೫. ಸಚೇತನಸುತ್ತಂ

೧೫. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಬಾರಾಣಸಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಇಸಿಪತನೇ ಮಿಗದಾಯೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಭಗವಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಭಿಕ್ಖವೋ’’ತಿ. ‘‘ಭದನ್ತೇ’’ತಿ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಭೂತಪುಬ್ಬಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಅಹೋಸಿ ಸಚೇತನೋ [ಪಚೇತನೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ನಾಮ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಸಚೇತನೋ ರಥಕಾರಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘ಇತೋ ಮೇ, ಸಮ್ಮ ರಥಕಾರ, ಛನ್ನಂ ಮಾಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಸಙ್ಗಾಮೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ. ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸಿ [ಸಕ್ಖಸಿ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಮೇ, ಸಮ್ಮ ರಥಕಾರ, ನವಂ ಚಕ್ಕಯುಗಂ ಕಾತು’ನ್ತಿ? ‘ಸಕ್ಕೋಮಿ ದೇವಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಥಕಾರೋ ರಞ್ಞೋ ಸಚೇತನಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಥಕಾರೋ ಛಹಿ ಮಾಸೇಹಿ ಛಾರತ್ತೂನೇಹಿ ಏಕಂ ಚಕ್ಕಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇಸಿ. ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಾಜಾ ಸಚೇತನೋ ರಥಕಾರಂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘ಇತೋ ಮೇ, ಸಮ್ಮ ರಥಕಾರ, ಛನ್ನಂ ದಿವಸಾನಂ ಅಚ್ಚಯೇನ ಸಙ್ಗಾಮೋ ಭವಿಸ್ಸತಿ, ನಿಟ್ಠಿತಂ ನವಂ ಚಕ್ಕಯುಗ’ನ್ತಿ? ‘ಇಮೇಹಿ ಖೋ, ದೇವ, ಛಹಿ ಮಾಸೇಹಿ ಛಾರತ್ತೂನೇಹಿ ಏಕಂ ಚಕ್ಕಂ ನಿಟ್ಠಿತ’ನ್ತಿ. ‘ಸಕ್ಖಿಸ್ಸಸಿ ಪನ ಮೇ, ಸಮ್ಮ ರಥಕಾರ, ಇಮೇಹಿ ಛಹಿ ದಿವಸೇಹಿ ದುತಿಯಂ ಚಕ್ಕಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇತು’ನ್ತಿ? ‘ಸಕ್ಕೋಮಿ ದೇವಾ’ತಿ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಥಕಾರೋ ಛಹಿ ದಿವಸೇಹಿ ದುತಿಯಂ ಚಕ್ಕಂ ನಿಟ್ಠಾಪೇತ್ವಾ ನವಂ ಚಕ್ಕಯುಗಂ ಆದಾಯ ಯೇನ ರಾಜಾ ಸಚೇತನೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ರಾಜಾನಂ ಸಚೇತನಂ ಏತದವೋಚ – ‘ಇದಂ ತೇ, ದೇವ, ನವಂ ಚಕ್ಕಯುಗಂ ನಿಟ್ಠಿತ’ನ್ತಿ. ‘ಯಞ್ಚ ತೇ ಇದಂ, ಸಮ್ಮ ರಥಕಾರ, ಚಕ್ಕಂ ಛಹಿ ಮಾಸೇಹಿ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಛಾರತ್ತೂನೇಹಿ ಯಞ್ಚ ತೇ ಇದಂ ಚಕ್ಕಂ ಛಹಿ ದಿವಸೇಹಿ ನಿಟ್ಠಿತಂ, ಇಮೇಸಂ ಕಿಂ ನಾನಾಕರಣಂ? ನೇಸಾಹಂ ಕಿಞ್ಚಿ ನಾನಾಕರಣಂ ಪಸ್ಸಾಮೀ’ತಿ. ‘ಅತ್ಥೇಸಂ, ದೇವ, ನಾನಾಕರಣಂ. ಪಸ್ಸತು ದೇವೋ ನಾನಾಕರಣ’’’ನ್ತಿ.

‘‘ಅಥ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ರಥಕಾರೋ ಯಂ ತಂ ಚಕ್ಕಂ ಛಹಿ ದಿವಸೇಹಿ ನಿಟ್ಠಿತಂ ತಂ ಪವತ್ತೇಸಿ. ತಂ ಪವತ್ತಿತಂ ಸಮಾನಂ ಯಾವತಿಕಾ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರಸ್ಸ ಗತಿ ತಾವತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಚಿಙ್ಗುಲಾಯಿತ್ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ಪಪತಿ. ಯಂ ಪನ ತಂ ಚಕ್ಕಂ ಛಹಿ ಮಾಸೇಹಿ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಛಾರತ್ತೂನೇಹಿ ತಂ ಪವತ್ತೇಸಿ. ತಂ ಪವತ್ತಿತಂ ಸಮಾನಂ ಯಾವತಿಕಾ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರಸ್ಸ ಗತಿ ತಾವತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಕ್ಖಾಹತಂ ಮಞ್ಞೇ ಅಟ್ಠಾಸಿ.

‘‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಸಮ್ಮ ರಥಕಾರ, ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ ಯಮಿದಂ [ಯದಿದಂ (ಕ.)] ಚಕ್ಕಂ ಛಹಿ ದಿವಸೇಹಿ ನಿಟ್ಠಿತಂ ತಂ ಪವತ್ತಿತಂ ಸಮಾನಂ ಯಾವತಿಕಾ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರಸ್ಸ ಗತಿ ತಾವತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಚಿಙ್ಗುಲಾಯಿತ್ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ಪಪತಿ? ಕೋ ಪನ, ಸಮ್ಮ ರಥಕಾರ, ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ ಯಮಿದಂ ಚಕ್ಕಂ ಛಹಿ ಮಾಸೇಹಿ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಛಾರತ್ತೂನೇಹಿ ತಂ ಪವತ್ತಿತಂ ಸಮಾನಂ ಯಾವತಿಕಾ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರಸ್ಸ ಗತಿ ತಾವತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಕ್ಖಾಹತಂ ಮಞ್ಞೇ ಅಟ್ಠಾಸೀ’ತಿ? ‘ಯಮಿದಂ, ದೇವ, ಚಕ್ಕಂ ಛಹಿ ದಿವಸೇಹಿ ನಿಟ್ಠಿತಂ ತಸ್ಸ ನೇಮಿಪಿ ಸವಙ್ಕಾ ಸದೋಸಾ ಸಕಸಾವಾ, ಅರಾಪಿ ಸವಙ್ಕಾ ಸದೋಸಾ ಸಕಸಾವಾ, ನಾಭಿಪಿ ಸವಙ್ಕಾ ಸದೋಸಾ ಸಕಸಾವಾ. ತಂ ನೇಮಿಯಾಪಿ ಸವಙ್ಕತ್ತಾ ಸದೋಸತ್ತಾ ಸಕಸಾವತ್ತಾ, ಅರಾನಮ್ಪಿ ಸವಙ್ಕತ್ತಾ ಸದೋಸತ್ತಾ ಸಕಸಾವತ್ತಾ, ನಾಭಿಯಾಪಿ ಸವಙ್ಕತ್ತಾ ಸದೋಸತ್ತಾ ಸಕಸಾವತ್ತಾ ಪವತ್ತಿತಂ ಸಮಾನಂ ಯಾವತಿಕಾ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರಸ್ಸ ಗತಿ ತಾವತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಚಿಙ್ಗುಲಾಯಿತ್ವಾ ಭೂಮಿಯಂ ಪಪತಿ. ಯಂ ಪನ ತಂ, ದೇವ, ಚಕ್ಕಂ ಛಹಿ ಮಾಸೇಹಿ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಛಾರತ್ತೂನೇಹಿ ತಸ್ಸ ನೇಮಿಪಿ ಅವಙ್ಕಾ ಅದೋಸಾ ಅಕಸಾವಾ, ಅರಾಪಿ ಅವಙ್ಕಾ ಅದೋಸಾ ಅಕಸಾವಾ, ನಾಭಿಪಿ ಅವಙ್ಕಾ ಅದೋಸಾ ಅಕಸಾವಾ. ತಂ ನೇಮಿಯಾಪಿ ಅವಙ್ಕತ್ತಾ ಅದೋಸತ್ತಾ ಅಕಸಾವತ್ತಾ, ಅರಾನಮ್ಪಿ ಅವಙ್ಕತ್ತಾ ಅದೋಸತ್ತಾ ಅಕಸಾವತ್ತಾ, ನಾಭಿಯಾಪಿ ಅವಙ್ಕತ್ತಾ ಅದೋಸತ್ತಾ ಅಕಸಾವತ್ತಾ ಪವತ್ತಿತಂ ಸಮಾನಂ ಯಾವತಿಕಾ ಅಭಿಸಙ್ಖಾರಸ್ಸ ಗತಿ ತಾವತಿಕಂ ಗನ್ತ್ವಾ ಅಕ್ಖಾಹತಂ ಮಞ್ಞೇ ಅಟ್ಠಾಸೀ’’’ತಿ.

‘‘ಸಿಯಾ ಖೋ ಪನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ತುಮ್ಹಾಕಂ ಏವಮಸ್ಸ – ‘ಅಞ್ಞೋ ನೂನ ತೇನ ಸಮಯೇನ ಸೋ ರಥಕಾರೋ ಅಹೋಸೀ’ತಿ! ನ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಅಹಂ ತೇನ ಸಮಯೇನ ಸೋ ರಥಕಾರೋ ಅಹೋಸಿಂ. ತದಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕುಸಲೋ ದಾರುವಙ್ಕಾನಂ ದಾರುದೋಸಾನಂ ದಾರುಕಸಾವಾನಂ. ಏತರಹಿ ಖೋ ಪನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ ಕುಸಲೋ ಕಾಯವಙ್ಕಾನಂ ಕಾಯದೋಸಾನಂ ಕಾಯಕಸಾವಾನಂ, ಕುಸಲೋ ವಚೀವಙ್ಕಾನಂ ವಚೀದೋಸಾನಂ ವಚೀಕಸಾವಾನಂ, ಕುಸಲೋ ಮನೋವಙ್ಕಾನಂ ಮನೋದೋಸಾನಂ ಮನೋಕಸಾವಾನಂ. ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಕಾಯವಙ್ಕೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ ಕಾಯದೋಸೋ ಕಾಯಕಸಾವೋ, ವಚೀವಙ್ಕೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ ವಚೀದೋಸೋ ವಚೀಕಸಾವೋ, ಮನೋವಙ್ಕೋ ಅಪ್ಪಹೀನೋ ಮನೋದೋಸೋ ಮನೋಕಸಾವೋ, ಏವಂ ಪಪತಿತಾ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಸ್ಮಾ ಧಮ್ಮವಿನಯಾ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತಂ ಚಕ್ಕಂ ಛಹಿ ದಿವಸೇಹಿ ನಿಟ್ಠಿತಂ.

‘‘ಯಸ್ಸ ಕಸ್ಸಚಿ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖುಸ್ಸ ವಾ ಭಿಕ್ಖುನಿಯಾ ವಾ ಕಾಯವಙ್ಕೋ ಪಹೀನೋ ಕಾಯದೋಸೋ ಕಾಯಕಸಾವೋ, ವಚೀವಙ್ಕೋ ಪಹೀನೋ ವಚೀದೋಸೋ ವಚೀಕಸಾವೋ, ಮನೋವಙ್ಕೋ ಪಹೀನೋ ಮನೋದೋಸೋ ಮನೋಕಸಾವೋ, ಏವಂ ಪತಿಟ್ಠಿತಾ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಇಮಸ್ಮಿಂ ಧಮ್ಮವಿನಯೇ, ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ತಂ ಚಕ್ಕಂ ಛಹಿ ಮಾಸೇಹಿ ನಿಟ್ಠಿತಂ ಛಾರತ್ತೂನೇಹಿ.

‘‘ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ಕಾಯವಙ್ಕಂ ಪಜಹಿಸ್ಸಾಮ ಕಾಯದೋಸಂ ಕಾಯಕಸಾವಂ, ವಚೀವಙ್ಕಂ ಪಜಹಿಸ್ಸಾಮ ವಚೀದೋಸಂ ವಚೀಕಸಾವಂ, ಮನೋವಙ್ಕಂ ಪಜಹಿಸ್ಸಾಮ ಮನೋದೋಸಂ ಮನೋಕಸಾವ’ನ್ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ. ಪಞ್ಚಮಂ.