៨. នគរវិន្ទេយ្យសុត្តំ

៤៣៤. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា កោសលេសុ ចារិកំ ចរមានោ មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ យេន នគរវិន្ទំ នាម កោសលានំ ព្រាហ្មណានំ គាមោ តទវសរិ. អស្សោសុំ ខោ នគរវិន្ទេយ្យកា [នគរវិន្ទេយ្យា (ក.)] ព្រាហ្មណគហបតិកា – ‘‘សមណោ ខលុ, ភោ, គោតមោ សក្យបុត្តោ សក្យកុលា បព្ពជិតោ កោសលេសុ ចារិកំ ចរមានោ មហតា ភិក្ខុសង្ឃេន សទ្ធិំ នគរវិន្ទំ អនុប្បត្តោ. តំ ខោ បន ភវន្តំ គោតមំ ឯវំ កល្យាណោ កិត្តិសទ្ទោ អព្ភុគ្គតោ – ‘ឥតិបិ សោ ភគវា អរហំ សម្មាសម្ពុទ្ធោ វិជ្ជាចរណសម្បន្នោ សុគតោ លោកវិទូ អនុត្តរោ បុរិសទម្មសារថិ សត្ថា ទេវមនុស្សានំ ពុទ្ធោ ភគវា’តិ. សោ ឥមំ លោកំ សទេវកំ សមារកំ សព្រហ្មកំ សស្សមណព្រាហ្មណិំ បជំ សទេវមនុស្សំ សយំ អភិញ្ញា សច្ឆិកត្វា បវេទេតិ. សោ ធម្មំ ទេសេតិ អាទិកល្យាណំ មជ្ឈេកល្យាណំ បរិយោសានកល្យាណំ សាត្ថំ សព្យញ្ជនំ, កេវលបរិបុណ្ណំ បរិសុទ្ធំ ព្រហ្មចរិយំ បកាសេតិ. សាធុ ខោ បន តថារូបានំ អរហតំ ទស្សនំ ហោតី’’តិ.

អថ ខោ នគរវិន្ទេយ្យកា ព្រាហ្មណគហបតិកា យេន ភគវា តេនុបសង្កមិំសុ; ឧបសង្កមិត្វា អប្បេកច្ចេ ភគវន្តំ អភិវាទេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. អប្បេកច្ចេ ភគវតា សទ្ធិំ សម្មោទិំសុ; សម្មោទនីយំ កថំ សារណីយំ វីតិសារេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. អប្បេកច្ចេ យេន ភគវា តេនញ្ជលិំ បណាមេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. អប្បេកច្ចេ ភគវតោ សន្តិកេ នាមគោត្តំ សាវេត្វា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. អប្បេកច្ចេ តុណ្ហីភូតា ឯកមន្តំ និសីទិំសុ. ឯកមន្តំ និសិន្នេ ខោ នគរវិន្ទេយ្យកេ ព្រាហ្មណគហបតិកេ ភគវា ឯតទវោច –

៤៣៥. ‘‘សចេ វោ, គហបតយោ, អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា ឯវំ បុច្ឆេយ្យុំ – ‘កថំភូតា, គហបតយោ, សមណព្រាហ្មណា ន សក្កាតព្ពា ន គរុកាតព្ពា ន មានេតព្ពា ន បូជេតព្ពា’តិ? ឯវំ បុដ្ឋា តុម្ហេ, គហបតយោ, តេសំ អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ ឯវំ ព្យាករេយ្យាថ – ‘យេ តេ សមណព្រាហ្មណា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យេសុ រូបេសុ អវីតរាគា អវីតទោសា អវីតមោហា, អជ្ឈត្តំ អវូបសន្តចិត្តា, សមវិសមំ ចរន្តិ កាយេន វាចាយ មនសា, ឯវរូបា សមណព្រាហ្មណា ន សក្កាតព្ពា ន គរុកាតព្ពា ន មានេតព្ពា ន បូជេតព្ពា. តំ កិស្ស ហេតុ? មយម្បិ ហិ ចក្ខុវិញ្ញេយ្យេសុ រូបេសុ អវីតរាគា អវីតទោសា អវីតមោហា, អជ្ឈត្តំ អវូបសន្តចិត្តា, សមវិសមំ ចរាម កាយេន វាចាយ មនសា, តេសំ នោ សមចរិយម្បិ ហេតំ ឧត្តរិ អបស្សតំ. តស្មា តេ ភោន្តោ សមណព្រាហ្មណា ន សក្កាតព្ពា ន គរុកាតព្ពា ន មានេតព្ពា ន បូជេតព្ពា. យេ តេ សមណព្រាហ្មណា សោតវិញ្ញេយ្យេសុ សទ្ទេសុ… ឃានវិញ្ញេយ្យេសុ គន្ធេសុ… ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យេសុ រសេសុ… កាយវិញ្ញេយ្យេសុ ផោដ្ឋព្ពេសុ… មនោវិញ្ញេយ្យេសុ ធម្មេសុ អវីតរាគា អវីតទោសា អវីតមោហា, អជ្ឈត្តំ អវូបសន្តចិត្តា, សមវិសមំ ចរន្តិ កាយេន វាចាយ មនសា, ឯវរូបា សមណព្រាហ្មណា ន សក្កាតព្ពា ន គរុកាតព្ពា ន មានេតព្ពា ន បូជេតព្ពា. តំ កិស្ស ហេតុ? មយម្បិ ហិ មនោវិញ្ញេយ្យេសុ ធម្មេសុ អវីតរាគា អវីតទោសា អវីតមោហា, អជ្ឈត្តំ អវូបសន្តចិត្តា, សមវិសមំ ចរាម កាយេន វាចាយ មនសា, តេសំ នោ សមចរិយម្បិ ហេតំ ឧត្តរិ អបស្សតំ. តស្មា តេ ភោន្តោ សមណព្រាហ្មណា ន សក្កាតព្ពា ន គរុកាតព្ពា ន មានេតព្ពា ន បូជេតព្ពា’តិ. ឯវំ បុដ្ឋា តុម្ហេ, គហបតយោ, តេសំ អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ ឯវំ ព្យាករេយ្យាថ.

៤៣៦. ‘‘សចេ បន វោ, គហបតយោ, អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា ឯវំ បុច្ឆេយ្យុំ – ‘កថំភូតា, គហបតយោ, សមណព្រាហ្មណា សក្កាតព្ពា គរុកាតព្ពា មានេតព្ពា បូជេតព្ពា’តិ? ឯវំ បុដ្ឋា តុម្ហេ, គហបតយោ, តេសំ អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ ឯវំ ព្យាករេយ្យាថ – ‘យេ តេ សមណព្រាហ្មណា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យេសុ រូបេសុ វីតរាគា វីតទោសា វីតមោហា, អជ្ឈត្តំ វូបសន្តចិត្តា, សមចរិយំ ចរន្តិ កាយេន វាចាយ មនសា, ឯវរូបា សមណព្រាហ្មណា សក្កាតព្ពា គរុកាតព្ពា មានេតព្ពា បូជេតព្ពា. តំ កិស្ស ហេតុ? មយម្បិ ហិ [មយំ ហិ (?)] ចក្ខុវិញ្ញេយ្យេសុ រូបេសុ អវីតរាគា អវីតទោសា អវីតមោហា, អជ្ឈត្តំ អវូបសន្តចិត្តា, សមវិសមំ ចរាម កាយេន វាចាយ មនសា, តេសំ នោ សមចរិយម្បិ ហេតំ ឧត្តរិ បស្សតំ. តស្មា តេ ភោន្តោ សមណព្រាហ្មណា សក្កាតព្ពា គរុកាតព្ពា មានេតព្ពា បូជេតព្ពា. យេ តេ សមណព្រាហ្មណា សោតវិញ្ញេយ្យេសុ សទ្ទេសុ… ឃានវិញ្ញេយ្យេសុ គន្ធេសុ… ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យេសុ រសេសុ… កាយវិញ្ញេយ្យេសុ ផោដ្ឋព្ពេសុ… មនោវិញ្ញេយ្យេសុ ធម្មេសុ វីតរាគា វីតទោសា វីតមោហា, អជ្ឈត្តំ វូបសន្តចិត្តា, សមចរិយំ ចរន្តិ កាយេន វាចាយ មនសា, ឯវរូបា សមណព្រាហ្មណា សក្កាតព្ពា គរុកាតព្ពា មានេតព្ពា បូជេតព្ពា. តំ កិស្ស ហេតុ? មយម្បិ ហិ មនោវិញ្ញេយ្យេសុ ធម្មេសុ អវីតរាគា អវីតទោសា អវីតមោហា អជ្ឈត្តំ អវូបសន្តចិត្តា, សមវិសមំ ចរាម កាយេន វាចាយ មនសា, តេសំ នោ សមចរិយម្បិ ហេតំ ឧត្តរិ បស្សតំ. តស្មា តេ ភោន្តោ សមណព្រាហ្មណា សក្កាតព្ពា គរុកាតព្ពា មានេតព្ពា បូជេតព្ពា’តិ. ឯវំ បុដ្ឋា តុម្ហេ, គហបតយោ, តេសំ អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ ឯវំ ព្យាករេយ្យាថ.

៤៣៧. ‘‘សចេ បន វោ [សចេ តេ (ស្យា. កំ. បី. ក.)], គហបតយោ, អញ្ញតិត្ថិយា បរិព្ពាជកា ឯវំ បុច្ឆេយ្យុំ – ‘កេ បនាយស្មន្តានំ អាការា, កេ អន្វយា, យេន តុម្ហេ អាយស្មន្តោ ឯវំ វទេថ? អទ្ធា តេ អាយស្មន្តោ វីតរាគា វា រាគវិនយាយ វា បដិបន្នា, វីតទោសា វា ទោសវិនយាយ វា បដិបន្នា, វីតមោហា វា មោហវិនយាយ វា បដិបន្នា’តិ? ឯវំ បុដ្ឋា តុម្ហេ, គហបតយោ, តេសំ អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ ឯវំ ព្យាករេយ្យាថ – ‘តថា ហិ តេ អាយស្មន្តោ អរញ្ញវនបត្ថានិ បន្តានិ សេនាសនានិ បដិសេវន្តិ. នត្ថិ ខោ បន តត្ថ តថារូបា ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា រូបា យេ ទិស្វា ទិស្វា អភិរមេយ្យុំ, នត្ថិ ខោ បន តត្ថ តថារូបា សោតវិញ្ញេយ្យា សទ្ទា យេ សុត្វា សុត្វា អភិរមេយ្យុំ, នត្ថិ ខោ បន តត្ថ តថារូបា ឃានវិញ្ញេយ្យា គន្ធា យេ ឃាយិត្វា ឃាយិត្វា អភិរមេយ្យុំ, នត្ថិ ខោ បន តត្ថ តថារូបា ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា រសា យេ សាយិត្វា សាយិត្វា អភិរមេយ្យុំ, នត្ថិ ខោ បន តត្ថ តថារូបា កាយវិញ្ញេយ្យា ផោដ្ឋព្ពា យេ ផុសិត្វា ផុសិត្វា អភិរមេយ្យុំ. ឥមេ ខោ នោ, អាវុសោ, អាការា, ឥមេ អន្វយា, យេន មយំ [យេន មយំ អាយស្មន្តោ (សី. បី.), យេន មយំ អាយស្មន្តេ (ស្យា. កំ.)] ឯវំ វទេម – អទ្ធា តេ អាយស្មន្តោ វីតរាគា វា រាគវិនយាយ វា បដិបន្នា, វីតទោសា វា ទោសវិនយាយ វា បដិបន្នា, វីតមោហា វា មោហវិនយាយ វា បដិបន្នា’តិ. ឯវំ បុដ្ឋា តុម្ហេ, គហបតយោ, តេសំ អញ្ញតិត្ថិយានំ បរិព្ពាជកានំ ឯវំ ព្យាករេយ្យាថា’’តិ.

ឯវំ វុត្តេ, នគរវិន្ទេយ្យកា ព្រាហ្មណគហបតិកា ភគវន្តំ ឯតទវោចុំ – ‘‘អភិក្កន្តំ, ភោ គោតម, អភិក្កន្តំ, ភោ គោតម! សេយ្យថាបិ, ភោ គោតម, និក្កុជ្ជិតំ វា ឧក្កុជ្ជេយ្យ, បដិច្ឆន្នំ វា វិវរេយ្យ, មូឡ្ហស្ស វា មគ្គំ អាចិក្ខេយ្យ, អន្ធការេ វា តេលបជ្ជោតំ ធារេយ្យ – ‘ចក្ខុមន្តោ រូបានិ ទក្ខន្តី’តិ; ឯវមេវំ ភោតា គោតមេន អនេកបរិយាយេន ធម្មោ បកាសិតោ. ឯតេ មយំ ភវន្តំ គោតមំ សរណំ គច្ឆាម ធម្មញ្ច ភិក្ខុសង្ឃញ្ច. ឧបាសកេ នោ ភវំ គោតមោ ធារេតុ អជ្ជតគ្គេ បាណុបេតេ សរណំ គតេ’’តិ.

នគរវិន្ទេយ្យសុត្តំ និដ្ឋិតំ អដ្ឋមំ.