೯. ಅನ್ಧಸುತ್ತಂ

೨೯. ‘‘ತಯೋಮೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಅನ್ಧೋ, ಏಕಚಕ್ಖು, ದ್ವಿಚಕ್ಖು. ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅನ್ಧೋ? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ತಥಾರೂಪಂ ಚಕ್ಖು ನ ಹೋತಿ ಯಥಾರೂಪೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ಅನಧಿಗತಂ ವಾ ಭೋಗಂ ಅಧಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಅಧಿಗತಂ ವಾ ಭೋಗಂ ಫಾತಿಂ ಕರೇಯ್ಯ [ಫಾತಿಕರೇಯ್ಯ (ಸೀ.)]; ತಥಾರೂಪಮ್ಪಿಸ್ಸ ಚಕ್ಖು ನ ಹೋತಿ ಯಥಾರೂಪೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ಕುಸಲಾಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ಜಾನೇಯ್ಯ, ಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜೇ ಧಮ್ಮೇ ಜಾನೇಯ್ಯ, ಹೀನಪ್ಪಣೀತೇ ಧಮ್ಮೇ ಜಾನೇಯ್ಯ, ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗೇ ಧಮ್ಮೇ ಜಾನೇಯ್ಯ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಅನ್ಧೋ.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಏಕಚಕ್ಖು? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ತಥಾರೂಪಂ ಚಕ್ಖು ಹೋತಿ ಯಥಾರೂಪೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ಅನಧಿಗತಂ ವಾ ಭೋಗಂ ಅಧಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ ಅಧಿಗತಂ ವಾ ಭೋಗಂ ಫಾತಿಂ ಕರೇಯ್ಯ; ತಥಾರೂಪಂ ಪನಸ್ಸ [ತಥಾರೂಪಮ್ಪಿಸ್ಸ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ. ಕ.)] ಚಕ್ಖು ನ ಹೋತಿ ಯಥಾರೂಪೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ಕುಸಲಾಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ಜಾನೇಯ್ಯ, ಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜೇ ಧಮ್ಮೇ ಜಾನೇಯ್ಯ, ಹೀನಪ್ಪಣೀತೇ ಧಮ್ಮೇ ಜಾನೇಯ್ಯ, ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗೇ ಧಮ್ಮೇ ಜಾನೇಯ್ಯ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ಏಕಚಕ್ಖು.

‘‘ಕತಮೋ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ದ್ವಿಚಕ್ಖು? ಇಧ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏಕಚ್ಚಸ್ಸ ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ತಥಾರೂಪಂ ಚಕ್ಖು ಹೋತಿ ಯಥಾರೂಪೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ಅನಧಿಗತಂ ವಾ ಭೋಗಂ ಅಧಿಗಚ್ಛೇಯ್ಯ, ಅಧಿಗತಂ ವಾ ಭೋಗಂ ಫಾತಿಂ ಕರೇಯ್ಯ; ತಥಾರೂಪಮ್ಪಿಸ್ಸ ಚಕ್ಖು ಹೋತಿ ಯಥಾರೂಪೇನ ಚಕ್ಖುನಾ ಕುಸಲಾಕುಸಲೇ ಧಮ್ಮೇ ಜಾನೇಯ್ಯ; ಸಾವಜ್ಜಾನವಜ್ಜೇ ಧಮ್ಮೇ ಜಾನೇಯ್ಯ, ಹೀನಪ್ಪಣೀತೇ ಧಮ್ಮೇ ಜಾನೇಯ್ಯ, ಕಣ್ಹಸುಕ್ಕಸಪ್ಪಟಿಭಾಗೇ ಧಮ್ಮೇ ಜಾನೇಯ್ಯ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪುಗ್ಗಲೋ ದ್ವಿಚಕ್ಖು. ‘ಇಮೇ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ನ ಚೇವ ಭೋಗಾ ತಥಾರೂಪಾ, ನ ಚ ಪುಞ್ಞಾನಿ ಕುಬ್ಬತಿ;

ಉಭಯತ್ಥ ಕಲಿಗ್ಗಾಹೋ, ಅನ್ಧಸ್ಸ ಹತಚಕ್ಖುನೋ.

‘‘ಅಥಾಪರಾಯಂ ಅಕ್ಖಾತೋ, ಏಕಚಕ್ಖು ಚ ಪುಗ್ಗಲೋ;

ಧಮ್ಮಾಧಮ್ಮೇನ ಸಠೋಸೋ [ಸಂಸಟ್ಠೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.), ಸಠೋತಿ (ಕ.)], ಭೋಗಾನಿ ಪರಿಯೇಸತಿ.

‘‘ಥೇಯ್ಯೇನ ಕೂಟಕಮ್ಮೇನ, ಮುಸಾವಾದೇನ ಚೂಭಯಂ;

ಕುಸಲೋ ಹೋತಿ ಸಙ್ಘಾತುಂ [ಸಂಹಾತುಂ (ಸ್ಯಾ.)], ಕಾಮಭೋಗೀ ಚ ಮಾನವೋ;

ಇತೋ ಸೋ ನಿರಯಂ ಗನ್ತ್ವಾ, ಏಕಚಕ್ಖು ವಿಹಞ್ಞತಿ.

‘‘ದ್ವಿಚಕ್ಖು ಪನ ಅಕ್ಖಾತೋ, ಸೇಟ್ಠೋ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲೋ;

ಧಮ್ಮಲದ್ಧೇಹಿ ಭೋಗೇಹಿ, ಉಟ್ಠಾನಾಧಿಗತಂ ಧನಂ.

‘‘ದದಾತಿ ಸೇಟ್ಠಸಙ್ಕಪ್ಪೋ, ಅಬ್ಯಗ್ಗಮಾನಸೋ ನರೋ;

ಉಪೇತಿ ಭದ್ದಕಂ ಠಾನಂ, ಯತ್ಥ ಗನ್ತ್ವಾ ನ ಸೋಚತಿ.

‘‘ಅನ್ಧಞ್ಚ ಏಕಚಕ್ಖುಞ್ಚ, ಆರಕಾ ಪರಿವಜ್ಜಯೇ;

ದ್ವಿಚಕ್ಖುಂ ಪನ ಸೇವೇಥ, ಸೇಟ್ಠಂ ಪುರಿಸಪುಗ್ಗಲ’’ನ್ತಿ. ನವಮಂ;