, ಕುಮಾರ, ಗಹಪತಿ ವಾ ಗಹಪತಿಪುತ್ತೋ ವಾ ಮೋಹಜೇಹಿ ಪರಿಳಾಹೇಹಿ ಪರಿಡಯ್ಹಮಾನೋ ದುಕ್ಖಂ ಸಯೇಯ್ಯ, ಸೋ ಮೋಹೋ ತಥಾಗತಸ್ಸ ಪಹೀನೋ ಉಚ್ಛಿನ್ನಮೂಲೋ ತಾಲಾವತ್ಥುಕತೋ ಅನಭಾವಙ್ಕತೋ ಆಯತಿಂ ಅನುಪ್ಪಾದಧಮ್ಮೋ. ತಸ್ಮಾಹಂ ಸುಖಮಸಯಿತ್ಥ’’ನ್ತಿ.

[ಚೂಳವ. ೩೦೫; ಸಂ. ನಿ. ೧.೨೪೨] ‘‘ಸಬ್ಬದಾ ವೇ ಸುಖಂ ಸೇತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಪರಿನಿಬ್ಬುತೋ;

ಯೋ ನ ಲಿಮ್ಪತಿ [ಲಿಪ್ಪತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಕಾಮೇಸು, ಸೀತಿಭೂತೋ ನಿರೂಪಧಿ.

‘‘ಸಬ್ಬಾ ಆಸತ್ತಿಯೋ ಛೇತ್ವಾ, ವಿನೇಯ್ಯ ಹದಯೇ ದರಂ;

ಉಪಸನ್ತೋ ಸುಖಂ ಸೇತಿ, ಸನ್ತಿಂ ಪಪ್ಪುಯ್ಯ ಚೇತಸೋ’’ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ;