៩. អរណវិភង្គសុត្តំ

៣២៣. ឯវំ មេ សុតំ – ឯកំ សមយំ ភគវា សាវត្ថិយំ វិហរតិ ជេតវនេ អនាថបិណ្ឌិកស្ស អារាមេ. តត្រ ខោ ភគវា ភិក្ខូ អាមន្តេសិ ‘‘ភិក្ខវោ’’តិ. ‘‘ភទន្តេ’’តិ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច – ‘‘អរណវិភង្គំ វោ, ភិក្ខវេ, ទេសេស្សាមិ. តំ សុណាថ, សាធុកំ មនសិ ករោថ; ភាសិស្សាមី’’តិ. ‘‘ឯវំ, ភន្តេ’’តិ ខោ តេ ភិក្ខូ ភគវតោ បច្ចស្សោសុំ. ភគវា ឯតទវោច –

‘‘ន កាមសុខមនុយុញ្ជេយ្យ ហីនំ គម្មំ បោថុជ្ជនិកំ អនរិយំ អនត្ថសំហិតំ, ន ច អត្តកិលមថានុយោគមនុយុញ្ជេយ្យ ទុក្ខំ អនរិយំ អនត្ថសំហិតំ. ឯតេ ខោ, ភិក្ខវេ [ឯតេ ខោ (សី.), ឯតេ តេ (ស្យា. កំ. បី.)], ឧភោ អន្តេ អនុបគម្ម មជ្ឈិមា បដិបទា តថាគតេន អភិសម្ពុទ្ធា, ចក្ខុករណី ញាណករណី ឧបសមាយ អភិញ្ញាយ សម្ពោធាយ និព្ពានាយ សំវត្តតិ. ឧស្សាទនញ្ច ជញ្ញា, អបសាទនញ្ច ជញ្ញា; ឧស្សាទនញ្ច ញត្វា អបសាទនញ្ច ញត្វា នេវុស្សាទេយ្យ, ន អបសាទេយ្យ [នាបសាទេយ្យ (សី.)], ធម្មមេវ ទេសេយ្យ. សុខវិនិច្ឆយំ ជញ្ញា; សុខវិនិច្ឆយំ ញត្វា អជ្ឈត្តំ សុខមនុយុញ្ជេយ្យ. រហោវាទំ ន ភាសេយ្យ, សម្មុខា ន ខីណំ [នាតិខីណំ (ស្យា. កំ. ក.)] ភណេ. អតរមានោវ ភាសេយ្យ, នោ តរមានោ. ជនបទនិរុត្តិំ នាភិនិវេសេយ្យ, សមញ្ញំ នាតិធាវេយ្យាតិ – អយមុទ្ទេសោ អរណវិភង្គស្ស.

៣២៤. ‘‘‘ន កាមសុខមនុយុញ្ជេយ្យ ហីនំ គម្មំ បោថុជ្ជនិកំ អនរិយំ អនត្ថសំហិតំ, ន ច អត្តកិលមថានុយោគមនុយុញ្ជេយ្យ ទុក្ខំ អនរិយំ អនត្ថសំហិត’ន្តិ – ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ; កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? យោ កាមបដិសន្ធិសុខិនោ សោមនស្សានុយោគោ ហីនោ គម្មោ បោថុជ្ជនិកោ អនរិយោ អនត្ថសំហិតោ, សទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ សឧបឃាតោ សឧបាយាសោ សបរិឡាហោ; មិច្ឆាបដិបទា. យោ កាមបដិសន្ធិសុខិនោ សោមនស្សានុយោគំ អននុយោគោ ហីនំ គម្មំ បោថុជ្ជនិកំ អនរិយំ អនត្ថសំហិតំ, អទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ អនុបឃាតោ អនុបាយាសោ អបរិឡាហោ; សម្មាបដិបទា. យោ អត្តកិលមថានុយោគោ ទុក្ខោ អនរិយោ អនត្ថសំហិតោ, សទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ សឧបឃាតោ សឧបាយាសោ សបរិឡាហោ; មិច្ឆាបដិបទា. យោ អត្តកិលមថានុយោគំ អននុយោគោ ទុក្ខំ អនរិយំ អនត្ថសំហិតំ, អទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ អនុបឃាតោ អនុបាយាសោ អបរិឡាហោ; សម្មាបដិបទា. ‘ន កាមសុខមនុយុញ្ជេយ្យ ហីនំ គម្មំ បោថុជ្ជនិកំ អនរិយំ អនត្ថសំហិតំ, ន ច អត្តកិលមថានុយោគំ អនុយុញ្ជេយ្យ ទុក្ខំ អនរិយំ អនត្ថសំហិត’ន្តិ – ឥតិ យំ តំ វុត្តំ ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ.

៣២៥. ‘‘‘ឯតេ ខោ ឧភោ អន្តេ អនុបគម្ម មជ្ឈិមា បដិបទា តថាគតេន អភិសម្ពុទ្ធា, ចក្ខុករណី ញាណករណី ឧបសមាយ អភិញ្ញាយ សម្ពោធាយ និព្ពានាយ សំវត្តតី’តិ – ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ. កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? អយមេវ អរិយោ អដ្ឋង្គិកោ មគ្គោ, សេយ្យថិទំ – សម្មាទិដ្ឋិ, សម្មាសង្កប្បោ, សម្មាវាចា, សម្មាកម្មន្តោ, សម្មាអាជីវោ, សម្មាវាយាមោ, សម្មាសតិ, សម្មាសមាធិ. ‘ឯតេ ខោ ឧភោ អន្តេ អនុបគម្ម មជ្ឈិមា បដិបទា តថាគតេន អភិសម្ពុទ្ធា, ចក្ខុករណី ញាណករណី ឧបសមាយ អភិញ្ញាយ សម្ពោធាយ និព្ពានាយ សំវត្តតី’តិ – ឥតិ យំ តំ វុត្តំ, ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ.

៣២៦. ‘‘‘ឧស្សាទនញ្ច ជញ្ញា, អបសាទនញ្ច ជញ្ញា; ឧស្សាទនញ្ច ញត្វា អបសាទនញ្ច ញត្វា នេវុស្សាទេយ្យ, ន អបសាទេយ្យ, ធម្មមេវ ទេសេយ្យា’តិ – ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ. កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ឧស្សាទនា ច ហោតិ អបសាទនា ច, នោ ច ធម្មទេសនា? ‘យេ កាមបដិសន្ធិសុខិនោ សោមនស្សានុយោគំ អនុយុត្តា ហីនំ គម្មំ បោថុជ្ជនិកំ អនរិយំ អនត្ថសំហិតំ, សព្ពេ តេ សទុក្ខា សឧបឃាតា សឧបាយាសា សបរិឡាហា មិច្ឆាបដិបន្នា’តិ – ឥតិ វទំ [ឥតិ បរំ (ក.)] ឥត្ថេកេ អបសាទេតិ.

‘‘‘យេ កាមបដិសន្ធិសុខិនោ សោមនស្សានុយោគំ អននុយុត្តា ហីនំ គម្មំ បោថុជ្ជនិកំ អនរិយំ អនត្ថសំហិតំ, សព្ពេ តេ អទុក្ខា អនុបឃាតា អនុបាយាសា អបរិឡាហា សម្មាបដិបន្នា’តិ – ឥតិ វទំ ឥត្ថេកេ ឧស្សាទេតិ.

‘‘‘យេ អត្តកិលមថានុយោគំ អនុយុត្តា ទុក្ខំ អនរិយំ អនត្ថសំហិតំ, សព្ពេ តេ សទុក្ខា សឧបឃាតា សឧបាយាសា សបរិឡាហា មិច្ឆាបដិបន្នា’តិ – ឥតិ វទំ ឥត្ថេកេ អបសាទេតិ.

‘‘‘យេ អត្តកិលមថានុយោគំ អននុយុត្តា ទុក្ខំ អនរិយំ អនត្ថសំហិតំ, សព្ពេ តេ អទុក្ខា អនុបឃាតា អនុបាយាសា អបរិឡាហា សម្មាបដិបន្នា’តិ – ឥតិ វទំ ឥត្ថេកេ ឧស្សាទេតិ.

‘‘‘យេសំ កេសញ្ចិ ភវសំយោជនំ អប្បហីនំ, សព្ពេ តេ សទុក្ខា សឧបឃាតា សឧបាយាសា សបរិឡាហា មិច្ឆាបដិបន្នា’តិ – ឥតិ វទំ ឥត្ថេកេ អបសាទេតិ.

‘‘‘យេសំ កេសញ្ចិ ភវសំយោជនំ បហីនំ, សព្ពេ តេ អទុក្ខា អនុបឃាតា អនុបាយាសា អបរិឡាហា សម្មាបដិបន្នា’តិ – ឥតិ វទំ ឥត្ថេកេ ឧស្សាទេតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឧស្សាទនា ច ហោតិ អបសាទនា ច, នោ ច ធម្មទេសនា.

៣២៧. ‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, នេវុស្សាទនា ហោតិ ន អបសាទនា, ធម្មទេសនា ច [ធម្មទេសនាវ (ស្យា. កំ.)]? ‘យេ កាមបដិសន្ធិសុខិនោ សោមនស្សានុយោគំ អនុយុត្តា ហីនំ គម្មំ បោថុជ្ជនិកំ អនរិយំ អនត្ថសំហិតំ, សព្ពេ តេ សទុក្ខា សឧបឃាតា សឧបាយាសា សបរិឡាហា មិច្ឆាបដិបន្នា’តិ – ន ឯវមាហ. ‘អនុយោគោ ច ខោ, សទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ សឧបឃាតោ សឧបាយាសោ សបរិឡាហោ; មិច្ឆាបដិបទា’តិ – ឥតិ វទំ ធម្មមេវ ទេសេតិ.

‘‘‘យេ កាមបដិសន្ធិសុខិនោ សោមនស្សានុយោគំ អននុយុត្តា ហីនំ គម្មំ បោថុជ្ជនិកំ អនរិយំ អនត្ថសំហិតំ, សព្ពេ តេ អទុក្ខា អនុបឃាតា អនុបាយាសា អបរិឡាហា សម្មាបដិបន្នា’តិ – ន ឯវមាហ. ‘អននុយោគោ ច ខោ, អទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ អនុបឃាតោ អនុបាយាសោ អបរិឡាហោ; សម្មាបដិបទា’តិ – ឥតិ វទំ ធម្មមេវ ទេសេតិ.

‘‘‘យេ អត្តកិលមថានុយោគំ អនុយុត្តា ទុក្ខំ អនរិយំ អនត្ថសំហិតំ, សព្ពេ តេ សទុក្ខា សឧបឃាតា សឧបាយាសា សបរិឡាហា មិច្ឆាបដិបន្នា’តិ – ន ឯវមាហ. ‘អនុយោគោ ច ខោ, សទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ សឧបឃាតោ សឧបាយាសោ សបរិឡាហោ; មិច្ឆាបដិបទា’តិ – ឥតិ វទំ ធម្មមេវ ទេសេតិ.

‘‘‘យេ អត្តកិលមថានុយោគំ អននុយុត្តា ទុក្ខំ អនរិយំ អនត្ថសំហិតំ, សព្ពេ តេ អទុក្ខា អនុបឃាតា អនុបាយាសា អបរិឡាហា សម្មាបដិបន្នា’តិ – ន ឯវមាហ. ‘អននុយោគោ ច ខោ, អទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ អនុបឃាតោ អនុបាយាសោ អបរិឡាហោ; សម្មាបដិបទា’តិ – ឥតិ វទំ ធម្មមេវ ទេសេតិ.

‘‘‘យេសំ កេសញ្ចិ ភវសំយោជនំ អប្បហីនំ, សព្ពេ តេ សទុក្ខា សឧបឃាតា សឧបាយាសា សបរិឡាហា មិច្ឆាបដិបន្នា’តិ – ន ឯវមាហ. ‘ភវសំយោជនេ ច ខោ អប្បហីនេ ភវោបិ អប្បហីនោ ហោតី’តិ – ឥតិ វទំ ធម្មមេវ ទេសេតិ.

‘‘‘យេសំ កេសញ្ចិ ភវសំយោជនំ បហីនំ, សព្ពេ តេ អទុក្ខា អនុបឃាតា អនុបាយាសា អបរិឡាហា សម្មាបដិបន្នា’តិ – ន ឯវមាហ. ‘ភវសំយោជនេ ច ខោ បហីនេ ភវោបិ បហីនោ ហោតី’តិ – ឥតិ វទំ ធម្មមេវ ទេសេតិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, នេវុស្សាទនា ហោតិ ន អបសាទនា, ធម្មទេសនា ច. ‘ឧស្សាទនញ្ច ជញ្ញា, អបសាទនញ្ច ជញ្ញា; ឧស្សាទនញ្ច ញត្វា អបសាទនញ្ច ញត្វា នេវុស្សាទេយ្យ, ន អបសាទេយ្យ, ធម្មមេវ ទេសេយ្យា’តិ – ឥតិ យំ តំ វុត្តំ ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ.

៣២៨. ‘‘‘សុខវិនិច្ឆយំ ជញ្ញា; សុខវិនិច្ឆយំ ញត្វា អជ្ឈត្តំ សុខមនុយុញ្ជេយ្យា’តិ – ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ. កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? បញ្ចិមេ, ភិក្ខវេ, កាមគុណា. កតមេ បញ្ច? ចក្ខុវិញ្ញេយ្យា រូបា ឥដ្ឋា កន្តា មនាបា បិយរូបា កាមូបសំហិតា រជនីយា, សោតវិញ្ញេយ្យា សទ្ទា… ឃានវិញ្ញេយ្យា គន្ធា… ជិវ្ហាវិញ្ញេយ្យា រសា… កាយវិញ្ញេយ្យា ផោដ្ឋព្ពា ឥដ្ឋា កន្តា មនាបា បិយរូបា កាមូបសំហិតា រជនីយា – ឥមេ ខោ, ភិក្ខវេ, បញ្ច កាមគុណា. យំ ខោ, ភិក្ខវេ, ឥមេ បញ្ច កាមគុណេ បដិច្ច ឧប្បជ្ជតិ សុខំ សោមនស្សំ ឥទំ វុច្ចតិ កាមសុខំ មីឡ្ហសុខំ បុថុជ្ជនសុខំ អនរិយសុខំ. ‘ន អាសេវិតព្ពំ, ន ភាវេតព្ពំ, ន ពហុលីកាតព្ពំ, ភាយិតព្ពំ ឯតស្ស សុខស្សា’តិ – វទាមិ. ឥធ, ភិក្ខវេ, ភិក្ខុ វិវិច្ចេវ កាមេហិ វិវិច្ច អកុសលេហិ ធម្មេហិ សវិតក្កំ សវិចារំ វិវេកជំ បីតិសុខំ បឋមំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. វិតក្កវិចារានំ វូបសមា អជ្ឈត្តំ សម្បសាទនំ ចេតសោ ឯកោទិភាវំ អវិតក្កំ អវិចារំ សមាធិជំ បីតិសុខំ ទុតិយំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. បីតិយា ច វិរាគា ឧបេក្ខកោ ច វិហរតិ…បេ… តតិយំ ឈានំ… ចតុត្ថំ ឈានំ ឧបសម្បជ្ជ វិហរតិ. ឥទំ វុច្ចតិ នេក្ខម្មសុខំ បវិវេកសុខំ ឧបសមសុខំ សម្ពោធិសុខំ. ‘អាសេវិតព្ពំ, ភាវេតព្ពំ, ពហុលីកាតព្ពំ, ន ភាយិតព្ពំ ឯតស្ស សុខស្សា’តិ – វទាមិ. ‘សុខវិនិច្ឆយំ ជញ្ញា; សុខវិនិច្ឆយំ ញត្វា អជ្ឈត្តំ សុខមនុយុញ្ជេយ្យា’តិ – ឥតិ យំ តំ វុត្តំ ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ.

៣២៩. ‘‘‘រហោវាទំ ន ភាសេយ្យ, សម្មុខា ន ខីណំ ភណេ’តិ – ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ. កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? តត្រ, ភិក្ខវេ, យំ ជញ្ញា រហោវាទំ អភូតំ អតច្ឆំ អនត្ថសំហិតំ សសក្កំ [សម្បត្តំ (ក.)] តំ រហោវាទំ ន ភាសេយ្យ. យម្បិ ជញ្ញា រហោវាទំ ភូតំ តច្ឆំ អនត្ថសំហិតំ តស្សបិ សិក្ខេយ្យ អវចនាយ. យញ្ច ខោ ជញ្ញា រហោវាទំ ភូតំ តច្ឆំ អត្ថសំហិតំ តត្រ កាលញ្ញូ អស្ស តស្ស រហោវាទស្ស វចនាយ. តត្រ, ភិក្ខវេ, យំ ជញ្ញា សម្មុខា ខីណវាទំ អភូតំ អតច្ឆំ អនត្ថសំហិតំ សសក្កំ តំ សម្មុខា ខីណវាទំ ន ភាសេយ្យ. យម្បិ ជញ្ញា សម្មុខា ខីណវាទំ ភូតំ តច្ឆំ អនត្ថសំហិតំ តស្សបិ សិក្ខេយ្យ អវចនាយ. យញ្ច ខោ ជញ្ញា សម្មុខា ខីណវាទំ ភូតំ តច្ឆំ អត្ថសំហិតំ តត្រ កាលញ្ញូ អស្ស តស្ស សម្មុខា ខីណវាទស្ស វចនាយ. ‘រហោវាទំ ន ភាសេយ្យ, សម្មុខា ន ខីណំ ភណេ’តិ – ឥតិ យំ តំ វុត្តំ, ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ.

៣៣០. ‘‘‘អតរមានោវ ភាសេយ្យ នោ តរមានោ’តិ – ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ. កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? តត្រ, ភិក្ខវេ, តរមានស្ស ភាសតោ កាយោបិ កិលមតិ, ចិត្តម្បិ ឧបហញ្ញតិ [ឩហញ្ញតិ (សី.)], សរោបិ ឧបហញ្ញតិ [ឩហញ្ញតិ (សី.)], កណ្ឋោបិ អាតុរីយតិ, អវិសដ្ឋម្បិ ហោតិ អវិញ្ញេយ្យំ តរមានស្ស ភាសិតំ. តត្រ, ភិក្ខវេ, អតរមានស្ស ភាសតោ កាយោបិ ន កិលមតិ, ចិត្តម្បិ ន ឧបហញ្ញតិ, សរោបិ ន ឧបហញ្ញតិ, កណ្ឋោបិ ន អាតុរីយតិ, វិសដ្ឋម្បិ ហោតិ វិញ្ញេយ្យំ អតរមានស្ស ភាសិតំ. ‘អតរមានោវ ភាសេយ្យ, នោ តរមានោ’តិ – ឥតិ យំ តំ វុត្តំ, ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ.

៣៣១. ‘‘‘ជនបទនិរុត្តិំ នាភិនិវេសេយ្យ, សមញ្ញំ នាតិធាវេយ្យា’តិ – ឥតិ ខោ បនេតំ វុត្តំ. កិញ្ចេតំ បដិច្ច វុត្តំ? កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ជនបទនិរុត្តិយា ច អភិនិវេសោ ហោតិ សមញ្ញាយ ច អតិសារោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, តទេវេកច្ចេសុ ជនបទេសុ ‘បាតី’តិ សញ្ជានន្តិ, ‘បត្ត’ន្តិ សញ្ជានន្តិ, ‘វិត្ត’ន្តិ [វិដ្ឋន្តិ (ស្យា. កំ.)] សញ្ជានន្តិ, ‘សរាវ’ន្តិ សញ្ជានន្តិ ‘ធារោប’ន្តិ [ហរោសន្តិ (ស្យា. កំ.)] សញ្ជានន្តិ, ‘បោណ’ន្តិ សញ្ជានន្តិ, ‘បិសីលវ’ន្តិ [បិសីលន្តិ (សី. បី.), បិបិលន្តិ (ស្យា. កំ.)] សញ្ជានន្តិ. ឥតិ យថា យថា នំ តេសុ តេសុ ជនបទេសុ សញ្ជានន្តិ តថា តថា ថាមសា បរាមាសា [បរាមស្ស (សី.)] អភិនិវិស្ស វោហរតិ – ‘ឥទមេវ សច្ចំ, មោឃមញ្ញ’ន្តិ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ជនបទនិរុត្តិយា ច អភិនិវេសោ ហោតិ សមញ្ញាយ ច អតិសារោ.

៣៣២. ‘‘កថញ្ច, ភិក្ខវេ, ជនបទនិរុត្តិយា ច អនភិនិវេសោ ហោតិ សមញ្ញាយ ច អនតិសារោ? ឥធ, ភិក្ខវេ, តទេវេកច្ចេសុ ជនបទេសុ ‘បាតី’តិ សញ្ជានន្តិ, ‘បត្ត’ន្តិ សញ្ជានន្តិ, ‘វិត្ត’ន្តិ សញ្ជានន្តិ, ‘សរាវ’ន្តិ សញ្ជានន្តិ, ‘ធារោប’ន្តិ សញ្ជានន្តិ, ‘បោណ’ន្តិ សញ្ជានន្តិ, ‘បិសីលវ’ន្តិ សញ្ជានន្តិ. ឥតិ យថា យថា នំ តេសុ តេសុ ជនបទេសុ សញ្ជានន្តិ ‘ឥទំ កិរ មេ [ឥទំ កិរ តេ ច (ក.)] អាយស្មន្តោ សន្ធាយ វោហរន្តី’តិ តថា តថា វោហរតិ អបរាមសំ. ឯវំ ខោ, ភិក្ខវេ, ជនបទនិរុត្តិយា ច អនភិនិវេសោ ហោតិ, សមញ្ញាយ ច អនតិសារោ. ‘ជនបទនិរុត្តិំ នាភិនិវេសេយ្យ សមញ្ញំ នាតិធាវេយ្យា’តិ – ឥតិ យំ តំ វុត្តំ, ឥទមេតំ បដិច្ច វុត្តំ.

៣៣៣. ‘‘តត្រ, ភិក្ខវេ, យោ កាមបដិសន្ធិសុខិនោ សោមនស្សានុយោគោ ហីនោ គម្មោ បោថុជ្ជនិកោ អនរិយោ អនត្ថសំហិតោ, សទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ សឧបឃាតោ សឧបាយាសោ សបរិឡាហោ; មិច្ឆាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ សរណោ. តត្រ, ភិក្ខវេ, យោ កាមបដិសន្ធិសុខិនោ សោមនស្សានុយោគំ អននុយោគោ ហីនំ គម្មំ បោថុជ្ជនិកំ អនរិយំ អនត្ថសំហិតំ, អទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ អនុបឃាតោ អនុបាយាសោ អបរិឡាហោ; សម្មាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ អរណោ.

៣៣៤. ‘‘តត្រ, ភិក្ខវេ, យោ អត្តកិលមថានុយោគោ ទុក្ខោ អនរិយោ អនត្ថសំហិតោ, សទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ សឧបឃាតោ សឧបាយាសោ សបរិឡាហោ; មិច្ឆាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ សរណោ. តត្រ, ភិក្ខវេ, យោ អត្តកិលមថានុយោគំ អននុយោគោ ទុក្ខំ អនរិយំ អនត្ថសំហិតំ, អទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ អនុបឃាតោ អនុបាយាសោ អបរិឡាហោ; សម្មាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ អរណោ.

៣៣៥. ‘‘តត្រ, ភិក្ខវេ, យាយំ មជ្ឈិមា បដិបទា តថាគតេន អភិសម្ពុទ្ធា, ចក្ខុករណី ញាណករណី ឧបសមាយ អភិញ្ញាយ សម្ពោធាយ និព្ពានាយ សំវត្តតិ, អទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ អនុបឃាតោ អនុបាយាសោ អបរិឡាហោ; សម្មាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ អរណោ.

៣៣៦. ‘‘តត្រ, ភិក្ខវេ, យាយំ ឧស្សាទនា ច អបសាទនា ច នោ ច ធម្មទេសនា, សទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ សឧបឃាតោ សឧបាយាសោ សបរិឡាហោ; មិច្ឆាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ សរណោ. តត្រ, ភិក្ខវេ, យាយំ នេវុស្សាទនា ច ន អបសាទនា ច ធម្មទេសនា ច, អទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ អនុបឃាតោ អនុបាយាសោ អបរិឡាហោ; សម្មាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ អរណោ.

៣៣៧. ‘‘តត្រ, ភិក្ខវេ, យមិទំ កាមសុខំ មីឡ្ហសុខំ បោថុជ្ជនសុខំ អនរិយសុខំ, សទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ សឧបឃាតោ សឧបាយាសោ សបរិឡាហោ; មិច្ឆាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ សរណោ. តត្រ, ភិក្ខវេ, យមិទំ នេក្ខម្មសុខំ បវិវេកសុខំ ឧបសមសុខំ សម្ពោធិសុខំ, អទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ អនុបឃាតោ អនុបាយាសោ អបរិឡាហោ; សម្មាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ អរណោ.

៣៣៨. ‘‘តត្រ, ភិក្ខវេ, យ្វាយំ រហោវាទោ អភូតោ អតច្ឆោ អនត្ថសំហិតោ, សទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ សឧបឃាតោ សឧបាយាសោ សបរិឡាហោ; មិច្ឆាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ សរណោ. តត្រ, ភិក្ខវេ, យ្វាយំ រហោវាទោ ភូតោ តច្ឆោ អនត្ថសំហិតោ, សទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ សឧបឃាតោ សឧបាយាសោ សបរិឡាហោ; មិច្ឆាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ សរណោ. តត្រ, ភិក្ខវេ, យ្វាយំ រហោវាទោ ភូតោ តច្ឆោ អត្ថសំហិតោ, អទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ អនុបឃាតោ អនុបាយាសោ អបរិឡាហោ; សម្មាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ អរណោ.

៣៣៩. ‘‘តត្រ, ភិក្ខវេ, យ្វាយំ សម្មុខា ខីណវាទោ អភូតោ អតច្ឆោ អនត្ថសំហិតោ, សទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ សឧបឃាតោ សឧបាយាសោ សបរិឡាហោ; មិច្ឆាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ សរណោ. តត្រ, ភិក្ខវេ, យ្វាយំ សម្មុខា ខីណវាទោ ភូតោ តច្ឆោ អនត្ថសំហិតោ, សទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ សឧបឃាតោ សឧបាយាសោ សបរិឡាហោ; មិច្ឆាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ សរណោ. តត្រ, ភិក្ខវេ, យ្វាយំ សម្មុខា ខីណវាទោ ភូតោ តច្ឆោ អត្ថសំហិតោ, អទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ អនុបឃាតោ អនុបាយាសោ អបរិឡាហោ; សម្មាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ អរណោ.

៣៤០. ‘‘តត្រ, ភិក្ខវេ, យមិទំ តរមានស្ស ភាសិតំ, សទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ សឧបឃាតោ សឧបាយាសោ សបរិឡាហោ; មិច្ឆាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ សរណោ. តត្រ, ភិក្ខវេ, យមិទំ អតរមានស្ស ភាសិតំ, អទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ អនុបឃាតោ អនុបាយាសោ អបរិឡាហោ; សម្មាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ អរណោ.

៣៤១. ‘‘តត្រ, ភិក្ខវេ, យ្វាយំ ជនបទនិរុត្តិយា ច អភិនិវេសោ សមញ្ញាយ ច អតិសារោ, សទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ សឧបឃាតោ សឧបាយាសោ សបរិឡាហោ; មិច្ឆាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ សរណោ. តត្រ ភិក្ខវេ, យ្វាយំ ជនបទនិរុត្តិយា ច អនភិនិវេសោ សមញ្ញាយ ច អនតិសារោ, អទុក្ខោ ឯសោ ធម្មោ អនុបឃាតោ អនុបាយាសោ អបរិឡាហោ; សម្មាបដិបទា. តស្មា ឯសោ ធម្មោ អរណោ.

‘‘តស្មាតិហ, ភិក្ខវេ, ‘សរណញ្ច ធម្មំ ជានិស្សាម, អរណញ្ច ធម្មំ ជានិស្សាម; សរណញ្ច ធម្មំ ញត្វា អរណញ្ច ធម្មំ ញត្វា អរណបដិបទំ បដិបជ្ជិស្សាមា’តិ ឯវញ្ហិ វោ, ភិក្ខវេ, សិក្ខិតព្ពំ. សុភូតិ ច បន, ភិក្ខវេ, កុលបុត្តោ អរណបដិបទំ បដិបន្នោ’’តិ.

ឥទមវោច ភគវា. អត្តមនា តេ ភិក្ខូ ភគវតោ ភាសិតំ អភិនន្ទុន្តិ.

អរណវិភង្គសុត្តំ និដ្ឋិតំ នវមំ.