៣. បញ្ហបុច្ឆកវណ្ណនា

៦៤០. លោកុត្តរាបនេត្ថាតិ ឯតេសុ តីសុឈានេសុ ‘‘លោកុត្តរា សិយា អប្បមាណារម្មណា’’តិ ឯវំ កោដ្ឋាសិកា បន មគ្គកាលេ, ផលកាលេ វា លោកុត្តរភូតា ឯវាតិ អធិប្បាយោ. បរិច្ឆិន្នាកាសកសិណាលោកកសិណានាបានព្រហ្មវិហារចតុត្ថានិ សព្ពត្ថបាទកចតុត្ថេ សង្គហិតានីតិ ទដ្ឋព្ពានិ.

ពុទ្ធបច្ចេកពុទ្ធខីណាសវា មគ្គំ ភាវយិំសុ, ផលំ សច្ឆិករិំសូតិ, ភាវេស្សន្តិ សច្ឆិករិស្សន្តីតិ ច ហេដ្ឋិមមគ្គផលានំ វសេន វុត្តន្តិ វេទិតព្ពំ. កុសលតោ តេរសសុ ហិ ចតុត្ថេសុ អយំ កថា បវត្តា, ន ច កុសលចតុត្ថេន អរហត្តមគ្គផលានិ ទដ្ឋុំ សក្កោតិ.

‘‘កិរិយតោ តេរសន្ន’’ន្តិ ឯត្ថ លោកុត្តរចតុត្ថំ កិរិយំ នត្ថីតិ ‘‘ទ្វាទសន្ន’’ន្តិ វត្តព្ពំ, កុសលតោ វា តេរសសុ សេក្ខផលចតុត្ថំ អន្តោគធំ កត្វា ‘‘កិរិយតោ តេរសន្ន’’ន្តិ អសេក្ខចតុត្ថេន សហ វទតីតិ វេទិតព្ពំ. សព្ពត្ថបាទកញ្ចេត្ថ ខីណាសវានំ យានិ អភិញ្ញាទីនិ សន្តិ, តេសំ សព្ពេសំ បាទកត្តា សព្ពត្ថបាទកន្តិ ទដ្ឋព្ពំ. ន ហិ តេសំ វដ្ដំ អត្ថីតិ. បរិច្ឆន្នាកាសកសិណចតុត្ថាទីនិ វិយ វា នវត្តព្ពតាយ សព្ពត្ថបាទកសមានត្តា សព្ពត្ថបាទកតា ទដ្ឋព្ពា.

មនោសង្ខារា នាម សញ្ញាវេទនា, ចត្តារោបិ វា ខន្ធា. និមិត្តំ អារព្ភាតិ ឯត្ថ ‘‘និមិត្តំ និព្ពានញ្ចា’’តិ វត្តព្ពំ.

‘‘អជ្ឈត្តោ ធម្មោ អជ្ឈត្តស្ស ធម្មស្ស អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ’’តិ (បដ្ឋា. ២.២០.២៨) ឯត្ថ ‘‘អជ្ឈត្តា ខន្ធា ឥទ្ធិវិធញាណស្ស បុព្ពេនិវាសានុស្សតិញាណស្ស យថាកម្មូបគញាណស្ស អនាគតំសញាណស្ស អាវជ្ជនាយ អារម្មណបច្ចយេន បច្ចយោ’’តិ វុត្តត្តា ន ចេតោបរិយញាណំ វិយ យថាកម្មូបគញាណំ បរសន្តានគតមេវ ជានាតិ, សសន្តានគតម្បិ បន អបាកដំ រូបំ ទិព្ពចក្ខុ វិយ អបាកដំ កម្មំ វិភាវេតិ. តេនាហ ‘‘អត្តនោ កម្មជាននកាលេ’’តិ.

បញ្ហបុច្ឆកវណ្ណនា និដ្ឋិតា.

ឈានវិភង្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.