១៨. នេវហោតិននហោតិតថាគតោសុត្តំ
២២៣. សាវត្ថិនិទានំ. ‘‘កិស្មិំ នុ ខោ, ភិក្ខវេ, សតិ, កិំ ឧបាទាយ, កិំ អភិនិវិស្ស ឯវំ ទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជតិ – ‘នេវ ហោតិ, ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’’តិ? ភគវំមូលកា នោ, ភន្តេ, ធម្មា…បេ… ‘‘រូបេ ខោ, ភិក្ខវេ, សតិ, រូបំ ឧបាទាយ, រូបំ អភិនិវិស្ស ឯវំ ទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជតិ – ‘នេវ ហោតិ, ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’តិ…បេ….
‘‘តំ កិំ មញ្ញថ, ភិក្ខវេ, រូបំ និច្ចំ វា អនិច្ចំ វា’’តិ? ‘‘អនិច្ចំ, ភន្តេ’’…បេ… វិបរិណាមធម្មំ, អបិ នុ តំ អនុបាទាយ ឯវំ ទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជេយ្យ – ‘នេវ ហោតិ, ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’. ‘‘យម្បិទំ ទិដ្ឋំ សុតំ មុតំ វិញ្ញាតំ បត្តំ បរិយេសិតំ អនុវិចរិតំ មនសា តម្បិ និច្ចំ វា អនិច្ចំ វា’’តិ? ‘‘អនិច្ចំ, ភន្តេ’’. ‘‘យំ បនានិច្ចំ ទុក្ខំ វា តំ សុខំ វា’’តិ? ‘‘ទុក្ខំ, ភន្តេ’’. ‘‘យំ បនានិច្ចំ ទុក្ខំ វិបរិណាមធម្មំ, អបិ នុ តំ អនុបាទាយ ឯវំ ទិដ្ឋិ ឧប្បជ្ជេយ្យ – ‘នេវ ហោតិ, ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណា’’’តិ? ‘‘នោ ហេតំ, ភន្តេ’’.
‘‘យតោ ខោ, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកស្ស ឥមេសុ ច ឋានេសុ កង្ខា បហីនា ហោតិ, ទុក្ខេបិស្ស កង្ខា បហីនា ហោតិ, ទុក្ខសមុទយេបិស្ស កង្ខា បហីនា ហោតិ, ទុក្ខនិរោធេបិស្ស កង្ខា បហីនា ហោតិ, ទុក្ខនិរោធគាមិនិយា បដិបទាយបិស្ស កង្ខា បហីនា ហោតិ – អយំ វុច្ចតិ, ភិក្ខវេ, អរិយសាវកោ សោតាបន្នោ អវិនិបាតធម្មោ និយតោ សម្ពោធិបរាយនោ’’តិ. អដ្ឋារសមំ.
សោតាបត្តិវគ្គោ.
អដ្ឋារសវេយ្យាករណំ និដ្ឋិតំ.
តស្សុទ្ទានំ –
វាតំ ឯតំ មម, សោ អត្តា នោ ច មេ សិយា;
នត្ថិ ករោតោ ហេតុ ច, មហាទិដ្ឋេន អដ្ឋមំ.
សស្សតោ លោកោ ច, អសស្សតោ ច អន្តវា ច;
អនន្តវា ច តំ ជីវំ តំ សរីរន្តិ;
អញ្ញំ ជីវំ អញ្ញំ សរីរន្តិ ច.
ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ;
ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ;
នេវ ហោតិ ន ន ហោតិ តថាគតោ បរំ មរណាតិ.