៦. សុរុសុរុវគ្គោ

៦២៧. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា កោសម្ពិយំ វិហរតិ ឃោសិតារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរេន ព្រាហ្មណេន សង្ឃស្ស បយោបានំ បដិយត្តំ ហោតិ. ភិក្ខូ សុរុសុរុការកំ ខីរំ បិវន្តិ. អញ្ញតរោ នដបុព្ពកោ ភិក្ខុ ឯវមាហ – ‘‘សព្ពោយំ មញ្ញេ សង្ឃោ សីតីកតោ’’តិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុ សង្ឃំ អារព្ភ ទវំ ករិស្សតី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ ត្វំ, ភិក្ខុ, សង្ឃំ អារព្ភ ទវំ អកាសីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, សង្ឃំ អារព្ភ ទវំ ករិស្សសិ! នេតំ, មោឃបុរិស, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… វិគរហិត្វា…បេ… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ន, ភិក្ខវេ, ពុទ្ធំ វា ធម្មំ វា សង្ឃំ វា អារព្ភ ទវោ កាតព្ពោ. យោ ករេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ. អថ ខោ ភគវា តំ ភិក្ខុំ អនេកបរិយាយេន វិគរហិត្វា ទុព្ភរតាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘ន សុរុសុរុការកំ ភុញ្ជិស្សាមីតិ សិក្ខា ករណីយា’’តិ.

ន សុរុសុរុការកំ ភុញ្ជិតព្ពំ. យោ អនាទរិយំ បដិច្ច សុរុសុរុការកំ ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

អនាបត្តិ អសញ្ចិច្ច…បេ… អាទិកម្មិកស្សាតិ.

បឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៦២៨. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ហត្ថនិល្លេហកំ ភុញ្ជន្តិ…បេ….

‘‘ន ហត្ថនិល្លេហកំ ភុញ្ជិស្សាមីតិ សិក្ខា ករណីយា’’តិ.

ន ហត្ថនិល្លេហកំ ភុញ្ជិតព្ពំ. យោ អនាទរិយំ បដិច្ច ហត្ថនិល្លេហកំ ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

អនាបត្តិ អសញ្ចិច្ច…បេ… អាទិកម្មិកស្សាតិ.

ទុតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៦២៩. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ បត្តនិល្លេហកំ ភុញ្ជន្តិ…បេ….

‘‘ន បត្តនិល្លេហកំ ភុញ្ជិស្សាមីតិ សិក្ខា ករណីយា’’តិ.

ន បត្តនិល្លេហកំ ភុញ្ជិតព្ពំ. យោ អនាទរិយំ បដិច្ច បត្តនិល្លេហកំ ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

អនាបត្តិ អសញ្ចិច្ច, អស្សតិយា, អជានន្តស្ស, គិលានស្ស, បរិត្តកេ សេសេ ឯកតោ សង្កឌ្ឍិត្វា និល្លេហិត្វា ភុញ្ជតិ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

តតិយសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៦៣០. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឱដ្ឋនិល្លេហកំ ភុញ្ជន្តិ…បេ….

‘‘ន ឱដ្ឋនិល្លេហកំ ភុញ្ជិស្សាមីតិ សិក្ខា ករណីយា’’តិ.

ន ឱដ្ឋនិល្លេហកំ ភុញ្ជិតព្ពំ. យោ អនាទរិយំ បដិច្ច ឱដ្ឋនិល្លេហកំ ភុញ្ជតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

អនាបត្តិ អសញ្ចិច្ច…បេ… អាទិកម្មិកស្សាតិ.

ចតុត្ថសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៦៣១. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា ភគ្គេសុ វិហរតិ សុសុមារគិរេ [សុំសុមារគិរេ (សី. ស្យា.), សំសុមារគិរេ (ក.)] ភេសកឡាវនេ មិគទាយេ. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ កោកនទេ [កោកនុទេ (ក.)] បាសាទេ សាមិសេន ហត្ថេន បានីយថាលកំ បដិគ្គណ្ហន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា សាមិសេន ហត្ថេន បានីយថាលកំ បដិគ្គហេស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខូ សាមិសេន ហត្ថេន បានីយថាលកំ បដិគ្គហេស្សន្តី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ សាមិសេន ហត្ថេន បានីយថាលកំ បដិគ្គណ្ហន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តេ, ភិក្ខវេ, មោឃបុរិសា សាមិសេន ហត្ថេន បានីយថាលកំ បដិគ្គហេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘ន សាមិសេន ហត្ថេន បានីយថាលកំ បដិគ្គហេស្សាមីតិ សិក្ខា ករណីយា’’តិ.

ន សាមិសេន ហត្ថេន បានីយថាលកោ បដិគ្គហេតព្ពោ. យោ អនាទរិយំ បដិច្ច សាមិសេន ហត្ថេន បានីយថាលកំ បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

អនាបត្តិ អសញ្ចិច្ច, អស្សតិយា, អជានន្តស្ស, គិលានស្ស, ‘‘ធោវិស្សាមី’’តិ វា ‘‘ធោវាបេស្សាមី’’តិ វា បដិគ្គណ្ហាតិ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

បញ្ចមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៦៣២. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា ភគ្គេសុ វិហរតិ សុសុមារគិរេ ភេសកឡាវនេ មិគទាយេ. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ កោកនទេ បាសាទេ សសិត្ថកំ បត្តធោវនំ អន្តរឃរេ ឆឌ្ឌេន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា សសិត្ថកំ បត្តធោវនំ អន្តរឃរេ ឆឌ្ឌេស្សន្តិ, សេយ្យថាបិ គិហី កាមភោគិនោ’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ភិក្ខូ សសិត្ថកំ បត្តធោវនំ អន្តរឃរេ ឆឌ្ឌេស្សន្តី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូ សសិត្ថកំ បត្តធោវនំ អន្តរឃរេ ឆឌ្ឌេន្តីតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តេ, ភិក្ខវេ, មោឃបុរិសា សសិត្ថកំ បត្តធោវនំ អន្តរឃរេ ឆឌ្ឌេស្សន្តិ! នេតំ, ភិក្ខវេ, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘ន សសិត្ថកំ បត្តធោវនំ អន្តរឃរេ ឆឌ្ឌេស្សាមីតិ សិក្ខា ករណីយា’’តិ.

ន សសិត្ថកំ បត្តធោវនំ អន្តរឃរេ ឆឌ្ឌេតព្ពំ. យោ អនាទរិយំ បដិច្ច សសិត្ថកំ បត្តធោវនំ អន្តរឃរេ ឆឌ្ឌេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

អនាបត្តិ អសញ្ចិច្ច, អស្សតិយា, អជានន្តស្ស, គិលានស្ស, ឧទ្ធរិត្វា វា ភិន្ទិត្វា វា បដិគ្គហេ វា នីហរិត្វា វា ឆឌ្ឌេតិ, អាបទាសុ, ឧម្មត្តកស្ស, អាទិកម្មិកស្សាតិ.

ឆដ្ឋសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៦៣៣. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឆត្តបាណិស្ស ធម្មំ ទេសេន្តិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ឆត្តបាណិស្ស ធម្មំ ទេសេស្សន្តី’’តិ…បេ… សច្ចំ កិរ តុម្ហេ, ភិក្ខវេ, ឆត្តបាណិស្ស ធម្មំ ទេសេថាតិ? ‘‘សច្ចំ, ភគវា’’តិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម តុម្ហេ, មោឃបុរិសា, ឆត្តបាណិស្ស ធម្មំ ទេសេស្សថ! នេតំ, មោឃបុរិសា, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ…បេ… ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘ន ឆត្តបាណិស្ស ធម្មំ ទេសេស្សាមីតិ សិក្ខា ករណីយា’’តិ.

ឯវញ្ចិទំ ភគវតា ភិក្ខូនំ សិក្ខាបទំ បញ្ញត្តំ ហោតិ.

៦៣៤. តេន ខោ បន សមយេន ភិក្ខូ ឆត្តបាណិស្ស គិលានស្ស ធម្មំ ទេសេតុំ កុក្កុច្ចាយន្តិ. មនុស្សា ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សមណា សក្យបុត្តិយា ឆត្តបាណិស្ស គិលានស្ស ធម្មំ ន ទេសេស្សន្តី’’តិ! អស្សោសុំ ខោ ភិក្ខូ តេសំ មនុស្សានំ ឧជ្ឈាយន្តានំ ខិយ្យន្តានំ វិបាចេន្តានំ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឆត្តបាណិស្ស គិលានស្ស ធម្មំ ទេសេតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឥមំ សិក្ខាបទំ ឧទ្ទិសេយ្យាថ –

‘‘ន ឆត្តបាណិស្ស អគិលានស្ស ធម្មំ ទេសេស្សាមីតិ សិក្ខា ករណីយា’’តិ.

ឆត្តំ នាម តីណិ ឆត្តានិ – សេតច្ឆត្តំ, កិលញ្ជច្ឆត្តំ, បណ្ណច្ឆត្តំ មណ្ឌលពទ្ធំ សលាកពទ្ធំ.

ធម្មោ នាម ពុទ្ធភាសិតោ សាវកភាសិតោ ឥសិភាសិតោ ទេវតាភាសិតោ អត្ថូបសញ្ហិតោ ធម្មូបសញ្ហិតោ.

ទេសេយ្យាតិ បទេន ទេសេតិ, បទេ បទេ អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អក្ខរាយ ទេសេតិ, អក្ខរក្ខរាយ អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ន ឆត្តបាណិស្ស អគិលានស្ស ធម្មោ ទេសេតព្ពោ. យោ អនាទរិយំ បដិច្ច ឆត្តបាណិស្ស អគិលានស្ស ធម្មំ ទេសេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

អនាបត្តិ អសញ្ចិច្ច…បេ… អាទិកម្មិកស្សាតិ.

សត្តមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៦៣៥. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ ទណ្ឌបាណិស្ស ធម្មំ ទេសេន្តិ…បេ….

‘‘ន ទណ្ឌបាណិស្ស អគិលានស្ស ធម្មំ ទេសេស្សាមីតិ សិក្ខា ករណីយា’’តិ.

ទណ្ឌោ នាម មជ្ឈិមស្ស បុរិសស្ស ចតុហត្ថោ ទណ្ឌោ. តតោ ឧក្កដ្ឋោ អទណ្ឌោ, ឱមកោ អទណ្ឌោ.

ន ទណ្ឌបាណិស្ស អគិលានស្ស ធម្មោ ទេសេតព្ពោ. យោ អនាទរិយំ បដិច្ច ទណ្ឌបាណិស្ស អគិលានស្ស ធម្មំ ទេសេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

អនាបត្តិ អសញ្ចិច្ច…បេ… អាទិកម្មិកស្សាតិ.

អដ្ឋមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៦៣៦. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ សត្ថបាណិស្ស ធម្មំ ទេសេន្តិ…បេ….

‘‘ន សត្ថបាណិស្ស អគិលានស្ស ធម្មំ ទេសេស្សាមីតិ សិក្ខា ករណីយា’’តិ.

សត្ថំ នាម ឯកតោធារំ ឧភតោធារំ បហរណំ.

ន សត្ថបាណិស្ស អគិលានស្ស ធម្មោ ទេសេតព្ពោ. យោ អនាទរិយំ បដិច្ច សត្ថបាណិស្ស អគិលានស្ស ធម្មំ ទេសេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

អនាបត្តិ អសញ្ចិច្ច…បេ… អាទិកម្មិកស្សាតិ.

នវមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

៦៣៧. តេន សមយេន ពុទ្ធោ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តេន ខោ បន សមយេន ឆព្ពគ្គិយា ភិក្ខូ អាវុធបាណិស្ស ធម្មំ ទេសេន្តិ…បេ….

‘‘ន អាវុធបាណិស្ស អគិលានស្ស ធម្មំ ទេសេស្សាមីតិ សិក្ខា ករណីយា’’តិ.

អាវុធំ នាម ចាបោ កោទណ្ឌោ.

ន អាវុធបាណិស្ស អគិលានស្ស ធម្មោ ទេសេតព្ពោ. យោ អនាទរិយំ បដិច្ច អាវុធបាណិស្ស អគិលានស្ស ធម្មំ ទេសេតិ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស.

អនាបត្តិ អសញ្ចិច្ច…បេ… អាទិកម្មិកស្សាតិ.

ទសមសិក្ខាបទំ និដ្ឋិតំ.

សុរុសុរុវគ្គោ ឆដ្ឋោ.