១៧. បណាមិតកថា

៦៨. តេន ខោ បន សមយេន សទ្ធិវិហារិកា ឧបជ្ឈាយេសុ ន សម្មា វត្តន្តិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – ‘‘កថញ្ហិ នាម សទ្ធិវិហារិកា ឧបជ្ឈាយេសុ ន សម្មា វត្តិស្សន្តី’’តិ. អថ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… សច្ចំ កិរ, ភិក្ខវេ, សទ្ធិវិហារិកា ឧបជ្ឈាយេសុ ន សម្មា វត្តន្តីតិ? សច្ចំ ភគវាតិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… កថញ្ហិ នាម, ភិក្ខវេ, សទ្ធិវិហារិកា ឧបជ្ឈាយេសុ ន សម្មា វត្តិស្សន្តីតិ…បេ… វិគរហិត្វា…បេ… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘ន, ភិក្ខវេ, សទ្ធិវិហារិកេន ឧបជ្ឈាយម្ហិ ន សម្មា វត្តិតព្ពំ. យោ ន សម្មា វត្តេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សា’’តិ. នេវ សម្មា វត្តន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, អសម្មាវត្តន្តំ បណាមេតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, បណាមេតព្ពោ – ‘‘បណាមេមិ ត’’ន្តិ វា, ‘‘មាយិធ បដិក្កមី’’តិ វា, ‘‘នីហរ តេ បត្តចីវរ’’ន្តិ វា, ‘‘នាហំ តយា ឧបដ្ឋាតព្ពោ’’តិ វា, កាយេន វិញ្ញាបេតិ, វាចាយ វិញ្ញាបេតិ, កាយេន វាចាយ វិញ្ញាបេតិ, បណាមិតោ ហោតិ សទ្ធិវិហារិកោ; ន កាយេន វិញ្ញាបេតិ, ន វាចាយ វិញ្ញាបេតិ, ន កាយេន វាចាយ វិញ្ញាបេតិ, ន បណាមិតោ ហោតិ សទ្ធិវិហារិកោតិ.

តេន ខោ បន សមយេន សទ្ធិវិហារិកា បណាមិតា ន ខមាបេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ខមាបេតុន្តិ. នេវ ខមាបេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ន, ភិក្ខវេ, បណាមិតេន ន ខមាបេតព្ពោ. យោ ន ខមាបេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សាតិ.

តេន ខោ បន សមយេន ឧបជ្ឈាយា ខមាបិយមានា ន ខមន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ខមិតុន្តិ. នេវ ខមន្តិ. សទ្ធិវិហារិកា បក្កមន្តិបិ វិព្ភមន្តិបិ តិត្ថិយេសុបិ សង្កមន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ន, ភិក្ខវេ, ខមាបិយមានេន ន ខមិតព្ពំ. យោ ន ខមេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សាតិ.

តេន ខោ បន សមយេន ឧបជ្ឈាយា សម្មាវត្តន្តំ បណាមេន្តិ, អសម្មាវត្តន្តំ ន បណាមេន្តិ. ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ន, ភិក្ខវេ, សម្មាវត្តន្តោ បណាមេតព្ពោ. យោ បណាមេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. ន ច, ភិក្ខវេ, អសម្មាវត្តន្តោ ន បណាមេតព្ពោ. យោ ន បណាមេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្សាតិ.

‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតោ សទ្ធិវិហារិកោ បណាមេតព្ពោ. ឧបជ្ឈាយម្ហិ នាធិមត្តំ បេមំ ហោតិ, នាធិមត្តោ បសាទោ ហោតិ, នាធិមត្តា ហិរី ហោតិ, នាធិមត្តោ គារវោ ហោតិ, នាធិមត្តា ភាវនា ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហង្គេហិ សមន្នាគតោ សទ្ធិវិហារិកោ បណាមេតព្ពោ.

‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតោ សទ្ធិវិហារិកោ ន បណាមេតព្ពោ. ឧបជ្ឈាយម្ហិ អធិមត្តំ បេមំ ហោតិ, អធិមត្តោ បសាទោ ហោតិ, អធិមត្តា ហិរី ហោតិ, អធិមត្តោ គារវោ ហោតិ, អធិមត្តា ភាវនា ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហង្គេហិ សមន្នាគតោ សទ្ធិវិហារិកោ ន បណាមេតព្ពោ.

‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតោ សទ្ធិវិហារិកោ អលំ បណាមេតុំ. ឧបជ្ឈាយម្ហិ នាធិមត្តំ បេមំ ហោតិ, នាធិមត្តោ បសាទោ ហោតិ, នាធិមត្តា ហិរី ហោតិ, នាធិមត្តា គារវោ ហោតិ, នាធិមត្តា ភាវនា ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហង្គេហិ សមន្នាគតោ សទ្ធិវិហារិកោ អលំ បណាមេតុំ.

‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតោ សទ្ធិវិហារិកោ នាលំ បណាមេតុំ. ឧបជ្ឈាយម្ហិ អធិមត្តំ បេមំ ហោតិ, អធិមត្តោ បសាទោ ហោតិ, អធិមត្តា ហិរី ហោតិ, អធិមត្តោ គារវោ ហោតិ, អធិមត្តា ភាវនា ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហង្គេហិ សមន្នាគតោ សទ្ធិវិហារិកោ នាលំ បណាមេតុំ.

‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតំ សទ្ធិវិហារិកំ អប្បណាមេន្តោ ឧបជ្ឈាយោ សាតិសារោ ហោតិ, បណាមេន្តោ អនតិសារោ ហោតិ. ឧបជ្ឈាយម្ហិ នាធិមត្តំ បេមំ ហោតិ, នាធិមត្តោ បសាទោ ហោតិ, នាធិមត្តា ហិរី ហោតិ, នាធិមត្តោ គារវោ ហោតិ, នាធិមត្តា ភាវនា ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហង្គេហិ សមន្នាគតំ សទ្ធិវិហារិកំ អប្បណាមេន្តោ ឧបជ្ឈាយោ សាតិសារោ ហោតិ, បណាមេន្តោ អនតិសារោ ហោតិ.

‘‘បញ្ចហិ, ភិក្ខវេ, អង្គេហិ សមន្នាគតំ សទ្ធិវិហារិកំ បណាមេន្តោ ឧបជ្ឈាយោ សាតិសារោ ហោតិ, អប្បណាមេន្តោ អនតិសារោ ហោតិ. ឧបជ្ឈាយម្ហិ អធិមត្តំ បេមំ ហោតិ, អធិមត្តោ បសាទោ ហោតិ, អធិមត្តា ហិរី ហោតិ, អធិមត្តោ គារវោ ហោតិ, អធិមត្តា ភាវនា ហោតិ – ឥមេហិ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ចហង្គេហិ សមន្នាគតំ សទ្ធិវិហារិកំ បណាមេន្តោ ឧបជ្ឈាយោ សាតិសារោ ហោតិ, អប្បណាមេន្តោ អនតិសារោ ហោតី’’តិ.

៦៩. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ព្រាហ្មណោ ភិក្ខូ ឧបសង្កមិត្វា បព្ពជ្ជំ យាចិ. តំ ភិក្ខូ ន ឥច្ឆិំសុ បព្ពាជេតុំ. សោ ភិក្ខូសុ បព្ពជ្ជំ អលភមានោ កិសោ អហោសិ លូខោ ទុព្ពណ្ណោ ឧប្បណ្ឌុប្បណ្ឌុកជាតោ ធមនិសន្ថតគត្តោ. អទ្ទសា ខោ ភគវា តំ ព្រាហ្មណំ កិសំ លូខំ ទុព្ពណ្ណំ ឧប្បណ្ឌុប្បណ្ឌុកជាតំ ធមនិសន្ថតគត្តំ, ទិស្វាន ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘កិំ នុ ខោ សោ, ភិក្ខវេ, ព្រាហ្មណោ កិសោ លូខោ ទុព្ពណ្ណោ ឧប្បណ្ឌុប្បណ្ឌុកជាតោ ធមនិសន្ថតគត្តោ’’តិ? ឯសោ, ភន្តេ, ព្រាហ្មណោ ភិក្ខូ ឧបសង្កមិត្វា បព្ពជ្ជំ យាចិ. តំ ភិក្ខូ ន ឥច្ឆិំសុ បព្ពាជេតុំ. សោ ភិក្ខូសុ បព្ពជ្ជំ អលភមានោ កិសោ លូខោ ទុព្ពណ្ណោ ឧប្បណ្ឌុប្បណ្ឌុកជាតោ ធមនិសន្ថតគត្តោតិ. អថ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘កោ នុ ខោ, ភិក្ខវេ, តស្ស ព្រាហ្មណស្ស អធិការំ សរសី’’តិ? ឯវំ វុត្តេ អាយស្មា សារិបុត្តោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘អហំ ខោ, ភន្តេ, តស្ស ព្រាហ្មណស្ស អធិការំ សរាមី’’តិ. ‘‘កិំ បន ត្វំ, សារិបុត្ត, តស្ស ព្រាហ្មណស្ស អធិការំ សរសី’’តិ? ‘‘ឥធ មេ, ភន្តេ, សោ ព្រាហ្មណោ រាជគហេ បិណ្ឌាយ ចរន្តស្ស កដច្ឆុភិក្ខំ ទាបេសិ. ឥមំ ខោ អហំ, ភន្តេ, តស្ស ព្រាហ្មណស្ស អធិការំ សរាមី’’តិ. ‘‘សាធុ សាធុ, សារិបុត្ត, កតញ្ញុនោ ហិ, សារិបុត្ត, សប្បុរិសា កតវេទិនោ. តេន ហិ ត្វំ, សារិបុត្ត, តំ ព្រាហ្មណំ បព្ពាជេហិ ឧបសម្បាទេហី’’តិ. ‘‘កថាហំ, ភន្តេ, តំ ព្រាហ្មណំ បព្ពាជេមិ ឧបសម្បាទេមី’’តិ? អថ ខោ ភគវា ឯតស្មិំ និទានេ ឯតស្មិំ បករណេ ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – យា សា, ភិក្ខវេ, មយា តីហិ សរណគមនេហិ ឧបសម្បទា អនុញ្ញាតា, តំ អជ្ជតគ្គេ បដិក្ខិបាមិ. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ញត្តិចតុត្ថេន កម្មេន ឧបសម្បាទេតុំ [ឧបសម្បទំ (សី. ស្យា.)]. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, ឧបសម្បាទេតព្ពោ. ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

៧០. ‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ ឥត្ថន្នាមោ ឥត្ថន្នាមស្ស អាយស្មតោ ឧបសម្បទាបេក្ខោ. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ឧបសម្បាទេយ្យ ឥត្ថន្នាមេន ឧបជ្ឈាយេន. ឯសា ញត្តិ.

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ ឥត្ថន្នាមោ ឥត្ថន្នាមស្ស អាយស្មតោ ឧបសម្បទាបេក្ខោ. សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ឧបសម្បាទេតិ ឥត្ថន្នាមេន ឧបជ្ឈាយេន. យស្សាយស្មតោ ខមតិ ឥត្ថន្នាមស្ស ឧបសម្បទា ឥត្ថន្នាមេន ឧបជ្ឈាយេន, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘ទុតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ – សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ ឥត្ថន្នាមោ ឥត្ថន្នាមស្ស អាយស្មតោ ឧបសម្បទាបេក្ខោ. សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ឧបសម្បាទេតិ ឥត្ថន្នាមេន ឧបជ្ឈាយេន. យស្សាយស្មតោ ខមតិ ឥត្ថន្នាមស្ស ឧបសម្បទា ឥត្ថន្នាមេន ឧបជ្ឈាយេន, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘តតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ – សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ ឥត្ថន្នាមោ ឥត្ថន្នាមស្ស អាយស្មតោ ឧបសម្បទាបេក្ខោ. សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ឧបសម្បាទេតិ ឥត្ថន្នាមេន ឧបជ្ឈាយេន. យស្សាយស្មតោ ខមតិ ឥត្ថន្នាមស្ស ឧបសម្បទា ឥត្ថន្នាមេន ឧបជ្ឈាយេន, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘ឧបសម្បន្នោ សង្ឃេន ឥត្ថន្នាមោ ឥត្ថន្នាមេន ឧបជ្ឈាយេន. ខមតិ សង្ឃស្ស, តស្មា តុណ្ហី, ឯវមេតំ ធារយាមី’’តិ.

៧១. តេន ខោ បន សមយេន អញ្ញតរោ ភិក្ខុ ឧបសម្បន្នសមនន្តរា អនាចារំ អាចរតិ. ភិក្ខូ ឯវមាហំសុ – ‘‘មាវុសោ, ឯវរូបំ អកាសិ, នេតំ កប្បតី’’តិ. សោ ឯវមាហ – ‘‘នេវាហំ អាយស្មន្តេ យាចិំ ឧបសម្បាទេថ មន្តិ. កិស្ស មំ តុម្ហេ អយាចិតា ឧបសម្បាទិត្ថា’’តិ? ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ. ន, ភិក្ខវេ, អយាចិតេន ឧបសម្បាទេតព្ពោ. យោ ឧបសម្បាទេយ្យ, អាបត្តិ ទុក្កដស្ស. អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, យាចិតេន ឧបសម្បាទេតុំ. ឯវញ្ច បន, ភិក្ខវេ, យាចិតព្ពោ. តេន ឧបសម្បទាបេក្ខេន សង្ឃំ ឧបសង្កមិត្វា ឯកំសំ ឧត្តរាសង្គំ ករិត្វា ភិក្ខូនំ បាទេ វន្ទិត្វា ឧក្កុដិកំ និសីទិត្វា អញ្ជលិំ បគ្គហេត្វា ឯវមស្ស វចនីយោ – ‘‘សង្ឃំ, ភន្តេ, ឧបសម្បទំ យាចាមិ, ឧល្លុម្បតុ មំ, ភន្តេ, សង្ឃោ អនុកម្បំ ឧបាទាយា’’តិ. ទុតិយម្បិ យាចិតព្ពោ. តតិយម្បិ យាចិតព្ពោ. ព្យត្តេន ភិក្ខុនា បដិពលេន សង្ឃោ ញាបេតព្ពោ –

៧២. ‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ ឥត្ថន្នាមោ ឥត្ថន្នាមស្ស អាយស្មតោ ឧបសម្បទាបេក្ខោ. ឥត្ថន្នាមោ សង្ឃំ ឧបសម្បទំ យាចតិ ឥត្ថន្នាមេន ឧបជ្ឈាយេន. យទិ សង្ឃស្ស បត្តកល្លំ, សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ឧបសម្បាទេយ្យ ឥត្ថន្នាមេន ឧបជ្ឈាយេន. ឯសា ញត្តិ.

‘‘សុណាតុ មេ, ភន្តេ, សង្ឃោ. អយំ ឥត្ថន្នាមោ ឥត្ថន្នាមស្ស អាយស្មតោ ឧបសម្បទាបេក្ខោ. ឥត្ថន្នាមោ សង្ឃំ ឧបសម្បទំ យាចតិ ឥត្ថន្នាមេន ឧបជ្ឈាយេន. សង្ឃោ ឥត្ថន្នាមំ ឧបសម្បាទេតិ ឥត្ថន្នាមេន ឧបជ្ឈាយេន. យស្សាយស្មតោ ខមតិ ឥត្ថន្នាមស្ស ឧបសម្បទា ឥត្ថន្នាមេន ឧបជ្ឈាយេន, សោ តុណ្ហស្ស; យស្ស នក្ខមតិ, សោ ភាសេយ្យ.

‘‘ទុតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ…បេ… តតិយម្បិ ឯតមត្ថំ វទាមិ…បេ….

៧៣. តេន ខោ បន សមយេន រាជគហេ បណីតានំ ភត្តានំ ភត្តបដិបាដិ អដ្ឋិតា [អធិដ្ឋិតា (ក.)] ហោតិ. អថ ខោ អញ្ញតរស្ស ព្រាហ្មណស្ស ឯតទហោសិ – ‘‘ឥមេ ខោ សមណា សក្យបុត្តិយា សុខសីលា សុខសមាចារា, សុភោជនានិ ភុញ្ជិត្វា និវាតេសុ សយនេសុ សយន្តិ. យំនូនាហំ សមណេសុ សក្យបុត្តិយេសុ បព្ពជេយ្យ’’ន្តិ. អថ ខោ សោ ព្រាហ្មណោ ភិក្ខូ ឧបសង្កមិត្វា បព្ពជ្ជំ យាចិ. តំ ភិក្ខូ បព្ពាជេសុំ ឧបសម្បាទេសុំ. តស្មិំ បព្ពជិតេ ភត្តបដិបាដិ ខីយិត្ថ. ភិក្ខូ ឯវមាហំសុ – ‘‘ឯហិ ទានិ, អាវុសោ, បិណ្ឌាយ ចរិស្សាមា’’តិ. សោ ឯវមាហ – ‘‘នាហំ, អាវុសោ, ឯតំការណា បព្ពជិតោ បិណ្ឌាយ ចរិស្សាមីតិ. សចេ មេ ទស្សថ ភុញ្ជិស្សាមិ, នោ ចេ មេ ទស្សថ វិព្ភមិស្សាមី’’តិ. ‘‘កិំ បន ត្វំ, អាវុសោ, ឧទរស្ស ការណា បព្ពជិតោ’’តិ? ‘‘ឯវមាវុសោ’’តិ. យេ តេ ភិក្ខូ អប្បិច្ឆា…បេ… តេ ឧជ្ឈាយន្តិ ខិយ្យន្តិ វិបាចេន្តិ – កថញ្ហិ នាម ភិក្ខុ ឯវំ ស្វាក្ខាតេ ធម្មវិនយេ ឧទរស្ស ការណា បព្ពជិស្សតីតិ. តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ឯតមត្ថំ អារោចេសុំ…បេ… សច្ចំ កិរ ត្វំ, ភិក្ខុ, ឧទរស្ស ការណា បព្ពជិតោតិ? សច្ចំ ភគវាតិ. វិគរហិ ពុទ្ធោ ភគវា…បេ… ‘‘កថញ្ហិ នាម ត្វំ, មោឃបុរិស, ឯវំ ស្វាក្ខាតេ ធម្មវិនយេ ឧទរស្ស ការណា បព្ពជិស្សសិ. នេតំ, មោឃបុរិស, អប្បសន្នានំ វា បសាទាយ បសន្នានំ វា ភិយ្យោភាវាយ’’…បេ… វិគរហិត្វា…បេ… ធម្មិំ កថំ កត្វា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អនុជានាមិ, ភិក្ខវេ, ឧបសម្បាទេន្តេន ចត្តារោ និស្សយេ អាចិក្ខិតុំ – បិណ្ឌិយាលោបភោជនំ និស្សាយ បព្ពជ្ជា, តត្ថ តេ យាវជីវំ ឧស្សាហោ ករណីយោ; អតិរេកលាភោ – សង្ឃភត្តំ, ឧទ្ទេសភត្តំ, និមន្តនំ, សលាកភត្តំ, បក្ខិកំ, ឧបោសថិកំ, បាដិបទិកំ. បំសុកូលចីវរំ និស្សាយ បព្ពជ្ជា, តត្ថ តេ យាវជីវំ ឧស្សាហោ ករណីយោ; អតិរេកលាភោ – ខោមំ, កប្បាសិកំ, កោសេយ្យំ, កម្ពលំ, សាណំ, ភង្គំ. រុក្ខមូលសេនាសនំ និស្សាយ បព្ពជ្ជា, តត្ថ តេ យាវជីវំ ឧស្សាហោ ករណីយោ; អតិរេកលាភោ – វិហារោ, អឌ្ឍយោគោ, បាសាទោ, ហម្មិយំ, គុហា. បូតិមុត្តភេសជ្ជំ និស្សាយ បព្ពជ្ជា, តត្ថ តេ យាវជីវំ ឧស្សាហោ ករណីយោ; អតិរេកលាភោ – សប្បិ, នវនីតំ, តេលំ, មធុ, ផាណិត’’ន្តិ.

បណាមិតកថា និដ្ឋិតា.

ឧបជ្ឈាយវត្តភាណវារោ និដ្ឋិតោ បញ្ចមោ.

បញ្ចមភាណវារោ