២៤១. ឧបាលិបុច្ឆាកថា

៤០០. អថ ខោ អាយស្មា ឧបាលិ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ, ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា ឧបាលិ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘យោ នុ ខោ, ភន្តេ, សមគ្គោ សង្ឃោ សម្មុខាករណីយំ កម្មំ អសម្មុខា ករោតិ, ធម្មកម្មំ នុ ខោ តំ, ភន្តេ, វិនយកម្ម’’ន្តិ? ‘‘អធម្មកម្មំ តំ, ឧបាលិ, អវិនយកម្ម’’ន្តិ. ‘‘យោ នុ ខោ, ភន្តេ, សមគ្គោ សង្ឃោ បដិបុច្ឆាករណីយំ កម្មំ អប្បដិបុច្ឆា ករោតិ…បេ… បដិញ្ញាយករណីយំ កម្មំ អបដិញ្ញាយ ករោតិ… សតិវិនយារហស្ស អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ… អមូឡ្ហវិនយារហស្ស តស្សបាបិយសិកាកម្មំ ករោតិ… តស្សបាបិយសិកាកម្មារហស្ស តជ្ជនីយកម្មំ ករោតិ… តជ្ជនីយកម្មារហស្ស និយស្សកម្មំ ករោតិ … និយស្សកម្មារហស្ស បព្ពាជនីយកម្មំ ករោតិ… បព្ពាជនីយកម្មារហស្ស បដិសារណីយកម្មំ ករោតិ… បដិសារណីយកម្មារហស្ស ឧក្ខេបនីយកម្មំ ករោតិ… ឧក្ខេបនីយកម្មារហស្ស បរិវាសំ ទេតិ… បរិវាសារហំ មូលាយ បដិកស្សតិ… មូលាយបដិកស្សនារហស្ស មានត្តំ ទេតិ… មានត្តារហំ អព្ភេតិ… អព្ភានារហំ ឧបសម្បាទេតិ, ធម្មកម្មំ នុ ខោ តំ, ភន្តេ, វិនយកម្ម’’ន្តិ? ‘‘អធម្មកម្មំ តំ, ឧបាលិ, អវិនយកម្មំ’’.

‘‘យោ ខោ, ឧបាលិ, សមគ្គោ សង្ឃោ សម្មុខាករណីយំ កម្មំ អសម្មុខា ករោតិ, ឯវំ ខោ, ឧបាលិ, អធម្មកម្មំ ហោតិ អវិនយកម្មំ, ឯវញ្ច បន សង្ឃោ សាតិសារោ ហោតិ. យោ ខោ, ឧបាលិ, សមគ្គោ សង្ឃោ បដិបុច្ឆាករណីយំ កម្មំ អប្បដិបុច្ឆា ករោតិ…បេ… បដិញ្ញាយករណីយំ កម្មំ អបដិញ្ញាយ ករោតិ… សតិវិនយារហស្ស អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ… អមូឡ្ហវិនយារហស្ស តស្សបាបិយសិកាកម្មំ ករោតិ… តស្សបាបិយសិកាកម្មារហស្ស តជ្ជនីយកម្មំ ករោតិ… តជ្ជនីយកម្មារហស្ស និយស្សកម្មំ ករោតិ… និយស្សកម្មារហស្ស បព្ពាជនីយកម្មំ ករោតិ… បព្ពាជនីយកម្មារហស្ស បដិសារណីយកម្មំ ករោតិ… បដិសារណីយកម្មារហស្ស ឧក្ខេបនីយកម្មំ ករោតិ… ឧក្ខេបនីយកម្មារហស្ស បរិវាសំ ទេតិ… បរិវាសារហំ មូលាយ បដិកស្សតិ… មូលាយបដិកស្សនារហស្ស មានត្តំ ទេតិ… មានត្តារហំ អព្ភេតិ… អព្ភានារហំ ឧបសម្បាទេតិ, ឯវំ ខោ, ឧបាលិ, អធម្មកម្មំ ហោតិ អវិនយកម្មំ. ឯវញ្ច បន សង្ឃោ សាតិសារោ ហោតី’’តិ.

៤០១. ‘‘យោ នុ ខោ, ភន្តេ, សមគ្គោ សង្ឃោ សម្មុខាករណីយំ កម្មំ សម្មុខា ករោតិ, ធម្មកម្មំ នុ ខោ តំ, ភន្តេ, វិនយកម្ម’’ន្តិ? ‘‘ធម្មកម្មំ តំ, ឧបាលិ, វិនយកម្ម’’ន្តិ. ‘‘យោ នុ ខោ, ភន្តេ, សមគ្គោ សង្ឃោ បដិបុច្ឆាករណីយំ កម្មំ បដិបុច្ឆា ករោតិ…បេ… បដិញ្ញាយករណីយំ កម្មំ បដិញ្ញាយ ករោតិ… សតិវិនយារហស្ស សតិវិនយំ ទេតិ… អមូឡ្ហវិនយារហស្ស អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ… តស្សបាបិយសិកាកម្មារហស្ស តស្សបាបិយសិកាកម្មំ ករោតិ… តជ្ជនីយកម្មារហស្ស តជ្ជនីយកម្មំ ករោតិ… និយស្សកម្មារហស្ស និយស្សកម្មំ ករោតិ… បព្ពាជនីយកម្មារហស្ស បព្ពាជនីយកម្មំ ករោតិ… បដិសារណីយកម្មារហស្ស បដិសារណីយកម្មំ ករោតិ… ឧក្ខេបនីយកម្មារហស្ស ឧក្ខេបនីយកម្មំ ករោតិ… បរិវាសារហស្ស បរិវាសំ ទេតិ មូលាយបដិកស្សនារហំ មូលាយ បដិកស្សតិ… មានត្តារហស្ស មានត្តំ ទេតិ… អព្ភានារហំ អព្ភេតិ… ឧបសម្បទារហំ ឧបសម្បាទេតិ, ធម្មកម្មំ នុ ខោ តំ, ភន្តេ, វិនយកម្ម’’ន្តិ? ‘‘ធម្មកម្មំ តំ, ឧបាលិ, វិនយកម្មំ.

‘‘យោ ខោ, ឧបាលិ, សមគ្គោ សង្ឃោ សម្មុខាករណីយំ កម្មំ សម្មុខា ករោតិ, ឯវំ ខោ, ឧបាលិ, ធម្មកម្មំ ហោតិ វិនយកម្មំ. ឯវញ្ច បន សង្ឃោ អនតិសារោ ហោតិ. យោ ខោ, ឧបាលិ, សមគ្គោ សង្ឃោ បដិបុច្ឆាករណីយំ កម្មំ បដិបុច្ឆា ករោតិ… បដិញ្ញាយករណីយំ កម្មំ បដិញ្ញាយ ករោតិ… សតិវិនយារហស្ស សតិវិនយំ ទេតិ… អមូឡ្ហវិនយារហស្ស អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ… តស្សបាបិយសិកាកម្មារហស្ស តស្សបាបិយសិកាកម្មំ ករោតិ… តជ្ជនីយកម្មារហស្ស តជ្ជនីយកម្មំ ករោតិ… និយស្សកម្មារហស្ស និយស្សកម្មំ ករោតិ… បព្ពាជនីយកម្មារហស្ស បព្ពាជនីយកម្មំ ករោតិ … បដិសារណីយកម្មារហស្ស បដិសារណីយកម្មំ ករោតិ… ឧក្ខេបនីយកម្មារហស្ស ឧក្ខេបនីយកម្មំ ករោតិ… បរិវាសារហស្ស បរិវាសំ ទេតិ… មូលាយបដិកស្សនារហំ មូលាយ បដិកស្សតិ… មានត្តារហស្ស មានត្តំ ទេតិ… អព្ភានារហំ អព្ភេតិ… ឧបសម្បទារហំ ឧបសម្បាទេតិ, ឯវំ ខោ, ឧបាលិ, ធម្មកម្មំ ហោតិ វិនយកម្មំ. ឯវញ្ច បន សង្ឃោ អនតិសារោ ហោតី’’តិ.

៤០២. ‘‘យោ នុ ខោ, ភន្តេ, សមគ្គោ សង្ឃោ សតិវិនយារហស្ស អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ, អមូឡ្ហវិនយារហស្ស សតិវិនយំ ទេតិ, ធម្មកម្មំ នុ ខោ តំ, ភន្តេ, វិនយកម្ម’’ន្តិ? ‘‘អធម្មកម្មំ តំ, ឧបាលិ, អវិនយកម្ម’’ន្តិ. ‘‘យោ នុ ខោ, ភន្តេ, សមគ្គោ សង្ឃោ អមូឡ្ហវិនយារហស្ស តស្សបាបិយសិកាកម្មំ ករោតិ, តស្សបាបិយសិកាកម្មារហស្ស អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ…បេ… តស្សបាបិយសិកាកម្មារហស្ស តជ្ជនីយកម្មំ ករោតិ, តជ្ជនីយកម្មារហស្ស តស្សបាបិយសិកាកម្មំ ករោតិ… តជ្ជនីយកម្មារហស្ស និយស្សកម្មំ ករោតិ, និយស្សកម្មារហស្ស តជ្ជនីយកម្មំ ករោតិ… និយស្សកម្មារហស្ស បព្ពាជនីយកម្មំ ករោតិ, បព្ពាជនីយកម្មារហស្ស និយស្សកម្មំ ករោតិ… បព្ពាជនីយកម្មារហស្ស បដិសារណីយកម្មំ ករោតិ, បដិសារណីយកម្មារហស្ស បព្ពាជនីយកម្មំ ករោតិ… បដិសារណីយកម្មារហស្ស ឧក្ខេបនីយកម្មំ ករោតិ, ឧក្ខេបនីយកម្មារហស្ស បដិសារណីយកម្មំ ករោតិ… ឧក្ខេបនីយកម្មារហស្ស បរិវាសំ ទេតិ, បរិវាសារហស្ស ឧក្ខេបនីយកម្មំ ករោតិ… បរិវាសារហំ មូលាយ បដិកស្សតិ, មូលាយបដិកស្សនារហស្ស បរិវាសំ ទេតិ… មូលាយបដិកស្សនារហស្ស មានត្តំ ទេតិ, មានត្តារហំ មូលាយ បដិកស្សតិ… មានត្តារហំ អព្ភេតិ, អព្ភានារហស្ស មានត្តំ ទេតិ… អព្ភានារហំ ឧបសម្បាទេតិ, ឧបសម្បទារហំ អព្ភេតិ, ធម្មកម្មំ នុ ខោ តំ, ភន្តេ, វិនយកម្ម’’ន្តិ? ‘‘អធម្មកម្មំ តំ, ឧបាលិ, អវិនយកម្ម’’ន្តិ.

‘‘យោ ខោ, ឧបាលិ, សមគ្គោ សង្ឃោ សតិវិនយារហស្ស អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ, អមូឡ្ហវិនយារហស្ស សតិវិនយំ ទេតិ, ឯវំ ខោ, ឧបាលិ, អធម្មកម្មំ ហោតិ អវិនយកម្មំ. ឯវញ្ច បន សង្ឃោ សាតិសារោ ហោតិ. យោ ខោ, ឧបាលិ, សមគ្គោ សង្ឃោ អមូឡ្ហវិនយារហស្ស តស្សបាបិយសិកាកម្មំ ករោតិ, តស្សបាបិយសិកាកម្មារហស្ស អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ…បេ… តស្សបាបិយសិកាកម្មារហស្ស តជ្ជនីយកម្មំ ករោតិ, តជ្ជនីយកម្មារហស្ស តស្សបាបិយសិកាកម្មំ ករោតិ… តជ្ជនីយកម្មារហស្ស និយស្សកម្មំ ករោតិ, និយស្សកម្មារហស្ស តជ្ជនីយកម្មំ ករោតិ… និយស្សកម្មារហស្ស បព្ពាជនីយកម្មំ ករោតិ, បព្ពាជនីយកម្មារហស្ស និយស្សកម្មំ ករោតិ… បព្ពាជនីយកម្មារហស្ស បដិសារណីយកម្មំ ករោតិ, បដិសារណីយកម្មារហស្ស បព្ពាជនីយកម្មំ ករោតិ… បដិសារណីយកម្មារហស្ស ឧក្ខេបនីយកម្មំ ករោតិ, ឧក្ខេបនីយកម្មារហស្ស បដិសារណីយកម្មំ ករោតិ… ឧក្ខេបនីយកម្មារហស្ស បរិវាសំ ទេតិ, បរិវាសារហស្ស ឧក្ខេបនីយកម្មំ ករោតិ… បរិវាសារហំ មូលាយ បដិកស្សតិ, មូលាយបដិកស្សនារហស្ស បរិវាសំ ទេតិ… មូលាយបដិកស្សនារហស្ស មានត្តំ ទេតិ, មានត្តារហំ មូលាយ បដិកស្សតិ – មានត្តារហំ អព្ភេតិ, អព្ភានារហស្ស មានត្តំ ទេតិ… អព្ភានារហំ ឧបសម្បាទេតិ, ឧបសម្បទារហំ អព្ភេតិ, ឯវំ ខោ, ឧបាលិ, អធម្មកម្មំ ហោតិ អវិនយកម្មំ. ឯវញ្ច បន សង្ឃោ សាតិសារោ ហោតី’’តិ.

៤០៣. ‘‘យោ នុ ខោ, ភន្តេ, សមគ្គោ សង្ឃោ សតិវិនយារហស្ស សតិវិនយំ ទេតិ, អមូឡ្ហវិនយារហស្ស អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ, ធម្មកម្មំ នុ ខោ តំ, ភន្តេ, វិនយកម្ម’’ន្តិ? ‘‘ធម្មកម្មំ តំ, ឧបាលិ, វិនយកម្ម’’ន្តិ. ‘‘យោ នុ ខោ, ភន្តេ, សមគ្គោ សង្ឃោ អមូឡ្ហវិនយារហស្ស អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ…បេ… តស្សបាបិយសិកាកម្មារហស្ស តស្សបាបិយសិកាកម្មំ ករោតិ…បេ… តជ្ជនីយកម្មារហស្ស តជ្ជនីយកម្មំ ករោតិ…បេ… និយស្សកម្មារហស្ស និយស្សកម្មំ ករោតិ…បេ… បព្ពាជនីយកម្មារហស្ស បព្ពាជនីយកម្មំ ករោតិ…បេ… បដិសារណីយកម្មារហស្ស បដិសារណីយកម្មំ ករោតិ…បេ… ឧក្ខេបនីយកម្មារហស្ស ឧក្ខេបនីយកម្មំ ករោតិ…បេ… បរិវាសារហស្ស បរិវាសំ ទេតិ…បេ… មូលាយបដិកស្សនារហំ មូលាយ បដិកស្សតិ…បេ… មានត្តារហស្ស មានត្តំ ទេតិ…បេ… អព្ភានារហំ អព្ភេតិ, ឧបសម្បទារហំ ឧបសម្បាទេតិ, ធម្មកម្មំ នុ ខោ តំ, ភន្តេ, វិនយកម្ម’’ន្តិ? ‘‘ធម្មកម្មំ តំ, ឧបាលិ, វិនយកម្មំ’’.

‘‘យោ ខោ, ឧបាលិ, សមគ្គោ សង្ឃោ សតិវិនយារហស្ស សតិវិនយំ ទេតិ, អមូឡ្ហវិនយារហស្ស អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ, ឯវំ ខោ, ឧបាលិ, ធម្មកម្មំ ហោតិ វិនយកម្មំ. ឯវញ្ច បន សង្ឃោ អនតិសារោ ហោតិ. យោ ខោ, ឧបាលិ, សមគ្គោ សង្ឃោ អមូឡ្ហវិនយារហស្ស អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ …បេ… តស្សបាបិយសិកាកម្មារហស្ស តស្សបាបិយសិកាកម្មំ ករោតិ…បេ… តជ្ជនីយកម្មារហស្ស តជ្ជនីយកម្មំ ករោតិ…បេ… និយស្សកម្មារហស្ស និយស្សកម្មំ ករោតិ…បេ… បព្ពាជនីយកម្មារហស្ស បព្ពាជនីយកម្មំ ករោតិ…បេ… បដិសារណីយកម្មារហស្ស បដិសារណីយកម្មំ ករោតិ…បេ… ឧក្ខេបនីយកម្មារហស្ស ឧក្ខេបនីយកម្មំ ករោតិ…បេ… បរិវាសារហស្ស បរិវាសំ ទេតិ…បេ… មូលាយ បដិកស្សនារហំ មូលាយ បដិកស្សតិ…បេ… មានត្តារហស្ស មានត្តំ ទេតិ…បេ… អព្ភានារហំ អព្ភេតិ, ឧបសម្បទារហំ ឧបសម្បាទេតិ, ឯវំ ខោ, ឧបាលិ, ធម្មកម្មំ ហោតិ វិនយកម្មំ. ឯវញ្ច បន សង្ឃោ អនតិសារោ ហោតី’’តិ.

៤០៤. អថ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – យោ ខោ, ភិក្ខវេ, សមគ្គោ សង្ឃោ សតិវិនយារហស្ស អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ, ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អធម្មកម្មំ ហោតិ អវិនយកម្មំ. ឯវញ្ច បន សង្ឃោ សាតិសារោ ហោតិ. យោ ខោ, ភិក្ខវេ, សមគ្គោ សង្ឃោ សតិវិនយារហស្ស តស្សបាបិយសិកាកម្មំ ករោតិ…បេ… សតិវិនយារហស្ស តជ្ជនីយកម្មំ ករោតិ… សតិវិនយារហស្ស និយស្សកម្មំ ករោតិ… សតិវិនយារហស្ស បព្ពាជនីយកម្មំ ករោតិ… សតិវិនយារហស្ស បដិសារណីយកម្មំ ករោតិ… សតិវិនយារហស្ស ឧក្ខេបនីយកម្មំ ករោតិ … សតិវិនយារហស្ស បរិវាសំ ទេតិ… សតិវិនយារហំ មូលាយ បដិកស្សតិ… សតិវិនយារហស្ស មានត្តំ ទេតិ… សតិវិនយារហំ អព្ភេតិ… សតិវិនយារហំ ឧបសម្បាទេតិ, ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អធម្មកម្មំ ហោតិ អវិនយកម្មំ. ឯវញ្ច បន សង្ឃោ សាតិសារោ ហោតិ.

៤០៥. យោ ខោ, ភិក្ខវេ, សមគ្គោ សង្ឃោ អមូឡ្ហវិនយារហស្ស តស្សបាបិយសិកាកម្មំ ករោតិ, ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អធម្មកម្មំ ហោតិ អវិនយកម្មំ. ឯវញ្ច បន សង្ឃោ សាតិសារោ ហោតិ. យោ ខោ, ភិក្ខវេ, សមគ្គោ សង្ឃោ អមូឡ្ហវិនយារហស្ស តជ្ជនីយកម្មំ ករោតិ…បេ… អមូឡ្ហវិនយារហស្ស និយស្សកម្មំ ករោតិ… អមូឡ្ហវិនយារហស្ស បព្ពាជនីយកម្មំ ករោតិ… អមូឡ្ហវិនយារហស្ស បដិសារណីយកម្មំ ករោតិ… អមូឡ្ហវិនយារហស្ស ឧក្ខេបនីយកម្មំ ករោតិ… អមូឡ្ហវិនយារហស្ស បរិវាសំ ទេតិ… អមូឡ្ហវិនយារហំ មូលាយ បដិកស្សតិ… អមូឡ្ហវិនយារហស្ស មានត្តំ ទេតិ… អមូឡ្ហវិនយារហំ អព្ភេតិ… អមូឡ្ហវិនយារហំ ឧបសម្បាទេតិ… អមូឡ្ហវិនយារហស្ស សតិវិនយំ ទេតិ, ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អធម្មកម្មំ ហោតិ អវិនយកម្មំ. ឯវញ្ច បន សង្ឃោ សាតិសារោ ហោតិ.

៤០៦. យោ ខោ, ភិក្ខវេ, សមគ្គោ សង្ឃោ តស្សបាបិយសិកាកម្មារហស្ស តជ្ជនីយកម្មំ ករោតិ…បេ… តជ្ជនីយកម្មារហស្ស… និយស្សកម្មារហស្ស… បព្ពាជនីយកម្មារហស្ស… បដិសារណីយកម្មារហស្ស… ឧក្ខេបនីយកម្មារហស្ស… បរិវាសារហំ… មូលាយបដិកស្សនារហស្ស… មានត្តារហំ… អព្ភានារហំ… ឧបសម្បទារហស្ស សតិវិនយំ ទេតិ, ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អធម្មកម្មំ ហោតិ អវិនយកម្មំ. ឯវញ្ច បន សង្ឃោ សាតិសារោ ហោតិ. យោ ខោ, ភិក្ខវេ, សមគ្គោ សង្ឃោ ឧបសម្បទារហស្ស អមូឡ្ហវិនយំ ទេតិ…បេ… ឧបសម្បទារហស្ស តស្សបាបិយសិកាកម្មំ ករោតិ… ឧបសម្បទារហស្ស តជ្ជនីយកម្មំ ករោតិ… ឧបសម្បទារហស្ស និយស្សកម្មំ ករោតិ… ឧបសម្បទារហស្ស បព្ពាជនីយកម្មំ ករោតិ… ឧបសម្បទារហស្ស បដិសារណីយកម្មំ ករោតិ… ឧបសម្បទារហស្ស ឧក្ខេបនីយកម្មំ ករោតិ… ឧបសម្បទារហស្ស បរិវាសំ ទេតិ… ឧបសម្បទារហំ មូលាយ បដិកស្សតិ… ឧបសម្បទារហស្ស មានត្តំ ទេតិ… ឧបសម្បទារហំ អព្ភេតិ, ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, អធម្មកម្មំ ហោតិ អវិនយកម្មំ. ឯវញ្ច បន សង្ឃោ សាតិសារោ ហោតីតិ.

ឧបាលិបុច្ឆាកថា និដ្ឋិតា.

ឧបាលិបុច្ឆាភាណវារោ និដ្ឋិតោ ទុតិយោ.