೧. ಸಮಿದ್ಧಸುತ್ತಂ

೨೧. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಸಮಿದ್ಧೋ [ಸವಿಟ್ಠೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ [ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿತೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿಂಸು. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಮಿದ್ಧಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಏತದವೋಚ –

‘‘ತಯೋಮೇ, ಆವುಸೋ ಸಮಿದ್ಧ, ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ [ದಿಟ್ಠಪ್ಪತ್ತೋ (ಕ.)], ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಇಮೇಸಂ, ಆವುಸೋ, ತಿಣ್ಣಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಕತಮೋ ತೇ ಪುಗ್ಗಲೋ ಖಮತಿ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’ತಿ?

‘‘ತಯೋಮೇ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ, ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಇಮೇಸಂ, ಆವುಸೋ, ತಿಣ್ಣಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಯ್ವಾಯಂ [ಯೋಯಂ (ಕ.)] ಪುಗ್ಗಲೋ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ, ಅಯಂ ಮೇ ಪುಗ್ಗಲೋ ಖಮತಿ ಇಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಇಮಸ್ಸ, ಆವುಸೋ, ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸದ್ಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ತಯೋಮೇ, ಆವುಸೋ ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ, ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಇಮೇಸಂ, ಆವುಸೋ, ತಿಣ್ಣಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಕತಮೋ ತೇ ಪುಗ್ಗಲೋ ಖಮತಿ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’ತಿ?

‘‘ತಯೋಮೇ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ, ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಇಮೇಸಂ, ಆವುಸೋ, ತಿಣ್ಣಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ಅಯಂ ಮೇ ಪುಗ್ಗಲೋ ಖಮತಿ ಇಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಇಮಸ್ಸ, ಆವುಸೋ, ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಸಮಾಧಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ತಯೋಮೇ, ಆವುಸೋ ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ, ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಇಮೇಸಂ, ಆವುಸೋ, ತಿಣ್ಣಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಕತಮೋ ತೇ ಪುಗ್ಗಲೋ ಖಮತಿ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’ತಿ?

‘‘ತಯೋಮೇ, ಆವುಸೋ ಕೋಟ್ಠಿಕ, ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಕತಮೇ ತಯೋ? ಕಾಯಸಕ್ಖೀ, ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ, ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ. ಇಮೇ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ತಯೋ ಪುಗ್ಗಲಾ ಸನ್ತೋ ಸಂವಿಜ್ಜಮಾನಾ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ. ಇಮೇಸಂ, ಆವುಸೋ, ತಿಣ್ಣಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ, ಅಯಂ ಮೇ ಪುಗ್ಗಲೋ ಖಮತಿ ಇಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಇಮಸ್ಸ, ಆವುಸೋ, ಪುಗ್ಗಲಸ್ಸ ಪಞ್ಞಿನ್ದ್ರಿಯಂ ಅಧಿಮತ್ತ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಞ್ಚ ಸಮಿದ್ಧಂ ಆಯಸ್ಮನ್ತಞ್ಚ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಬ್ಯಾಕತಂ ಖೋ, ಆವುಸೋ, ಅಮ್ಹೇಹಿ ಸಬ್ಬೇಹೇವ ಯಥಾಸಕಂ ಪಟಿಭಾನಂ. ಆಯಾಮಾವುಸೋ, ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಸ್ಸಾಮ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತೋ ಏತಮತ್ಥಂ ಆರೋಚೇಸ್ಸಾಮ. ಯಥಾ ನೋ ಭಗವಾ ಬ್ಯಾಕರಿಸ್ಸತಿ ತಥಾ ನಂ ಧಾರೇಸ್ಸಾಮಾ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮಾವುಸೋ’’ತಿ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಸಮಿದ್ಧೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಅಥ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಸಮಿದ್ಧೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಚ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಯಾವತಕೋ ಅಹೋಸಿ ಆಯಸ್ಮತಾ ಚ ಸಮಿದ್ಧೇನ ಆಯಸ್ಮತಾ ಚ ಮಹಾಕೋಟ್ಠಿಕೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಕಥಾಸಲ್ಲಾಪೋ ತಂ ಸಬ್ಬಂ ಭಗವತೋ ಆರೋಚೇಸಿ.

‘‘ನ ಖ್ವೇತ್ಥ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸುಕರಂ ಏಕಂಸೇನ ಬ್ಯಾಕಾತುಂ – ‘ಅಯಂ ಇಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’ತಿ. ಠಾನಞ್ಹೇತಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವಿಜ್ಜತಿ ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ ಸ್ವಾಸ್ಸ [ಸ್ವಾಯಂ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.), ಸೋಯಂ (ಕ.)] ಅರಹತ್ತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ ಸ್ವಾಸ್ಸ ಸಕದಾಗಾಮೀ ವಾ ಅನಾಗಾಮೀ ವಾ, ಯೋ ಚಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ ಸೋಪಸ್ಸ [ಸೋಯಂ (ಕ.)] ಸಕದಾಗಾಮೀ ವಾ ಅನಾಗಾಮೀ ವಾ.

‘‘ನ ಖ್ವೇತ್ಥ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸುಕರಂ ಏಕಂಸೇನ ಬ್ಯಾಕಾತುಂ – ‘ಅಯಂ ಇಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’ತಿ. ಠಾನಞ್ಹೇತಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವಿಜ್ಜತಿ ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ ಸ್ವಾಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ ಸ್ವಾಸ್ಸ ಸಕದಾಗಾಮೀ ವಾ ಅನಾಗಾಮೀ ವಾ, ಯೋ ಚಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ ಸೋಪಸ್ಸ ಸಕದಾಗಾಮೀ ವಾ ಅನಾಗಾಮೀ ವಾ.

‘‘ನ ಖ್ವೇತ್ಥ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸುಕರಂ ಏಕಂಸೇನ ಬ್ಯಾಕಾತುಂ – ‘ಅಯಂ ಇಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’ತಿ. ಠಾನಞ್ಹೇತಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ವಿಜ್ಜತಿ ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ದಿಟ್ಠಿಪ್ಪತ್ತೋ ಸ್ವಾಸ್ಸ ಅರಹತ್ತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ, ಯ್ವಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಸದ್ಧಾವಿಮುತ್ತೋ ಸ್ವಾಸ್ಸ ಸಕದಾಗಾಮೀ ವಾ ಅನಾಗಾಮೀ ವಾ, ಯೋ ಚಾಯಂ ಪುಗ್ಗಲೋ ಕಾಯಸಕ್ಖೀ ಸೋಪಸ್ಸ ಸಕದಾಗಾಮೀ ವಾ ಅನಾಗಾಮೀ ವಾ.

‘‘ನ ಖ್ವೇತ್ಥ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸುಕರಂ ಏಕಂಸೇನ ಬ್ಯಾಕಾತುಂ – ‘ಅಯಂ ಇಮೇಸಂ ತಿಣ್ಣಂ ಪುಗ್ಗಲಾನಂ ಅಭಿಕ್ಕನ್ತತರೋ ಚ ಪಣೀತತರೋ ಚಾ’’’ತಿ. ಪಠಮಂ.