೪. ಸಮಚಿತ್ತವಗ್ಗೋ

೩೩. ‘‘ಅಸಪ್ಪುರಿಸಭೂಮಿಞ್ಚ ವೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ ಸಪ್ಪುರಿಸಭೂಮಿಞ್ಚ. ತಂ ಸುಣಾಥ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ. ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಂ, ಭನ್ತೇ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಭಗವತೋ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಕತಮಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಭೂಮಿ? ಅಸಪ್ಪುರಿಸೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಕತಞ್ಞೂ ಹೋತಿ ಅಕತವೇದೀ. ಅಸಬ್ಭಿ ಹೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪಞ್ಞಾತಂ ಯದಿದಂ ಅಕತಞ್ಞುತಾ ಅಕತವೇದಿತಾ. ಕೇವಲಾ ಏಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಸಪ್ಪುರಿಸಭೂಮಿ ಯದಿದಂ ಅಕತಞ್ಞುತಾ ಅಕತವೇದಿತಾ. ಸಪ್ಪುರಿಸೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಕತಞ್ಞೂ ಹೋತಿ ಕತವೇದೀ. ಸಬ್ಭಿ ಹೇತಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಉಪಞ್ಞಾತಂ ಯದಿದಂ ಕತಞ್ಞುತಾ ಕತವೇದಿತಾ. ಕೇವಲಾ ಏಸಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಪ್ಪುರಿಸಭೂಮಿ ಯದಿದಂ ಕತಞ್ಞುತಾ ಕತವೇದಿತಾ’’ತಿ.

೩೪. ‘‘ದ್ವಿನ್ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ನ ಸುಪ್ಪತಿಕಾರಂ ವದಾಮಿ. ಕತಮೇಸಂ ದ್ವಿನ್ನಂ? ಮಾತು ಚ ಪಿತು ಚ. ಏಕೇನ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಅಂಸೇನ ಮಾತರಂ ಪರಿಹರೇಯ್ಯ, ಏಕೇನ ಅಂಸೇನ ಪಿತರಂ ಪರಿಹರೇಯ್ಯ ವಸ್ಸಸತಾಯುಕೋ ವಸ್ಸಸತಜೀವೀ ಸೋ ಚ ನೇಸಂ ಉಚ್ಛಾದನಪರಿಮದ್ದನನ್ಹಾಪನಸಮ್ಬಾಹನೇನ. ತೇ ಚ ತತ್ಥೇವ ಮುತ್ತಕರೀಸಂ ಚಜೇಯ್ಯುಂ. ನ ತ್ವೇವ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಕತಂ ವಾ ಹೋತಿ ಪಟಿಕತಂ ವಾ. ಇಮಿಸ್ಸಾ ಚ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಹಾಪಥವಿಯಾ ಪಹೂತರತ್ತರತನಾಯ [ಪಹೂತಸತ್ತರತನಾಯ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.) ತಿಕನಿಪಾತೇ ಮಹಾವಗ್ಗೇ ದಸಮಸುತ್ತಟೀಕಾಯಂ ದಸ್ಸಿತಪಾಳಿಯಾ ಸಮೇತಿ] ಮಾತಾಪಿತರೋ ಇಸ್ಸರಾಧಿಪಚ್ಚೇ ರಜ್ಜೇ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇಯ್ಯ, ನ ತ್ವೇವ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಕತಂ ವಾ ಹೋತಿ ಪಟಿಕತಂ ವಾ. ತಂ ಕಿಸ್ಸ ಹೇತು? ಬಹುಕಾರಾ [ಬಹೂಪಕಾರಾ (ಕ.)], ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತಾಪಿತರೋ ಪುತ್ತಾನಂ ಆಪಾದಕಾ ಪೋಸಕಾ ಇಮಸ್ಸ ಲೋಕಸ್ಸ ದಸ್ಸೇತಾರೋ. ಯೋ ಚ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತಾಪಿತರೋ ಅಸ್ಸದ್ಧೇ ಸದ್ಧಾಸಮ್ಪದಾಯ ಸಮಾದಪೇತಿ ನಿವೇಸೇತಿ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಿ, ದುಸ್ಸೀಲೇ ಸೀಲಸಮ್ಪದಾಯ ಸಮಾದಪೇತಿ ನಿವೇಸೇತಿ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಮಚ್ಛರೀ ಚಾಗಸಮ್ಪದಾಯ ಸಮಾದಪೇತಿ ನಿವೇಸೇತಿ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಿ, ದುಪ್ಪಞ್ಞೇ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪದಾಯ ಸಮಾದಪೇತಿ ನಿವೇಸೇತಿ ಪತಿಟ್ಠಾಪೇತಿ, ಏತ್ತಾವತಾ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಾತಾಪಿತೂನಂ ಕತಞ್ಚ ಹೋತಿ ಪಟಿಕತಞ್ಚಾ’’ತಿ [ಪಟಿಕತಞ್ಚ ಅತಿಕತಞ್ಚಾತಿ (ಸೀ. ಪೀ.)].

೩೫. ಅಥ ಖೋ ಅಞ್ಞತರೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವತಾ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಸೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕಿಂವಾದೀ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಕಿಮಕ್ಖಾಯೀ’’ತಿ? ‘‘ಕಿರಿಯವಾದೀ ಚಾಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಅಕಿರಿಯವಾದೀ ಚಾ’’ತಿ. ‘‘ಯಥಾಕಥಂ ಪನ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಕಿರಿಯವಾದೀ ಚ ಅಕಿರಿಯವಾದೀ ಚಾ’’ತಿ?

‘‘ಅಕಿರಿಯಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ವದಾಮಿ ಕಾಯದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ವಚೀದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ ಮನೋದುಚ್ಚರಿತಸ್ಸ, ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಂ ಪಾಪಕಾನಂ ಅಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಅಕಿರಿಯಂ ವದಾಮಿ. ಕಿರಿಯಞ್ಚ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ವದಾಮಿ ಕಾಯಸುಚರಿತಸ್ಸ ವಚೀಸುಚರಿತಸ್ಸ ಮನೋಸುಚರಿತಸ್ಸ, ಅನೇಕವಿಹಿತಾನಂ ಕುಸಲಾನಂ ಧಮ್ಮಾನಂ ಕಿರಿಯಂ ವದಾಮಿ. ಏವಂ ಖೋ ಅಹಂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಿರಿಯವಾದೀ ಚ ಅಕಿರಿಯವಾದೀ ಚಾ’’ತಿ.

‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಗೋತಮ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭವಂ ಗೋತಮೋ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ.

೩೬. ಅಥ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕೋ ಗಹಪತಿ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕತಿ ನು ಖೋ, ಭನ್ತೇ, ಲೋಕೇ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ, ಕತ್ಥ ಚ ದಾನಂ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ? ‘‘ದ್ವೇ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ಲೋಕೇ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ – ಸೇಖೋ ಚ ಅಸೇಖೋ ಚ. ಇಮೇ ಖೋ, ಗಹಪತಿ, ದ್ವೇ ಲೋಕೇ ದಕ್ಖಿಣೇಯ್ಯಾ, ಏತ್ಥ ಚ ದಾನಂ ದಾತಬ್ಬ’’ನ್ತಿ.

ಇದಮವೋಚ ಭಗವಾ. ಇದಂ ವತ್ವಾನ [ವತ್ವಾ (ಸೀ. ಪೀ.) ಏವಮೀದಿಸೇಸು ಠಾನೇಸು] ಸುಗತೋ ಅಥಾಪರಂ ಏತದವೋಚ ಸತ್ಥಾ –

‘‘ಸೇಖೋ ಅಸೇಖೋ ಚ ಇಮಸ್ಮಿಂ ಲೋಕೇ,

ಆಹುನೇಯ್ಯಾ ಯಜಮಾನಾನಂ ಹೋನ್ತಿ;

ತೇ ಉಜ್ಜುಭೂತಾ [ಉಜುಭೂತಾ (ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಕ.)] ಕಾಯೇನ, ವಾಚಾಯ ಉದ ಚೇತಸಾ;

ಖೇತ್ತಂ ತಂ ಯಜಮಾನಾನಂ, ಏತ್ಥ ದಿನ್ನಂ ಮಹಪ್ಫಲ’’ನ್ತಿ.

೩೭. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಭಗವಾ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಜೇತವನೇ ಅನಾಥಪಿಣ್ಡಿಕಸ್ಸ ಆರಾಮೇ. ತೇನ ಖೋ ಪನ ಸಮಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಸಾವತ್ಥಿಯಂ ವಿಹರತಿ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇ ಮಿಗಾರಮಾತುಪಾಸಾದೇ. ತತ್ರ ಖೋ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಮನ್ತೇಸಿ – ‘‘ಆವುಸೋ ಭಿಕ್ಖವೇ’’ತಿ. ‘‘ಆವುಸೋ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಅಜ್ಝತ್ತಸಂಯೋಜನಞ್ಚ, ಆವುಸೋ, ಪುಗ್ಗಲಂ ದೇಸೇಸ್ಸಾಮಿ ಬಹಿದ್ಧಾಸಂಯೋಜನಞ್ಚ. ತಂ ಸುಣಾಥ, ಸಾಧುಕಂ ಮನಸಿ ಕರೋಥ; ಭಾಸಿಸ್ಸಾಮೀ’’ತಿ. ‘‘ಏವಮಾವುಸೋ’’ತಿ ಖೋ ತೇ ಭಿಕ್ಖೂ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಪಚ್ಚಸ್ಸೋಸುಂ. ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಕತಮೋ ಚಾವುಸೋ, ಅಜ್ಝತ್ತಸಂಯೋಜನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ? ಇಧಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತೋ ವಿಹರತಿ ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಅಣುಮತ್ತೇಸು ವಜ್ಜೇಸು ಭಯದಸ್ಸಾವೀ, ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು. ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಞ್ಞತರಂ ದೇವನಿಕಾಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಸೋ ತತೋ ಚುತೋ ಆಗಾಮೀ ಹೋತಿ, ಆಗನ್ತಾ ಇತ್ಥತ್ತಂ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಿ, ಆವುಸೋ, ಅಜ್ಝತ್ತಸಂಯೋಜನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಆಗಾಮೀ ಹೋತಿ, ಆಗನ್ತಾ ಇತ್ಥತ್ತಂ.

‘‘ಕತಮೋ ಚಾವುಸೋ, ಬಹಿದ್ಧಾಸಂಯೋಜನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ? ಇಧಾವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ, ಪಾತಿಮೋಕ್ಖಸಂವರಸಂವುತೋ ವಿಹರತಿ ಆಚಾರಗೋಚರಸಮ್ಪನ್ನೋ, ಅಣುಮತ್ತೇಸು ವಜ್ಜೇಸು ಭಯದಸ್ಸಾವೀ, ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು. ಸೋ ಅಞ್ಞತರಂ ಸನ್ತಂ ಚೇತೋವಿಮುತ್ತಿಂ ಉಪಸಮ್ಪಜ್ಜ ವಿಹರತಿ. ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಞ್ಞತರಂ ದೇವನಿಕಾಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಸೋ ತತೋ ಚುತೋ ಅನಾಗಾಮೀ ಹೋತಿ, ಅನಾಗನ್ತಾ ಇತ್ಥತ್ತಂ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ಬಹಿದ್ಧಾಸಂಯೋಜನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅನಾಗಾಮೀ ಹೋತಿ, ಅನಾಗನ್ತಾ ಇತ್ಥತ್ತಂ.

‘‘ಪುನ ಚಪರಂ, ಆವುಸೋ, ಭಿಕ್ಖು ಸೀಲವಾ ಹೋತಿ…ಪೇ… ಸಮಾದಾಯ ಸಿಕ್ಖತಿ ಸಿಕ್ಖಾಪದೇಸು. ಸೋ ಕಾಮಾನಂಯೇವ ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಭವಾನಂಯೇವ ನಿಬ್ಬಿದಾಯ ವಿರಾಗಾಯ ನಿರೋಧಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ತಣ್ಹಾಕ್ಖಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಲೋಭಕ್ಖಯಾಯ ಪಟಿಪನ್ನೋ ಹೋತಿ. ಸೋ ಕಾಯಸ್ಸ ಭೇದಾ ಪರಂ ಮರಣಾ ಅಞ್ಞತರಂ ದೇವನಿಕಾಯಂ ಉಪಪಜ್ಜತಿ. ಸೋ ತತೋ ಚುತೋ ಅನಾಗಾಮೀ ಹೋತಿ, ಅನಾಗನ್ತಾ ಇತ್ಥತ್ತಂ. ಅಯಂ ವುಚ್ಚತಾವುಸೋ, ಬಹಿದ್ಧಾಸಂಯೋಜನೋ ಪುಗ್ಗಲೋ ಅನಾಗಾಮೀ ಹೋತಿ, ಅನಾಗನ್ತಾ ಇತ್ಥತ್ತ’’ನ್ತಿ.

ಅಥ ಖೋ ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಮಚಿತ್ತಾ ದೇವತಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಖೋ ತಾ ದೇವತಾ ಭಗವನ್ತಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘‘ಏಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇ ಮಿಗಾರಮಾತುಪಾಸಾದೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಸಂಯೋಜನಞ್ಚ ಪುಗ್ಗಲಂ ದೇಸೇತಿ ಬಹಿದ್ಧಾಸಂಯೋಜನಞ್ಚ. ಹಟ್ಠಾ, ಭನ್ತೇ, ಪರಿಸಾ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮತು ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯಾ’’ತಿ. ಅಧಿವಾಸೇಸಿ ಭಗವಾ ತುಣ್ಹೀಭಾವೇನ. ಅಥ ಖೋ ಭಗವಾ – ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ ನಾಮ ಬಲವಾ ಪುರಿಸೋ ಸಮಿಞ್ಜಿತಂ [ಸಮ್ಮಿಞ್ಜಿತಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ವಾ ಬಾಹಂ ಪಸಾರೇಯ್ಯ, ಪಸಾರಿತಂ ವಾ ಬಾಹಂ ಸಮಿಞ್ಜೇಯ್ಯ, ಏವಮೇವಂ – ಜೇತವನೇ ಅನ್ತರಹಿತೋ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇ ಮಿಗಾರಮಾತುಪಾಸಾದೇ ಆಯಸ್ಮತೋ ಸಾರಿಪುತ್ತಸ್ಸ ಸಮ್ಮುಖೇ ಪಾತುರಹೋಸಿ. ನಿಸೀದಿ ಭಗವಾ ಪಞ್ಞತ್ತೇ ಆಸನೇ. ಆಯಸ್ಮಾಪಿ ಖೋ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಭಗವನ್ತಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನಂ ಖೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಸಾರಿಪುತ್ತಂ ಭಗವಾ ಏತದವೋಚ –

‘‘ಇಧ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸಮ್ಬಹುಲಾ ಸಮಚಿತ್ತಾ ದೇವತಾ ಯೇನಾಹಂ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿಂಸು; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಮಂ ಅಭಿವಾದೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ಅಟ್ಠಂಸು. ಏಕಮನ್ತಂ ಠಿತಾ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ತಾ ದೇವತಾ ಮಂ ಏತದವೋಚುಂ – ‘ಏಸೋ, ಭನ್ತೇ, ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ಪುಬ್ಬಾರಾಮೇ ಮಿಗಾರಮಾತುಪಾಸಾದೇ ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಅಜ್ಝತ್ತಸಂಯೋಜನಞ್ಚ ಪುಗ್ಗಲಂ ದೇಸೇತಿ ಬಹಿದ್ಧಾಸಂಯೋಜನಞ್ಚ. ಹಟ್ಠಾ, ಭನ್ತೇ, ಪರಿಸಾ. ಸಾಧು, ಭನ್ತೇ, ಭಗವಾ ಯೇನ ಆಯಸ್ಮಾ ಸಾರಿಪುತ್ತೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮತು ಅನುಕಮ್ಪಂ ಉಪಾದಾಯಾ’ತಿ. ತಾ ಖೋ ಪನ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ದೇವತಾ ದಸಪಿ ಹುತ್ವಾ ವೀಸಮ್ಪಿ ಹುತ್ವಾ ತಿಂಸಮ್ಪಿ ಹುತ್ವಾ ಚತ್ತಾಲೀಸಮ್ಪಿ ಹುತ್ವಾ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪಿ ಹುತ್ವಾ ಸಟ್ಠಿಪಿ ಹುತ್ವಾ ಆರಗ್ಗಕೋಟಿನಿತುದನಮತ್ತೇಪಿ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ, ನ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಬಾಧೇನ್ತಿ [ಬ್ಯಾಬಾಧೇನ್ತೀತಿ (ಸಬ್ಬತ್ಥ)]. ಸಿಯಾ ಖೋ ಪನ [ಪನ ತೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)], ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಏವಮಸ್ಸ – ‘ತತ್ಥ ನೂನ ತಾಸಂ ದೇವತಾನಂ ತಥಾ ಚಿತ್ತಂ ಭಾವಿತಂ ಯೇನ ತಾ ದೇವತಾ ದಸಪಿ ಹುತ್ವಾ ವೀಸಮ್ಪಿ ಹುತ್ವಾ ತಿಂಸಮ್ಪಿ ಹುತ್ವಾ ಚತ್ತಾಲೀಸಮ್ಪಿ ಹುತ್ವಾ ಪಞ್ಞಾಸಮ್ಪಿ ಹುತ್ವಾ ಸಟ್ಠಿಪಿ ಹುತ್ವಾ ಆರಗ್ಗಕೋಟಿನಿತುದನಮತ್ತೇಪಿ ತಿಟ್ಠನ್ತಿ ನ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಬಾಧೇನ್ತೀ’ತಿ. ನ ಖೋ ಪನೇತಂ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಏವಂ ದಟ್ಠಬ್ಬಂ. ಇಧೇವ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ತಾಸಂ ದೇವತಾನಂ ತಥಾ ಚಿತ್ತಂ ಭಾವಿತಂ, ಯೇನ ತಾ ದೇವತಾ ದಸಪಿ ಹುತ್ವಾ…ಪೇ… ನ ಚ ಅಞ್ಞಮಞ್ಞಂ ಬ್ಯಾಬಾಧೇನ್ತಿ. ತಸ್ಮಾತಿಹ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಏವಂ ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ – ‘ಸನ್ತಿನ್ದ್ರಿಯಾ ಭವಿಸ್ಸಾಮ ಸನ್ತಮಾನಸಾ’ತಿ. ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ‘ಸನ್ತಿನ್ದ್ರಿಯಾನಞ್ಹಿ ವೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸನ್ತಮಾನಸಾನಂ ಸನ್ತಂಯೇವ ಕಾಯಕಮ್ಮಂ ಭವಿಸ್ಸತಿ ಸನ್ತಂ ವಚೀಕಮ್ಮಂ ಸನ್ತಂ ಮನೋಕಮ್ಮಂ. ಸನ್ತಂಯೇವ ಉಪಹಾರಂ ಉಪಹರಿಸ್ಸಾಮ ಸಬ್ರಹ್ಮಚಾರೀಸೂ’ತಿ. ‘ಏವಞ್ಹಿ ವೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಸಿಕ್ಖಿತಬ್ಬಂ. ಅನಸ್ಸುಂ ಖೋ, ಸಾರಿಪುತ್ತ, ಅಞ್ಞತಿತ್ಥಿಯಾ ಪರಿಬ್ಬಾಜಕಾ ಯೇ ಇಮಂ ಧಮ್ಮಪರಿಯಾಯಂ ನಾಸ್ಸೋಸು’’’ನ್ತಿ.

೩೮. ಏವಂ ಮೇ ಸುತಂ – ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ವರಣಾಯಂ ವಿಹರತಿ ಭದ್ದಸಾರಿತೀರೇ [ಕದ್ದಮದಹತೀರೇ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)]. ಅಥ ಖೋ ಆರಾಮದಣ್ಡೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೇನ ಸದ್ಧಿಂ ಸಮ್ಮೋದಿ. ಸಮ್ಮೋದನೀಯಂ ಕಥಂ ಸಾರಣೀಯಂ ವೀತಿಸಾರೇತ್ವಾ ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸೀದಿ. ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಆರಾಮದಣ್ಡೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಕೋ ನು ಖೋ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ, ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ ಯೇನ ಖತ್ತಿಯಾಪಿ ಖತ್ತಿಯೇಹಿ ವಿವದನ್ತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ವಿವದನ್ತಿ, ಗಹಪತಿಕಾಪಿ ಗಹಪತಿಕೇಹಿ ವಿವದನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ಕಾಮರಾಗಾಭಿನಿವೇಸವಿನಿಬನ್ಧ [ಕಾಮರಾಗವಿನಿವೇಸವಿನಿಬದ್ಧ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಪಲಿಗೇಧಪರಿಯುಟ್ಠಾನಜ್ಝೋಸಾನಹೇತು ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಖತ್ತಿಯಾಪಿ ಖತ್ತಿಯೇಹಿ ವಿವದನ್ತಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣಾಪಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇಹಿ ವಿವದನ್ತಿ, ಗಹಪತಿಕಾಪಿ ಗಹಪತಿಕೇಹಿ ವಿವದನ್ತೀ’’ತಿ.

‘‘ಕೋ ಪನ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ, ಹೇತು ಕೋ ಪಚ್ಚಯೋ ಯೇನ ಸಮಣಾಪಿ ಸಮಣೇಹಿ ವಿವದನ್ತೀ’’ತಿ? ‘‘ದಿಟ್ಠಿರಾಗಾಭಿನಿವೇಸವಿನಿಬನ್ಧಪಲಿಗೇಧಪರಿಯುಟ್ಠಾನಜ್ಝೋಸಾನಹೇತು ಖೋ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಸಮಣಾಪಿ ಸಮಣೇಹಿ ವಿವದನ್ತೀ’’ತಿ.

‘‘ಅತ್ಥಿ ಪನ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ, ಕೋಚಿ ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಯೋ ಇಮಞ್ಚೇವ ಕಾಮರಾಗಾಭಿನಿವೇಸವಿನಿಬನ್ಧಪಲಿಗೇಧಪರಿಯುಟ್ಠಾನಜ್ಝೋಸಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತೋ, ಇಮಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿರಾಗಾಭಿನಿವೇಸವಿನಿಬನ್ಧಪಲಿಗೇಧಪರಿಯುಟ್ಠಾನಜ್ಝೋಸಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತೋ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಯೋ ಇಮಞ್ಚೇವ ಕಾಮರಾಗಾಭಿನಿವೇಸವಿನಿಬನ್ಧಪಲಿಗೇಧಪರಿಯುಟ್ಠಾನಜ್ಝೋಸಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತೋ, ಇಮಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿರಾಗಾಭಿನಿವೇಸವಿನಿಬನ್ಧಪಲಿಗೇಧಪರಿಯುಟ್ಠಾನಜ್ಝೋಸಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತೋ’’ತಿ.

‘‘ಕೋ ಪನ ಸೋ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ, ಲೋಕಸ್ಮಿಂ ಯೋ ಇಮಞ್ಚೇವ ಕಾಗರಾಗಾಭಿನಿವೇಸವಿನಿಬನ್ಧಪಲಿಗೇಧಪರಿಯುಟ್ಠಾನಜ್ಝೋಸಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತೋ, ಇಮಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿರಾಗಾಭಿನಿವೇಸವಿನಿಬನ್ಧಪಲಿಗೇಧಪರಿಯುಟ್ಠಾನಜ್ಝೋಸಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತೋ’’ತಿ? ‘‘ಅತ್ಥಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಪುರತ್ಥಿಮೇಸು ಜನಪದೇಸು ಸಾವತ್ಥೀ ನಾಮ ನಗರಂ. ತತ್ಥ ಸೋ ಭಗವಾ ಏತರಹಿ ವಿಹರತಿ ಅರಹಂ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೋ. ಸೋ ಹಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಭಗವಾ ಇಮಞ್ಚೇವ ಕಾಮರಾಗಾಭಿನಿವೇಸವಿನಿಬನ್ಧಪಲಿಗೇಧಪರಿಯುಟ್ಠಾನಜ್ಝೋಸಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತೋ, ಇಮಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿರಾಗಾಭಿನಿವೇಸವಿನಿಬನ್ಧಪಲಿಗೇಧಪರಿಯುಟ್ಠಾನಜ್ಝೋಸಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತೋ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಆರಾಮದಣ್ಡೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಏಕಂಸಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿತ್ವಾ ದಕ್ಖಿಣಂ ಜಾಣುಮಣ್ಡಲಂ ಪಥವಿಯಂ ನಿಹನ್ತ್ವಾ ಯೇನ ಭಗವಾ ತೇನಞ್ಜಲಿಂ ಪಣಾಮೇತ್ವಾ ತಿಕ್ಖತ್ತುಂ ಉದಾನಂ ಉದಾನೇಸಿ –

‘‘ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ, ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ, ನಮೋ ತಸ್ಸ ಭಗವತೋ ಅರಹತೋ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧಸ್ಸ. ಯೋ ಹಿ ಸೋ ಭಗವಾ ಇಮಞ್ಚೇವ ಕಾಮರಾಗಾಭಿನಿವೇಸವಿನಿಬನ್ಧಪಲಿಗೇಧಪರಿಯುಟ್ಠಾನಜ್ಝೋಸಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತೋ, ಇಮಞ್ಚ ದಿಟ್ಠಿರಾಗಾಭಿನಿವೇಸವಿನಿಬನ್ಧಪಲಿಗೇಧಪರಿಯುಟ್ಠಾನಜ್ಝೋಸಾನಂ ಸಮತಿಕ್ಕನ್ತೋ’’ತಿ.

‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ, ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ! ಸೇಯ್ಯಥಾಪಿ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ, ನಿಕ್ಕುಜ್ಜಿತಂ ವಾ ಉಕ್ಕುಜ್ಜೇಯ್ಯ, ಪಟಿಚ್ಛನ್ನಂ ವಾ ವಿವರೇಯ್ಯ, ಮೂಳ್ಹಸ್ಸ ವಾ ಮಗ್ಗಂ ಆಚಿಕ್ಖೇಯ್ಯ, ಅನ್ಧಕಾರೇ ವಾ ತೇಲಪಜ್ಜೋತಂ ಧಾರೇಯ್ಯ – ‘ಚಕ್ಖುಮನ್ತೋ ರೂಪಾನಿ ದಕ್ಖನ್ತೀ’ತಿ, ಏವಮೇವಂ ಭೋತಾ ಕಚ್ಚಾನೇನ ಅನೇಕಪರಿಯಾಯೇನ ಧಮ್ಮೋ ಪಕಾಸಿತೋ. ಏಸಾಹಂ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ, ತಂ ಭವನ್ತಂ ಗೋತಮಂ ಸರಣಂ ಗಚ್ಛಾಮಿ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಭಿಕ್ಖುಸಙ್ಘಞ್ಚ. ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭವಂ ಕಚ್ಚಾನೋ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ.

೩೯. ಏಕಂ ಸಮಯಂ ಆಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ಮಧುರಾಯಂ ವಿಹರತಿ ಗುನ್ದಾವನೇ. ಅಥ ಖೋ ಕನ್ದರಾಯನೋ [ಕಣ್ಡರಾಯನೋ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಯೇನಾಯಸ್ಮಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೋ ತೇನುಪಸಙ್ಕಮಿ; ಉಪಸಙ್ಕಮಿತ್ವಾ ಆಯಸ್ಮತಾ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನೇನ ಸದ್ಧಿಂ…ಪೇ… ಏಕಮನ್ತಂ ನಿಸಿನ್ನೋ ಖೋ ಕನ್ದರಾಯನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಆಯಸ್ಮನ್ತಂ ಮಹಾಕಚ್ಚಾನಂ ಏತದವೋಚ – ‘‘ಸುತಂ ಮೇತಂ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ, ‘ನ ಸಮಣೋ ಕಚ್ಚಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಜಿಣ್ಣೇ ವುದ್ಧೇ ಮಹಲ್ಲಕೇ ಅದ್ಧಗತೇ ವಯೋಅನುಪ್ಪತ್ತೇ ಅಭಿವಾದೇತಿ ವಾ ಪಚ್ಚುಟ್ಠೇತಿ ವಾ ಆಸನೇನ ವಾ ನಿಮನ್ತೇತೀ’ತಿ. ತಯಿದಂ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ, ತಥೇವ? ನ ಹಿ ಭವಂ ಕಚ್ಚಾನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೇ ಜಿಣ್ಣೇ ವುದ್ಧೇ ಮಹಲ್ಲಕೇ ಅದ್ಧಗತೇ ವಯೋಅನುಪ್ಪತ್ತೇ ಅಭಿವಾದೇತಿ ವಾ ಪಚ್ಚುಟ್ಠೇತಿ ವಾ ಆಸನೇನ ವಾ ನಿಮನ್ತೇತಿ. ತಯಿದಂ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ, ನ ಸಮ್ಪನ್ನಮೇವಾ’’ತಿ.

‘‘ಅತ್ಥಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ತೇನ ಭಗವತಾ ಜಾನತಾ ಪಸ್ಸತಾ ಅರಹತಾ ಸಮ್ಮಾಸಮ್ಬುದ್ಧೇನ ವುದ್ಧಭೂಮಿ ಚ ಅಕ್ಖಾತಾ ದಹರಭೂಮಿ ಚ. ವುದ್ಧೋ ಚೇಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಹೋತಿ ಆಸೀತಿಕೋ ವಾ ನಾವುತಿಕೋ ವಾ ವಸ್ಸಸತಿಕೋ ವಾ ಜಾತಿಯಾ, ಸೋ ಚ ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ ಕಾಮಮಜ್ಝಾವಸತಿ ಕಾಮಪರಿಳಾಹೇನ ಪರಿಡಯ್ಹತಿ ಕಾಮವಿತಕ್ಕೇಹಿ ಖಜ್ಜತಿ ಕಾಮಪರಿಯೇಸನಾಯ ಉಸ್ಸುಕೋ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಬಾಲೋ ನ ಥೇರೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತಿ. ದಹರೋ ಚೇಪಿ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಹೋತಿ ಯುವಾ ಸುಸುಕಾಳಕೇಸೋ ಭದ್ರೇನ ಯೋಬ್ಬನೇನ ಸಮನ್ನಾಗತೋ ಪಠಮೇನ ವಯಸಾ. ಸೋ ಚ ನ ಕಾಮೇ ಪರಿಭುಞ್ಜತಿ ನ ಕಾಮಮಜ್ಝಾವಸತಿ, ನ ಕಾಮಪರಿಳಾಹೇನ ಪರಿಡಯ್ಹತಿ, ನ ಕಾಮವಿತಕ್ಕೇಹಿ ಖಜ್ಜತಿ, ನ ಕಾಮಪರಿಯೇಸನಾಯ ಉಸ್ಸುಕೋ. ಅಥ ಖೋ ಸೋ ಪಣ್ಡಿತೋ ಥೇರೋತ್ವೇವ ಸಙ್ಖ್ಯಂ ಗಚ್ಛತೀ’’ತಿ.

ಏವಂ ವುತ್ತೇ ಕನ್ದರಾಯನೋ ಬ್ರಾಹ್ಮಣೋ ಉಟ್ಠಾಯಾಸನಾ ಏಕಂಸಂ ಉತ್ತರಾಸಙ್ಗಂ ಕರಿತ್ವಾ ದಹರಾನಂ ಸತಂ [ಸುದಂ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)] ಭಿಕ್ಖೂನಂ ಪಾದೇ ಸಿರಸಾ ವನ್ದತಿ – ‘‘ವುದ್ಧಾ ಭವನ್ತೋ, ವುದ್ಧಭೂಮಿಯಂ ಠಿತಾ. ದಹರಾ ಮಯಂ, ದಹರಭೂಮಿಯಂ ಠಿತಾ’’ತಿ.

‘‘ಅಭಿಕ್ಕನ್ತಂ, ಭೋ ಕಚ್ಚಾನ…ಪೇ… ಉಪಾಸಕಂ ಮಂ ಭವಂ ಕಚ್ಚಾನೋ ಧಾರೇತು ಅಜ್ಜತಗ್ಗೇ ಪಾಣುಪೇತಂ ಸರಣಂ ಗತ’’ನ್ತಿ.

೪೦. ‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ಚೋರಾ ಬಲವನ್ತೋ ಹೋನ್ತಿ, ರಾಜಾನೋ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ದುಬ್ಬಲಾ ಹೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ರಞ್ಞೋ ನ ಫಾಸು ಹೋತಿ ಅತಿಯಾತುಂ ವಾ ನಿಯ್ಯಾತುಂ ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ವಾ ಜನಪದೇ ಅನುಸಞ್ಞಾತುಂ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾನಮ್ಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ನ ಫಾಸು ಹೋತಿ ಅತಿಯಾತುಂ ವಾ ನಿಯ್ಯಾತುಂ ವಾ ಬಾಹಿರಾನಿ ವಾ ಕಮ್ಮನ್ತಾನಿ ಪಟಿವೇಕ್ಖಿತುಂ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂ ಬಲವನ್ತೋ ಹೋನ್ತಿ, ಪೇಸಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ದುಬ್ಬಲಾ ಹೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ಪೇಸಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ತುಣ್ಹೀಭೂತಾ ತುಣ್ಹೀಭೂತಾವ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಸಙ್ಕಸಾಯನ್ತಿ [ಸಙ್ಕಮ್ಮ ಝಾಯನ್ತಿ (ಕ.), ಸಞ್ಚಾಯನ್ತಿ (ಸೀ. ಅಟ್ಠ.)] ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ವಾ ಜನಪದೇ ಅಚ್ಛನ್ತಿ [ಭಜನ್ತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)]. ತಯಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹೋತಿ ಬಹುಜನಾಹಿತಾಯ ಬಹುಜನಾಸುಖಾಯ, ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅನತ್ಥಾಯ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ.

‘‘ಯಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ರಾಜಾನೋ ಬಲವನ್ತೋ ಹೋನ್ತಿ, ಚೋರಾ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ದುಬ್ಬಲಾ ಹೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ರಞ್ಞೋ ಫಾಸು ಹೋತಿ ಅತಿಯಾತುಂ ವಾ ನಿಯ್ಯಾತುಂ ವಾ ಪಚ್ಚನ್ತಿಮೇ ವಾ ಜನಪದೇ ಅನುಸಞ್ಞಾತುಂ. ಬ್ರಾಹ್ಮಣಗಹಪತಿಕಾನಮ್ಪಿ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಫಾಸು ಹೋತಿ ಅತಿಯಾತುಂ ವಾ ನಿಯ್ಯಾತುಂ ವಾ ಬಾಹಿರಾನಿ ವಾ ಕಮ್ಮನ್ತಾನಿ ಪಟಿವೇಕ್ಖಿತುಂ. ಏವಮೇವಂ ಖೋ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಯಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ಪೇಸಲಾ ಭಿಕ್ಖೂ ಬಲವನ್ತೋ ಹೋನ್ತಿ, ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂ ತಸ್ಮಿಂ ಸಮಯೇ ದುಬ್ಬಲಾ ಹೋನ್ತಿ. ತಸ್ಮಿಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮಯೇ ಪಾಪಭಿಕ್ಖೂ ತುಣ್ಹೀಭೂತಾ ತುಣ್ಹೀಭೂತಾವ ಸಙ್ಘಮಜ್ಝೇ ಸಙ್ಕಸಾಯನ್ತಿ, ಯೇನ ವಾ ಪನ ತೇನ ಪಕ್ಕಮನ್ತಿ [ಪಪತನ್ತಿ (ಸೀ. ಸ್ಯಾ. ಕಂ. ಪೀ.)]. ತಯಿದಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಹೋತಿ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ, ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನ’’ನ್ತಿ.

೪೧. ‘‘ದ್ವಿನ್ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪತ್ತಿಂ ನ ವಣ್ಣೇಮಿ, ಗಿಹಿಸ್ಸ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ವಾ. ಗಿಹೀ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಬ್ಬಜಿತೋ ವಾ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಮಿಚ್ಛಾಪಟಿಪತ್ತಾಧಿಕರಣಹೇತು ನ ಆರಾಧಕೋ ಹೋತಿ ಞಾಯಂ ಧಮ್ಮಂ ಕುಸಲಂ.

‘‘ದ್ವಿನ್ನಾಹಂ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಿಂ ವಣ್ಣೇಮಿ, ಗಿಹಿಸ್ಸ ವಾ ಪಬ್ಬಜಿತಸ್ಸ ವಾ. ಗಿಹೀ ವಾ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಪಬ್ಬಜಿತೋ ವಾ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪನ್ನೋ ಸಮ್ಮಾಪಟಿಪತ್ತಾಧಿಕರಣಹೇತು ಆರಾಧಕೋ ಹೋತಿ ಞಾಯಂ ಧಮ್ಮಂ ಕುಸಲ’’ನ್ತಿ.

೪೨. ‘‘ಯೇ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ದುಗ್ಗಹಿತೇಹಿ ಸುತ್ತನ್ತೇಹಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಪ್ಪತಿರೂಪಕೇಹಿ ಅತ್ಥಞ್ಚ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಪಟಿವಾಹನ್ತಿ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಬಹುಜನಾಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಬಹುಜನಾಸುಖಾಯ, ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅನತ್ಥಾಯ ಅಹಿತಾಯ ದುಕ್ಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ. ಬಹುಞ್ಚ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಅಪುಞ್ಞಂ ಪಸವನ್ತಿ, ತೇ ಚಿಮಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಂ ಅನ್ತರಧಾಪೇನ್ತಿ.

‘‘ಯೇ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಸುಗ್ಗಹಿತೇಹಿ ಸುತ್ತನ್ತೇಹಿ ಬ್ಯಞ್ಜನಪ್ಪತಿರೂಪಕೇಹಿ ಅತ್ಥಞ್ಚ ಧಮ್ಮಞ್ಚ ಅನುಲೋಮೇನ್ತಿ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಬಹುಜನಹಿತಾಯ ಪಟಿಪನ್ನಾ ಬಹುಜನಸುಖಾಯ, ಬಹುನೋ ಜನಸ್ಸ ಅತ್ಥಾಯ ಹಿತಾಯ ಸುಖಾಯ ದೇವಮನುಸ್ಸಾನಂ. ಬಹುಞ್ಚ ತೇ, ಭಿಕ್ಖವೇ, ಭಿಕ್ಖೂ ಪುಞ್ಞಂ ಪಸವನ್ತಿ, ತೇ ಚಿಮಂ ಸದ್ಧಮ್ಮಂ ಠಪೇನ್ತೀ’’ತಿ.

ಸಮಚಿತ್ತವಗ್ಗೋ ಚತುತ್ಥೋ.