១៧៧. លិច្ឆវីវត្ថុ

២៨៩. [ទី. និ. ២.១៦១ អាទយោ] អស្សោសុំ ខោ វេសាលិកា លិច្ឆវី – ភគវា កិរ កោដិគាមំ អនុប្បត្តោតិ. អថ ខោ វេសាលិកា លិច្ឆវី ភទ្រានិ ភទ្រានិ យានានិ យោជាបេត្វា ភទ្រំ ភទ្រំ យានំ អភិរុហិត្វា ភទ្រេហិ ភទ្រេហិ យានេហិ វេសាលិយា និយ្យាសុំ ភគវន្តំ ទស្សនាយ. អប្បេកច្ចេ លិច្ឆវី នីលា ហោន្តិ នីលវណ្ណា នីលវត្ថា នីលាលង្ការា, អប្បេកច្ចេ លិច្ឆវី បីតា ហោន្តិ បីតវណ្ណា បីតវត្ថា បីតាលង្ការា, អប្បេកច្ចេ លិច្ឆវី លោហិតា ហោន្តិ លោហិតវណ្ណា លោហិតវត្ថា លោហិតាលង្ការា, អប្បេកច្ចេ លិច្ឆវី ឱទាតា ហោន្តិ ឱទាតវណ្ណា ឱទាតវត្ថា ឱទាតាលង្ការា. អថ ខោ អម្ពបាលី គណិកា ទហរានំ ទហរានំ លិច្ឆវីនំ ឦសាយ ឦសំ យុគេន យុគំ ចក្កេន ចក្កំ អក្ខេន អក្ខំ បដិវដ្ដេសិ [បដិវត្តេសិ (ក.)]. អថ ខោ តេ លិច្ឆវី អម្ពបាលិំ គណិកំ ឯតទវោចុំ – ‘‘កិស្ស, ជេ អម្ពបាលិ, ទហរានំ ទហរានំ [អម្ហាកំ ទហរានំ ទហរានំ (សី. ស្យា.)] លិច្ឆវីនំ ឦសាយ ឦសំ យុគេន យុគំ ចក្កេន ចក្កំ អក្ខេន អក្ខំ បដិវដ្ដេសី’’តិ? ‘‘តថា ហិ បន មយា, អយ្យបុត្តា, ស្វាតនាយ ពុទ្ធប្បមុខោ ភិក្ខុសង្ឃោ និមន្តិតោ’’តិ. ‘‘ទេហិ, ជេ អម្ពបាលិ, អម្ហាកំ ឯតំ ភត្តំ សតសហស្សេនា’’តិ. ‘‘សចេបិ មេ, អយ្យបុត្តា, វេសាលិំ សាហារំ ទជ្ជេយ្យាថ, នេវ ទជ្ជាហំ តំ ភត្ត’’ន្តិ. អថ ខោ តេ លិច្ឆវី អង្គុលិំ ផោដេសុំ – ‘‘ជិតម្ហា វត, ភោ, អម្ពកាយ, បរាជិតម្ហ វត, ភោ, អម្ពកាយា’’តិ. អថ ខោ តេ លិច្ឆវី យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ. អទ្ទសា ខោ ភគវា តេ លិច្ឆវី ទូរតោវ អាគច្ឆន្តេ, ទិស្វាន ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘យេហិ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខូហិ ទេវា តាវតិំសា អទិដ្ឋបុព្ពា, ឱលោកេថ, ភិក្ខវេ, លិច្ឆវីបរិសំ; អបលោកេថ, ភិក្ខវេ, លិច្ឆវីបរិសំ; ឧបសំហរថ, ភិក្ខវេ, លិច្ឆវីបរិសំ តាវតិំសបរិស’’ន្តិ. អថ ខោ តេ លិច្ឆវី យាវតិកា យានស្ស ភូមិ, យានេន គន្ត្វា យានា បច្ចោរោហិត្វា បត្តិកាវ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នេ ខោ តេ លិច្ឆវី ភគវា ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេសិ សមាទបេសិ សមុត្តេជេសិ សម្បហំសេសិ. អថ ខោ តេ លិច្ឆវី, ភគវតា ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សិតា សមាទបិតា សមុត្តេជិតា សម្បហំសិតា ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘អធិវាសេតុ នោ, ភន្តេ, ភគវា ស្វាតនាយ ភត្តំ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេនា’’តិ. ‘‘អធិវុដ្ឋោម្ហិ, លិច្ឆវី, ស្វាតនាយ អម្ពបាលិយា គណិកាយ ភត្ត’’ន្តិ. អថ ខោ តេ លិច្ឆវី អង្គុលិំ ផោដេសុំ – ‘‘ជិតម្ហ វត, ភោ, អម្ពកាយ, បរាជិតម្ហ វត, ភោ, អម្ពកាយា’’តិ. អថ ខោ តេ លិច្ឆវី ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទិត្វា អនុមោទិត្វា ឧដ្ឋាយាសនា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា បទក្ខិណំ កត្វា បក្កមិំសុ.

អថ ខោ ភគវា កោដិគាមេ យថាភិរន្តំ វិហរិត្វា [មហាបរិនិព្ពានសុត្តេ អនុសន្ធិ អញ្ញថា អាគតោ] យេន នាតិកា [នាទិកា (សី. ស្យា.)] តេនុបសង្កមិ. តត្រ សុទំ ភគវា នាតិកេ វិហរតិ គិញ្ជកាវសថេ. អថ ខោ អម្ពបាលី គណិកា តស្សា រត្តិយា អច្ចយេន សកេ អារាមេ បណីតំ ខាទនីយំ ភោជនីយំ បដិយាទាបេត្វា ភគវតោ កាលំ អារោចាបេសិ – ‘‘កាលោ, ភន្តេ, និដ្ឋិតំ ភត្ត’’ន្តិ. អថ ខោ ភគវា បុព្ពណ្ហសមយំ និវាសេត្វា បត្តចីវរមាទាយ យេន អម្ពបាលិយា គណិកាយ បរិវេសនា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា បញ្ញត្តេ អាសនេ និសីទិ សទ្ធិំ ភិក្ខុសង្ឃេន. អថ ខោ អម្ពបាលី គណិកា ពុទ្ធប្បមុខំ ភិក្ខុសង្ឃំ បណីតេន ខាទនីយេន ភោជនីយេន សហត្ថា សន្តប្បេត្វា សម្បវារេត្វា ភគវន្តំ ភុត្តាវិំ ឱនីតបត្តបាណិំ ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នា ខោ អម្ពបាលី គណិកា ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘ឥមាហំ, ភន្តេ, អម្ពវនំ ពុទ្ធប្បមុខស្ស ភិក្ខុសង្ឃស្ស ទម្មី’’តិ. បដិគ្គហេសិ ភគវា អារាមំ. អថ ខោ ភគវា អម្ពបាលិំ គណិកំ ធម្មិយា កថាយ សន្ទស្សេត្វា សមាទបេត្វា សមុត្តេជេត្វា សម្បហំសេត្វា ឧដ្ឋាយាសនា យេន មហាវនំ តេនុបសង្កមិ. តត្រ សុទំ ភគវា វេសាលិយំ វិហរតិ មហាវនេ កូដាគារសាលាយំ.

លិច្ឆវីវត្ថុ និដ្ឋិតំ.

លិច្ឆវិភាណវារោ និដ្ឋិតោ តតិយោ.