១. បឋមវគ្គោ

១. មារសុត្តំ

១៦០. សាវត្ថិនិទានំ. អថ ខោ អាយស្មា រាធោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា រាធោ ភគវន្តំ ឯតទវោច –

‘‘‘មារោ, មារោ’តិ, ភន្តេ, វុច្ចតិ. កិត្តាវតា នុ ខោ, ភន្តេ, មារោ’’តិ? ‘‘រូបេ ខោ, រាធ, សតិ មារោ វា អស្ស មារេតា វា យោ វា បន មីយតិ. តស្មាតិហ ត្វំ, រាធ, រូបំ មារោតិ បស្ស, មារេតាតិ បស្ស, មីយតីតិ បស្ស, រោគោតិ បស្ស, គណ្ឌោតិ បស្ស, សល្លន្តិ បស្ស, អឃន្តិ បស្ស, អឃភូតន្តិ បស្ស. យេ នំ ឯវំ បស្សន្តិ តេ សម្មា បស្សន្តិ. វេទនាយ សតិ… សញ្ញាយ សតិ… សង្ខារេសុ សតិ… វិញ្ញាណេ សតិ មារោ វា អស្ស មារេតា វា យោ វា បន មីយតិ. តស្មាតិហ ត្វំ, រាធ, វិញ្ញាណំ មារោតិ បស្ស, មារេតាតិ បស្ស, មីយតីតិ បស្ស, រោគោតិ បស្ស, គណ្ឌោតិ បស្ស, សល្លន្តិ បស្ស, អឃន្តិ បស្ស, អឃភូតន្តិ បស្ស. យេ នំ ឯវំ បស្សន្តិ, តេ សម្មា បស្សន្តី’’តិ.

‘‘សម្មាទស្សនំ បន, ភន្តេ, កិមត្ថិយ’’ន្តិ? ‘‘សម្មាទស្សនំ ខោ, រាធ, និព្ពិទត្ថំ’’. ‘‘និព្ពិទា បន, ភន្តេ, កិមត្ថិយា’’តិ? ‘‘និព្ពិទា ខោ, រាធ, វិរាគត្ថា’’. ‘‘វិរាគោ បន, ភន្តេ, កិមត្ថិយោ’’តិ? ‘‘វិរាគោ ខោ, រាធ, វិមុត្តត្ថោ’’. ‘‘វិមុត្តិ បន, ភន្តេ, កិមត្ថិយា’’តិ? ‘‘វិមុត្តិ ខោ, រាធ, និព្ពានត្ថា’’. ‘‘និព្ពានំ បន, ភន្តេ, កិមត្ថិយ’’ន្តិ? ‘‘អច្ចយាសិ [អច្ចសរា (សី. ស្យា. កំ.), អស្ស (បី.), អច្ចយា (ក.)], រាធ, បញ្ហំ, នាសក្ខិ បញ្ហស្ស បរិយន្តំ គហេតុំ. និព្ពានោគធញ្ហិ, រាធ, ព្រហ្មចរិយំ វុស្សតិ, និព្ពានបរាយនំ និព្ពានបរិយោសាន’’ន្តិ. បឋមំ.

២. សត្តសុត្តំ

១៦១. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា រាធោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘‘សត្តោ, សត្តោ’តិ, ភន្តេ, វុច្ចតិ. កិត្តាវតា នុ ខោ, ភន្តេ, សត្តោតិ វុច្ចតី’’តិ? ‘‘រូបេ ខោ, រាធ, យោ ឆន្ទោ យោ រាគោ យា នន្ទី យា តណ្ហា, តត្រ សត្តោ, តត្រ វិសត្តោ, តស្មា សត្តោតិ វុច្ចតិ. វេទនាយ… សញ្ញាយ… សង្ខារេសុ… វិញ្ញាណេ យោ ឆន្ទោ យោ រាគោ យា នន្ទី យា តណ្ហា, តត្រ សត្តោ, តត្រ វិសត្តោ, តស្មា សត្តោតិ វុច្ចតិ’’.

‘‘សេយ្យថាបិ, រាធ, កុមារកា វា កុមារិកាយោ វា បំស្វាគារកេហិ កីឡន្តិ. យាវកីវញ្ច តេសុ បំស្វាគារកេសុ អវិគតរាគា ហោន្តិ អវិគតច្ឆន្ទា អវិគតបេមា អវិគតបិបាសា អវិគតបរិឡាហា អវិគតតណ្ហា, តាវ តានិ បំស្វាគារកានិ អល្លីយន្តិ កេឡាយន្តិ ធនាយន្តិ [មនាយន្តិ (សី. បី. ក.)] មមាយន្តិ. យតោ ច ខោ, រាធ, កុមារកា វា កុមារិកាយោ វា តេសុ បំស្វាគារកេសុ វិគតរាគា ហោន្តិ វិគតច្ឆន្ទា វិគតបេមា វិគតបិបាសា វិគតបរិឡាហា វិគតតណ្ហា, អថ ខោ តានិ បំស្វាគារកានិ ហត្ថេហិ ច បាទេហិ ច វិកិរន្តិ វិធមន្តិ វិទ្ធំសេន្តិ វិកីឡនិយំ [វិកីឡនិកំ (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ករោន្តិ. ឯវមេវ ខោ, រាធ, តុម្ហេបិ រូបំ វិកិរថ វិធមថ វិទ្ធំសេថ វិកីឡនិយំ ករោថ តណ្ហាក្ខយាយ បដិបជ្ជថ. វេទនំ វិកិរថ វិធមថ វិទ្ធំសេថ វិកីឡនិយំ ករោថ តណ្ហាក្ខយាយ បដិបជ្ជថ. សញ្ញំ… សង្ខារេ វិកិរថ វិធមថ វិទ្ធំសេថ វិកីឡនិយំ ករោថ តណ្ហាក្ខយាយ បដិបជ្ជថ. វិញ្ញាណំ វិកិរថ វិធមថ វិទ្ធំសេថ វិកីឡនិយំ ករោថ តណ្ហាក្ខយាយ បដិបជ្ជថ. តណ្ហាក្ខយោ ហិ, រាធ, និព្ពាន’’ន្តិ. ទុតិយំ.

៣. ភវនេត្តិសុត្តំ

១៦២. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ និសិន្នោ ខោ អាយស្មា រាធោ ភគវន្តំ ឯតទវោច – ‘‘‘ភវនេត្តិនិរោធោ [ភវនេត្តិ (សី. ស្យា. កំ. បី.)], ភវនេត្តិនិរោធោ’តិ [ភវនេត្តីតិ (សី. ស្យា. កំ.)], ភន្តេ, វុច្ចតិ. កតមា នុ ខោ, ភន្តេ, ភវនេត្តិ, កតមោ ភវនេត្តិនិរោធោ’’តិ? ‘‘រូបេ ខោ, រាធ, យោ ឆន្ទោ យោ រាគោ យា នន្ទី យា តណ្ហា យេ ឧបយុបាទានា ចេតសោ អធិដ្ឋានាភិនិវេសានុសយា – អយំ វុច្ចតិ ភវនេត្តិ. តេសំ និរោធោ [និរោធា (សី. ស្យា. កំ. បី.)] ភវនេត្តិនិរោធោ. វេទនាយ… សញ្ញាយ… សង្ខារេសុ … វិញ្ញាណេ យោ ឆន្ទោ…បេ… អធិដ្ឋានាភិនិវេសានុសយា – អយំ វុច្ចតិ ភវនេត្តិ. តេសំ និរោធោ ភវនេត្តិនិរោធោ’’តិ. តតិយំ.

៤. បរិញ្ញេយ្យសុត្តំ

១៦៣. សាវត្ថិនិទានំ. អាយស្មា រាធោ យេន ភគវា តេនុបសង្កមិ; ឧបសង្កមិត្វា ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អាយស្មន្តំ រាធំ ភគវា ឯតទវោច –

‘‘បរិញ្ញេយ្យេ ច, រាធ, ធម្មេ ទេសេស្សាមិ បរិញ្ញញ្ច បរិញ្ញាតាវិំ បុគ្គលញ្ច. តំ សុណាហិ, សាធុកំ មនសិ ករោហិ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ អាយស្មា រាធោ ភគវតោ បច្ចស្សោសិ. ភគវា ឯតទវោច – ‘‘កតមេ ច, រាធ, បរិញ្ញេយ្យា ធម្មា? រូបំ ខោ, រាធ, បរិញ្ញេយ្យោ ធម្មោ, វេទនា បរិញ្ញេយ្យោ ធម្មោ, សញ្ញា បរិញ្ញេយ្យោ ធម្មោ, សង្ខារា បរិញ្ញេយ្យោ ធម្មោ, វិញ្ញាណំ បរិញ្ញេយ្យោ ធម្មោ. ឥមេ វុច្ចន្តិ, រាធ, បរិញ្ញេយ្យា ធម្មា. កតមា ច, រាធ, បរិញ្ញា? យោ ខោ, រាធ, រាគក្ខយោ ទោសក្ខយោ មោហក្ខយោ – អយំ វុច្ចតិ, រាធ, បរិញ្ញា. កតមោ ច, រាធ, បរិញ្ញាតាវី បុគ្គលោ? ‘អរហា’តិស្ស វចនីយំ. យ្វាយំ អាយស្មា ឯវំនាមោ ឯវំគោត្តោ – អយំ វុច្ចតិ, រាធ, បរិញ្ញាតាវី បុគ្គលោ’’តិ. ចតុត្ថំ.

៥. សមណសុត្តំ

១៦៤. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អាយស្មន្តំ រាធំ ភគវា ឯតទវោច – ‘‘បញ្ចិមេ, រាធ, ឧបាទានក្ខន្ធា. កតមេ បញ្ច? រូបុបាទានក្ខន្ធោ, វេទនុបាទានក្ខន្ធោ, សញ្ញុបាទានក្ខន្ធោ, សង្ខារុបាទានក្ខន្ធោ, វិញ្ញាណុបាទានក្ខន្ធោ. យេ ហិ កេចិ, រាធ, សមណា វា ព្រាហ្មណា វា ឥមេសំ បញ្ចន្នំ ឧបាទានក្ខន្ធានំ អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ នប្បជានន្តិ; ន មេ តេ, រាធ, សមណា វា ព្រាហ្មណា វា សមណេសុ វា សមណសម្មតា ព្រាហ្មណេសុ វា ព្រាហ្មណសម្មតា, ន ច បន តេ អាយស្មន្តោ សាមញ្ញត្ថំ វា ព្រហ្មញ្ញត្ថំ វា ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរន្តិ. យេ ច ខោ កេចិ, រាធ, សមណា វា ព្រាហ្មណា វា ឥមេសំ បញ្ចន្នំ ឧបាទានក្ខន្ធានំ អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ បជានន្តិ; តេ ខោ មេ, រាធ, សមណា វា ព្រាហ្មណា វា សមណេសុ ចេវ សមណសម្មតា ព្រាហ្មណេសុ ច ព្រាហ្មណសម្មតា, តេ ច បនាយស្មន្តោ សាមញ្ញត្ថញ្ច ព្រហ្មញ្ញត្ថញ្ច ទិដ្ឋេវ ធម្មេ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរន្តី’’តិ. បញ្ចមំ.

៦. ទុតិយសមណសុត្តំ

១៦៥. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អាយស្មន្តំ រាធំ ភគវា ឯតទវោច – ‘‘បញ្ចិមេ, រាធ, ឧបាទានក្ខន្ធា. កតមេ បញ្ច? រូបុបាទានក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណុបាទានក្ខន្ធោ. យេ ហិ កេចិ, រាធ, សមណា វា ព្រាហ្មណា វា ឥមេសំ បញ្ចន្នំ ឧបាទានក្ខន្ធានំ សមុទយញ្ច អត្ថង្គមញ្ច អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ នប្បជានន្តិ…បេ… សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា ឧបសម្បជ្ជ វិហរន្តី’’តិ. ឆដ្ឋំ.

៧. សោតាបន្នសុត្តំ

១៦៦. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អាយស្មន្តំ រាធំ ភគវា ឯតទវោច – ‘‘បញ្ចិមេ, រាធ, ឧបាទានក្ខន្ធា. កតមេ បញ្ច? រូបុបាទានក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណុបាទានក្ខន្ធោ. យតោ ខោ, រាធ, អរិយសាវកោ ឥមេសំ បញ្ចន្នំ ឧបាទានក្ខន្ធានំ សមុទយញ្ច អត្ថង្គមញ្ច អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ បជានាតិ – អយំ វុច្ចតិ, រាធ, អរិយសាវកោ សោតាបន្នោ អវិនិបាតធម្មោ និយតោ សម្ពោធិបរាយនោ’’តិ. សត្តមំ.

៨. អរហន្តសុត្តំ

១៦៧. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អាយស្មន្តំ រាធំ ភគវា ឯតទវោច – ‘‘បញ្ចិមេ, រាធ, ឧបាទានក្ខន្ធា. កតមេ បញ្ច? រូបុបាទានក្ខន្ធោ…បេ… វិញ្ញាណុបាទានក្ខន្ធោ. យតោ ខោ, រាធ, ភិក្ខុ ឥមេសំ បញ្ចន្នំ ឧបាទានក្ខន្ធានំ សមុទយញ្ច អត្ថង្គមញ្ច អស្សាទញ្ច អាទីនវញ្ច និស្សរណញ្ច យថាភូតំ វិទិត្វា អនុបាទាវិមុត្តោ ហោតិ – អយំ វុច្ចតិ, រាធ, អរហំ ខីណាសវោ វុសិតវា កតករណីយោ ឱហិតភារោ អនុប្បត្តសទត្ថោ បរិក្ខីណភវសំយោជនោ សម្មទញ្ញាវិមុត្តោ’’តិ. អដ្ឋមំ.

៩. ឆន្ទរាគសុត្តំ

១៦៨. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អាយស្មន្តំ រាធំ ភគវា ឯតទវោច – ‘‘រូបេ ខោ, រាធ, យោ ឆន្ទោ យោ រាគោ យា នន្ទី យា តណ្ហា, តំ បជហថ. ឯវំ តំ រូបំ បហីនំ ភវិស្សតិ ឧច្ឆិន្នមូលំ តាលាវត្ថុកតំ អនភាវំកតំ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មំ. វេទនាយ យោ ឆន្ទោ យោ រាគោ យា នន្ទី យា តណ្ហា, តំ បជហថ. ឯវំ សា វេទនា បហីនា ភវិស្សតិ ឧច្ឆិន្នមូលា តាលាវត្ថុកតា អនភាវំកតា អាយតិំ អនុប្បាទធម្មា. សញ្ញាយ… សង្ខារេសុ យោ ឆន្ទោ យោ រាគោ យា នន្ទី យា តណ្ហា, តំ បជហថ. ឯវំ តេ សង្ខារា បហីនា ភវិស្សន្តិ ឧច្ឆិន្នមូលា តាលាវត្ថុកតា អនភាវំកតា អាយតិំ អនុប្បាទធម្មា. វិញ្ញាណេ យោ ឆន្ទោ យោ រាគោ យា នន្ទី យា តណ្ហា, តំ បជហថ. ឯវំ តំ វិញ្ញាណំ បហីនំ ភវិស្សតិ…បេ… អនុប្បាទធម្ម’’ន្តិ. នវមំ.

១០. ទុតិយឆន្ទរាគសុត្តំ

១៦៩. សាវត្ថិនិទានំ. ឯកមន្តំ និសិន្នំ ខោ អាយស្មន្តំ រាធំ ភគវា ឯតទវោច – ‘‘រូបេ ខោ, រាធ, យោ ឆន្ទោ យោ រាគោ យា នន្ទី យា តណ្ហា យេ ឧបយុបាទានា ចេតសោ អធិដ្ឋានាភិនិវេសានុសយា, តេ បជហថ. ឯវំ តំ រូបំ បហីនំ ភវិស្សតិ ឧច្ឆិន្នមូលំ តាលាវត្ថុកតំ អនភាវំកតំ អាយតិំ អនុប្បាទធម្មំ. វេទនាយ យោ ឆន្ទោ យោ រាគោ យា នន្ទី យា តណ្ហា យេ ឧបយុបាទានា ចេតសោ អធិដ្ឋានាភិនិវេសានុសយា, តេ បជហថ. ឯវំ សា វេទនា បហីនា ភវិស្សតិ ឧច្ឆិន្នមូលា តាលាវត្ថុកតា អនភាវំកតា អាយតិំ អនុប្បាទធម្មា. សញ្ញាយ… សង្ខារេសុ យោ ឆន្ទោ យោ រាគោ យា នន្ទី យា តណ្ហា យេ ឧបយុបាទានា ចេតសោ អធិដ្ឋានាភិនិវេសានុសយា, តេ បជហថ. ឯវំ តេ សង្ខារា បហីនា ភវិស្សន្តិ ឧច្ឆិន្នមូលា តាលាវត្ថុកតា អនភាវំកតា អាយតិំ អនុប្បាទធម្មា. វិញ្ញាណេ យោ ឆន្ទោ យោ រាគោ យា នន្ទី យា តណ្ហា យេ ឧបយុបាទានា ចេតសោ អធិដ្ឋានាភិនិវេសានុសយា, តេ បជហថ. ឯវំ តំ វិញ្ញាណំ បហីនំ ភវិស្សតិ ឧច្ឆិន្នមូលំ តាលាវត្ថុកតំ អនភាវំកតំ អាយតិំ អនុប្បាទធម្ម’’ន្តិ. ទសមំ.

រាធសំយុត្តស្ស បឋមោ វគ្គោ.

តស្សុទ្ទានំ –

មារោ សត្តោ ភវនេត្តិ, បរិញ្ញេយ្យា សមណា ទុវេ;

សោតាបន្នោ អរហា ច, ឆន្ទរាគាបរេ ទុវេតិ.