១. បឋមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទំ

ឥមេ ខោ បនាយ្យាយោ សត្តរស សង្ឃាទិសេសា

ធម្មា ឧទ្ទេសំ អាគច្ឆន្តិ.

៦៧៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ឧបាសកោ ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ឧទោសិតំ [ឧទ្ទោសិតំ (សី. ស្យា.)] ទត្វា កាលង្កតោ ហោតិ. តស្ស ទ្វេ បុត្តា ហោន្តិ – ឯកោ អស្សទ្ធោ អប្បសន្នោ, ឯកោ សទ្ធោ បសន្នោ. តេ បេត្តិកំ សាបតេយ្យំ វិភជិំសុ. អថ ខោ សោ អស្សទ្ធោ អប្បសន្នោ តំ សទ្ធំ បសន្នំ ឯតទវោច – ‘‘អម្ហាកំ ឧទោសិតោ, តំ ភាជេមា’’តិ. ឯវំ វុត្តេ សោ សទ្ធោ បសន្នោ តំ អស្សទ្ធំ អប្បសន្នំ ឯតទវោច – ‘‘មាយ្យោ, ឯវំ អវច. អម្ហាកំ បិតុនា ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ទិន្នោ’’តិ. ទុតិយម្បិ ខោ សោ អស្សទ្ធោ អប្បសន្នោ តំ សទ្ធំ បសន្នំ ឯតទវោច – ‘‘អម្ហាកំ ឧទោសិតោ, តំ ភាជេមា’’តិ. អថ ខោ សោ សទ្ធោ បសន្នោ តំ អស្សទ្ធំ អប្បសន្នំ ឯតទវោច – ‘‘មាយ្យោ, ឯវំ អវច. អម្ហាកំ បិតុនា ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ទិន្នោ’’តិ. តតិយម្បិ ខោ សោ អស្សទ្ធោ អប្បសន្នោ តំ សទ្ធំ បសន្នំ ឯតទវោច – ‘‘អម្ហាកំ ឧទោសិតោ, តំ ភាជេមា’’តិ. អថ ខោ សោ សទ្ធោ បសន្នោ – ‘‘សចេ មយ្ហំ ភវិស្សតិ, អហម្បិ ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ទស្សាមី’’តិ – តំ អស្សទ្ធំ អប្បសន្នំ ឯតទវោច – ‘‘ភាជេមា’’តិ. អថ ខោ សោ ឧទោសិតោ តេហិ ភាជីយមានោ តស្ស អស្សទ្ធស្ស អប្បសន្នស្ស បាបុណាតិ [បាបុណិ (ស្យា.)]. អថ ខោ សោ អស្សទ្ធោ អប្បសន្នោ ភិក្ខុនិយោ ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោច – ‘‘និក្ខមថាយ្យេ, អម្ហាកំ ឧទោសិតោ’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី តំ បុរិសំ ឯតទវោច – ‘‘មាយ្យោ, ឯវំ អវច, តុម្ហាកំ បិតុនា ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ទិន្នោ’’តិ. ‘‘ទិន្នោ ន ទិន្នោ’’តិ វោហារិកេ មហាមត្តេ បុច្ឆិំសុ. មហាមត្តា ឯវមាហំសុ – ‘‘កោ, អយ្យេ, ជានាតិ ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស ទិន្នោ’’តិ? ឯវំ វុត្តេ ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី តេ មហាមត្តេ ឯតទវោច – ‘‘អបិ នាយ្យោ [អបិ ន្វយ្យា (ស្យា.), អបិ នាយ្យោ (ក.)] តុម្ហេហិ ទិដ្ឋំ វា សុតំ វា សក្ខិំ ឋបយិត្វា ទានំ ទិយ្យមាន’’ន្តិ? អថ ខោ តេ មហាមត្តា – ‘‘សច្ចំ ខោ អយ្យា អាហា’’តិ តំ ឧទោសិតំ ភិក្ខុនិសង្ឃស្ស អកំសុ. អថ ខោ សោ បុរិសោ បរាជិតោ ឧជ្ឈាយតិ ខិយ្យតិ វិបាចេតិ – ‘‘អស្សមណិយោ ឥមា មុណ្ឌា ពន្ធកិនិយោ. កថញ្ហិ នាម អម្ហាកំ ឧទោសិតំ អច្ឆិន្ទាបេស្សន្តី’’តិ! ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី មហាមត្តានំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. មហាមត្តា តំ បុរិសំ ទណ្ឌាបេសុំ. អថ ខោ សោ បុរិសោ ទណ្ឌិតោ ភិក្ខុនូបស្សយស្ស អវិទូរេ អាជីវកសេយ្យំ ការាបេត្វា អាជីវកេ ឧយ្យោជេសិ – ‘‘ឯតា ភិក្ខុនិយោ អច្ចាវទថា’’តិ.

ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី មហាមត្តានំ ឯតមត្ថំ អារោចេសិ. មហាមត្តា តំ បុរិសំ ពន្ធាបេសុំ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘បឋមំ ភិក្ខុនិយោ ឧទោសិតំ អច្ឆិន្ទាបេសុំ, ទុតិយំ ទណ្ឌាបេសុំ, តតិយំ ពន្ធាបេសុំ. ឥទានិ ឃាតាបេស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខុនិយោ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យា តា ភិក្ខុនិយោ អប្បិច្ឆា…បេ… តា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម អយ្យា ថុល្លនន្ទា ឧស្សយវាទិកា វិហរិស្សតី’’តិ! អថ ខោ តា ភិក្ខុនិយោ ភិក្ខូនំ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ឧស្សយវាទិកា វិហរតីតិ. ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, ថុល្លនន្ទា ភិក្ខុនី ឧស្សយវាទិកា វិហរិស្សតិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុនិយោ ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសន្តុ –

៦៧៩. ‘‘យា បន ភិក្ខុនី ឧស្សយវាទិកា វិហរេយ្យ គហបតិនា វា គហបតិបុត្តេន វា ទាសេន វា កម្មការេន [កម្មករេន (សី. ស្យា.)] វា អន្តមសោ សមណបរិព្ពាជកេនាបិ, អយំ ភិក្ខុនី បឋមាបត្តិកំ ធម្មំ អាបន្នា និស្សារណីយំ សង្ឃាទិសេស’’ន្តិ.

៦៨០. យា បនាតិ យា យាទិសា…បេ… ភិក្ខុនីតិ…បេ… អយំ ឥមស្មិំ អត្ថេ អធិប្បេតា ភិក្ខុនីតិ.

ឧស្សយវាទិកា នាម អឌ្ឌការិកា វុច្ចតិ.

គហបតិ នាម យោ កោចិ អគារំ អជ្ឈាវសតិ.

គហបតិបុត្តោ នាម យេ កេចិ បុត្តភាតរោ.

ទាសោ នាម អន្តោជាតោ ធនក្កីតោ ករមរានីតោ.

កម្មការោ នាម ភដកោ អាហតកោ.

សមណបរិព្ពាជកោ នាម ភិក្ខុញ្ច ភិក្ខុនិញ្ច សិក្ខមានញ្ច សាមណេរញ្ច សាមណេរិញ្ច ឋបេត្វា យោ កោចិ បរិព្ពាជកសមាបន្នោ.

អឌ្ឌំ ករិស្សាមីតិ ទុតិយំ វា បរិយេសតិ គច្ឆតិ វា, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ឯកស្ស អារោចេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ទុតិយស្ស អារោចេតិ, អាបត្តិ ថុល្លច្ចយស្ស. អឌ្ឌបរិយោសានេ អាបត្តិ សង្ឃាទិសេសស្ស.

បឋមាបត្តិកន្តិ សហ វត្ថុជ្ឈាចារា អាបជ្ជតិ អសមនុភាសនាយ.

និស្សារណីយន្តិ សង្ឃម្ហា និស្សារីយតិ.

សង្ឃាទិសេសន្តិ សង្ឃោវ តស្សា អាបត្តិយា មានត្តំ ទេតិ មូលាយ បដិកស្សតិ អព្ភេតិ, ន សម្ពហុលា ន ឯកា ភិក្ខុនី. តេន វុច្ចតិ ‘‘សង្ឃាទិសេសោ’’តិ. តស្សេវ អាបត្តិនិកាយស្ស នាមកម្មំ អធិវចនំ. តេនបិ វុច្ចតិ ‘‘សង្ឃាទិសេសោ’’តិ.

៦៨១. អនាបត្តិ មនុស្សេហិ អាកឌ្ឍីយមានា គច្ឆតិ, អារក្ខំ យាចតិ, អនោទិស្ស អាចិក្ខតិ, ឧម្មត្តិកាយ…បេ… អាទិកម្មិកាយាតិ.

បឋមសង្ឃាទិសេសសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.