៥. ឧបោសថវគ្គោ
១-៨. សំខិត្តូបោសថសុត្តាទិវណ្ណនា
៤១-៤៨. បញ្ចមស្ស បឋមាទីសុ នត្ថិ វត្តព្ពំ. ឆដ្ឋេ (សំ. និ. ដី. ១.១.១៦៥) បញ្ច អង្គានិ ឯតស្សាតិ បញ្ចង្គំ, បញ្ចង្គមេវ បញ្ចង្គិកំ, តស្ស បញ្ចង្គិកស្ស. មហតី ទទ្ទរី វីណាវិសេសោបិ អាតតមេវាតិ ‘‘ចម្មបរិយោនទ្ធេសូ’’តិ វិសេសនំ កតំ. ឯកតលតូរិយំ កុម្ភថុនទទ្ទរិកាទិ. ឧភយតលំ ភេរិមុទិង្គាទិ. ចម្មបរិយោនទ្ធំ ហុត្វា វិនិពទ្ធំ អាតតវិតតំ. សព្ពសោ បរិយោនទ្ធំ នាម ចតុរស្សអម្ពណំ បណវាទិ ច. គោមុខីអាទីនម្បិ ឯត្ថេវ សង្គហោ ទដ្ឋព្ពោ. វំសាទីតិ អាទិ-សទ្ទេន សង្ខាទីនំ សង្គហោ. សម្មាទីតិ សម្មតាឡកំសតាឡសិលាសលាកតាឡាទិ. តត្ថ សម្មតាឡំ នាម ទន្តមយតាឡំ. កំសតាឡំ លោហមយំ. សិលាមយំ អយោបត្តេន ច វាទនតាឡំ សិលាសលាកតាឡំ. សុមុច្ឆិតស្សាតិ សុដ្ឋុ បដិយត្តស្ស. បមាណេតិ នាតិទឡ្ហនាតិសិថិលសង្ខាតេ មជ្ឈិមេ មុច្ឆនាបមាណេ. ឆេកោតិ បដុ បដ្ឋោ. សោ ចស្ស បដុភាវោ មនោហរោតិ អាហ ‘‘សុន្ទរោ’’តិ. រញ្ជេតុន្តិ រាគំ ឧប្បាទេតុំ. ខមតេវាតិ រោចតេវ. ន និព្ពិន្ទតីតិ ន តជ្ជេតិ, សោតសុខភាវតោ បិយាយិតព្ពោវ ហោតិ.
ភត្តារំ នាតិមញ្ញតីតិ សាមិកំ មុញ្ចិត្វា អញ្ញំ មនសាបិ ន បត្ថេតិ. ឧដ្ឋាហិកាតិ ឧដ្ឋានវីរិយសម្បន្នា. អនលសាតិ និក្កោសជ្ជា. សង្គហិតបរិជ្ជនាតិ សម្មាននាទីហិ ចេវ ឆណាទីសុ បេសេតព្ព-បិយភណ្ឌាទិបណ្ណាការបេសនាទីហិ ច សង្គហិតបរិជនា. ឥធ បរិជនោ នាម សាមិកស្ស ចេវ អត្តនោ ច ញាតិជនោ. សម្ភតន្តិ កសិវណិជ្ជាទីនិ កត្វា អាភតធនំ. សត្តមដ្ឋមានិ ឧត្តានត្ថានិ.
សំខិត្តូបោសថសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
៩-១០. បឋមឥធលោកិកសុត្តាទិវណ្ណនា
៤៩-៥០. នវមេ ឥធលោកវិជយាយាតិ ឥធលោកវិជិននត្ថាយ អភិភវត្ថាយ. យោ ហិ ទិដ្ឋធម្មិកំ អនត្ថំ បរិវជ្ជនវសេន អភិភវតិ, តតោ ឯវ តទត្ថំ សម្បាទេតិ, សោ ឥធលោកវិជយាយ បដិបន្នោ នាម ហោតិ បច្ចត្ថិកនិគ្គណ្ហនតោ សទត្ថសម្បាទនតោ ច. តេនាហ ‘‘អយំស លោកោ អារទ្ធោ ហោតី’’តិ. (បសំសាវហតោ តយិទំ បសំសាវហនំ កិត្តិសទ្ទេន ឥធលោកេ សទ្ទានំ ចិត្តតោសនវិទ្ធេយ្យភាវាបាទនេន ច ហោតីតិ ទដ្ឋព្ពំ.) សុសំវិហិតកម្មន្តោតិ យាគុភត្តបចនកាលាទីនិ អនតិក្កមិត្វា តស្ស តស្ស សាធុកំ ករណេន សុដ្ឋុ សំវិហិតកម្មន្តោ. បរលោកវិជយាយាតិ បរលោកស្ស វិជិននត្ថាយ អភិភវត្ថាយ. យោ ហិ សម្បរាយិកំ អនត្ថំ បរិវជ្ជនវសេន អភិភវតិ, តតោ ឯវ តទត្ថំ សម្បាទេតិ, សោ បរលោកវិជយាយ បដិបន្នោ នាម ហោតិ. សេសំ សព្ពត្ថ ឧត្តានមេវ.
បឋមឥធលោកិកសុត្តាទិវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
ឧបោសថវគ្គវណ្ណនា និដ្ឋិតា.
បឋមបណ្ណាសកំ និដ្ឋិតំ.