១៣. តេវិជ្ជសុត្តវណ្ណនា

៥១៨. ឧត្តរេនាតិ ឯត្ថ ឯន-សទ្ទោ ទិសាវាចីសទ្ទតោ បញ្ចមីអន្តតោ អទូរត្ថោ ឥច្ឆិតោ, តស្មា ឧត្តរេន-សទ្ទេន អទូរត្ថជោតនំ ទស្សេន្តោ ‘‘អទូរេ ឧត្តរបស្សេ’’តិ អាហ. អក្ខរចិន្តកា បន ឯន-សទ្ទយោគេ អវធិវាចិនិ បទេ ឧបយោគវចនំ ឥច្ឆន្តិ. អត្ថោ បន សាមិវសេនេវ ឥច្ឆិតោតិ ឥធ សាមិវចនវសេនេវ វុត្តំ.

៥១៩. កុលចារិត្តាទីតិ អាទិ-សទ្ទេន មន្តជ្ឈេនាភិរូបតាទិសម្បត្តិំ សង្គណ្ហាតិ. មន្តសជ្ឈាយករណត្ថន្តិ អាថព្ពណមន្តានំ សជ្ឈាយករណត្ថំ, តេនាហ ‘‘អញ្ញេសំ ពហូនំ បវេសនំ និវារេត្វា’’តិ.

មគ្គាមគ្គកថាវណ្ណនា

៥២០. ‘‘ជង្ឃចារ’’ន្តិ ចង្កមតោ ឥតោ ចិតោ ច ចរណមាហ. សោ ហិ ជង្ឃាសុ កិលមថវិនោទនត្ថោ ចារោតិ តថា វុត្តោ. តេនាហ ‘‘អនុចង្កមន្តានំ អនុវិចរន្តាន’’ន្តិ. តេនាតិ ឧភោសុបិ អនុចង្កមនានុវិចារណានំ លព្ភនតោ. សហាយា ហិ តេ អញ្ញមញ្ញ សភាគវុត្តិកា. ‘‘មគ្គោ’’តិ ឥច្ឆិតដ្ឋានំ ឧជុកំ មគ្គតិ ឧបគច្ឆតិ ឯតេនាតិ មគ្គោ, ឧជុមគ្គោ. តទញ្ញោ អមគ្គោ, តស្មិំ មគ្គេ ច អមគ្គេ ច. បដិបទន្តិ ព្រហ្មលោកគាមិមគ្គស្ស បុព្ពភាគបដិបទំ.

និយ្យាតីតិ និយ្យានីយោ, សោ ឯវ ‘‘និយ្យានិកោ’’តិ វុត្តោតិ អាហ ‘‘និយ្យាយន្តោ’’តិ. យស្មា និយ្យាតបុគ្គលវសេនស្ស និយ្យានិកភាវោ, តស្មា ‘‘និយ្យាយន្តោ’’តិ បុគ្គលស្ស យោនិសោ បដិបជ្ជនវសេន និយ្យាយន្តោ មគ្គោ ‘‘និយ្យាតី’’តិ វុត្តោ. ករោតីតិ អត្តនោ សន្តានេ ឧប្បាទេតិ. ឧប្បាទេន្តោយេវ ហិ តត្ថ បដិបជ្ជតិ នាម. សហ ព្យេតិ វត្តតីតិ សហព្យោ, សហវត្តនកោ. តស្ស ភាវោ សហព្យតាតិ អាហ ‘‘សហភាវាយា’’តិអាទិ. សហភាវោតិ ច សលោកតា, សមីបតា វា វេទិតព្ពា, តេនាហ ‘‘ឯកដ្ឋានេ បាតុភាវាយា’’តិ. សកមេវ អាចរិយវាទន្តិ អត្តនោ អាចរិយេន បោក្ខរសាតិនា កថិតមេវ អាចរិយវាទំ. ថោមេត្វា បគ្គណ្ហិត្វា ‘‘អយមេវ ឧជុមគ្គោ អយមញ្ជសាយនោ’’តិ បសំសិត្វា ឧក្កំសិត្វា. ភារទ្វាជោបិ សកមេវាតិ ភារទ្វាជោបិ មាណវោ អត្តនោ អាចរិយេន តារុក្ខេន កថិតមេវ អាចរិយវាទំ ថោមេត្វា បគ្គណ្ហិត្វា វិចរតីតិ យោជនា. តេន វុត្តន្តិ តេន យថា តថា វា អភិនិវិដ្ឋភាវេន វុត្តំ បាឡិយំ.

៥២១-២. អនិយ្យានិកា វាតិ អប្បាដិហារិយាវ អញ្ញមញ្ញស្ស វាទេ ទោសំ ទស្សេត្វា អវិបរីតត្ថទស្សនត្ថំ ឧត្តររហិតា ឯវ. អញ្ញមញ្ញស្ស វាទស្ស អាទិតោ វិរុទ្ធគ្គហណំ វិគ្គហោ, ស្វេវ វិវទនវសេន អបរាបរំ ឧប្បន្នោ វិវាទោតិ អាហ ‘‘បុព្ពុប្បត្តិកោ វិគ្គហោ អបរភាគេ វិវាទោ’’តិ. ទុវិធោបិ ឯសោ វិគ្គហោ, វិវាទោតិ ទ្វិធា វុត្តោបិ វិរោធោ. នានាអាចរិយានំ វាទតោតិ នានារុចិកានំ អាចរិយានំ វាទភាវតោ. នានាវាទោ នានាវិធោ វាទោតិ កត្វា.

៥២៣. ឯកស្សាបីតិ តុម្ហេសុ ទ្វីសុ ឯកស្សាបិ. ឯកស្មិន្តិ សកវាទបរវាទេសុ ឯកស្មិម្បិ. សំសយោ នត្ថីតិ ‘‘មគ្គោ នុ ខោ, ន មគ្គោ នុ ខោ’’តិ សំសយោ វិចិកិច្ឆា នត្ថិ. អញ្ជសាយនភាវេ បន សំសយោ. តេនាហ ‘‘ឯស កិរា’’តិអាទិ. ភគវា បន យទិ សព្ពត្ថ មគ្គសញ្ញិនោ, ឯវំ សតិ ‘‘កិស្មិំ វោ វិគ្គហោ’’តិ បុច្ឆតិ.

៥២៤. ‘‘ឥច្ឆិតដ្ឋានំ ឧជុកំ មគ្គតិ ឧបគច្ឆតិ ឯតេនាតិ មគ្គោ, ឧជុមគ្គោ. តទញ្ញោ អមគ្គោ’’តិ វុត្តោ វាយមត្ថោ. សព្ពេ តេតិ សព្ពេបិ តេ នានាអាចរិយេហិ វុត្តមគ្គា.

យេ បាឡិយំ ‘‘អទ្ធរិយា ព្រាហ្មណា’’តិអាទិនា វុត្តា. អទ្ធរោ នាម យញ្ញវិសេសោ, តទុបយោគិភាវតោ ‘‘អទ្ធរិយា’’ ត្វេវ វុច្ចន្តិ យជូនិ, តានិ សជ្ឈាយន្តីតិ អទ្ធរិយា, យជុព្ពេទិនោ. យេ ច តិត្តិរិឥសិនា កតេ មន្តេ សជ្ឈាយន្តិ, តេ តិត្តិរិយា, យជុព្ពេទិនោ ឯវ. យជុព្ពេទសាខា ហេសា, យទិទំ តិត្តិរំ. ឆន្ទោ វុច្ចតិ វិសេសតោ សាមវេទោ, តំ សរេន កាយន្តីតិ ឆន្ទោកា, សាមវេទិនោ. ‘‘ឆន្ទោគា’’តិបិ បឋន្តិ, សោ ឯវត្ថោ. ពហវោ ឥរយោ ឯត្ថាតិ ពវ្ហារិ, ឥរុព្ពេទោ. តំ អធីយន្តីតិ ពវ្ហារិជ្ឈា.

‘‘ពហូនី’’តិ ឯត្ថាយំ ឧបមាសំសន្ទនា – យថា តេ នានាមគ្គា ឯកំសតោ តស្ស គាមស្ស វា និគមស្ស វា បវេសាយ ហោន្តិ, ឯវំ ព្រាហ្មណេហិ បញ្ញាបិយមានាបិ នានាមគ្គា ព្រហ្មលោកូបគមនាយ ព្រហ្មុនា សហព្យតាយ ឯកំសេនេវ ហោន្តីតិ.

៥២៧-៥២៩. វ-ការោ អាគមសន្ធិមត្តន្តិ អនត្ថកោ វ-ការោ, តេន វណ្ណាគមេន បទន្តរសន្ធិមត្តំ កតន្តិ អត្ថោ. អន្ធបវេណីតិ អន្ធបន្តិ. ‘‘បញ្ញាសសដ្ឋិ អន្ធា’’តិ ឥទំ តស្សា អន្ធបវេណិយា មហតោ គច្ឆគុម្ពស្ស អនុបរិគមនយោគ្យតាទស្សនំ. ឯវញ្ហិ តេ ‘‘សុចិរំ វេលំ មគ្គំ គច្ឆាមា’’តិ ឯវំ សញ្ញិនោ ហោន្តិ. នាមកំយេវាតិ អត្ថាភាវតោ នាមមត្តំយេវ, តំ បន ភាសិតំ តេហិ សារសញ្ញិតម្បិ នាមមត្តតាយ អសារភាវតោ និហីនមេវាតិ អាហ ‘‘លាមកំយេវា’’តិ.

៥៣០. យតោតិ ភុម្មត្ថេ និស្សក្កវចនំ, សាមញ្ញជោតនា ច វិសេសេ អវតិដ្ឋតីតិ អាហ ‘‘យស្មិំ កាលេ’’តិ. អាយាចន្តីតិ បត្ថេន្តិ. ឧគ្គមនំ លោកស្ស ពហុការភាវតោ តថា ថោមនាតិ. អយំ កិរ ព្រាហ្មណានំ លទ្ធិ ‘‘ព្រាហ្មណានំ អាយាចនាយ ចន្ទិមសូរិយា គន្ត្វា លោកេ ឱភាសំ ករោន្តី’’តិ.

៥៣២. ឥធ បន កិំ វត្តព្ពន្តិ ឥមស្មិំ បន អប្បច្ចក្ខភូតស្ស ព្រហ្មុនោ សហព្យតាយ មគ្គទេសនេ តេវិជ្ជានំ កិំ វត្តព្ពំ អត្ថិ, យេ បច្ចក្ខភូតានម្បិ ចន្ទិមសូរិយានំ សហព្យតាយ មគ្គំ ទេសេតុំ ន សក្កោន្តីតិ អធិប្បាយោ. ‘‘យត្ថា’’តិ ‘‘ឥធ បនា’’តិ វុត្តមេវត្ថំ បច្ចាមសតិ.

អចិរវតីនទីឧបមាកថាវណ្ណនា

៥៤២. សមភរិតាតិ សម្បុណ្ណា. តតោ ឯវ កាកបេយ្យា. បារាតិ បរតីរំ. អបារន្តិ ឱរិមតីរំ. ឯហីតិ អាគច្ឆ.

៥៤៤. បញ្ចសីល…បេ… វេទិតព្ពា យមនិយមាទិព្រាហ្មណធម្មានំ តទន្តោគធភាវតោ. តព្ពិបរីតាតិ បញ្ចសីលាទិវិបរីតា បញ្ច វេរាទយោ. ‘‘បុនបី’’តិ វត្វា ‘‘អបរម្បី’’តិ វចនំ ឥតរាយបិ នទិ ឧបមាយ សង្គណ្ហនត្ថំ.

៥៤៦. កាមយិតព្ពដ្ឋេនាតិ កាមនីយភាវេន. ពន្ធនដ្ឋេនាតិ តេនេវ កាមេតព្ពភាវេន សត្តានំ ចិត្តស្ស អាពន្ធនភាវេន. កាមញ្ចាយំ គុណ-សទ្ទោ អត្ថន្តរេសុបិ ទិដ្ឋប្បយោគោ, តេសំ បនេត្ថ អសម្ភវតោ បារិសេសញាយេន ពន្ធនដ្ឋេយេវ យុត្តោតិ ទស្សេតុំ ‘‘អនុជានាមី’’តិអាទិនា អត្ថុទ្ធារោ អារទ្ធោ, ឯសេវាតិ ពន្ធនដ្ឋោ ឯវ. ន ហិ រូបាទីនំ កាមេតព្ពភាវេ វុច្ចមានេ បដលដ្ឋោ យុជ្ជតិ តថា កាមេតព្ពតាយ អនធិប្បេតត្តា. រាសដ្ឋអានិសំសដ្ឋេសុបិ ឯសេវ នយោ តថាបិ កាមេតព្ពតាយ អនធិប្បេតត្តា. បារិសេសតោ បន ពន្ធនដ្ឋោ គហិតោ. យទគ្គេន ហិ នេសំ កាមេតព្ពតា, តទគ្គេន ពន្ធនភាវោ ចាតិ.

កោដ្ឋាសដ្ឋោបិ តេសុ យុជ្ជតេវ ចក្ខុវិញ្ញេយ្យាទិកោដ្ឋាសភាវេន នេសំ កាមេតព្ពតោ. កោដ្ឋាសេ ច គុណ-សទ្ទោ ទិស្សតិ ‘‘ទិគុណំ វឌ្ឍេតព្ព’’ន្តិអាទីសុ, សម្បទាដ្ឋោបិ –

‘‘អសង្ខ្យេយ្យានិ នាមានិ, សគុណេន មហេសិនោ;

គុណេន នាមមុទ្ធេយ្យំ, អបិ នាមសហស្សតោ’’តិ. (ធ. ស. អដ្ឋ. ១៣១៣; ឧទា. អដ្ឋ. ៥៣; បដិ. ម. អដ្ឋ. ៧៦);

អាទីសុ សោបិ ឥធ ន យុជ្ជតីតិ អនុទ្ធដោ.

ចក្ខុវិញ្ញេយ្យាតិ ចក្ខុវិញ្ញាណេន វិជានិតព្ពា, តេន បន វិជាននំ ទស្សនមេវាតិ អាហ ‘‘បស្សិតព្ពា’’តិ. ‘‘សោតវិញ្ញាណេន សោតព្ពា’’តិ ឯវមាទិ ឯតេនុបាយេនាតិ អតិទិសតិ. គវេសិតម្បិ ‘‘ឥដ្ឋ’’ន្តិ វុច្ចតិ, តំ ឥធ នាធិប្បេតន្តិ អាហ ‘‘បរិយិដ្ឋា វា ហោន្តុ មា វា’’តិ. ឥដ្ឋារម្មណភូតាតិ សុខារម្មណភូតា. កាមនីយាតិ កាមេតព្ពា. ឥដ្ឋភាវេន មនំ អប្បាយន្តីតិ មនាបា. បិយជាតិកាតិ បិយសភាវា.

គេធេនាតិ លោភេន អភិភូតា ហុត្វា បញ្ចកាមគុណេ បរិភុញ្ជន្តីតិ យោជនា. មុច្ឆាការន្តិ មោហនាការំ. អធិឱសន្នាតិ អធិគ្គយ្ហ អជ្ឈោសាយ អវសន្នា, តេនាហ ‘‘ឱគាឡ្ហា’’តិ. បរិនិដ្ឋានប្បត្តាតិ គិលិត្វា បរិនិដ្ឋាបនវសេន បរិនិដ្ឋានំ ឧបគតា. អាទីនវន្តិ កាមបរិភោគេ សម្បតិ, អាយតិញ្ច ទោសំ អបស្សន្តា. ឃាសច្ឆាទនាទិសម្ភោគនិមិត្តសំកិលេសតោ និស្សរន្តិ អបគច្ឆន្តិ ឯតេនាតិ និស្សរណំ, យោនិសោ បច្ចវេក្ខិត្វា តេសំ បរិភោគបញ្ញា. តទភាវតោ អនិស្សរណបញ្ញាតិ ឥមមត្ថំ ទស្សេន្តោ ‘‘ឥទមេត្ថា’’តិអាទិមាហ.

៥៤៨-៩. អាវរន្តីតិ កុសលប្បវត្តិំ អាទិតោវ និវារេន្តិ. និវារេន្តីតិ និរវសេសតោ វារយន្តិ. ឱនន្ធន្តីតិ ឱគាហន្តា វិយ ឆាទេន្តិ. បរិយោនន្ធន្តីតិ សព្ពសោ ឆាទេន្តិ. អាវរណាទីនំ វសេនាតិ អាវរណាទិអត្ថានំ វសេន. តេ ហិ អាសេវនពលវតាយ បុរិមបុរិមេហិ បច្ឆិមបច្ឆិមា ទឡ្ហតរតមាទិភាវប្បត្តា វុត្តា.

សំសន្ទនកថាវណ្ណនា

៥៥០. ឥត្ថិបរិគ្គហេ សតិ បុរិសស្ស បញ្ចកាមគុណបរិគ្គហោ បរិបុណ្ណោ ឯវ ហោតីតិ វុត្តំ ‘‘សបរិគ្គហោតិ ឥត្ថិបរិគ្គហេន សបរិគ្គហោ’’តិ. ‘‘ឥត្ថិបរិគ្គហេន អបរិគ្គហោ’’តិ ច ឥទំ តេវិជ្ជព្រាហ្មណេសុ ទិស្សមានបរិគ្គហានំ ទុដ្ឋុល្លតមបរិគ្គហាភាវទស្សនំ. ឯវំភូតានំ តេវិជ្ជានំ ព្រាហ្មណានំ កា ព្រហ្មុនា សំសន្ទនា, ព្រហ្មា បន សព្ពេន សព្ពំ អបរិគ្គហោតិ. វេរចិត្តេន អវេរោ, កុតោ ឯតស្ស វេរប្បយោគោតិ អធិប្បាយោ. ចិត្តគេលញ្ញសង្ខាតេនាតិ ចិត្តុប្បាទគេលញ្ញសញ្ញិតេន, តេនស្ស សព្ពរូបកាយគេលញ្ញភាវោ វុត្តោ ហោតិ. ព្យាបជ្ឈេនាតិ ទុក្ខេន. ឧទ្ធច្ចកុក្កុច្ចាទីហីតិ អាទិ-សទ្ទេន តទេកដ្ឋា សំកិលេសធម្មា សង្គយ្ហន្តិ. អប្បដិបត្តិហេតុភូតាយ វិចិកិច្ឆាយ សតិ ន កទាចិ ចិត្តំ បុរិសស្ស វសេ វត្តតិ, បហីនាយ បន សិយា វសវត្តនន្តិ អាហ ‘‘វិចិកិច្ឆាយ អភាវតោ ចិត្តំ វសេ វត្តេតី’’តិ. ចិត្តគតិកាតិ ចិត្តវសិកា, តេនាហ ចិត្តស្ស វសេ វត្តន្តី’’តិ. ន តាទិសោតិ ព្រាហ្មណា វិយ ចិត្តវសិកោ ន ហោតិ, អថ ខោ វសីភូតជ្ឈានាភិញ្ញតាយ ចិត្តំ អត្តនោ វសេ វត្តេតីតិ វសវត្តី.

៥៥២. ព្រហ្មលោកមគ្គេតិ ព្រហ្មលោកគាមិមគ្គេ បដិបជ្ជិតព្ពេ, បញ្ញបេតព្ពេ វា, តំ បញ្ញបេន្តាតិ អធិប្បាយោ. ឧបគន្ត្វាតិ អមគ្គមេវ ‘‘មគ្គោ’’តិ មិច្ឆាបដិបជ្ជនេន ឧបគន្ត្វា, បដិជានិត្វា វា. បង្កំ ឱតិណ្ណា វិយាតិ មត្ថកេ ឯកង្គុលំ វា ឧបឌ្ឍង្គុលំ វា សុក្ខតាយ ‘‘សមតល’’ន្តិ សញ្ញាយ អនេកបោរិសំ មហាបង្កំ ឱតិណ្ណា វិយ. អនុប្បវិសន្តីតិ អបាយមគ្គំ ព្រហ្មលោកមគ្គសញ្ញាយ ឱគាហយន្តិ. តតោ ឯវ សំសីទិត្វា វិសាទំ បាបុណន្តិ. ឯវន្តិ ‘‘សមតល’’ន្តិអាទិនា វុត្តនយេន. សំសីទិត្វាតិ និម្មុជ្ជិត្វា. សុក្ខតរណំ មញ្ញេ តរន្តីតិ សុក្ខនទិតរណំ តរន្តិ មញ្ញេ. តស្មាតិ យស្មា តេវិជ្ជា អមគ្គមេវ ‘‘មគ្គោ’’តិ ឧបគន្ត្វា សំសីទន្តិ, តស្មា. យថា តេតិ យថា តេ ‘‘សមតល’’ន្តិ សញ្ញាយ បង្កំ ឱតិណ្ណា. ឥធេវ ចាតិ ឥមស្មិញ្ច អត្តភាវេ. សុខំ វា សាតំ វា ន លភន្តីតិ ឈានសុខំ វា វិបស្សនាសាតំ វា ន លភន្តិ, កុតោ មគ្គសុខំ វា និព្ពានសាតំ វាតិ អធិប្បាយោ. មគ្គទីបកន្តិ មគ្គទីបកាភិមតំ. ‘‘ឥរិណ’’ន្តិ អរញ្ញានិយា ឥទំ អធិវចនន្តិ អាហ ‘‘អគាមកំ មហារញ្ញ’’ន្តិ. មិគរុរុអាទីនម្បិ អនុបភោគរុក្ខេហិ. បរិវត្តិតុម្បិ ន សក្កា ហោន្តិ មហាកណ្ដកតាយ. ញាតីនំ ព្យសនំ វិនាសោ ញាតិព្យសនំ. ឯវំ ភោគសីលព្យសនានិ វេទិតព្ពានិ. រោគោ ឯវ ព្យសតិ វិពាធតីតិ រោគព្យសនំ. ឯវំ ទិដ្ឋិព្យសនម្បិ ទដ្ឋព្ពំ.

៥៥៤. ជាតសំវឌ្ឍោតិ ជាតោ ហុត្វា សំវឌ្ឍិតោ. ន សព្ពសោ បច្ចក្ខា ហោន្តិ បរិចយាភាវតោ. ចិរនិក្ខន្តោតិ និក្ខន្តោ ហុត្វា ចិរកាលោ. ទន្ធាយិតត្តន្តិ វិស្សជ្ជនេ មន្ទត្តំ សណិកវុត្តិ, តំ បន សំសយវសេន ចិរាយនំ នាម ហោតីតិ អាហ ‘‘កង្ខាវសេន ចិរាយិតត្ត’’ន្តិ. វិត្ថាយិតត្តន្តិ សារជ្ជិតត្តំ. អដ្ឋកថាយំ បន វិត្ថាយិតត្តំ នាម ឆម្ភិតត្តន្តិ អធិប្បាយេន ‘‘ថទ្ធភាវគ្គហណ’’ន្តិ វុត្តំ.

៥៥៥. ឧ-ឥតិ ឧបសគ្គយោគេ លុម្ប-សទ្ទោ ឧទ្ធរណត្ថោ ហោតីតិ ‘‘ឧល្លុម្បតូ’’តិ បទស្ស ឧទ្ធរតូតិ អត្ថមាហ. ឧបសគ្គវសេន ហិ ធាតុ-សទ្ទា អត្ថវិសេសវុត្តិនោ ហោន្តិ យថា ‘‘ឧទ្ធរតូ’’តិ.

ព្រហ្មលោកមគ្គទេសនាវណ្ណនា

៥៥៦. យស្ស អតិសយេន ពលំ អត្ថិ, សោ ‘‘ពលវា’’តិ វុត្តោតិ អាហ ‘‘ពលសម្បន្នោ’’តិ. សង្ខំ ធមយតីតិ សង្ខធមកោ, តំ ធមយិត្វា តតោ សទ្ទបវត្តកោ. អប្បនាវ វដ្ដតិ បដិបក្ខតោ សម្មទេវ ចេតសោ វិមុត្តិភាវតោ.

បមាណកតំ កម្មំ នាម កាមាវចរំ បមាណករានំ សំកិលេសធម្មានំ អវិក្ខម្ភនតោ. តថា ហិ តំ ព្រហ្មវិហារបុព្ពភាគភូតំ បមាណំ អតិក្កមិត្វា ឱទិស្សកអនោទិស្សកទិសាផរណវសេន វឌ្ឍេតុំ ន សក្កា. វុត្តវិបរិយាយតោ បន អប្បមាណកតំ កម្មំ នាម រូបារូបាវចរំ, តេនាហ ‘‘តញ្ហី’’តិអាទិ. តត្ថ អរូបាវចរេ ឱទិស្សកានោទិស្សកវសេន ផរណំ ន លព្ភតិ, តថា ទិសាផរណំ.

កេចិ បន តំ អាគមនវសេន លព្ភតីតិ វទន្តិ, តទយុត្តំ. ន ហិ ព្រហ្មវិហារនិស្សន្ទោ អារុប្បំ, អថ ខោ កសិណនិស្សន្ទោ, តស្មា យំ សុវិភាវិតំ វសីភាវំ បាបិតំ អារុប្បំ, តំ ‘‘អប្បមាណកត’’ន្តិ វុត្តន្តិ ទដ្ឋព្ពំ. យំ វា សាតិសយំ ព្រហ្មវិហារភាវនាយ អភិសង្ខតេន សន្តានេន និព្ពត្តិតំ, យញ្ច ព្រហ្មវិហារសមាបត្តិតោ វុដ្ឋាយ សមាបន្នំ អរូបាវចរជ្ឈានំ, តំ ឥមិនា បរិយាយេន ផរណប្បមាណវសេន អប្បមាណកតន្តិ វត្តុំ វដ្ដតីតិ អបរេ. វីមំសិត្វា គហេតព្ពំ.

រូបាវចរារូបាវចរកម្មេតិ រូបាវចរកម្មេ, អរូបាវចរកម្មេ ច សតិ. ន ឱហីយតិ ន តិដ្ឋតីតិ កតូបចិតម្បិ កាមាវចរកម្មំ យថាធិគតេ មហគ្គតជ្ឈានេ អបរិហីនេ តំ អភិភវិត្វា បដិពាហិត្វា សយំ ឱហីយកំ ហុត្វា បដិសន្ធិំ ទាតុំ សមត្ថភាវេ ន តិដ្ឋតិ. លគ្គិតុន្តិ អាវរិតុំ និសេធេតុំ. ឋាតុន្តិ បដិពលោ ហុត្វា ឋាតុំ. ផរិត្វាតិ បដិប្ផរិត្វា. បរិយាទិយិត្វាតិ តស្ស សាមត្ថិយំ ខេបេត្វា. កម្មស្ស បរិយាទិយនំ នាម តស្ស វិបាកុប្បាទនំ និសេធេត្វា អត្តនោ វិបាកុប្បាទនន្តិ អាហ ‘‘តស្ស វិបាកំ បដិពាហិត្វា’’តិអាទិ. ឯវំ មេត្តាទិវិហារីតិ ឯវំ វុត្តានំ មេត្តាទីនំ ព្រហ្មវិហារានំ វសេន មេត្តាទិវិហារី.

៥៥៩. អគ្គញ្ញសុត្តេ…បេ… អលត្ថុន្តិ អគ្គញ្ញសុត្តេ អាគតនយេន ឧបសម្បទញ្ចេវ អរហត្តញ្ច អលត្ថុំ បដិលភិំសុ. សេសំ សុវិញ្ញេយ្យមេវ.

តេវិជ្ជសុត្តវណ្ណនាយ លីនត្ថប្បកាសនា.