១. បឋមឈានបញ្ហាសុត្តំ

៣៣២. ឯកំ សមយំ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តត្រ ខោ អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ ភិក្ខូ អាមន្តេសិ – ‘‘អាវុសោ, ភិក្ខវេ’’តិ. ‘‘អាវុសោ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ អាយស្មតោ មហាមោគ្គល្លានស្ស បច្ចស្សោសុំ. អាយស្មា មហាមោគ្គល្លានោ ឯតទវោច –

‘‘ឥធ មយ្ហំ, អាវុសោ, រហោគតស្ស បដិសល្លីនស្ស ឯវំ ចេតសោ បរិវិតក្កោ ឧទបាទិ – ‘បឋមំ ឈានំ, បឋមំ ឈាន’ន្តិ វុច្ចតិ. កតមំ នុ ខោ បឋមំ ឈានន្តិ? តស្ស មយ្ហំ, អាវុសោ, ឯតទហោសិ – ‘ឥធ ភិក្ខុ វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ សវិតក្កំ សវិចារំ វិវេកជំ បីតិសុខំ បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. ឥទំ វុច្ចតិ បឋមំ ឈាន’ន្តិ. សោ ខ្វាហំ, អាវុសោ, វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ សវិតក្កំ សវិចារំ វិវេកជំ បីតិសុខំ បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរាមិ. តស្ស មយ្ហំ, អាវុសោ, ឥមិនា វិហារេន វិហរតោ កាមសហគតា សញ្ញាមនសិការា សមុទាចរន្តិ.

‘‘អថ ខោ មំ, អាវុសោ, ភគវា ឥទ្ធិយា ឧបសង្កមិត្វា ឯតទវោច – ‘មោគ្គល្លាន, មោគ្គល្លាន! មា, ព្រាហ្មណ, បឋមំ ឈានំ បមាទោ, បឋមេ ឈានេ ចិត្តំ សណ្ឋបេហិ, បឋមេ ឈានេ ចិត្តំ ឯកោទិំ ករោហិ [ឯកោទិករោហិ (បី.)], បឋមេ ឈានេ ចិត្តំ សមាទហា’តិ. សោ ខ្វាហំ, អាវុសោ, អបរេន សមយេន វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ សវិតក្កំ សវិចារំ វិវេកជំ បីតិសុខំ បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហាសិំ. យញ្ហិ តំ, អាវុសោ, សម្មា វទមានោ វទេយ្យ – ‘សត្ថារានុគ្គហិតោ សាវកោ មហាភិញ្ញតំ បត្តោ’តិ, មមំ តំ សម្មា វទមានោ វទេយ្យ – ‘សត្ថារានុគ្គហិតោ សាវកោ មហាភិញ្ញតំ បត្តោ’’’តិ. បឋមំ.